Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
1 Mart 2009 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 27156
YÖNETMELİK
Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı)’tan:
EMEKLİLİĞE YÖNELİK TAAHHÜTTE BULUNAN KURULUŞLARIN
AKTÜERYAL DENETİMİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu veya sair ticaret şirketlerinin emekliliğe yönelik faaliyetlerinin aktüeryal denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun geçici 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aktif üye: Emeklilik taahhüt planına göre henüz emekli olmamış veya emekliliğe yönelik herhangi bir ödeme yapılmamış üyeleri veya çalışanları ile bunların hak sahiplerini,
b) Aktüer: Müsteşarlık nezdinde tutulan aktüerler siciline kayıtlı gerçek kişileri,
c) Aktüerya raporu: Üyelere veya çalışanlara sunulan faydalara, varlık ve yükümlülüklere, hesapların ayrıştırılmasına, aktüeryal hesaplamalarda kullanılan yöntem ve varsayımlara ilişkin bilgileri içeren ve aktüer tarafından hazırlanıp imzalanan raporu,
ç) Emeklilik taahhüt planı: Hizmet sunucusunun üyeleri veya çalışanları ile vefatları halinde bunların hak sahiplerine, emeklilik, erken ayrılma, vefat veya maluliyet hallerinde yapmayı taahhüt ettiği ödemelere ilişkin esas ve usuller ile teamüllerin bütününü,
d) Hizmet sunucusu: Üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu veya sair ticaret şirketini,
e) Katkı: Emeklilik taahhüt planı kapsamında prim, aidat ve benzeri adlar altında alınan emekliliğe yönelik ödemeleri,
f) Liste: Müsteşarlıkça tutulan ve Türkiye’de faaliyet gösteren hizmet sunucularını içeren listeyi,
g) Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
ğ) Pasif üye: Emeklilik taahhüt planına göre kendilerine maaş ve/veya gelir bağlanmış olan üyeler veya çalışanlar ile bunların hak sahiplerini,
h) Tanımlanmış fayda esası: Emeklilik birikimi olarak ödenecek tutarların, alınan katkılarla ilişkili olmaksızın üyelerin veya çalışanların maaşları ya da hizmet sürelerine bağlı olarak belirlenmesine yönelik esası,
ı) Tanımlanmış katkı esası: Emeklilik birikimi olarak ödenecek tutarların, emeklilik taahhüt planı kapsamında alınan katkılar ile bunların getirilerine bağlı olarak belirlenmesine yönelik esası
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Aktüeryal Denetime İlişkin Esaslar
Denetim konusu faaliyetler
MADDE 4 – (1) Hizmet sunucusu tarafından üyelerine veya çalışanlarına sunulan emekliliğe yönelik hizmet, fayda ve diğer taahhütler ile tanımlanmış katkı veya tanımlanmış fayda esasının yahut bunların her ikisinin özelliklerini taşıyan emeklilik taahhüt planları Müsteşarlığın aktüeryal denetimine tabidir.
(2) Hizmet sunucusu tarafından veya dışarıdan hizmet alınarak gerçekleştirilen genel yönetim, fon veya varlık yönetimi ile alınan katkılar ve yapılan ödemeler dahil emeklilik taahhüt planı kapsamındaki taahhütlere ilişkin tüm faaliyetler aktüeryal denetime tabidir.
Denetimin şekli
MADDE 5 – (1) Aktüeryal denetim, 7 nci madde kapsamında hizmet sunucusundan alınan bilgi ve belgeler üzerinden yapılır. Müsteşarlıkça gerekli görülmesi halinde yerinde denetim de yapılır.
Hizmet sunucusunun temel yükümlülükleri
MADDE 6 – (1) Hizmet sunucusunun, emeklilik taahhüt planı kapsamında üyelerine veya çalışanlarına sunduğu emekliliğe yönelik taahhütler nedeniyle oluşan yükümlülüklerine karşılık yeterli tutarda varlık bulundurması gerekir.
(2) Hizmet sunucusu, aktif ve pasif üyelerin durumunu da göz önünde bulundurarak emeklilik taahhüt planında sunulan taahhütlerin sürdürülebilirliğini teminen düzenli olarak varlık-yükümlülük dengesini (aktüeryal dengeyi) takip eder.
(3) Hizmet sunucusunun, her bir taahhüde ilişkin katkılar ile yükümlülüklerin bugünkü değerinin ayrı ayrı takip edilmesini sağlayan güvenilir aktüeryal veri altyapısına ve kişi bazlı kayıt sistemine sahip olması gerekir.
(4) Hizmet sunucusu, üyelerin veya çalışanların haklarını tehlikeye sokabilecek uygulamalardan kaçınır.
Müsteşarlığa gönderilecek bilgi ve belgeler
MADDE 7 – (1) Hizmet sunucusu, içeriği Müsteşarlıkça belirlenen elektronik veri setini altışar aylık dönemler halinde hazırlayarak ilgili olduğu dönemi takip eden ikinci ayın sonuna kadar Müsteşarlığa gönderir.
(2) Hizmet sunucusu, yıllık dönemler halinde hazırlanan aktüerya raporu ile mali tablolarını, elektronik örnekleri ile birlikte ilgili olduğu yılı takip eden yılın mayıs ayı sonuna kadar Müsteşarlığa gönderir.
(3) Müsteşarlık gerek görmesi halinde aktüeryal denetime ilişkin olarak ek bilgi ve belge isteyebilir.
Denetimin sonuçları
MADDE 8 – (1) Müsteşarlıkça yapılan değerlendirme sonucunda aktüeryal dengenin bozulduğunun yahut üyelerin veya çalışanların haklarının tehlikeye düştüğünün tespit edilmesi durumunda Müsteşarlık, hizmet sunucusunu ve hizmet sunucusunun tabi olduğu mevzuat gereğince varsa ilgili bulunduğu kurumu konu hakkında bilgilendirerek üyelerin veya çalışanların haklarının korunması ve sürdürülebilir aktüeryal yapının temini için gerekli görülen önlemlerin alınmasını isteyebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Aktüerya raporu
MADDE 9 – (1) Aktüerya raporu, hizmet sunucusunun emekliliğe yönelik taahhütlerine ilişkin faaliyetlerinin bütününü kapsayacak ve Ek-1’de belirtilen asgari unsurları içerecek şekilde düzenlenir.
(2) Gerek görmesi halinde Müsteşarlık, aktüerya raporunun aynı veya farklı bir aktüer tarafından, kısmen veya tamamen yeniden hazırlanmasını talep edebilir.
(3) Aktüer, aktüerya raporunda kullanacağı varsayımları, aktüeryal prensipleri ve Ek-2’de belirtilen hususları gözönünde bulundurarak seçer.
(4) Aktüer, hesaplamalarda kullandığı bilgileri yeterli ve güvenilir kaynaklardan sağlar. Hizmet sunucusu tarafından sağlanan verilerin denetimi ve güvenilirliğinden aktüer sorumlu değildir. Aktüer, hizmet sunucusu tarafından sağlanan verilerin ve bilgilerin aktüeryal hesaplamalarda kullanılan varsayımlarla ve önceki dönemlere ait bilgi ve hesaplamalarla tutarlı ve güvenilir olmasına yönelik değerlendirmelerde bulunur.
(5) Aktüer, aktüeryal hesaplamaların amacına ulaşmasını sağlayacak yeterli ve uygun verilerin bulunmadığına kanaat getirdiği takdirde hesaplama yapmayabilir. Aktüer, bu durumu gerekçeleri ile birlikte Müsteşarlığa bildirir.
(6) Hizmet sunucusu aktüerya raporunun özetini, varsa kendisine ait resmi Internet veya Intranet sitesinde yayınlamak suretiyle yahut posta, faks veya elektronik posta yoluyla üyelerine ve çalışanlarına duyurur.
Listeye kayıt
MADDE 10 – (1) Emekliliğe yönelik taahhütte bulunan hizmet sunucuları, bu Yönetmeliğin yayım tarihini takip eden üç ay içinde; yayım tarihinden sonra emekliliğe yönelik taahhütte bulunanlar ise yetkili kurullarının buna ilişkin kararını müteakip üç ay içinde listeye kayıtlarının yapılması için Ek-3’de yer alan bilgi ve belgelerle birlikte Müsteşarlığa yazılı bildirimde bulunur.
(2) Müsteşarlık, yapılan bildirimi değerlendirir ve bildirimin uygun bulunması durumunda hizmet sunucusunu listeye kaydeder. Bu Yönetmelik kapsamına girmeyen kuruluşlar listeye kaydedilmez. Yapılan işlem başvuruyu yapana yazılı olarak bildirilir.
(3) Listeye kayıtlı olduğu halde tasfiye kararı alan ya da emeklilik taahhüt planını tasfiye eden hizmet sunucusu, karar tarihini müteakip bir ay içinde buna ilişkin kararın bir örneğini Müsteşarlığa gönderir.
Yürürlük
MADDE 11 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan yürütür.
Ek-1
Aktüerya Raporu Asgari İçeriği
1. Kullanılan aktüeryal metodlar.
2. Ekonomik ve demografik veriler.
3. Varsayımlar, varsayımların kaynağı ve bu varsayımların seçimine ilişkin nedenler.
4. Varsayımların seçiminde (varsa) yapılan analizler.
5. Hizmet sunucusu tarafından sağlanan hizmet, fayda ve diğer taahhütler ile bu taahhütlere ilişkin yükümlülükler.
6. Varsa yükümlülüklere istinaden ayrılmış varlıkların güncel değerlemesi.
7. Varsa yükümlülüklere istinaden ayrılmış varlıklardan sağlanan yatırım gelirleri.
8. İleriye yönelik en az 10 yıllık tahmini nakit akışı analizi.
9. Teknik faiz, mortalite, enflasyon ve aktüerin öngöreceği diğer varsayımlara göre duyarlılık analizleri.
11. Aktüeryal dengeye ilişkin kısa, orta ve uzun vadeli değerlendirme ve öneriler.
12. Veri kayıtlarının yeterliliğine ve uygunluğuna ilişkin değerlendirme ve öneriler.
13. Rapor özeti.
Ek-2
Aktüeryal Varsayımların Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar
1. Ekonomik ve demografik varsayımlardan emeklilik taahhüt planına uygulanabilir olanlar kullanılır.
2. Her bir varsayımın tutarlılığı, diğer varsayımlarla ilişkisi ve hesaplamalara genel etkisi göz önünde bulundurulur. Varsayımlardan sapmaların etkisi, varsayımın yapısı ve olası sonuçları değerlendirilir. Özellikle, gruptaki kişi sayısının az olduğu durumlarda varsayımlardaki sapmanın etkisi ayrıca değerlendirilir.
3. Emeklilik taahhüt planının yapısındaki veya dışsal faktörlerdeki olası değişikliklerin aktüeryal varsayımlar üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulur.
4. Aktüeryal varsayımların belirlenmesinde genel verilerin dışında emeklilik taahhüt planına özel varsayımlar da kullanılabilir.
5. Gruba ait geçmiş aktüeryal gelir ve gider verileri, yeterli ve güvenilir kaynaklardan sağlanabildiği ölçüde geleceğe yönelik tahminlerde kullanılabilir.
Ek-3
Listeye Kayıt Bildirimi
Listeye kayıt bildirimi için aşağıdaki bilgi ve belgeler, “Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü İnönü Bulvarı No:36 Emek 06510 Ankara” adresine gönderilir.
1. Hizmet sunucusunun adresi ve iletişim bilgileri.
2. Hizmet sunucusunun yöneticilerinin ad ve unvanları ile iletişim bilgileri.
3. Hizmet sunucusunun kuruluşuna esas teşkil eden belgelerin birer örneği.
4. Sunulan emeklilik taahhüdünün türü ve buna dayanak teşkil eden belgenin bir örneği.
5. Aktif ve pasif üye sayıları.