— Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Denetim Yönetmeliği

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü

29 Ağustos 2009 CUMARTESİ

Resmî Gazete

Sayı : 27334

YÖNETMELİK

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

DENETİM YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasında Denetim Genel Müdürlüğünün teşkilatını, görevlerini ve yetkilerini, denetim elemanlarının niteliklerini, atanmalarını, yükselmelerini, çalışma usulünü ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının denetim faaliyetini, denetim elemanları ile ilgili hususları ve denetlenenlerin sorumluluklarını kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Esas Mukavelesinin 31 ve 32 nci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Banka: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

b) Başkan: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanını,

c) Birim: İdare Merkezinde Genel Müdürlükler ile Güvenlik ve Savunma Sekreterliğini,

ç) BT Denetçisi: Bilişim Teknolojileri Denetçisini,

d) BT Denetçi Yardımcısı: Bilişim Teknolojileri Denetçi Yardımcısını,

e) CIA (Certified Internal Auditor) Sertifikası: İç Denetim Sertifikasını,

f) CISA (Certified Information Systems Auditor) Sertifikası: Bilgi Sistemleri Denetim Sertifikasını,

g) Denetim elemanı: Bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe başmüfettişleri, başdenetçileri, müfettişleri, denetçileri, BT denetçilerini, yetkili BT denetçi yardımcılarını, yetkili denetçi yardımcılarını, BT denetçi yardımcılarını ve denetçi yardımcılarını,

ğ) Genel Müdür: Banka Denetim Genel Müdürünü,

h) Genel Müdürlük: Banka Denetim Genel Müdürlüğünü,

ı) IIA (The Institute of Internal Auditors): İç Denetçiler Enstitüsünü,

i) Standartlar: IIA tarafından yayımlanan İç Denetim Mesleki Uygulama Standartlarını,

j) Şube: Bankanın şubelerini,

k) Temsilcilik: Bankanın yurt dışı temsilciliklerini,

l) Yönetim Komitesi: Bankanın Yönetim Komitesini

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Denetim İşlevleri ve Faaliyeti

Denetim işlevleri

MADDE 5 – (1) Genel Müdürlüğün kurumsal yönetişim ilkelerine uygun olarak Banka içinde ve yasal düzenlemeler gereği Banka dışında yerine getirmesi gereken denetim işlevleri aşağıdaki hususları içerir:

a) Bankanın faaliyetinin etkinliğini ve verimliliğini değerlendirerek iyileştirici önerilerde bulunmak ve Banka yönetimine Bankaya değer katma amacı güden, bağımsız ve nesnel bir güvence vermek, danışmanlık yapmak.

b) Birimlerde, şubelerde ve temsilciliklerde yürütülen süreçlerde ortaya çıkabilecek riskleri belirlemek, değerlendirmek ve alınması gerekli önlemler hususunda önerilerde bulunmak.

c) Bankanın her türlü varlığının yeterli derecede korunduğu konusunda makul güvence sağlamak.

ç) Birimlerin ve şubelerin yönetim ve kontrol süreçlerinin yeterliliği ile etkinliğini değerlendirerek nesnel güvence sağlamak.

d) Bankada yapılan her türlü işin ve işlemin; 1211 sayılı Kanuna, Banka Esas Mukavelesine, diğer ilgili mevzuata, talimatlara ve emirlere uygun yapıldığı konusunda makul güvence oluşturmak.

e) Bankanın sahip olduğu veya kullandığı bütün yazılımların, donanımların ve bilişim teknolojilerinin yeterliliği, etkinliği, bütünlüğü, sürekliliği, verimli bir şekilde kullanıldığı, izinsiz erişimlere karşı güvenilirliği, amaçlara ulaşmak için uygunluğu; bilişim sistemlerinde yer alan bütün kayıtların ve bilginin gizliliği ve bunlara erişimlerin kontrol altında tutulduğu hususlarında makul güvence sağlamak.

f) Banka personeli için suç veya kusur sayılan ve ceza gerektiren fiillerin veya hareketlerin varit olup olmadığına dair araştırma, inceleme ve soruşturma yaparak görüş oluşturmak.

g) 1211 sayılı Kanun ve diğer mevzuat gereğince Banka dışında incelenmesi uygun görülen hususları incelemek ve bunlarla ilgili görüş oluşturmak.

ğ) Denetim ve soruşturma faaliyeti dışında araştırılması istenilen konuları ya da Genel Müdürlüğe aksettirilen hususları incelemek ve bunlar hakkında görüş oluşturmak.

Denetim faaliyeti

MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde tanımlanan denetim işlevleri, aşağıda belirtilen dört tür faaliyetle yerine getirilir;

a) İç denetim faaliyeti,

b) Soruşturma faaliyeti,

c) İnceleme ve danışmanlık faaliyeti,

ç) Dış denetim faaliyeti.

İKİNCİ KISIM

Denetim Genel Müdürlüğüne İlişkin Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM

Görevler ve Yetkiler ile Teşkilat

Görevler ve yetkiler

MADDE 7 – (1) Genel Müdürlük, 1211 sayılı Kanun ve diğer mevzuatın tanıdığı yetkiler ve görevler çerçevesinde Bankanın birimleri, şubeleri ve temsilcilikleri ile Banka dışı kurumlar ve kuruluşlar nezdinde denetim yapmak; inceleme ve araştırmalarda bulunmak; gerektiğinde soruşturma yapmak ve danışmanlık faaliyetinde bulunmak görev ve yetkisini haizdir.

(2) Genel Müdürlük, doğrudan Başkana bağlı olarak görev yapar ve denetim sonuçları hakkında, Başkana rapor sunar. Raporların Genel Müdürlükçe ilgili birimlere ve şubelere gönderilmesi bu duruma aykırılık teşkil etmez.

(3) Genel Müdürlük, denetim kapsamının belirlenmesinde, denetim etkinliklerinin gerçekleştirilmesinde ve sonuçlarının iletilmesinde bağımsız olarak görev yapar.

Teşkilat

MADDE 8 – (1) Denetim faaliyeti, Denetim Genel Müdürünün yönetiminde denetim elemanları tarafından yerine getirilir.

(2) Genel Müdürlük, Başkan adına Genel Müdür tarafından yönetilir. Genel Müdür, denetim elemanlarının sahip olduğu bütün hakları ve yetkileri haizdir.

(3) Bankada denetim elemanı olarak en az yedi yıl görev yapmış olanlardan en fazla üç denetim elemanı, Genel Müdürün teklifi ve Başkanın onayı ile üç yılı aşmamak üzere Genel Müdüre görevlerinde yardımcı olur.

(4) Genel Müdürlük bünyesinde bir Danışma Kurulu ve İdari İşler Bürosu bulunur.

Danışma kurulu

MADDE 9 – (1) Danışma Kurulu, Genel Müdür ile Genel Müdürün raporların konusuna göre görevlendireceği en az iki denetim elemanından oluşur ve Genel Müdürün uygun göreceği zamanlarda toplanır.

(2) Danışma Kurulunun görevi, denetim elemanlarından Genel Müdürlüğe gönderilen soruşturma raporları dışındaki raporları inceleyip görüş bildirmek ve gerekli görülen hallerde Genel Müdürün vereceği danışmanlık görevlerini ifa etmektir.

İdari işler bürosu

MADDE 10 – (1) Genel Müdürlükte; denetim elemanı olmayan yeteri kadar personelden oluşan bir İdari İşler Bürosu bulunur. İdari İşler Bürosu, Genel Müdürlüğün her türlü yazı işleri, dosyalama ve tasnif hizmetleri ile Genel Müdürün vereceği diğer işleri yerine getirmekle görevlidir.

(2) Büroda çalışanlar, işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgileri başkalarına açıklayamazlar; büroda mevcut raporları, yazıları, bilgi ve belgeleri Başkan dışında, hiçbir makam veya kişiye Genel Müdürün iznini almadan gösteremezler ve veremezler.

(3) Üzerinde başkaca yapılacak bir işlem kalmamış raporlar Genel Müdürün onayı ile muhafaza altına alınır. Soruşturma raporları ile “Gizlidir” kaydını taşıyan diğer raporlar, kilitli ve ayrı bir dolapta saklanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Müdürün Atanması, Görevleri, Yetkileri ve Sorumlulukları

Genel müdürün atanması

MADDE 11 – (1) Denetim Genel Müdürü, Bankada denetim elemanı olarak en az yedi yıl görev yapmış olmaya ilaveten Genel Müdürlük dışında en az üç yıl yöneticilik yapmış bulunanlar arasından, Bankanın ilgili düzenlemelerine göre atanır.

Genel müdürün görevleri, yetkileri ve sorumlulukları

MADDE 12 – (1) Genel Müdür, denetim elemanlarının yönetiminden ve bu Yönetmelikte yazılı esaslar çerçevesinde çalıştırılmalarından Başkana karşı sorumludur.

(2) Genel Müdürün başlıca görevleri ve yetkileri şunlardır:

a) Yıllık denetim planlarını hazırlayarak, Başkanın onayına sunmak ve uygulanmasını sağlamak.

b) Yıllık denetim planları dışında, Başkan tarafından uygun görülmesi durumunda denetim, inceleme, soruşturma ve danışmanlık faaliyetinde bulunmak için denetim elemanı görevlendirmek.

c) Gerekirse kendi düşüncesini de belirtmek suretiyle, bu Yönetmeliğin 40 ıncı maddesi kapsamında gerçekleştirilen şube ve temsilcilik denetimleri sonucunda düzenlenen denetim raporlarını ilgili birimlere, diğer rapor ve önerileri ilgili birimlere ve Başkana göndermek.

ç) Süreleri içinde cevaplandırılmamış veya işlemleri tamamlanmamış raporlar hakkında Başkana bilgi vermek.

d) Denetim faaliyetinin sonuçlarına ilişkin bu Yönetmeliğin 62 nci maddesi kapsamında altı ayda bir sırasıyla Yönetim Komitesine, Banka Meclisine ve Denetleme Kuruluna bilgi sunmak.

e) Denetim faaliyetine ilişkin her konu ile denetim alanındaki gelişmeler ve uluslararası uygulamalar konusunda Başkana bilgi vermek.

f) Denetim elemanlarının kadro tekliflerini hazırlamak, özlük hakları ile ilgili hususları izlemek ve gerektiğinde bunlara ilişkin teklifte bulunmak.

g) Denetçi yardımcılığı ve BT denetçi yardımcılığı giriş sınavı açılması hususunda Yönetim Komitesine teklifte bulunmak.

ğ) Denetim elemanlarının mesleki alanda yeterli bilgi, beceri ve deneyime sahip olmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapmak.

h) Denetim faaliyetine tahsis edilen kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak.

ı) Denetim faaliyetinin mesleki ahlak kurallarına ve Standartlara uygun olmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapmak.

i) Danışma Kurulu üyelerini tespit etmek ve lüzum gördüğü zamanlarda Kurulu toplantıya çağırmak.

j) İdari İşler Bürosunu sevk ve idare etmek.

k) Bağımsız dış denetçiler ile koordinasyon sağlamak.

l) Gerektiğinde denetim faaliyeti ve denetimle ilgili ulusal ve uluslararası gelişmeler konusunda Banka içindeki veya dışındaki uzmanlardan yardım alınmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapmak.

m) Başkan tarafından verilecek denetimle ilgili diğer görevleri yapmak.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Denetim Elemanları

Bağımsızlık ve meslek güvencesi

MADDE 13 – (1) Denetim elemanları, görevlerini Başkan adına ve doğrudan Başkana karşı sorumlu olarak bağımsız bir şekilde yerine getirirler.

(2) Denetim elemanları, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinin altıncı fıkrası, 28 ve 29 uncu maddelerinde yazılı haller hariç kendi istekleri dışında diğer görevlere atanamazlar. Görev gerekleriyle bağdaşmayan sıhhi, mesleki yetersizlikleri veya genel ahlak kurallarına aykırı davranışları tespit edilmedikçe görevden alınamazlar. Bu hallerinin; sağlık kurulu raporu, yargı kararı veya müfettiş raporu ile tevsiki esastır.

Meslek kıdemi

MADDE 14 – (1) Meslek kıdeminde esas, Genel Müdürlükte geçen hizmet süresidir. Denetim elemanı iken Bankada idari bir göreve atanmış olanlar tekrar Genel Müdürlüğe döndüklerinde, idari görevde geçen süreleri Genel Müdürlükteki kıdemlerine sayılır.

Denetim elemanlarının atanmaları ve yükselmeleri

MADDE 15 – (1) Denetim elemanlarının atanmaları, Bankanın ilgili düzenlemeleri dahilinde gerçekleştirilir.

(2) Denetim elemanı olabilmek için mesleğin gerektirdiği niteliğe sahip bulunmak ve Banka tarafından bu maksatla açılacak sınavlarda başarı sağlamış olmak şarttır. Genel Müdürlüğe, Banka içinden ve dışından naklen denetim elemanı atanamaz.

(3) Giriş sınavını kazananlar denetçi yardımcılığına veya BT denetçi yardımcılığına atanırlar.

(4) Bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen konulardaki sınavlarda başarılı olarak denetçi yardımcılığına atananlardan IIA tarafından yapılan CIA sertifikası sınavında başarılı olanlar, üç yılın sonunda Genel Müdürün teklifi üzerine yetkili denetçi yardımcılığına yükseltilirler.

(5) Bu Yönetmeliğin 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen konulardaki sınavlarda başarılı olarak BT denetçi yardımcılığına atananlardan Bilgi Sistemleri Denetim ve Kontrol Birliği tarafından yapılan CISA sertifikası sınavında başarılı olanlar, üç yılın sonunda Genel Müdürün teklifi üzerine yetkili BT denetçi yardımcılığına yükseltilirler.

(6) Bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında öngörülen süre sonunda, CIA veya CISA sertifikası sınavında başarılı olamayanlar, Yönetim Komitesince durumlarına ve kadro derecelerine göre uygun görülecek diğer görevlere nakledilirler.

(7) Bu maddenin dördüncü veya beşinci fıkralarına göre yetkili denetçi yardımcısı veya yetkili BT denetçi yardımcısı olanlar, yetkili oldukları tarihten itibaren iki yıl sonra düzenlenen yeterlik sınavına girerler. Yazılı ve sözlü yeterlik sınavlarında başarılı olan yetkili denetçi yardımcıları müfettişliğe, yetkili BT denetçi yardımcıları BT denetçiliğine atanırlar.

(8) Mesleki inceleme veya yüksek lisans yapmak amacıyla yurt dışında geçen süreler dışında Bankada en az yedi yıl BT denetçisi olarak görev yapanlar, Genel Müdürün teklifi üzerine başdenetçiliğe yükseltilebilirler.

(9) Mesleki inceleme veya yüksek lisans yapmak amacıyla yurt dışında geçen süreler dışında Bankada en az yedi yıl müfettiş olarak görev yapanlar, Genel Müdürün teklifi üzerine başmüfettişliğe yükseltilebilirler.

Denetim elemanlarının görevleri ve yetkileri

MADDE 16 – (1) Denetim elemanları, çalıştıkları konularla ilgili olmak şartıyla, Bankanın bütün işlemlerine ve sistemlerine, bütün kayıtlarına, belgelerine ve defterlerine herhangi bir kısıtlama olmaksızın erişebilirler.

(2) Görev ve yetki bakımından başmüfettiş ve müfettiş arasında fark bulunmayıp, başlıca görevleri ve yetkileri şunlardır:

a) Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde ve temsilciliklerinde iç denetim, inceleme ve gerektiğinde soruşturma yapmak, bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde ve gereken hallerde personeli görevden uzaklaştırmak.

b) 1211 sayılı Kanun ile diğer mevzuatın tanıdığı yetkiler ve görevler çerçevesinde Banka dışı kurumlar ve kuruluşlar nezdinde denetim yapmak.

c) Gerekli görülen hallerde, idari ve icrai sorumluluğu bulunmaksızın danışmanlık faaliyetinde bulunmak.

ç) Başkanın onayıyla ve gerekli görülen konularda, Banka içinde ve dışında inceleme ve araştırmalarda bulunmak.

d) Bu Yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde ve gerekli görülen hususlarda rapor düzenlemek.

(3) Görev ve yetki bakımından başdenetçi, denetçi, BT denetçisi, yetkili denetçi yardımcısı veya yetkili BT denetçi yardımcısı arasında fark bulunmayıp, başlıca görevleri ve yetkileri şunlardır:

a) Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde ve temsilciliklerinde iç denetim yapmak.

b) Gerekli görülen hallerde, idari ve icrai sorumluluğu bulunmaksızın danışmanlık faaliyetinde bulunmak.

c) Başkanın onayıyla ve gerekli görülen konularda, Banka içinde ve dışında inceleme ve araştırmalarda bulunmak.

ç) Başkan tarafından talep edilen özel görev, proje ve diğer görevleri gerçekleştirmek.

Denetim elemanlarınca uyulması gereken hususlar

MADDE 17 – (1) Denetim elemanları, görevleri dolayısıyla öğrendikleri sırları saklamakla yükümlüdürler.

(2) Denetim elemanları, mesleki ahlak kurallarına uymakla ve mesleğin gerektirdiği vakar ve ciddiyeti muhafaza ile yükümlü olup; görevlerini dikkatli ve adil olarak yerine getirirler.

(3) Denetim elemanları mesleki gelişimlerinin devamlılığına özen gösterirler.

(4) Denetim elemanı olarak çalışmakta iken diğer birimlere atanan veya geçici olarak görevlendirilenler Genel Müdürlükte tekrar göreve başladıktan sonra, idari görevdeyken sorumlu oldukları faaliyeti üç yıl süreyle denetleyemezler, ancak idari görevdeyken sorumlu oldukları faaliyete ilişkin danışmanlık faaliyetinde bulunabilirler.

(5) Denetim elemanları herhangi bir idari ve icrai görev alamazlar, idari ve icrai işlere müdahale edemezler. Ancak acil ve önemli görülen durumlarda keyfiyeti derhal yazı ile denetledikleri birime bildirirler. Buna rağmen yöneticiler, kendi sorumlulukları altında hareket serbestisine sahiptirler. Bu gibi hallerde, denetim elemanı görüşünde ısrar ederse durumu Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirir.

(6) Denetim elemanlarının idare ile temaslarında muhatapları İdare Merkezinde birim başkanları, şubelerde müdürler ve temsilciliklerde temsilciler veya bunların vekilleridir.

(7) Denetim elemanları, denetledikleri birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin günlük çalışmalarının aksamamasına denetim boyunca özen gösterirler.

(8) Denetim elemanları, denetledikleri kişilerden ve kuruluşlardan görevleriyle bağdaşmayan hizmetleri kabul edemezler, ödünç para alamazlar, şahsi hediye kabul edemezler.

(9) Denetim yetkisi devredilemez. Denetim etkinlikleri denetimle görevlendirilen denetim elemanları tarafından yapılır. Bununla birlikte, denetim elemanları gerekli görülen hallerde Başkanın onayıyla, Banka içindeki veya dışındaki uzmanlardan yardım alabilirler.

(10) Denetim elemanları, görevlerini yerine getirirken tarafsız davranırlar. Tarafsızlıklarını etkileyebilecek konuların varlığı halinde, bu durumu Genel Müdürün görüşüne sunmakla yükümlüdürler.

(11) Denetim elemanları, görevlerini yerine getirirken gerekli mesleki özen ve dikkati gösterirler. Bu amaçla her türlü hataya ve ihmale, israfa, verimsizliğe ve denetim elemanlarının tarafsızlığını engelleyici duruma karşı incelemelerini özenle yaparlar.

(12) Denetim elemanları, denetim kapsamına giren benzeri konularda ilgili verileri değerlendiren bütün denetim elemanlarının benzer sonuçlara varmalarını sağlayacak bir nesnellik içinde ve sağlıklı değerlendirme yapabilecek düzeyde tatmin edici, güvenilir, açıklayıcı ve denetimin sonuca erişebilmesi için yeterli ve gerekli bilgiyi toplarlar.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Mesleğe Giriş ve Yetişme Şekli

BİRİNCİ BÖLÜM

Sınavlara İlişkin Genel Esaslar

Sınav kurulları

MADDE 18 – (1) Giriş ve yeterlik sınavları; Başkan tarafından görevlendirilecek bir Başkan Yardımcısının başkanlığında, Genel Müdürün de katıldığı en az üç kişilik bir kurul tarafından yapılır. Başkan Yardımcısı bulunmadığı zaman Genel Müdür sınav kurulunun başkanlığını yapar. Diğer üyeler, giriş sınavlarında en az doktora yapmış öğretim elemanlarından, yeterlik sınavlarında ise Genel Müdürlükte görev yapan denetim elemanları veya Bankada denetim elemanı olarak görev yapmış Genel Müdürler veya yardımcıları arasından Başkan tarafından seçilir. Gerek görülmesi halinde, yeterlik sınavlarında da ilgili konularda en az doktora yapmış öğretim elemanlarından sınav kuruluna üye dahil edilebilir.

Sınav sırası ve sonuçları

MADDE 19 – (1) Giriş ve yeterlik sınavları önce yazılı, sonra sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava alınmazlar.

(2) Sınav sonuçları Sınav Kurulu tarafından tutanakla tespit edilir. Sınavı kazananlara gerekli duyuru yapılır.

İKİNCİ BÖLÜM

Giriş Sınavı

Giriş sınavı ve ilan

MADDE 20 – (1) Giriş sınavının şartları, başvuruların hangi tarihe kadar ve nereye yapılacağı ile diğer hususlar Yönetim Komitesince belirlenecek usul ve esaslar dahilinde yürütülür ve ilan olunur.

Giriş sınavı koşulları

MADDE 21 – (1) Giriş sınavına alınacak adaylarda aşağıdaki koşullar aranır:

a) En az dört yıllık eğitim veren Türkiye’deki veya yurt dışındaki, denkliği Yüksek Öğretim Kurulunca tanınmış yüksek öğrenim kurumlarının; iktisat, işletme, hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri ile bankacılık, finans, iktisat, işletme, muhasebe, uluslararası ticaret, işletme mühendisliği, endüstri mühendisliği, bilgisayar mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik elektronik mühendisliği, elektronik ve haberleşme mühendisliği, kontrol ve sistem mühendisliği, yönetim ve bilişim sistemleri bölümlerinde lisans veya yüksek lisans eğitimi almış olmak.

b) Yönetim Komitesince uygun görülecek ulusal veya uluslararası seviyede düzenli olarak yapılan sınavlarda veya Banka tarafından yapılacak sınavlarda ilanda belirtilen puanı almış olmak.

c) İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinden birinde, Yönetim Komitesince uygun görülecek ulusal veya uluslararası seviyede düzenli olarak yapılan veya Banka tarafından yapılacak sınavlarda ilanda belirtilen puanı almış olmak.

ç) Bankanın ilgili düzenlemelerine göre Bankaya alınacak kişilerde aranan diğer koşulları taşımak.

Yazılı giriş sınavının konuları

MADDE 22 – (1) Yazılı giriş sınavı denetçi yardımcılığı ve BT denetçi yardımcılığı için aşağıda belirtilen konulardan yapılır.

a) Denetçi yardımcılığı: Ekonomi, maliye, hukuk, muhasebe ve denetim, para ve banka,

b) BT denetçi yardımcılığı: Bilgi sistemleri ve bilişim teknolojileri.

(2) Konuların ayrıntıları yapılacak sınav ilanında ayrıca belirtilebilir.

Yazılı giriş sınavı notları

MADDE 23 – (1) Yazılı giriş sınavında başarılı sayılabilmek için, her bir konudan alınan notun yüz üzerinden elliden az olmaması kaydıyla, bütün yazılı sınav konularından alınan notların ortalamasının yüz üzerinden en az altmış olması gerekir. Bu not ortalaması Yönetim Komitesince değiştirilebilir.

Sözlü sınav ve giriş sınavı sonucunun tespiti

MADDE 24 – (1) Yazılı giriş sınavını kazananlar sözlü sınava davet edilirler. Sözlü sınav da, adayın yazılı sınav konularından yapılır.

(2) Sözlü sınavda, adayların zekâ ve kavrayış derecesi, temsil ve ifade kabiliyeti, davranışları gibi vasıfları da ayrıca göz önünde bulundurulur.

(3) Sözlü sınav sonucunda adaya tek not verilir. Bu notun yüz üzerinden en az altmış olması gerekir.

(4) Yazılı sınav notu ile sözlü sınav notunun ortalaması alınarak başarı notu belirlenir. Girilen sınav için başarı notu en yüksek adaydan başlamak suretiyle bir sıralama yapılır. Bunlar arasından belirlenen sayıda aday sınavı kazanmış sayılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yeterlik Sınavı

Sınav konuları

MADDE 25 – (1) Yazılı ve sözlü yeterlik sınav konuları aşağıda belirtilmiştir;

a) 1211 sayılı Kanun ve Banka Esas Mukavelesi, Bankanın görevleri ile ilgili diğer mevzuat, Bankacılık Kanunu ve ilgili mevzuat,

b) Bankanın faaliyeti, ilgili süreçler ve işlemler,

c) Muhasebe: Bankalar Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi, mali tablolar analizi, Banka Hesap Planı ve finansal tabloları, merkez bankaları ile ilgili muhasebe ve finansal raporlama standartları, Banka işlemlerinin muhasebeleştirilmesi,

ç) Hukuk: İdare Hukuku, Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, İcra ve İflas Hukuku, Ceza Hukuku ve Medeni Hukuk,

d) Denetim: İç ve dış denetim standartları, iç kontrol, denetimlerde istatistiksel yöntemler.

BT denetçisi yeterlik sınavı konuları

MADDE 26 – (1) Yetkili BT denetçi yardımcılarının yeterlik yazılı ve sözlü sınavları, diğerlerinden ayrı olarak, aşağıdaki konulardan yapılır;

a) Faaliyet Alanı: 1211 sayılı Kanun ve Banka Esas Mukavelesi, Bankanın görevleri ile ilgili diğer mevzuat, hukukun ve ekonominin temel kavramları,

b) Bilişim: Banka bilişim teknolojileri altyapısı ve işletimi ile ilgili olarak; bilişim teknolojileri genel kontrolleri, uygulama kontrolleri, sistem geliştirme yaşam döngüsü, veri tabanı sistemleri, ağ güvenliği ve iş sürekliliği konuları, proje yönetimi, bilişim stratejileri, bilişim teknolojileri yönetişimi,

c) Muhasebe: Temel muhasebe, Banka Hesap Planı ve finansal tabloları, Bankalar Tekdüzen Hesap Planı ve İzahnamesi,

ç) Denetim: İç ve dış denetim standartları, iç kontrol, denetimlerde istatistiksel yöntemler.

Sınav notları

MADDE 27 – (1) Yeterlik sınavına girecek adaya, Genel Müdürlükte göreve başlamasından sınav tarihine kadar geçen süredeki durumu göz önüne alınarak, Genel Müdür tarafından her yıl bir “Genel Yetişme Notu” verilir.

(2) Adayın, yazılı sınavda her konudan yüz üzerinden en az elli almış olması gerekir.

(3) Sözlü sınav sonucunda adaya tek not verilir.

(4) Yeterlik sınavında yazılı sınav not ortalamasının ağırlığı % 50, sözlü sınav notunun ağırlığı % 20, genel yetişme notlarının ortalamasının ağırlığı % 30 oranındadır.

(5) Adayın, yeterlik sınavında başarılı olmuş sayılabilmesi için, yazılı sınavlar not ortalaması ile sözlü sınav ve genel yetişme notları ortalamasının en az altmış olması gerekir.

Yeterlik sınavını başaramayanlar

MADDE 28 – (1) Yönetmeliğin 15 inci maddesinin yedinci fıkrasında belirtilen şekilde yeterlik sınavına girme hakkını kazanan yetkili denetçi yardımcıları ile yetkili BT denetçi yardımcılarından, yeterlik sınavında başarılı olamayanlar ya da yeterlik sınavına girmeyenler, Yönetim Komitesince durumlarına ve kadro derecelerine göre uygun görülecek başka görevlere nakledilirler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Denetçi Yardımcılarının Yetiştirilmeleri

Mesleki gelişim ve yetiştirilme

MADDE 29 – (1) Denetçi yardımcılığına ve BT denetçi yardımcılığına atananlar için, süresi ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenecek mesleki eğitim programları düzenlenir.

(2) Denetçi yardımcıları ve BT denetçi yardımcıları; başmüfettiş, başdenetçi, müfettiş, denetçi veya BT denetçisi refakatinde ve Genel Müdürlük tarafından düzenlenecek esaslar ve verilecek talimatlar dahilinde bütün denetim faaliyetinde yetiştirilirler. BT denetçi yardımcılarının bilişim teknolojileri alanında ağırlıklı olarak yetiştirilmesi sağlanır.

(3) Denetçi yardımcıları ve BT denetçi yardımcıları, refakatinde görevlendirildikleri başmüfettiş, başdenetçi, müfettiş, denetçi veya BT denetçisine tabi olarak çalışır ve onların göstereceği işleri yaparlar.

(4) Denetçi yardımcıları ve BT denetçi yardımcılarının yetişmelerinde kendi çaba ve çalışmaları esastır. Bu hususta Genel Müdürlük tarafından düzenlenecek eğitim programları yardımcı ve yol gösterici mahiyettedir.

(5) Denetim elemanları;

a) Görevlerini başarıyla yerine getirmek için gerekli olan mesleki ahlak kurallarını ve Standartları, iç denetim usulünü ve tekniklerini herhangi bir yardım veya yönlendirmeye ihtiyaç duymaksızın uygulama,

b) Finansal kayıtları ve işlemleri yeterli bir şekilde denetleyebilmek için muhasebe prensipleri ve teknikleri,

c) Banka hedeflerinden önemli sapmaları ve bunların sonuçlarını değerlendirecek düzeyde yönetim ilkeleri,

ç) Muhasebe, ekonomi, hukuk, vergi mevzuatı, finans ve bilişim teknolojileri,

d) Denetim yaptıkları birimlerdeki, şubelerdeki veya temsilciliklerdeki personelle ve işleri gereği ilişkide bulundukları şahıslarla etkili iletişim kurma,

e) Denetimin amacını, değerlendirmelerini, denetim sonuçlarını ve önerilerini açık ve anlaşılır bir biçimde aktarabilecek düzeyde yazılı ve sözlü iletişim,

f) Denetim görevi sırasında edindikleri bilgilerden ve yaptıkları incelemelerde karşılaştıkları belirtilerden hangilerinin bir inceleme veya soruşturmayı gerektirdiği,

konularında yeterli bilgi ve deneyime sahip olacak şekilde kendilerini yetiştirirler.

(6) Denetim elemanlarının mesleki gelişimiyle ilgili sertifika sınavı giriş ücretleri, sınavı geçmeleri halinde Bankaca ödenir.

(7) Yetkili olarak çalıştıkları süreler de dahil denetçi yardımcılığı veya BT denetçi yardımcılığı döneminde, meslekle bağdaşmayan tutum ve davranışları tespit edilenler, beş yıllık süre beklenmeksizin, Yönetim Komitesince durumlarına ve kadro derecelerine göre Genel Müdürlük dışında uygun görülecek başka görevlere nakledilirler.

Tezkiye

MADDE 30 – (1) Denetçi yardımcıları ve BT denetçi yardımcıları için, refakatinde bulunduğu denetim elemanlarınca gizli bir Tezkiye Belgesi düzenlenerek, Genel Müdürlüğe gönderilir.

Yurt dışında mesleki inceleme ve araştırma

MADDE 31 – (1) Asgari altı yıl denetim elemanı olarak çalışanlar; kıdemleri esas alınmak kaydıyla, Genel Müdürlükçe uygun görülen program veya konularda mesleki inceleme ve araştırma yapmak üzere, ilgili Banka düzenlemeleri çerçevesinde yurt dışına gönderilebilirler.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Çalışma Usul ve Esasları

BİRİNCİ BÖLÜM

Çalışmanın Düzenlenmesi

Denetim rehberi

MADDE 32 – (1) Genel Müdürlük iç denetim faaliyetine yol gösterici olacak ve iç denetim uygulamalarında tekdüzelik sağlayacak usul ve esaslar ile iç denetimin nasıl gerçekleştirileceğini, raporların yazım yöntemini açıklayan bir denetim rehberi hazırlar ve uygulanmasını sağlar.

Çalışma merkezleri

MADDE 33 – (1) Denetim elemanlarının çalışma merkezleri Ankara ve İstanbul’dur.

(2) Denetim elemanlarının hangi çalışma merkezinde görev yapacağı Genel Müdür tarafından tespit edilir ve gerekli görülen hallerde değiştirilebilir.

Grup halinde ve diğer banka personeli ile birlikte çalışma

MADDE 34 – (1) Denetim elemanlarına gerektiğinde grup halinde de görev verilebilir. Grup işleri, o gruptaki en kıdemli denetim elemanı tarafından yönetilir.

(2) Başkanlık talimatı ile Banka personelinin, denetim elemanlarıyla belirli bir iş için müştereken görevlendirilmeleri mümkündür.

İKİNCİ BÖLÜM

Denetim Planları

Yıllık denetim planı

MADDE 35 – (1) Yıllık denetim planı; denetlenecek birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin yönetim ve kontrol süreçlerinin risk odaklı bir yaklaşımla değerlendirilmesi sonucunda oluşan risk hiyerarşisine dayalı bir biçimde hazırlanır.

(2) Genel Müdür, yıllık risk odaklı iç denetim planını;

a) Bankanın çalışma yöntemlerinde, operasyonlarında, kullanılan sistemlerde ve kontrol süreçlerinde meydana gelen önemli değişiklikler ile Banka Meclisinden, Denetleme Kurulundan veya Yönetim Komitesinden gelen talepler, risk değerlendirme sonuçları, son denetim tarihleri ve sonuçları göz önüne alınarak belirlenen denetime konu süreçler,

b) Denetlenecek birimler, şubeler ve temsilcilikler,

c) Gerekli görülen diğer hususlar

yer alacak şekilde hazırlar ve Başkanın onayına sunar.

(3) Genel Müdür, bu Yönetmeliğin 53 üncü maddesi kapsamında denetlenecek Banka dışı kurumlara ve kuruluşlara ilişkin yıllık dış denetim planını ilgili birimler ile eşgüdüm içinde hazırlar ve Başkanın onayına sunar.

(4) Herhangi bir birim, şube veya temsilcilik; mutat ve makul süreler haricinde ve kabul edilebilir bir gerekçe olmaksızın denetim dışı bırakılamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İç Denetim Faaliyeti

Mahiyeti

MADDE 36 – (1) Bankanın her türlü etkinliğini denetlemek, geliştirmek, iyileştirmek ve Bankaya değer katmak amacıyla bağımsız ve tarafsız bir şekilde güvence ve danışmanlık hizmeti vermeyi amaçlayan iç denetim faaliyeti; Bankanın risk yönetiminin, iç kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin değerlendirilmesi ve geliştirilmesi için sistematik yaklaşımlar geliştirerek Bankanın hedeflerine ulaşmasına yardımcı olur.

(2) Bankanın risk yönetimi süreçlerinin etkinliğini değerlendiren iç denetim faaliyeti; Bankadaki olası risklerin saptanması, değerlendirilmesi ve azaltılması için öneriler getirmeyi ve bu yolla Bankanın risk yönetimi sürecine katkıda bulunmayı amaçlar. Bu doğrultuda Bankanın amaçlarına ulaşmasını tehdit eden riskler tanımlanır, kabul edilebilir düzeyde tutulabilmesi için alınması gereken önlemler belirlenir ve risklere yönelik risk yönetim stratejileri ile risk gözetimini de içeren risk yönetim sisteminin etkinliği değerlendirilir.

(3) İç kontrollerin etkinliğini değerlendiren iç denetim faaliyeti ile Bankanın finansal ve operasyonel raporlamalarının doğru ve tam olduğu; Banka operasyonlarının etkin, verimli ve Bankanın stratejik plan ve programları doğrultusunda yürütüldüğü; Banka operasyonlarının mevzuata uygunluğu; Banka varlıklarının yeterli düzeyde korunduğu konularında güvence oluşturmak üzere, icrai birimlerde mevcut olan iç kontrollerin yeterliliği ve etkinliğine ilişkin değerlendirmeler yapılır.

(4) Yönetişim süreçlerinin etkinliği konusundaki iç denetim faaliyeti ile Bankada etik değerlerin geliştirilmesi, etkin bir kurumsal performans yönetimi ve hesap verebilirliğin sağlanması, risk ve kontrollere ilişkin bilgilerin uygun yerlere iletilmesi ve Banka yönetimi ile iç denetim ve bağımsız dış denetim arasında bilgi akışının etkin bir şekilde yürütülmesi hedeflerinin gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla Banka yönetişim süreçleri değerlendirilir.

(5) Denetim elemanlarının, denetimlerini risk odaklı iç denetim planları ile gerçekleştirmeleri esastır.

(6) İç denetim faaliyeti, Standartlara ve mesleki ahlak kurallarına uygun olarak yerine getirilir.

İç denetim türleri

MADDE 37 – (1) Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde ve temsilciliklerinde aşağıda belirtilen iç denetim türlerinden biri ya da birden fazlası bir arada yapılır:

a) Operasyonel denetim.

b) Finansal denetim.

c) Uygunluk denetimi.

ç) Bilişim teknolojileri denetimi.

Operasyonel denetim

MADDE 38 – (1) Operasyonel denetimler, Bankanın risk odaklı iç denetim planı dahilinde belirlenen iş süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin, yönetsel performansının ve süreçlerdeki iç kontrollerinin değerlendirilmesi amacı ile yapılır.

(2) Örgütsel yapı, iç kontrol sistemi, iş akışları, mevzuat ve yönetim performansı incelenmek suretiyle, süreçlerin, Bankanın stratejik planları doğrultusunda amaç ve hedeflerine ne derecede ulaşmış olduğu değerlendirilir.

Finansal denetim

MADDE 39 – (1) Finansal denetimler, Bankanın finansal tablolarının, Bankanın mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru ve gerçeğe uygun bir biçimde, genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine, muhasebe standartlarına ve mevzuata uygun olarak yansıtıp yansıtmadığı hakkında makul düzeyde güvence sağlamak amacıyla yapılır.

(2) Finansal denetim ile finansal raporlama sürecindeki kontrollerin etkin olup olmadığı konusunda makul güvence verilir. Finansal raporların hazırlanmasındaki süreçlere ilişkin risk yönetimi ve kontrol süreçleri değerlendirilir.

Uygunluk denetimi

MADDE 40 – (1) Uygunluk denetimi kapsamında Bankanın bütün birimlerinde, şubelerinde veya temsilciliklerinde gerçekleştirilen her türlü işlemin ve faaliyetin, 1211 sayılı Kanun ve Banka Esas Mukavelesi ile diğer kanunlara, kararlara, yönetmeliklere, tebliğlere, talimatlara ve emirlere uygun olarak yapılıp yapılmadığı incelenir.

(2) Birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin denetimi kural olarak, bir önceki denetimin kaldığı yerden başlamak üzere örnekleme yöntemiyle yapılır. Denetim sırasında gerek görüldüğünde, önceki dönemler de incelenebilir.

(3) Birimlerin, şubelerin ve temsilciliklerin denetimine, mevcut kıymetlerin miktar ve tutarlarının kayıtlara uygun olup olmadığının tespitiyle başlanır.

Şubelerde yerinde yapılacak denetim bölgeleri ve süresi

MADDE 41 – (1) Denetimler açısından şubeler beş bölgede toplanmıştır.

a) Diyarbakır, Erzurum, Van.

b) Denizli, Gaziantep, Kayseri, Malatya.

c) Adana, Mersin, İskenderun, Trabzon.

ç) Antalya, İzmir, Konya, Samsun.

d) Bursa, Edirne, Eskişehir, İzmit.

(2) Denetim elemanlarının her denetim döneminde farklı bölgelerde şube denetimi yapmaları esastır. Ancak, Genel Müdürlük tarafından gerekli görülecek hallerde bu kural dışına çıkılabilir veya gerektiğinde çalışma merkezleri de bu kapsama alınabilir.

(3) Şubelerde yerinde yapılacak denetim dönemleri ve şubelerin iş hacmine göre belirlenecek çalışma süreleri, yıllık denetim planları ile belirlenir.

Bilişim teknolojileri denetimi

MADDE 42 – (1) Bilişim teknolojileri denetimi; Bankanın bilişim teknolojileri altyapısına ilişkin kontrollerin incelenmesi, bilişim teknolojilerinin alımı, kurulumu, işletimi, kullanımı ve hizmet sunumuna ilişkin faaliyeti hakkında bilgi toplayarak bilişim teknolojilerinin; Banka varlıklarının korunması, veri bütünlüğünün ve güvenliğinin sağlanması, kurumsal hedeflere etkin bir şekilde ulaşılması ve kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasındaki katkılarının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilir.

(2) Bilişim teknolojileri denetimi Bankanın görev ve faaliyetinin yerine getirilmesi sırasında kullanılan uygulama kontrolleri dahil her türlü bilgisayar destekli kontrolün denetimini kapsar.

(3) Bilişim teknolojileri denetiminde, Control Objectives for Information and Related Technology (COBIT) Bilişim Teknolojilerine İlişkin Kontrol Hedefleri çerçevesi esas alınmakla birlikte, gerektiğinde diğer standartlardan da yararlanılarak Bankada yer alan bilişim teknolojileri süreçleri ve kontrolleri denetlenir.

Merkezi denetim ekibi

MADDE 43 – (1) Denetim elemanlarınca gerçekleştirilen her türlü denetim faaliyetinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılması amacı ile bilgisayar destekli denetim tekniklerinden faydalanılır. Bu amaçla, her bir denetim elemanının bu teknikleri kullanmasına ilaveten ağırlıklı olarak bilgisayar destekli denetim teknikleri ile çalışan yeterli sayıda denetim elemanından oluşan ayrı bir merkezi denetim ekibi kurulabilir.

(2) Merkezi denetim ekibi, büyük ölçekli veri setlerini yarı veya tam otomatize bir şekilde, tekrarlanabilir ve algoritmik yöntemlerle inceleyip, denetimi yapılan süreçteki kontrol zafiyetlerinin ve olağan dışı hareketlerin tespit edilmesi için veri analizi çalışmaları gerçekleştirir.

Denetimler sonucunda düzenlenecek raporlar

MADDE 44 – (1) Denetim elemanları, denetimleri sonucunda aşağıda belirtilen usulle düzenledikleri denetim raporlarını cevaplandırılmak üzere ilgili birime, şubeye veya temsilciliğe verirler:

a) Denetim raporlarında, bütün konular tam, anlaşılır, tarafsız ve yapıcı bir şekilde yer alır. Gereksiz tekrarlardan kaçınılır, denetimde saptanan hususların çok iyi anlaşılması sağlanır, öznel değerlendirmelere yer verilmez.

b) Raporlarda yer alan iyileştirme önerileri, Bankaya değer katan, uygulanabilir, olumlu, yapıcı ve Bankanın hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacak şekilde düzenlenir.

c) Raporlar; denetimde saptanan bütün hususlar, varsa riskler, risk değerlendirmeleri ve diğer bulgular için yapılan öneriler; denetlenen birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin saptanan hususlara ilişkin cevapları ve denetim elemanının son görüşlerini içeren bölümlerden oluşur. Raporlarda Başkanlık Makamı için, denetimin kapsamı, varsa denetimde saptanan riskler ve bunların olası etkileri, denetim sonuçlarına ilişkin genel bir değerlendirme ve risklerin azaltılması için uygun önerilerin bulunduğu bir yönetici özeti bulunabilir.

ç) Denetim raporlarında; denetlenen Banka birimlerinde, şubelerinde veya temsilciliklerinde yürütülen süreçlerde kontrol sisteminin yeterliliği konusunda genel bir değerlendirme de bulunur.

(2) Denetim sırasında saptanan ve acil önlem alınması gereken konularla ilgili olarak, gerekli görülen hallerde denetimin bitmesi beklenmeden ayrıca bir yazı veya rapor düzenlenir.

(3) Birimler, şubeler veya temsilcilikler, tevdi edilen kendi denetimleriyle ilgili raporları otuz gün içinde cevaplandırırlar ve bir nüshasını alıkoyarak, diğer nüshalarını ilgili denetim elemanına gönderirler. Denetlenen birimin, şubenin veya temsilciliğin talebi üzerine ya da gerekli görülen hallerde, bu süre ilgili denetim elemanı tarafından uzatılabilir.

(4) Raporlara verilecek cevaplar açık, doğru ve tatminkâr olmalıdır.

(5) Denetlenen birimin, şubenin veya temsilciliğin cevapları alındıktan sonra, denetim elemanının son görüşü ile birlikte denetim raporu tamamlanır ve en az iki nüshası Genel Müdürlüğe iletilir.

Denetim raporlarının tabi olacağı işlemler

MADDE 45 – (1) Genel Müdür, denetim raporlarını Danışma Kurulundan geçirerek, gerekli görülen hallerde kendi düşüncesini de belirtmek suretiyle, bu Yönetmeliğin 40 ıncı maddesi kapsamında gerçekleştirilen şube veya temsilcilik denetimleri sonucunda düzenlenen raporları ilgili birimlere, diğer denetim raporlarını ise Başkana ve ilgili birimlere intikal ettirir.

(2) Birimler, kendilerine intikal eden şube veya temsilcilik denetim raporlarını en geç üç ay içinde sonuçlandırırlar. Süresi içinde sonuçlandırılmayan denetim raporlarına ilişkin, ilgili birimlerce Genel Müdürlüğe bilgi verilir.

(3) Bu Yönetmeliğin 40 ıncı maddesi kapsamında gerçekleştirilen şube veya temsilcilik denetimleri sonucunda düzenlenen raporlarda yer alan hususlara ilişkin birimlerin görüşünün denetim elemanının görüşü ile uyumlu olması halinde, konuya ilişkin talimat amiri birim tarafından, denetlenen şube veya temsilcilik bir yazıyla uyarılır ve söz konusu yazının bir nüshası da Genel Müdürlüğe gönderilir. Birim görüşünün denetim elemanının görüşünden farklı olması durumunda ise, keyfiyet; tam, açık, tatmin edici ve rapordaki hususları bir sonuca bağlayan gerekçesi ile birlikte Genel Müdürlüğe bildirilir. Genel Müdürlük, Danışma Kurulunun da mütalaasını alarak, keyfiyetten ilgili denetim elemanını haberdar eder.

(4) Bu Yönetmeliğin 38, 39, 40 ve 42 nci maddeleri kapsamında yapılan birim denetimleri sonucu düzenlenen raporlardaki hususlarda, birimlerin görüşünün denetim elemanının görüşünden farklı olması halinde, bu Yönetmeliğin 62 nci maddesinde belirtilen denetim raporlarının sonuçlarının izlenmesi kapsamında, durum Yönetim Komitesince değerlendirilerek karara bağlanır.

(5) İlgili birimler, şubeler ve temsilcilikler, işlemleri tamamlanmış denetim raporlarını muhafaza ederler.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Soruşturma Faaliyeti

Soruşturma faaliyetinin mahiyeti

MADDE 46 – (1) Soruşturma; başmüfettişlerin veya müfettişlerin, 1211 sayılı Kanun ile Banka Esas Mukavelesine, diğer kanunlara, kararlara, yönetmeliklere, tebliğlere, talimatlara ve emirlere göre Banka personeli için suç veya kusur sayılan ve disiplin cezası ya da ilgililerin mali sorumluluklarını gerektiren fiillerin veya hareketlerin varit olup olmadığına dair yaptıkları araştırmalardır.

Soruşturmaya başlama şartları

MADDE 47 – (1) Soruşturmaya başlanabilmesi için aşağıdaki hususlardan en az birinin olması gerekir:

a) Genel Müdürlük tarafından yazılı talimat verilmesi.

b) Suç delillerinin ortadan kaldırılma ihtimalinin bulunması halinde veya acil durumlarda; keyfiyetin derhal Genel Müdürlüğe bildirilmesi ve en kısa zamanda yazılı olarak teyit edilmesi koşuluyla, Genel Müdürlük tarafından sözlü talimat verilmesi.

c) Soyut ve genel nitelikte olmayan, kişi veya olay belirtilen, iddiaları ciddi olan, doğru ad, soyad ve imza ile adres içeren yazılı bir ihbar yapılması veya dilekçe ile şikâyette bulunulması.

ç) Görev sırasında suç mahiyetinde bir fiile muttali olunması.

(2) Birinci fıkranın (a) ve (b) bendleri dışındaki hallerde, durum derhal Genel Müdürlüğe bildirilir ve Genel Müdürlükten gelecek talimata göre hareket edilir.

(3) Birinci fıkranın (c) bendindeki şartları taşımayan ihbarlar ve şikâyetler işleme konulmaz. Ancak, inandırıcı mahiyette bilgiler ve belgeler eklenmiş ihbarlar, şikayetler veya somut nitelikte bilgilere, bulgulara ya da olaylara dayanan iddialar üzerinden işlem yapılabilir.

Soruşturmada usul

MADDE 48 – (1) Soruşturmada yazılı delillerin toplanarak muhafazası esastır.

(2) Banka personelinden soruşturma kapsamında bulunanlar ile bilgisine ihtiyaç duyulanlar bizzat dinlenerek, ifade veya açıklamaları bir tutanakla tespit edilir. Bu tutanak ilgililer tarafından okunarak ileride herhangi bir itiraza yer verilmeyecek şekilde imzalanır.

(3) Soruşturma konusuna ilişkin ifade veya açıklamaların alınma usulü; işin mahiyeti, icabı ve ilgilinin memuriyet unvanı göz önünde tutularak tespit edilir.

(4) Soruşturma sırasında ihtiyaç duyulması halinde; başmüfettişin veya müfettişin talebi üzerine Banka dışından hizmet alınabilir veya Başkan tarafından Banka içinden veya dışından tayin edilecek bilirkişilerden yararlanılabilir. Bu konularda yapılacak her türlü masraf Banka tarafından karşılanır.

İfade ve bilgi vermekten kaçınma

MADDE 49 – (1) Soruşturma kapsamında bulunan veya bilgisine ihtiyaç duyulan Banka personeli özürsüz olarak ifade veya bilgi vermekten kaçınamaz. İfade veya bilgi vermekten kaçındıkları takdirde, keyfiyet Genel Müdürlüğe bildirilir.

(2) İfade veya bilgi vermekten kaçınan Banka personeline Başkan tarafından gerekli uyarı yapılır ve personel sorulan sorulara cevap vermeye davet edilir.

(3) Buna rağmen cevap vermemekte ısrar edenler, ilgili Banka düzenlemelerine göre görevden uzaklaştırılırlar ve bu Banka personeli hakkında, emirlere riayetsizlik ve soruşturmayı zorlaştırma sebebiyle, Disiplin Kurulunca uygun görülen disiplin cezası uygulanır.

(4) Banka personeli dışındaki kişilerin davete rağmen ifade veya bilgi vermekten kaçınmaları halinde keyfiyet Genel Müdürlüğe bildirilmekle beraber, bu husus raporda ayrıca belirtilir.

Soruşturma raporları ve tabi olacağı işlemler

MADDE 50 – (1) Soruşturma sonucunda gizli bir rapor düzenlenerek iki nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir.

(2) Genel olarak soruşturma raporlarında; soruşturmanın konusuna, olayın gerçekleşme şekline, soruşturma kapsamında olanların durumuna değinilerek; alınan ifadelere ve maddi delillere istinaden olayın tahlili yapılır, suçun veya kusurun sabit olup olmadığı belirtilir. Suç veya kusur sabit ise, kanuni, idari ve mali sorumluluklar ortaya konularak, suçu veya kusuru ağırlaştırıcı veya hafifletici sebepler gösterilmek suretiyle; maddi delillere, bunlar bulunmadığı takdirde ise oluşan kanaate göre önerilerde bulunulur.

(3) Soruşturma raporlarına; açıklama ve ifade tutanakları, mümkün olduğu takdirde kanuni deliller veya bunların fotokopileri veya suretleri de eklenir.

(4) Soruşturma raporlarının bir nüshası Genel Müdürlük aracılığı ile Başkana intikal ettirilir.

(5) Soruşturma raporu ile ilgili olarak yapılan işlemler, ilgili birim tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.

Görevden uzaklaştırma

MADDE 51 – (1) Banka personelinin yapılan denetim faaliyeti ile ilgili belgeleri ibraz etmekten veya bunlara ilişkin bilgi vermekten kaçınması; 1211 sayılı Kanun, Banka Esas Mukavelesi, diğer kanunlar ve ilgili mevzuat ile Banka düzenlemelerine göre Banka personelinin tabi olacakları hükümlere aykırı fiillerde ve hareketlerde bulunması; delillerin kaybolması; ilgili personelin görevi başında kalmasının sakıncalı görülmesi gibi haller, görevden uzaklaştırmayı gerektirir.

Banka personeline görevden uzaklaştırmayı uygulama

MADDE 52 – (1) Soruşturma yapmaya yetkili denetim elemanlarınca Banka personelinin görevden uzaklaştırılmasına gerek görüldüğünde, keyfiyet önceden Genel Müdürlük vasıtasıyla Başkana bildirilir ve alınacak talimata göre hareket edilir.

(2) Görevden uzaklaştırma sonucunda meydana gelebilecek boşluğu doldurmak için alınması gerekli tedbirler hakkındaki görüş ve düşünceler Genel Müdürlüğe en kısa zamanda bildirilir.

(3) Soruşturmayı yapan denetim elemanları, görevden uzaklaştırılanların görevlerini deruhte edemezler.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Dış Denetim Faaliyeti

Mahiyeti

MADDE 53 – (1) 1211 sayılı Kanun ve diğer mevzuat ile Bankaya verilen görev ve yetkiler kapsamında, ilgili birimlerin görüşleri ve önerileri dikkate alınarak hazırlanacak yıllık denetim planı çerçevesinde veya birimlerce ihtiyaç görülen zamanlarda, Başkanın onayıyla ilgili kurumlar ve kuruluşlar nezdinde denetim ile gerektiğinde bu kuruluşlar hakkında Bankada mevcut bilgiler ve belgeler üzerinde inceleme görevi başmüfettişler veya müfettişler tarafından yerine getirilir. Genel Müdür tarafından gerekli görülmesi durumunda, bilişim teknolojileri ile ilgili konularda başmüfettiş ve müfettişlere teknik destek sağlamak üzere BT denetçileri veya yetkili BT denetçi yardımcıları da görevlendirilebilir.

(2) Yapılan dış denetim sonucunda düzenlenecek raporlardan üç nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir.

Dış denetim raporlarının tabi olacağı işlemler

MADDE 54 – (1) Dış denetim raporları, bu Yönetmeliğin 56 ncı maddesi çerçevesinde işleme tabi tutulurlar.

ALTINCI BÖLÜM

İnceleme ve Danışmanlık Faaliyeti

İnceleme faaliyeti

MADDE 55 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen işlevi yerine getirmek amacıyla denetim elemanları tarafından;

a) Denetim ve soruşturma işleri dışında, Başkan tarafından istenilen konular,

b) Genel Müdürlüğe aksettirilmesi gerekli görülen konular,

c) Denetim raporlarında yer alması uygun görülmeyen tenkit, teklif, görüş ve düşünceler,

ç) Birimlerin, şubelerin veya temsilciliklerin faaliyetine ve personelin durumuna ilişkin görüşler

hakkında inceleme raporları düzenlenir.

(2) Düzenlenen inceleme raporlarının üç nüshası Genel Müdürlüğe gönderilir.

İnceleme ve dış denetim raporlarının tabi olacağı işlemler

MADDE 56 – (1) Genel Müdür, inceleme ve dış denetim raporlarını Danışma Kurulundan geçirerek, gerekli görülen hallerde kendi düşüncesini de belirtmek suretiyle ilgili birimlere ve ayrıca Başkana intikal ettirir.

(2) Birimler, kendilerine intikal eden dış denetim raporları ile ilgili işlemlerini altı ay, inceleme raporlarını üç ay içinde tetkik ederler ve sonuçlandırırlar. Süresi içinde sonuçlandırılamayan dış denetim ve inceleme raporları hakkında ilgili birimlerce Genel Müdürlüğe bilgi verilir.

(3) İşlemi sonuçlandırılan raporlarla ilgili olarak birimlerce Genel Müdürlüğe bilgi verilir. İnceleme raporlarında yazılı hususlara ilişkin ilgili birimlerin görüşünün denetim elemanının görüşünden farklı olması halinde, bu Yönetmeliğin 62 nci maddesi kapsamında, durum Yönetim Komitesince değerlendirilerek karara bağlanır.

(4) Birimler, işlemleri tamamlanmış inceleme raporlarını muhafaza ederler.

Danışmanlık faaliyeti

MADDE 57 – (1) Gerekli görülen hallerde, denetim elemanları Başkanın onayıyla, Genel Müdürlük faaliyeti ve mesleki konularda eğitim, analiz, değerlendirme, proje görevleri gibi danışmanlık faaliyetinde bulunabilirler.

(2) Söz konusu danışmanlık faaliyetinin tavsiye niteliğinde olması esastır.

BEŞİNCİ KISIM

Müşterek ve Çeşitli Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Denetlenenlerin Sorumlulukları

Evrak ve bilgi verme zorunluluğu

MADDE 58 – (1) Banka personeli, denetim elemanlarınca talep edilecek talimatı, yazışmayı ve her türlü belgeyi, gizli dahi olsa, göstermek; kendilerinden istenilen bilgileri tam, doğru ve mümkün olan en kısa sürede vermek zorundadır.

Yer tahsisi

MADDE 59 – (1) Denetlenen birim, şube veya temsilcilik yetkilileri, denetim elemanlarına çalışmaları için elverişli, müstakil bir yer tahsis eder ve onlara gerekli kolaylığı gösterirler.

Denetim, inceleme veya soruşturma sırasında izin

MADDE 60 – (1) Denetim elemanları, denetim, inceleme veya soruşturma sırasında bazı personelin görev başında kalmalarını gerekli görürlerse, ilgili personelin izinlerinin ileri bir tarihe ertelenmesini bağlı bulunduğu amirden talep eder.

Raporların muhafazası

MADDE 61 – (1) Denetlenen yerlere tevdi olunan raporlar ile raporlara ilişkin her türlü yazışma muhafaza edilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Çeşitli Hükümler

Rapor izleme sistemi

MADDE 62 – (1) Genel Müdürlük tarafından, denetim raporlarının sonuçlarına ilişkin gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını takip edecek bir izleme sistemi kurulur. Denetim sonuçları hakkında altı ayda bir sırasıyla Yönetim Komitesine, Banka Meclisine ve Denetleme Kuruluna bilgi sunulur.

(2) Bağımsız dış denetim kuruluşlarınca yapılan denetimler sonucunda düzenlenen “Yönetim Mektupları” Genel Müdürlüğe de gönderilir. Genel Müdürlük tarafından rapor izleme sistemi kapsamında takip edilir.

Mühür ve kimlik kartı

MADDE 63 – (1) Denetim elemanlarına, gerektiğinde kullanılmak üzere sıra numarası taşıyan bir mühür ile kimlik bilgilerinin ve yetkilerinin özetini gösteren, Başkan ile Genel Müdürün imzalarını taşıyan, resimli ve mühürlü bir kimlik kartı verilir.

(2) Mühür ve kimlik kartlarının muhafazasından denetim elemanı sorumludur. Bunların kaybedilmeleri halinde, durum derhal Genel Müdürlüğe bildirilir.

Sayımlar

MADDE 64 – (1) Sayımlar kural olarak iş günlerinde yapılır. Ancak gerekli ve acil durumlarda tatil günlerinde de sayım yapılabilir.

(2) Mesai dışındaki saatlerde veya tatil günlerinde, denetim elemanlarının göreve başlamalarının gizli kalmasının mümkün olamadığı durumlarda; birim, şube veya temsilcilik yetkilileri davet edilerek, müşterek muhafaza yerleri denetim elemanı tarafından mühürlenir ve keyfiyet bir tutanakla tespit edilir. Mührün koparılması veya bozulması halinde, keyfiyet tutanakla tespit edilerek, derhal Genel Müdürlüğe bildirilir. Tatbik edilen mührün muhafazasından ilgili birim, şube veya temsilcilik yetkilileri sorumludur.

(3) Herhangi bir kıymet veya Müşterek Muhafaza yerlerine ait anahtar denetim elemanları nezdinde alıkonulamaz. Yetkililerde bırakılması sakıncalı görülen kıymetler veya anahtarlar Müşterek Muhafaza altına alınarak mühürlenir ve keyfiyet bir tutanakla tespit olunur.

Raporların numaralandırılması

MADDE 65 – (1) Denetim elemanlarınca düzenlenecek raporlara, bir sayısından başlayan ve teselsül eden sıra numarası verilir.

Hakediş

MADDE 66 – (1) Çalışma merkezleri dışında görevlendirilen denetim elemanlarına harcırah verilir. Denetim elemanları, çalışmayı aksatmamak kaydıyla resmi tatillerini görev mahalleri dışında geçirebilirler.

(2) Çalışma merkezleri dışında olmamakla birlikte, Yönetmeliğin 53 üncü maddesi kapsamında Banka dışında görevlendirilen denetim elemanlarına, görevli oldukları sürece cari yıl Bütçesi ile belirlenen gündelik tutarının 1/3 ü ödenir.

(3) Denetim elemanları, bir ay içinde tahakkuk edebilecek hakedişlerini, avans olarak çek veya makbuz karşılığında alırlar. Avans olarak çekilen paranın, hakedilecek miktarı aşmaması asıl olup; izleyen aya borç, yıl sonlarında ise borç veya alacak bakiyesi devredilemez.

(4) Aylık çalışma durumu, hakedilen harcırah ile diğer gider karşılıkları, denetim elemanlarınca bizzat düzenlenecek hakediş cetvelleri üzerinde gösterilir. Bu cetvellere tevsiki gereken harcamalara ait belgeler de eklenir.

(5) Hakediş cetvelleri, ait olduğu ayı izleyen ayın ilk on günü içinde Genel Müdürlüğe intikal ettirilir.

Haberleşme

MADDE 67 – (1) Denetim elemanları haberleşmelerini Genel Müdürlük kanalıyla yaparlar. Ancak, şubelerin veya temsilciliklerin denetimi sonucunda düzenlenen raporlar cevaplandırılmak üzere, denetlenen şubeye veya temsilciliğe, denetim elemanınca doğrudan gönderilebilir. Ayrıca, Banka dışındaki kurumlar, kuruluşlar veya şahıslarla Genel Müdürlüğe bilgi vermek suretiyle, doğrudan doğruya da haberleşebilirler.

(2) Denetim elemanları, gelen yazıları muhafaza ederler.

(3) Denetim elemanları, yazdıkları yazılara her yıl yeniden başlayan ve teselsül eden bir genel sıra numarası, Genel Müdürlüğe hitaben yazdıklarına ise, ayrıca özel bir sıra numarası verirler.

(4) Denetim elemanları, çalışma merkezi dışındaki görev yerlerine varışlarını ve ayrılışlarını yazılı olarak aynı gün Genel Müdürlüğe bildirirler.

İç denetim faaliyetinin değerlendirilmesi

MADDE 68 – (1) İç denetim faaliyetinin Standartlara ve mesleki ahlak kurallarına uygun olarak yürütülmesinin sağlanması için iç ve dış değerlendirmelerden oluşan bir değerlendirme programı oluşturulabilir.

(2) İç değerlendirmeler; denetim faaliyetinin bu Yönetmelik hükümleri ile Standartlara ve mesleki ahlak kurallarına uygunluğunun, denetim elemanlarının mesleki açıdan gelişmeye imkan verecek düzeyde eğitime tabi tutulup tutulmadıklarının, denetimle ilgili önemli görülen hususların en az yılda bir kez değerlendirilmesini içerir. Bu değerlendirme, bütün denetim elemanlarının katılımıyla yapılacak bir toplantıda gerçekleştirilir.

(3) Dış değerlendirme ise, IIA tarafından ortaya konulan Kalite Güvencesi Değerlendirmesi yöntemiyle, Banka dışından ve iç denetim alanında yetkin kişilere veya kuruluşlara en az beş yılda bir yaptırılır.

ALTINCI KISIM

Son Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Kaldırılan ve Geçici Hükümler

Kaldırılan hükümler

MADDE 69 – (1) 20/9/2006 tarihli ve 26295 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İç Denetim Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte Bankada müşavir müfettiş, başmüfettiş, başdenetçi, müfettiş, denetçi, müfettiş yardımcısı ve denetçi yardımcısı kadrolarında bulunanların Teftiş Kurulu Başkanlığında ve İç Denetim Genel Müdürlüğünde görev yaptıkları süreler, Genel Müdürlükteki kıdemlerine sayılır ve kazanılmış her türlü hakları saklıdır.

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte Bankada müşavir müfettiş olarak görev yapanlar, bu Yönetmelikteki müfettişlerin ve başmüfettişlerin haklarına ve yetkilerine sahiptirler.

(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlar, aksi belirtilmeyen durumlarda bu Yönetmelikteki denetçi yardımcısı ile aynı haklara, yükümlülüklere, görevlere ve yetkilere sahiptirler.

GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte denetçi yardımcısı kadrolarında bulunanlar, Bankada bu görevde en az 3 yıl çalışmış olmaları ve CIA veya CISA sertifika sınavlarında başarılı olmaları koşuluyla, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde bahsedilen süre şartlarına bakılmaksızın yeterlik sınavına girebilirler. Yeterlik sınavında başarılı olanlar, girdiği yeterlik sınavına göre BT denetçisi veya müfettiş olarak atanırlar.

(2) Ancak, bu Yönetmeliğin geçici 7 nci maddesinde düzenlenen usule göre bu maddenin birinci fıkrasına tabi olmak istemediklerini bildirenler ile bu maddenin birinci fıkrasında yazılı sınava girip başarılı olamayanlar; Bankada denetim elemanı olarak en az 3 yıllık görev yapma sürelerini tamamlamalarına ilaveten CIA veya CISA sertifikası sınavlarında başarılı olmaları ve bundan sonra Genel Müdürün önerisiyle Başkan tarafından belirlenecek kişilerden oluşan bir kurul tarafından yapılacak sözlü sınavı geçmeleri halinde denetçiliğe atanırlar. Bu suretle denetçiliğe atananlar, mesleki inceleme veya yüksek lisans yapmak amacıyla yurt dışında geçen süreler dışında Bankada en az oniki yıl görev yapmaları kaydıyla, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine başdenetçiliğe yükseltilebilirler.

GEÇİCİ MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte denetçi kadrolarında bulunanlar, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde bahsedilen süre şartlarına bakılmaksızın yeterlik sınavına girebilirler. Yeterlik sınavında başarılı olanlar, girdiği yeterlik sınavına göre BT denetçisi veya müfettiş olarak atanırlar. Bankada denetçi olarak çalıştıkları süreler, bu Yönetmeliğin geçici 6 ncı maddesi uyarınca başmüfettişliğe veya başdenetçiliğe atanmalarında dikkate alınır.

(2) Ancak, bu Yönetmeliğin geçici 7 nci maddesinde düzenlenen usule göre bu maddenin birinci fıkrasına tabi olmak istemediklerini bildirenler ile bu maddenin birinci fıkrasına göre yazılı sınava girip başarılı olamayanlar; mevcut unvanlarıyla görevlerini yapmaya devam ederler. Mesleki inceleme veya yüksek lisans yapmak amacıyla yurt dışında geçen süreler dışında Bankada en az oniki yıl görev yapmaları kaydıyla Genel Müdürlüğün teklifi üzerine başdenetçiliğe yükseltilebilirler.

GEÇİCİ MADDE 5 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte müfettiş yardımcısı kadrolarında bulunanlar, Bankada bu görevde en az 3 yıl çalışmaya ilaveten CIA veya CISA sertifikası sınavlarında başarılı olmak koşuluyla, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde bahsedilen süre şartlarına bakılmaksızın yeterlik sınavına girebilirler.

(2) Ancak, bu Yönetmeliğin geçici 7 nci maddesinde düzenlenen usule göre bu maddenin birinci fıkrasına tabi olmak istemediklerini bildiren müfettiş yardımcılarına aşağıdaki hükümler uygulanır:

a) Bankada en az üç yıllık bir staj dönemi geçirdikten sonra yazılı ve sözlü yeterlik sınavına tabi tutulurlar.

b) Yeterlik sınavları; Başkan tarafından görevlendirilecek bir Başkan Yardımcısının başkanlığında, Genel Müdürün de katıldığı en az üç kişilik bir kurul tarafından yapılır. Başkan Yardımcısının yokluğunda Genel Müdür sınav kurulunun başkanlığını yapar. Diğer üyeler, Genel Müdürlükte daha önce görev yapmış veya halen yapmakta olan müfettişler, başmüfettişler veya müşavir müfettişler arasından Başkan tarafından seçilir. Yeterlik yazılı sınav sorularının hazırlanması ve sınavların yapılma şekli Yönetim Komitesince tespit edilecek esaslara göre düzenlenir ve yürütülür.

c) Yazılı ve sözlü yeterlik sınavı, aşağıda belirtilen konulardan yapılır:

1) Banka Kanunu ve Esas Mukavelesi, Bankacılık Kanunu, Bankanın görevleri ile ilgili çeşitli kanunlar, kararnameler, yönetmelikler, tebliğler ve talimatlar.

2) Bankanın gerçekleştirdiği Türk Lirası ve Kambiyo işlemleri.

3) Bankanın bütün işlemlerine ait muhasebe konuları.

4) Türk Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, İcra ve İflas Hukuku ve Türk Ceza Hukuku.

5) Teftiş ve soruşturma işleriyle ilgili konular (sadece sözlü sınavda sorulur).

ç) Sınavda tam not ondur. Adayın, yazılı ve sözlü sınavlarda başarı kazanmış sayılabilmesi için her konudan alınacak notun en az altı olması gerekir. Sözlü sınavda adaya tek not verilir. Ayrıca Genel Müdür, adaya müfettiş yardımcılığı süresindeki durumunu göz önüne alarak, bir Genel Yetişme Notu verir. Bu not da genel ortalamaya dahil edilir.

d) Yeterlik sınavını kazanamayan veya özürsüz olarak sınava girmeyen müfettiş yardımcıları ile meslekle bağdaşmayan tutum ve davranışları tespit edilenler, Yönetim Komitesince durumlarına ve kadro derecelerine göre uygun görülecek başka görevlere nakledilirler.

e) Yukarıda belirtilen usul ve esaslara göre yeterlik sınavına giren müfettiş yardımcıları sınavda başarılı olmaları halinde müfettiş olarak atanırlar.

GEÇİCİ MADDE 6 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte müfettiş kadrolarında bulunanlar ile bu Yönetmeliğin geçici maddeleri hükümlerine göre müfettiş veya BT denetçisi olarak atananlar; mesleki inceleme veya yüksek lisans yapmak amacıyla yurt dışında geçen süreler dışında Bankada en az oniki yıl görev yapmaları kaydıyla, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine başmüfettişliğe veya başdenetçiliğe yükseltilebilirler.

GEÇİCİ MADDE 7 – (1) Bu Yönetmeliğin geçici 3, 4 ve 5 inci maddeleri kapsamına giren denetim elemanları, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 3 ay içinde atanma ve yükselmeye ilişkin tercihlerini yazılı olarak Genel Müdürlüğe bildirirler. Bu süre içinde tercihlerini yazılı olarak bildirmeyenler, kendilerini ilgilendiren geçici madde hükümleri çerçevesinde bu Yönetmeliğin 15 inci maddesi hükümlerine tabi olmayı kabul etmiş sayılırlar.

GEÇİCİ MADDE 8 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yeterlik sınavına ya da CIA veya CISA sertifikası sınavlarına girmek zorunda olmadıkları halde girerek başarılı olan denetim elemanlarına, bu sınavların başarı ile tamamlandığı tarihi izleyen ayın başından itibaren ve denetim elemanı olarak görev yaptıkları sürece, bulundukları kadro derecelerine göre almakta oldukları ek ödeme miktarı kadar sertifika ve yeterlilik tazminatı adı altında ilave ödeme yapılır. Söz konusu denetim elemanları, bu Yönetmelikte tanımlanan bütün haklara, yükümlülüklere, görevlere ve yetkilere sahip olurlar.

Yürürlük

MADDE 70 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 71 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.