Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
9 Mayıs 2008 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 26871
YÖNETMELİK
Sağlık Bakanlığı (Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü)’ndan:
GEMİ SAĞLIK RESMİ KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Gemi Sağlık Resmi Kanununun uygulanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; Türk limanları arasında seyreden, yabancı ülke limanlarından Türk limanlarına gelen, Türk limanlarından yabancı ülke limanlarına giden ve Türk boğazlarından transit geçen gemileri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 6/11/1981 tarihli ve 2548 sayılı Gemi Sağlık Resmi Kanununun 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bulaşık gemi: İçinde Uluslararası Sağlık Tüzüğünde belirtilen veya Dünya Sağlık Örgütünce bildirilen bulaşıcı ve salgın hastalıklardan birine yakalanmış yolcu, gemi adamı veya hastalık bulaştıran kemirici bulunan gemiyi,
b) Bulaşık liman: Uluslararası Sağlık Tüzüğünde belirtilen, Dünya Sağlık Örgütü tarafından bildirilen bulaşıcı ve salgın hastalıklardan birinin salgın halinde bulunduğu bölge içindeki limanı,
c) Gemi: Tahsis edildiği gayeye uygun olarak kullanılması, denizde hareket etmesi imkanına bağlı bulunan ve pek küçük olmayan her türlü tekneyi,
ç) Genel Müdürlük: Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünü,
d) İhtilât: Bir geminin limanda herhangi bir madde veya insan indirip bindirmesi suretiyle kara ile temas etmesini,
e) Kabotaj hakkı: Türk bayrağı taşıyan gemilerle Türk kıyılarının bir noktasından diğer noktasına yük ve yolcu alıp nakletmeyi, kıyılarda, limanlar içinde veya arasında römorkaj, pilotaj ve bütün liman hizmetlerini yerine getirmeyi ve Türkiye’de deniz yolu ile ticaret hakkını,
f) Serbest pratika: Genel olarak, gemideki sağlık durumunun incelenmesi suretiyle, geminin Türk kıyı ve limanlarıyla ihtilâtında sıhhî bir sakınca olmadığını tespit edip belgelemeyi,
g) Temiz pratika: Bulaşık bir limandan gelen veya bulaşık olan bir gemideki sağlık durumunun incelenmesi suretiyle, geminin Türk kıyı ve limanlarıyla ihtilâtında sıhhî bir sakınca olmadığını tespit edip belgelemeyi,
ğ) Transit gemi: Yabancı bir ülkeden gelip Türk karasularını kullanan ancak hiçbir Türk limanı ile ihtilât etmeden; Türk boğazları bölgesinde ihtilâtsız geçerek yabancı bir ülkeye giden gemiyi,
h) Turist gemisi: Turistik amaçla yolcu getiren, başkaca ticarî işlemlerde bulunmayan, amaç dışı ilâve yolcu ve yük almayan gemileri,
ı) Türk boğazları: İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizinden gemilerin geçiş alanı ile bu alanı çevreleyen kıyı şeridini,
i) Yıllık Gemi Sağlık Belgesi: Türk limanları arasında seyreden, kabotaj hakkına sahip ikiyüzelli net tondan büyük gemilere, sağlık resmi tarifesinin yürürlüğe girmesinden sonra ilk uğradığı Türk limanında yapılacak sağlık denetimi sonrasında bir yıllığına verilen patentayı,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Serbest ve Transit Sağlık Resmi
Serbest gemi sağlık resmi
MADDE 5 – (1) Türk limanları arasında seyreden, yabancı ülke limanlarından Türk limanlarına gelen, Türk limanlarından yabancı ülke limanlarına giden gemilerden, Türk limanlarında, her net ton üzerinden gemi sağlık resmi alınır.
Serbest gemi sağlık resmi tarifesi
MADDE 6 – (1) Serbest gemi sağlık resmi; Sağlık Bakanlığı tarafından, Dışişleri ve Maliye bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle, her mali yıl başında o yıl için geçerli olmak üzere yürürlüğe konulacak tarife ile belirlenir.
(2) Türk limanları arasında seyreden gemilerin sağlık resmi tarifesi, yıllık olarak belirlenir.
Serbest sağlık resmi ödeme yeri
MADDE 7 – (1) Türk limanları arasında seyreden gemiler, bir yıl geçerli olan sağlık denetim belgesini aldıkları limanda, yabancı ülkelerden gelen gemiler ise serbest pratika işlemi sonucunda uğradığı ilk Türk limanında; her net ton üzerinden tahakkuk eden serbest gemi sağlık resmini öderler.
Serbest gemi sağlık resminde özel indirim
MADDE 8 – (1) Serbest gemi sağlık resmi; kabotaj hakkına sahip gemilere, Türk limanlarına gelen özel yatlara, yalnız turist taşıyıp başka ticari işler yapmayan turist gemilerine ve bilimsel araştırma yapan gemilere, 6 ncı maddede belirtilen tarife ile tesbit edilecek oranda özel indirimli olarak uygulanır.
Transit gemi sağlık resmi
MADDE 9 – (1) Türk boğazlarından transit geçen gemiler, Montreux Sözleşmesi hükümlerine göre transit gemi sağlık resmi öderler.
Transit niteliğinin bozulması
MADDE 10 – (1) Türk boğazlarını transit geçeceğini beyan ederek transit gemi sağlık resmi ödeyen gemi; Türk boğazlarında bir limana gelirse veya yabancı bir limana gitmeksizin Türk boğazları dışında bir Türk limanına veya zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere İstanbul veya Çanakkale liman sahası içinde demirleyip kırksekiz saatten fazla süre kalır, yük ve yolcu indirip bindirirse, transit niteliği bozulur. Kırksekiz saatlik sürenin başlangıcı Türk boğazlarından giriş kontrolü yapıldığı zamanda başlamış kabul edilir. Transit niteliği bozulan bu geminin, ödediği transit gemi sağlık resmi, serbest gemi sağlık resmine tamamlanır.
(2) Transit dönüş hakkını kullanan bir geminin transit niteliği bozulursa, tam serbest sağlık resmi öder.
Transit niteliğini bozmayan haller
MADDE 11 – (1) Mecburi transit işlemine tabi gemilerin hiçbir surette kara ile temas etmesine izin verilemez.
(2) Türk boğazlarında isteğe bağlı transit işlemine tabi gemilerin, demirleme sahası içinde kırksekiz saatlik süre içerisinde ve sahil sağlık denetleme merkezinden izin alınması kaydıyla;
a) Meydana gelen bir arızanın incelenmesini ve onarılmasını temin etmek için uzman veya tamirci getirilmesi,
b) Yola devam için yakıt ve kumanya ikmali veya arıza giderilmesi gibi maddi veya teknik zorunlu bir ihtiyacın karşılanması maksadıyla kaptan veya ilgili personelin karaya çıkması ve geminin acentelik işlemleri için acente ile temas sağlanması,
c) Transit gemi sağlık resmi ödeyerek Türk boğazlarında seyreden geminin, makine arızası, kaza ve yangın gibi mücbir sebeplerle bir Türk limanına sığınması,
ç) Ölüm, hastalık, sözleşme feshi veya izin gibi zorunlu sebeplerden dolayı, sahil sağlık denetleme merkezi tabibinin ve nöbetçi memurunun izin ve refakatinde, gerekli gemiadamı değişiminin yapılması,
hallerinde transit niteliği bozulmaz, bu süreyi geçiren geminin serbest pratika alması ve resim farkını ödemesi zorunludur. Bu sürenin Trafik Kontrol Merkezince belirlenen nedenlerle uzamış olması geminin transit niteliğini bozmaz.
(3) Bu madde hükümlerine göre transitliğin bozulmamış sayılması sağlık kontrol iş ve işlemlerinin yapılmasına engel teşkil etmez.
Transit gemi sağlık resmi istisna süresi
MADDE 12 – (1) Transit gemilerin gittikleri yönden altı ay içinde transit olarak geri dönmeleri ve Türk boğazlarına girişleri sırasında resim makbuzunu veya diğer evrakı ibraz etmeleri halinde, yeniden transit sağlık resmi alınmaz.
(2) Ancak, göstermeye mükellef oldukları resim makbuzunu veya diğer evrakı ibraz edemeyen gemilerden yeniden transit gemi sağlık resmi tahsili zorunludur. Bu takdirde, ikinci kez ödenen resme ait makbuzla yeniden bir dönüş hakkı kazanılmış olur.
(3) Birinci fıkradaki altı aylık süre, geminin boğaz geçiş tarihinden itibaren ay hesabı ile son günün saat 24.00'de sona erer.
Gemi sağlık resmi alınmayacak gemiler
MADDE 13 – (1) Harp gemileri, resmi ziyarette bulunan gemiler, hava muhalefeti, makina arızası, kaza ve yangın gibi mücbir sebeplerle Türk limanlarına giren gemilerden ve elli net tona kadar olan gemilerden gemi sağlık resmi alınmaz.
(2) Çarpma, yanma ve batma gibi sebeplerle ticari iş görme niteliğini kaybetmiş olup çekilerek götürülen gemiler, bu durumların Türk resmi makamlarından alacakları belgelerle ispatladıkları takdirde, bunlardan gemi sağlık resmi alınmaz.
Sağlık resmi miktarına esas tonaj tesbiti
MADDE 14 – (1) Gemi sağlık resmi miktarının hesaplanmasında, "Gemilerin Tonilatolarını Ölçme 1969 Uluslararası Tonaj Sözleşmesi" veya "Ticaret Gemilerinin Tonilatolarını Ölçme Tüzüğü" hükümlerine göre düzenlenmiş "Tonaj Sertifikası"ndaki net ton esas alınır.
(2) Türk limanlarına gelen veya Türk boğazlarından transit geçen gemilerin kaptanları, gemi sağlık resmi tahakkukuna esas tonaj sertifikalarını ve sefer durumunun tesbiti için gerektiği durumlarda gemi seyir defterlerini sahil sağlık denetleme merkezi memurlarına ibraz etmek zorundadırlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Gemi Sağlık Cüzdanı
Gemi sağlık cüzdanı
MADDE 15 – (1) Türk limanları arasında çalışan ve kabotaj hakkına sahip ikiyüzelli net tona kadar olan gemilere, yıllık gemi sağlık cüzdanı verilir. Kabotaj hakkına sahip olmayan gemiler ile liman içerisinde çalışan gemiler yıllık gemi sağlık cüzdanından muaftır.
(2) Yıllık gemi sağlık cüzdan bedeli, o geminin indirimsiz gemi sağlık resmi tutarı kadardır. Ancak, bu miktar yüz net tonluk bir geminin ödemesi gereken miktardan az olamaz.
Gemi sağlık cüzdanı kullanım süresi
MADDE 16 – (1) Yıllık gemi sağlık cüzdanı, sağlık denetiminin yapıldığı limandan alınır. Geçerlilik süresi bir yıldır. Süresi dolan sağlık cüzdanı yerine yenisi verilir. Gemi sağlık cüzdanının süresi dolmadan herhangi bir sebeple zayi olması halinde yenisinin alınması mecburidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Mali Hükümler
Gemi sağlık resmi, cüzdan bedeli ve gecikme zammının tahakkuk ve tahsili
MADDE 17 – (1) Gemi sağlık resmi, gemi sağlık cüzdanı ve gecikme zammı bedellerinin tahakkuk ve tahsili, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa göre muhasebe yetkilisi mutemedi olarak görevlendirilmiş, sahil sağlık denetleme merkezi memurları tarafından yapılır.
Ödeme zamanı
MADDE 18 – (1) Transit sağlık resmi, geminin boğaz geçişi tarihinden itibaren en geç üç iş günü içinde ve Genel Müdürlükçe önceden belirlenen ve duyurulan ödeme yerlerinde ödenir.
(2) Yabancı ülkelerden gelen her gemi, ödemesi gereken serbest gemi sağlık resmi tutarını, serbest pratika işlemi sonrasında temas ettikleri ilk Türk limanına giriş yaptığı günden itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili hesaba öder.
(3) Türk limanları arasında seyreden, kabotaj hakkına sahip gemilerin, ödemesi gereken serbest gemi sağlık resmi ve yıllık gemi sağlık cüzdanı bedeliyle ilgili tutar, tarifenin yürürlüğe girmesinden sonra ilk uğradığı Türk limanında hareketinden önce, sağlık denetimini yaptırıp bir yıl geçerli olan patentasını aldıkları günden itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili hesaba ödenir.
(4) Zamanında ödenmeyen gemi sağlık resmi alacaklarına 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı uygulanır.
Ödeme usulü
MADDE 19 – (1) Serbest ve transit sağlık resmi ödemesi tahsil işlemlerinin, mevcut mali işlemler teknolojisiyle nasıl yapılacağı Genel Müdürlükçe hazırlanacak bir yönerge ile belirlenir.
(2) 31/10/2005 tarihli ve 25982 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemi Acenteleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yetki belgesi olan veya yetkilendirilen acenteler, Genel Müdürlük birimlerinde işlem yapabilirler. Acenteler yükümlendiği gemiler için gemi sağlık resminden ve buna bağlı kanuni ve akdi gecikme zamlarının ödenmesinden sorumludur.
Nöbet yevmiye hesabının devir ve teslim işlemleri
MADDE 20 – (1) Sağlık denetleme merkezinin yetkilendirilmiş nöbetçi memuru tarafından tahsil edilen gemi sağlık resmi, cüzdan bedeli, gecikme zammı ve para cezası karşılığında, üç nüsha olarak tahsilat makbuzu düzenlenir. Birinci nüshası gemi kaptanına, donatanına veya acentesine verilir; ikinci nüshası her gün nöbet değişiminde muhasebe yetkilisi mutemedine teslim edilir; üçüncü nüshası dip koçanında saklanır.
Muhasebe yetkilisi mutemetliklerince yapılacak işlemler
MADDE 21 – (1) Muhasebe yetkilisi mutemedinin yapacağı işlemler, tutacağı defterler, düzenleyeceği belgeler, mutemetlik tahsilatının muhasebe yetkilisi hesabına aktarılması, gerekli süreler ve muhasebe yetkilisine hesap vermek konularında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca çıkarılmış mevzuat hükümleri uygulanır.
İade
MADDE 22 – (1) Fazla veya mükerrer olarak tahsil edilen gemi sağlık resmi, yazılı talep halinde Genel Müdürlük tarafından hak sahibine iade edilir.
Kullanılan belgelerin basımı ve dağıtımı
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında kullanılacak belgeler Genel Müdürlükçe belirlenip basımı ve dağıtımı yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yasaklar ve idari yaptırımlar
MADDE 24 – (1) Aşağıda belirtilen fiil ve davranışlarda bulunmak yasaktır ve idari yaptırım cezasını gerektirir:
a) Sağlık işlemlerini yaptırmak üzere sağlık denetleme merkezleri önünde veya bu merkezlerin gösterdikleri yerde durmamak, ilaç, tıbbi malzeme ve ilkyardım personeli ile sağlık denetiminde gereken sağlık belge ve sertifikalarını bulundurmamak ve süresinde yenilememek.
b) Gemide sağlık tedbirlerini almamak, limandan sağlık işlemini yaptırmadan ayrılmak.
c) Yıllık gemi sağlık belgesini veya gemi sağlık cüzdanını süresi içinde yenilememek.
ç) Hastalıkların oluşumu ve yayılmasına neden olan mikroorganizmalar ve vektörlerle ilgili önlemleri almamak.
d) Gerektiğinde, geminin ön direğinde gündüzleri sarı karantina bayrağı, geceleri üstte kırmızı, altta beyaz fener bulundurmamak.
e) Gerçeğe uygun sağlık bildirimi vermemek.
f) Bulaşık bir limandan gelen gemilerin sağlık denetimi yapılıp temiz pratika almadan rıhtıma yanaşması veya sağlık denetimi yaptırıp temiz pratika alarak bazı şartlar altında rıhtıma yanaşmasına izin verilmesi halinde, rıhtıma yanaştıktan sonra bu şartları yerine getirmemesi.
g) Bulaşık bir geminin sağlık denetimi yapılıp temiz pratika almadan limana girmesi veya koruma yerine alınan bulaşık geminin sağlık tedbirlerinin eksiksiz yerine getirilmesine karşı engeller ve güçlükler çıkarması ve temiz pratika almadan koruma yerine hareket etmesi.
ğ) Yabancı bir limandan gelen bir geminin limanda sağlık denetimi yapılıp serbest pratika almadan herhangi bir madde alıp, insan indirip bindirmesi.
(2) Birinci fıkrada sayılan yasaklara aykırı hareket eden gemi kaptanlarına;
a) İkiyüzelli net tona kadar (ikiyüzelli net ton dahil) gemilerle ilgili olarak bin net tonluk geminin ödemesi gereken indirimsiz serbest gemi sağlık resmi tutarında,
b) İkiyüzelli net tondan büyük gemilerle ilgili olarak, ödemeleri gereken indirimsiz serbest gemi sağlık resminin dört katı tutarında
idarî para cezası verilir.
(3) İdarî para cezasına karar vermeye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü görevlileri yetkilidir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 25 – (1) 3/3/1996 tarihli ve 22569 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemi Sağlık Resmi Kanunu Uygulama Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 26 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik, 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 27 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakan yürütür.