T.C. Resmî Gazete
20 Şubat 2008 ÇARŞAMBA
Resmî Gazete
Sayı : 26793
YÖNETMELİK
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1 – 22/1/2003 tarihli ve 25001 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinin 4 üncü maddesindeki 107 numaralı tanım aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"107. Primer frekans kontrolü: Sistem frekansının düşmesine veya yükselmesine tepki olarak ünite aktif güç çıkışının hız regülatörü ile otomatik artırılması veya düşürülmesi yoluyla sistem frekansının yeni bir denge noktasına getirilmesini,".
MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Ayrıca Yönetmeliğin yayımı tarihinde dağıtım sistemine bağlı olan 50 MW ve üzerinde kurulu güce sahip üretim tesisleri de iletim sistemine bağlantı esasları kapsamında değerlendirilir."
MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"
MADDE 11 – Sistemin nominal frekansı TEİAŞ tarafından 50 Hertz (Hz) etrafında 49.8-50.2 Hz aralığında kontrol edilir. Sistem frekansının olağanüstü durumlarda 51.5 Hz’e çıkabileceği veya 47.5 Hz’e düşebileceği göz önünde bulundurularak, TEİAŞ ve kullanıcıların tesis ve/veya teçhizatının aşağıdaki tabloda belirtilen minimum süre kadar iletim şebekesine bağlı kalarak çalışacak şekilde tasarlanması zorunludur.
Frekans Aralığı
Minimum Süre
50.5 Hz - 51.5 Hz
1 saat
49 Hz - 50.5 Hz
sürekli
48.5 Hz - 49 Hz
1 saat
48 Hz - 48.5 Hz
20 dakika
47.5 Hz - 48 Hz
10 dakika
MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"50 MW kurulu gücün altındaki üretim tesisleri ile frekans ve gerilim kontrolü için tasarlanmamış yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri bu şartların dışındadır."
MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"b) 49.5 - 47.5 Hz aralığındaki sistem frekans değişimleri için ise, Ek-2’deki doğrusal karakteristikteki değerlerden daha yüksek aktif güç verebilecek"
MADDE 6 – Aynı Yönetmeliğin 21 inci maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi ile dokuzuncu fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"c) Hız regülatörü; Yan Hizmet Anlaşmaları ile belirlenen rezerv kapasitesine uygun olarak Ek-4’te belirtilen esaslar dahilinde bir hız eğimi ile çalışacak şekilde ayarlanır,"
"Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri hariç, tüm üniteler Ek-4’e uygun olarak asgari frekans kontrolü gerekliliği profilini sağlayacak özellikte olmalıdır."
MADDE 7 – Aynı Yönetmeliğin 110 uncu maddesinin birinci ve altıncı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"TEİAŞ, dengeleme sistemine taraf ünite veya blok çıkışının, frekansa göre değişiminin ölçülebilmesi amacıyla frekans kontrol performans testi talimatı verir."
"Ünite veya bloğun aşağıdaki şartları sağlaması durumunda, frekans testinde başarılı olduğu kabul edilir.
a) Sistemdeki frekans değişimine primer kontrol müdahalesi ve sekonder kontrol müdahalesi izlenirken, MW/Hz bazında ölçülen müdahalenin Ek-4’te yer alan kriterlere uygun olması,
b) Hız regülatörü vana konumlarının ölçülmesi ve bu ölçümlerin Ek-4’te yer alan kriterlere uygun olması,
c) Ünitenin veya bloğun MW/Hz değişimi üzerinde yapılan test sonucunda ölçülen tepkinin, Ek-4’te yer alan kriterlere uygun olması."
MADDE 8 – Aynı Yönetmeliğin 137 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (e) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"a) 50 MW ve üzerinde kurulu güce sahip üretim tesisleri zorunlu yan hizmetler anlaşması kapsamında primer frekans kontrolüne katılabilecek yapıya sahip olmakla yükümlüdürler."
"e) Sistem frekansının düşmesi durumunda, frekans kontrolüne katılan üniteler frekanstaki düşmeye karşılık, çıkış güçlerini Ek-4’de belirtildiği şekilde artırırlar. Sistem frekansının yükselmesi durumunda ise, frekans kontrolüne katılan üniteler çıkış güçlerini Ek-4’de belirtildiği şekilde azaltırlar."
MADDE 9 – Aynı Yönetmeliğin 139 uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"e) Dağıtım seviyesinden bağlı; 50 MW ve üzerinde kurulu güce sahip üretim tesislerinde üretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere veya iletim sistemi üzerinde önemli etkisi bulunan üretim tesislerinde üretim faaliyeti gösteren tüzel kişilere,"
MADDE 10 – Aynı Yönetmeliğin Ek-2’si ekteki şekilde değiştirilmiştir.
MADDE 11 – Aynı Yönetmeliğin Ek-4’ünün;
a) E.4.2. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi,
b) E.4.5. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi,
c) E.4.5.1 maddesinin birinci fıkrasının altıncı bendinin birinci cümlesi,
ç) E.4.5.2 maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinin birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
d) E.4.5 maddesinin dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra ve şekil,
e) E.4.5.1 maddesinin üçüncü fıkrasının üçüncü bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bend ve grafik
eklenmiştir.
"Primer frekans kontrolüne katılan üniteler, sistem frekansının ünite için ayarlanan ölübant limitlerinin dışına çıkması ile hemen tepki vermeye başlayacak ve çıkış gücünü, frekans sapmasına göre arttıracak ya da azaltacaktır."
"Primer Frekans Kontrol Performans Testleri sırasında ünite tipine göre aşağıdaki değerlerin yanı sıra, test ekibinin gerekli gördüğü değerlerin de ölçümü yapılarak kayıtları alınır."
"Türbin hız regülatörü girişine, şebekeden hız bilgisi almayacak şekilde f=-200 mHz’lik frekans sapması olarak f=49,8 Hz’lik simule frekans değeri aşağıda Şekil.E.4.4’te görüldüğü gibi basamak (step) değişiklik halinde uygulanır ve bu değerde en az 15 dakika muhafaza edilir."
"Ünite hassasiyetinin tespit edilmesi için, türbin hız regülatörü girişine, şebekeden hız bilgisi almayacak şekilde f=-5 mHz’den başlayarak ünite tepkisi gözleninceye kadar frekans sapma miktarı artı ve eksi yönde 5 mHz’lik kademeler halinde arttırılarak uygulanır."
"Primer Frekans Kontrol Performans Testleri, türbin hız regülatörünün şebeke frekansını algılamayacağı şekilde, ölçülen hız bilgisi yerine doğrudan simüle edilen hız bilgisinin aşağıdaki şekilde görülen prensiple uygulanması yoluyla gerçekleştirilir.
Frekans Simülasyonu Uygulama Yöntemi Prensip Şeması”
"Primer Frekans Kontrol Rezerv Testlerinde üniteden beklenen tepkinin sınırları aşağıda Şekil.E.4.8’de gösterilen grafikteki kesik çizgiler ile gösterilen toleransları aşmamalı ve mümkün olduğunca beklenen tepki grafiğini sağlayacak şekilde tepki vermelidir.
Primer Rezerv Miktarı
Tepki Sınırları / Toleranslar
Beklenen Tepki
Tepkideki Gecikme Süresi
Δtd= 4 saniye, Hidroelektrik Santrallar için
Δtd= 2 saniye, Diğer Santrallar için
Şekil E.4.8. Primer Frekans Kontrol Rezerv Testinin Değerlendirilmesi”
MADDE 12 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 13 – Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanı yürütür.
“EK 2
ÜNİTE GÜÇ ÇIKIŞININ FREKANSA GÖRE DEĞİŞİMİ
Frekansa Karşı Çıkış Gücü Gerekliliği (Gaz Türbinleri için 25 OC (77 OF)’nin altındaki tüm ortam sıcaklıklarında)
Şebeke frekansının 49.5 Hz – 50.5 Hz aralığında olması durumunda, çıkış gücünün % 100’lük sabit değeri korumalı, ilave her % 1’lik frekans düşüşü karşılığında ise en fazla % 1’lik çıkış gücü düşüşü oluşmalıdır.
a: hız düşüm eğimi”