T.C. Resmî Gazete
10 Şubat 2008 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 26783
MİLLETLERARASI ANDLAŞMA
Karar Sayısı : 2008/13130
28Eylül 2005 tarihinde Ankara’da imzalanan ve 25/10/2007 tarihli ve 5704 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan ekli “Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya Arasında Hukuki Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması”nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 2/1/2008 tarihli ve HUMŞ-1819 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 11/1/2008 tarihinde kararlaştırılmıştır.
Abdullah GÜL
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
C. ÇİÇEK H. YAZICI N. EKREN M. AYDIN
Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı
M. BAŞESGİOĞLU B.YILDIRIM N. ÇUBUKÇU K.UNAKITAN
Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı Devlet Bakanı V.
M. S. YAZICIOĞLU M. A. ŞAHİN M. V. GÖNÜL B. ATALAY
Devlet Bakanı Adalet Bakanı Millî Savunma Bakanı İçişleri Bakanı
A. BABACAN K. UNAKITAN H. ÇELİK F. N. ÖZAK
Dışişleri Bakanı Maliye Bakanı Millî Eğitim Bakanı Bayındırlık ve İskân Bakanı
B. ATALAY B. YILDIRIM M. M. EKER F. ÇELİK
Sağlık Bakanı V. Ulaştırma Bakanı Tarım ve Köyişleri Bakanı Çalışma ve Sos. Güv. Bakanı
M. Z. ÇAĞLAYAN M. H.GÜLER E. GÜNAY V. EROĞLU
Sanayi ve Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı
TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ
KONULARDA ADLÎ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI
Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya (bundan böyle "Akit Taraflar" olarak anılacaklardır),
Ulusal egemenlik, haklarda eşitlik ve Akit Tarafların içişlerine karışmama ilkelerine dayanarak,
Hukukî konulardaki adlî yardımlaşma alanında işbirliğini daha ilerletmek arzusu ile,
Bu Anlaşmanın akdedilmesine karar vermişler ve bu amaçla aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır;
KISIM BİR
GENEL HÜKÜMLER
Madde 1-Amaç ve Tanımlar
(1) İşbu Anlaşmanın amacı, bir Âkit Tarafın vatandaşlarının, diğer Âkit Tarafın adlî makamları önündeki hukukî işlemlerinde yasal korunması, Âkit Tarafların adlî makamlarınca hukukî konularda karşılıklı adlî yardımın sağlanmasında işbirliği yapılması ve hukukî konularda mahkeme kararlarının tanınması ve tenfîzi hususlarını düzenlemektir.
(2) Bu Anlaşma kapsamında; "Hukuki konular" terimi, aile hukukunu da kapsayan özel hukuk davalarını ve ticaret hukuku davalarını ifade eder.
Madde 2- Yasal Korunma
(1) Bir Âkit Tarafın vatandaşları, diğer Âkit Tarafın adlî makamları önünde yapılan hukukî konulardaki işlemlerde, bu Âkit Tarafın vatandaşları ile aynı şartlarla yasal korunma hakkına sahip olacaklardır.
(2) Bir Âkit Tarafın vatandaşları diğer Âkit Tarafın adlî makamlarına, hukukî konularda dava açmak için bu Âkit tarafın vatandaşlarının tabî olduğu şartlarla serbestçe müracaat hakkına sahip olacaklardır.
(3) Âkit Taraflardan birinin ülkesinde idare merkezî bulunan ve bu Âkit Tarafın mevzuatına uygun olarak kurulmuş tüzel kişiler, işbu Anlaşmanın hükümlerinden yararlanma hakkına sahip olacaklardır.
Madde 3- İletişim Yolları
(1) İşbu Anlaşmada aksi öngörülmediği takdirde, Âkit Tarafların adlî makamları birbirleriyle Akit Taraflarca tayin edilen Merkezî Makamlar aracılığı ile iletişim kuracaklardır. Türkiye Cumhuriyeti yönünden Merkezî Makam Adalet Bakanlığı'dır. Romanya yönünden Merkezî Makam Adalet Bakanlığı'dır.
(2) İşbu Anlaşma hükümleri diplomatik veya konsolosluk kanalı ile iletişim kurulmasına engel teşkil etmeyecektir.
(3) İşbu Anlaşma kapsamında; adlî makamlar, her bir Âkit Tarafın iç hukukuna göre belirlenecektir.
Madde 4- Dil
(1) Merkezî Makamlar birbirleriyle talepte bulunulan Âkit Tarafın dilinde veya İngilizce iletişim kuracaklardır.
(2) Adlî yardım talepleri ve ekli belgeler, talepte bulunan Âkit Tarafın dilinde düzenlenecek ve bunlara talepte bulunulan Âkit Tarafın dilinde veya İngilizce yapılmış onaylı tercümeleri eklenecektir.
(3) Bir adlî yardım talebinin yerine getirilmesi sonucu elde edilen belgeler, talepte bulunulan Âkit Tarafın dilinde iletilecektir.
Madde 5 - Bilgi Değişimi
Âkit Tarafların Adalet Bakanlıkları, talep üzerine, işbu Anlaşmaya konu teşkil eden adlî sorunlarla ilgili olarak ülkelerindeki mevzuat ve uygulamalar hakkında birbirlerine bilgi vereceklerdir.
KISIM İKİ
ADLİ YARDIMLAŞMA BÖLÜM 1 HUKUKÎ KONULARDA
ADLÎ YARDIMLAŞMA
Madde 6 - Yardımın Kapsamı
Âkit Tarafların adlî makamları, hukukî konularda özellikle belgelerin tebliği, tarafların ve tanıkların dinlenmesi, bilirkişi incelemesi hususlarında ve Âkit Tarafların mevzuatlarında öngörülen diğer herhangi bir adlî işlemin yerine getirilmesinde birbirlerine yardım sağlayacaklardır.
Madde 7- Talebin İçeriği
(1) Bir adlî yardım talebi şu hususları ihtiva edecektir:
a) Eğer bilinmekte ise; talepte bulunan adlî makam ve talepte bulunulan adlî makamın adı;
b) Adlî yardımı gerekli kılan davanın niteliği;
c) Davanın taraflarının isim ve adresleri -tüzel kişilerde bunların isimleri ve idare merkezleri- ve varsa, temsilcilerinin isim ve adresleri;
d) Eğer talebin konusu belgelerin tebliğine ilişkin ise, muhatabın tam adresi ve tebliğ edilecek belgeler;
e) İfadelerine başvurulacak kişilerin isim ve adresleri ile eğer mevcutsa doğum tarihleri, vatandaşlıkları ve meslekleri;
f) İfadelerine başvurulacak kişilere yöneltilecek sorular;
g) Sağlanacak delilin niteliği veya yerine getirilecek diğer adlî işlem;
h) Talebin yerine getirilmesi için gerekli diğer bilgiler;
i) İncelenecek diğer hususlar veya belgeler.
(2) Bir adlî yardım talebi, talepte bulunan makam tarafından imzalanacak ve resmî olarak mühürlenecektir. Talebe ekli belgeler, talepte bulunan Akit Tarafın hukukuna göre onaylanacaktır.
Madde 8 - Yardımın Usulü
(1) Talepte bulunulan Adlî makam, talebin yerine getirilmesinde kendi mevzuat hükümlerini uygulayacaktır. Bununla birlikte, söz konusu Adlî makam, talepte bulunan adlî makamın özel bir usul veya yöntem izlenmesini istemesi durumunda, talepte bulunulan Âkit Tarafın iç hukukuna aykırı olmamak şartıyla bu usul veya yöntemi takip edecektir.
(2) Talepte bulunan adlî makamın istemesi durumunda, ilgili tarafların ve eğer varsa temsilcilerinin hazır bulunabilmeleri için, işlemlerin yapılacağı tarih ve yer hakkında bilgi verilecektir.
(3) Talepte bulunulan adlî makam, talebin yerine getirildiğini tespit eden belgeleri talepte bulunan adlî makama gönderecek veya talebin yerine getirilemediği durumlarda bunun sebepleri hakkında talepte bulunan makama bilgi verecek ve tüm ekleri iade edecektir.
(4) Talepte bulunulan Âkit Taraf, kendi ülkesinde adlî yardım talebinin yerine getirilmesi sebebiyle yapılan bütün masrafları üstlenecek ve bu masrafların ödenmesini talep etmeyecektir.
Madde 9 - Yardımın Reddi
Bir adlî yardım talebinin yerine getirilmesi, talepte bulunulan Âkit Tarafın egemenliğine, güvenliğine ve kamu düzenine zarar verebilecek nitelikte görülmekte ise böyle bir talebin yerine getirilmesi reddedilebilir.
Madde 10 - Dokunulmazlık
(1) Talepte bulunan Âkit Tarafın bir adlî makamı huzurunda hazır bulunmak üzere çağrılan bir tanık veya bilirkişi hakkında, hangi uyrukta olursa olsun, Âkit Tarafın ülkesinde, bu Taraf ülkesine girmeden önce vukuu bulan herhangi bir mahkumiyet veya fiilden dolayı kovuşturma yapılamaz veya tutuklanamaz veya kişisel özgürlüğü hakkında diğer herhangi bir kısıtlama getirilemez. Bir tanık veya bilirkişi, tanıklık beyanı ya da bilirkişilik görevinden dolayı ayrıca kovuşturmaya, tutuklamaya ya da mahkûmiyet cezasının uygulanmasına da tâbi tutulmayacaktır.
(2) 1. fıkradaki dokunulmazlık, tanık veya bilirkişinin ülkeyi terk etme olanağı bulunduğu halde adlî makamlarca hazır bulunmasının artık gerekmediği kendisine bildirildiği tarihten itibaren 7 günlük sürenin sonunda Talepte bulunan Âkit Tarafın sınırlarını terk etmemesi ya da terk ettiği halde kendi isteği ile geri dönmesi halinde sona erecektir.
(3) Bir tanık veya bilirkişi için çıkarılan çağrı yazısında, talepte bulunan Âkit Tarafın mevzuatında seyahat, ikamet masrafları ve bilirkişilik ücretinin ödenmesi için öngörülen şartlar belirtilecektir. Böyle bir kişinin talebi üzerine, yol ve ikamet giderlerinin karşılanması için talepte bulunan adlî makamca bir avans ödenecektir.
BÖLÜM 2
BELGELER
Madde 11 - Belgelerin Gönderilmesi
Bir Âkit Taraf adlî makamının talebi üzerine, diğer Âkit Taraf, talepte bulunan Âkit Tarafın vatandaşlarının şahsî durumlarına ilişkin kayıtların, şahsî işleri ve menfaatleri ile ilgili diğer belgelerin suretlerini tercümesiz ve ücretsiz gönderecektir.
Madde 12 - Belgelerin Geçerliği
1. Âkit Taraflardan birinin ülkesinde düzenlenmiş veya onaylanmış ve resmî mühür taşıyan belgeler diğer Akit Tarafın bir adlî makamı önündeki işlemlerde tasdikten muaf tutulacaktır.
2. Âkit Taraflardan birinin resmî makamlarınca düzenlenen belgeler, diğer Âkit Taraf ülkesindeki resmî belgelerle aynı güce sahip olacaktır.
BÖLÜM 3
YARGILAMA MASRAFLARI VE TEMİNATTAN MUAFİYET
(JUDICATUM SOLVI)
Madde 13 -Teminattan Muafiyet (Judicatum Solvi)
Bir Akit Tarafın vatandaşları, diğer Âkit Tarafın adlî makamları önündeki işlemlerinde, salt yabancı olmaları veya diğer Akit Taraf ülkesinde ikametgâhları bulunmamasından ötürü teminat akçesi (judicatum solvi) vermekle yükümlü tutulmayacaklardır.
Madde 14 - Adlî Müzaheret
(1) Âkit Taraflardan birinin vatandaşları, diğer Âkit Tarafın ülkesinde yargılama harç ve masraflarının ödenmesi için, bu Tarafın vatandaşları ile aynı şartlar altında adlî yardımdan yararlanmaya hak kazanacaklardır.
(2) İşbu Anlaşma gereğince adlî müzaherete, başvuruda bulunanın ekonomik, ailevi ve şahsi durumlarını gösteren belgelere bağlı olarak hak kazanılacaktır. Belgelerin düzenlenişinde, başvuruda bulunanın ikamet ettiği Âkit Tarafın hukuku veya başvuruda bulunan her iki Âkit Taraf ülkesinde ikamet etmemekte ise vatandaşı olduğu Âkit Tarafın hukuku uygulanacaktır.
Madde 15 - Süreler
Eğer bir Âkit Tarafın adlî makamı, diğer Âkit Tarafın ülkesinde ikamet etmekte olan bir kişiye bir işlemi yapması için belli bir süre vermiş ise, bu süre belgelerin söz konusu kişiye tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlayacaktır.
KISIM ÜÇ
KARARLARIN TANINMASI VE TENFİZİ
Madde 16 - Tanıma ve Tenfizin Amacı
(1) Âkit Taraflar, diğer Âkit Taraf ülkesinde verilmiş aşağıda gösterilen kararları, işbu Anlaşma hükümlerine uygun olarak kendi ülkelerinde tanıyacak ve tenfiz edeceklerdir):
a) Hukukî konularda verilmiş mahkeme kararları;
b) Cezaî konularda tazminata ilişkin olarak verilmiş mahkeme kararları.
(2) Bu Kısım hükümleri, hukukî konularda bir mahkeme önünde yapılmış veya mahkemece onaylanmış sulh anlaşmalarına da uygulanacaktır.
(3) Ancak işbu Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra verilen kararlar, bu Anlaşma hükümleri uyarınca tanıma ve tenfize tâbi olacaktır.
Madde 17 - Tanıma ve Tenfizin Şartları
İşbu Anlaşmanın 16. maddesinde belirtilen kararlar, kararın verildiği Âkit Taraf hukuku uyarınca kesin ve icra edilebilir olduğu takdirde tanınacak ve tenfiz edilecektir.
Madde 18 - Tanıma ve Tenfizin Reddi
Bir kararın tanınması ve tenfizi aşağıdaki hallerden birinin varlığı halinde reddedilebilir:
(1) Kararın tanınması ve tenfizi, tanıma ve tenfiz talepte bulunulan Âkit Tarafın kamu düzenine açıkça aykırı ise;
(2) Davanın tarafları savunma hakkından yoksun bırakılmış ve kendilerine mahkeme önüne çıkmak için usulüne uygun şekilde tebligat yapılmamış ve bizzat iddialarını ileri sürme ve savunma yapma imkânsızlıkları halinde kendilerine temsil edilebilme olanağı tanınmamış ise;
(3) Karar, tanıma ve tenfizin talep edildiği Âkit Tarafın mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmiş ise;
(4) Aynı taraflar arasında, aynı sebep ve konuya dayalı olarak;
a) Tanıma ve tenfizin talep edildiği Âkit Taraf mahkemesinde daha önce açılmış ve görülmekte olan bir dava, veya
b) Talep edilen Âkit Taraf mahkemesince sonuçlandırılmış nihaî bir karar mevcut ise.
Madde 19 - Tanıma ve Tenfiz Usulü
(1) Tanıma ve tenfiz başvurusu, tanıma ve tenfizin talep edildiği Âkit Tarafın yetkili mahkemesine, tanıma ve tenfiz talep eden tarafından bizzat ya da yasal temsilci aracılığıyla doğrudan yapılacaktır.
(2) Başvuruya aşağıdaki belgeler eklenecektir:
a) Kararın kesinleşmiş ve icra kuvvetini haiz olduğunu tevsik eden bir şerh ile tam ve aslına uygunluğu onaylanmış bir örneği;
b) Karar gıyapta verilmiş ise, gıyabında karar verilen tarafın usulüne uygun olarak çağrıldığını tespit eden gerekli belgelerin aslı veya onaylanmış örnekleri;
c) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen başvuru ve belgelerin, kararın tanınmasının ve tenfizinin talep edildiği Âkit Tarafın dilinde veya İngilizce onaylanmış çevirisi.
Madde 20 - Uygulanacak Hukuk
(1) Kararların tanınması ve tenfizine ilişkin usule, tanıma ve tenfizin talep edildiği Âkit Tarafın hukuku uygulanacaktır.
(2) Tanıma ve tenfize karar veren mahkeme, sadece işbu Anlaşmanın 17-19. maddelerini göz önünde tutacak ve kararın esasını incelemeyecektir.
Madde 21 - Para ve Eşyanın Transferi
İşbu Anlaşmanın tanıma ve tenfize ilişkin hükümleri, Âkit Tarafların yabancı bir kararın icrası sonucu elde edilen para ve eşyanın yurtdışına transferi ile ilgili mevzuat hükümlerine hâlel getirmeyecektir.
KISIM DÖRT
NİHAÎ HÜKÜMLER
Madde 22 - Uluslararası Belgelerle İrtibat
İşbu Anlaşma, Âkit Tarafların katılmış olduğu veya katılacağı bu Anlaşma ile düzenlenen konulara ilişkin hükümleri içeren diğer uluslararası belgeleri ihlâl etmeyecektir.
Madde 23 - Sorunların Çözümü
Âkit Taraflar arasında işbu Anlaşmanın uygulanması ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek sorunlar, diplomatik kanaldan çözümlenecektir.
Madde 24 - Yürürlüğe Giriş ve Geçerlilik
(1) İşbu Anlaşma, Âkit Taraflarca onaylanacak ve onay belgelerinin teati edilmesinden 30 gün sonra yürürlüğe girecektir.
(2) İşbu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte 25 Kasım 1968'de Ankara'da imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya Sosyalist Cumhuriyeti Arasında Hukuki ve Cezai İşlerde Adlî Yardım Sözleşmesi" sona erecektir.
(3) İşbu Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacaktır.
(4) Her Âkit Taraf, yazılı bildirimde bulunmak suretiyle Anlaşmayı feshedebilir. Bu halde Anlaşma, diğer Âkit Tarafın yazılı bildirimi aldığı tarihten itibaren oniki aylık süre boyunca yürürlükte kalacaktır.
İşbu hükümlerin kanıtı olarak Âkit Tarafların yetkili temsilcileri işbu anlaşmayı imzalamışlardır.
Ankara'da 28 Eylül 2005 günü her biri Türkçe, Romence ve İngilizce dillerinde ikişer nüsha halinde düzenlenmiş olan tüm metinler aynı derecede geçerlidir. Yorumda aykırılık halinde, İngilizce metin geçerli olacaktır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ROMANYA
ADINA ADINA
Abdullah GÜL Monica Luisa MACOVEI
Dışişleri Bakanı ve Adalet Bakanı
Başbakan Yardımcısı
Bu Andlaşmanın Romence ve İngilizce dillerindeki metinleri 10/2/2008 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.