Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
| 18 Haziran 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27615 DANIŞTAY KARARI Danıştay Yedinci Daire Başkanlığından : Esas No : 2009/3087 Karar No : 2010/638 Kanun Yararına Temyiz Eden : Danıştay Başsavcılığı Davacı : Diler Dış Ticaret Anonim Şirketi Tersane Caddesi, Diler Han, No: 96 Karaköy/İSTANBUL Vekili : Av.Engin HELVACI (Aynı adreste) Davalı : Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı adına Derince Gümrük Müdürlüğü Derince/İZMİT İstemin Özeti : Davacı adına tescilli 19.11.2001 tarih ve 5740 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına verilen bağlayıcı tarife bilgisine istinaden 4418.20.80.00.00 tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilen eşyaya ilişkin olarak, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca hak sahibinin yararlanacağından bahisle, 4411.19.90.00.00 pozisyonu esas alınarak yapılan gümrük vergisi ve katma değer vergisi ek tahakkukuna vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 9'uncu maddesinin 3'üncü fıkrası hükmü uyarınca, bağlayıcı tarife bilgisinin, sadece bilgiyi alan kişiler için geçerli olduğu; kişiye özel olarak verilen bağlayıcı tarife bilgisinin tüm ithalatçılar için geçerli kabul edilmesinin, ithal rejiminin sağlıklı yürümesi açısından mümkün olmadığı; öte yandan, davacı Şirketçe, 1 seri nolu Gümrük Genel Tebliğinin, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca hak sahibinin yararlanacağına ilişkin 16'ncı maddesinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Yedinci Dairesinin 13.5.2004 gün ve E:2004/1226; K:2004/1305 sayılı kararında, "tebliğ"in düzenleyici işlem olmadığına karar verildiği ileri sürülmüşse de, bağlayıcı tarife bilgisinin tebliğle değil yasayla düzenlenmiş olması karşısında, bu iddiada da isabet görülmediği; bu durumda, davacının, bir başkası adına düzenlenen bağlayıcı tarife bilgisinden yararlanmasına olanak bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddi yolunda verilen Kocaeli Vergi Mahkemesinin 20.10.2004 gün ve E:2004/185 ; K:2004/755 sayılı kararına vaki itirazın Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 31.5.2005 gün ve E:2004/819; K:2005/333 sayılı kararıyla reddi üzerine, bu kararın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 29.9.2005 gün ve E:2005/475; K:2005/516 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 51'inci maddesi uyarınca, kanun yararına bozulması istenilmektedir. Tetkik Hakimi Kurtuluş BEYRİBEY'in Düşüncesi : Olayda, davacı adına tescilli serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına verilen bağlayıcı tarife bilgisine dayanılarak 4418.20.80.00.00 tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilen eşyaya ilişkin olarak, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca hak sahibinin yararlanacağından bahisle, 4411.19.90.00.00 pozisyonu esas alınarak yapılan gümrük vergisi ve katma değer vergisi ek tahakkukuna vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine dair, tek hakimce verilen karar, vaki itiraz ve kararın düzeltilmesi isteminin reddi üzerine kesinleşmişse de; aynı konuda Dairemizce verilen 15.11.2006 gün ve E:2004/3529 ila 3539; K:2006/3410 ila 3420 sayılı kararıyla; davacı Şirketçe, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlenen bağlayıcı tarife bilgisine konu eşya ile aynı olduğu tartışmasız olan eşyanın, bilgide belirtilen tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilmesinde, 4458 sayılı Kanunun, gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı yolundaki 15'inci maddesi hükmüne aykırılık bulunmadığından, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca hak sahibinin yararlanacağı gerekçesine dayalı mahkeme kararlarının bozulması üzerine, Mahkemece bozmaya uymak suretiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği; bu yoldaki kararların da, yine Dairemizin 2.2.2010 gün ve K:2010/489 ila 498 sayılı kararlarıyla onandığının anlaşılması karşısında, yürürlükteki hukuka aykırı olduğu sonucuna varılan kesinleşmiş kararın, hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Başsavcısı Yılmaz ÇİMEN'in Düşüncesi : Diler Dış Ticaret Anonim Şirketi adına tescilli 19.11.2001 gün ve 5740 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinde, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlenen 8.11.2001 tarih TRO10106 sayılı bağlayıcı tarife bilgisine yer verilerek 4418.20.80.00.00 tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilen eşyalara, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca hak sahibinin yararlanacağından bahisle 4411.19.90.00.00 tarife ve istatistik pozisyonu uygulanmak süretiyle yapılan gümrük ve katma değer vergileri ek tahakkukuna vaki itirazın reddi yolundaki işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden Kocaeli Vergi Mahkemesinin 20.10.2004 gün ve E:2004/185, K:2004/755 sayılı kararının bozulması istemiyle yapılan itiraz başvurusunu reddeden Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 31.5.2005 gün ve E:2004/819, K:2005/333 sayılı kararının düzeltilmesi isteminin reddine ilişkin Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 29.9.2005 gün ve E:2005/475, K:2005/516 sayılı kararının, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kanun yararına bozulması istemi üzerine konu incelendi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 51 inci maddesinde; Bölge idare mahkemesi kararları ile idare ve vergi mahkemelerince ve Danıştayca ilk derece mahkemesi olarak verilip temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenlerin, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabileceği, temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde, kararın kanun yararına bozulacağı, bu bozma kararının daha önce kesinleşmiş olan mahkeme veya Danıştay kararının hukuki sonuçlarını kaldırmayacağı hükme bağlanmıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 15'inci maddesinin 1'inci fıkrasında, gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, aynı Kanunun 9'uncu maddesinin 1'inci fıkrasında, yazılı talep üzerine Müsteşarlık veya yetkilendirdiği gümrük idaresi tarafından bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgileri verileceği; 2'nci fıkrasında, bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgisinin, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın tarife pozisyonu konusunda veya eşyanın menşeinin tespiti konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlayacağı; 4'üncü fıkrasında, bağlayıcı tarife bilgisinin veriliş tarihinden itibaren altı yıl geçerli olduğu, talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı bilginin iptal edileceği; 5'inci fıkrasında, bağlayıcı tarife bilgisinin; a) Türk Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması, b-)Dünya Gümrük Örgütünün uymakla yükümlü bulunduğumuz nomanklatür, izahname, tarife pozisyonlarına ilişkin kararlarındaki bir değişikliğe uymaması, c) bağlayıcı tarife bilgisinin iptal edildiğinin veya değiştirildiğinin bilgi verilen kişiye tebliğ edilmesi, hallerinde geçerliliğini kaybedeceği, bu fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde, bağlayıcı tarife bilgisinin geçerliliğini kaybetme tarihinin, söz konusu değişikliklerin Resmi Gazete'de yayımı tarihi olduğu hükme bağlanmıştır. Yukarıda anılan Gümrük Kanununun 9'uncu maddesindeki düzenlemede yer alan, bağlayıcı tarife bilgisinin, gümrük idaresini, eşyanın tarife pozisyonu konusunda hak sahibine karşı bağlı kılacağı yolundaki hükmün, idarenin, bağlayıcı tarife bilgisi verilen eşya için öngörülen tarife ve istatistik pozisyonunu, hak sahibi olmayanlarca ithal edilen ve bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanan gümrük işlemlerine konu aynı eşya için uygulayamayacağı sonucunu doğurmayacağı açıktır. Nitekim, davacı şirket adına tescilli on adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamı eşyalara ilişkin olarak aynı nedenle yapılan ek tahakkuklara vaki itirazların reddi yolundaki işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların reddi yolunda Kocaeli Vergi Mahkemesince tesis edilen kararların temyizen incelenmesi sonucu Danıştay Yedinci Dairesince verilen 15.11.2006 gün ve K:2006/3410-3420 sayılı kararlar ile 8.11.2001 tarih ve TR010106 sayılı bağlayıcı tarife bilgisine dayanılarak, bilgiye konu eşya ile aynı olduğu tartışmasız olan eşyaların, bilgide belirtilen tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle mahkeme kararları bozulmuş, mahkeme tarafından da bozma kararlarına uyularak işlemlerin iptali yolunda hüküm tesis edilmiştir. Bu durumda, davacı şirket tarafından Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlenerek 4458 sayılı Gümrük Kanununun 9'uncu maddesinin 5'inci fıkrasının c) bendi uyarınca 15.5.2002 tarihinde iptal edilen 8.11.2001 tarih ve TR010106 sayılı bağlayıcı tarife bilgisine dayanılarak 19.11.2001 gün ve 5740 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında, bilginin geçerli olduğu süre içerisinde, bilgide belirtilen tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilen tarife bilgisine konu eşya ile her yönden aynı olan eşya için 4411.19.90.00.00 tarife ve istatistik pozisyonu esas alınmak suretiyle yapılan ek tahakkukta ve bu tahakkuka itirazın reddi yolundaki işlemde hukuka uygunluk bulunmamasına karşın, yazılı gerekçeyle davanın reddi yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararının, bu karara yapılan itirazı reddederek kararı onayan ve kararın düzeltilmesi istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararlarının hukuka uygun bir değerlendirme ve sonuç içermediği ortadadır. Açıklanan nedenlerle, katma değer vergisi ek tahakkuku işleminin iptali istemiyle açılan davayı reddeden Kocaeli Vergi Mahkemesinin 20.10.2004 gün ve E:2004/185, K:2004/755 sayılı kararının ve yapılan itirazın reddi yolunda tesis edilen Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 31.5.2005 gün ve E:2004/819, K:2005/333 sayılı kararı ile kararın düzeltilmesi isteminin reddine ilişkin 29.9.2005 gün ve E:2005/475, K:2005/516 sayılı kararın niteliği itibariyle yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade etmesi nedeniyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 51'inci maddesi uyarınca kanun yararına bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Yedinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında düzenlenen 24.10.2003 tarihli cevaplı raporda; davacının, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlenen 8.11.2001 tarih ve TR010106 sayılı bağlayıcı tarife bilgisine istinaden, söz konusu belgenin verildiği tarih ile iptal edildiği tarih arasında geçen süre içerisinde gerçekleştirdiği ithalatlarda, serbest dolaşıma giriş beyannamelerinde, ithale konu eşyanın tarife ve istatistik pozisyonunu 4418.20.80.00.00 olarak gösterdiği; ancak, bağlayıcı tarife bilgisinden yalnızca belge sahibinin yararlanabileceğinden bahisle, ithale konu "kalıplanmış lif levhadan mamul kapı kaplamaları"nın, Avrupa Komisyonu Sınıflandırma Tüzüğü uyarınca, 4411.19.90.00.00 tarife ve istatistik pozisyonunda vergilendirilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine yapılan ek tahakkuka vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın, Kocaeli Vergi Mahkemesi Hakimliğince, bağlayıcı tarife bilgisinden, hak sahibi olmayan davacının yararlanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır. Ancak; aynı konuda davacı adına tesis edilen işlemlere karşı açılan davalarda, Kocaeli Vergi Mahkemesince kurul halinde verilen, davanın reddine dair kararların, Dairemizin 15.11.2006 gün ve E:2004/3529 ila 3539; K:2006/3410 ila 3420 sayılı kararlarıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 15'inci maddesinin 1'inci fıkrasında, gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı; 3'üncü fıkrasının (c) bendinde, gümrük tarifesinin, Türk Gümrük Tarifesinin kapsadığı eşyaya uygulanacak gümrük vergi oranlarını; 6'ncı fıkrasında da; eşyanın tarife pozisyonunun belirlenmesi deyiminden, (kural olarak) söz konusu eşyanın girdiği Türk Gümrük Tarife Cetvelinin alt pozisyonunun belirlenmesinin anlaşılacağı; 7'nci fıkrasında ise, Gümrük Tarife Cetveli, İzahnamesi ve eşya fihristinin, idari ve kazai uygulamalarda esas tutulacağının hükme bağlandığı; Türk Gümrük Tarife Cetvelinin esasını “Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemi” oluşturduğu; bu sisteme ilişkin sözleşmenin, 22.11.1988 gün ve 1997 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 10.11.1988 gün ve 3501 sayılı Kanunla kabul edilerek, 1.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiği; Türk Gümrük Tarife Cetvelinin, Armonize Sistem Nomanklatürü ile Avrupa Birliği Kombine Nomaklatürü esas olmak üzere, ulusal ihtiyaçlar için açılan alt pozisyonlar ve istatistik pozisyonları da gösterilmek suretiyle, 24 bölüm, 96 fasıl ve 22.000 kalem şeklinde hazırlandığı; gümrük tarife uygulamasında, ithale konu eşyanın sistem içinde sınıflandırılması gereken tarife pozisyonunun tespitinden sonra, ilgili sütunda gösterilen oran (veya tutar) üzerinden gümrük vergisinin hesaplandığı; özel bir tarife uygulaması olarak kabul edilen ve kısaca; belirli bir eşyanın sürekli ithalatını yapan kişilere, belirli bir süre için, eşyanın tabi olacağı tarife pozisyonunun saptanması yönünden gümrük idaresini bağlayıcı niteliği bulunan "bilgi" olarak tanımlanan bağlayıcı tarife bilgisinin 4458 sayılı Gümrük Kanununun 9'uncu maddesinde düzenlendiği; maddenin 1'inci fıkrasında; yazılı talep üzerine Müsteşarlık veya yetkilendirdiği gümrük idaresi tarafından bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgileri verilebileceği; 2'nci fıkrasında, bağlayıcı tarife veya bağlayıcı menşe bilgisinin, gümrük idarelerini, hak sahibine karşı sadece eşyanın tarife pozisyonu konusunda ve yalnızca bilginin verildiği tarihten sonra tamamlanacak gümrük işlemlerine konu olan eşya için bağlayacağı; 4'üncü fıkrasında, bağlayıcı tarife bilgisinin veriliş tarihinden itibaren altı yıl geçerli olduğu; ancak, talep edenin verdiği yanlış veya eksik bilgiye dayanan bağlayıcı bilginin iptal edileceği; 5'inci fıkrasında, bağlayıcı tarife bilgisinin; Türk Gümrük Tarife Cetvelinde değişiklik yapılması ve verilen bilginin söz konusu değişiklikle getirilen hükümlere uymaması veya Dünya Gümrük Örgütünün uymakla yükümlü bulunduğumuz nomanklatür, izahname, tarife pozisyonlarına ilişkin kararlarındaki bir değişikliğe uymaması halinde söz konusu değişikliklerin Resmi Gazete'de yayımı tarihinde; bağlayıcı tarife bilgisinin iptal edilmesi veya değiştirilmesi hallerinde, bu hususun bilgi verilen kişiye tebliğ edildiği tarihte geçerliliğini kaybedeceği; 7'nci fıkrasında; 5 ve 6'ncı fıkra hükümleri uyarınca geçerliliğini kaybeden bağlayıcı tarife bilgisinin hak sahibinin, söz konusu bağlayıcı bilgiye dayanarak ve bu bilginin geçerliliğini kaybetmesinden önce, ilgili eşyanın alımı veya satımı üstüne bağlayıcı sözleşmeler yaptığı takdirde, geçerliliğini kaybeden tarife bilgisini, söz konusu yayımın ya da tebligatın yapıldığı tarihten itibaren altı aylık bir süre boyunca kullanabileceği; ancak, gümrük işlemleri sırasında söz konusu ürünler için bir ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin gümrüğe verilmesi halinde, bu belgenin geçerlilik süresinin esas alınacağı; 8'nci fıkrasında da, bağlayıcı tarife bilgisine ilişkin 7'nci fıkra hükümlerinin ancak; ithalat ya da ihracat vergilerinin belirlenmesi veya, tarım politikası kapsamında ihracat vergi iadeleri ile ithalata ya da ihracata verilen diğer bütün ödemelerin hesaplanması, veyahut, belgelerin, söz konusu tarife bilgisine istinaden verilmiş olması koşuluyla, eşyaya ait gümrük beyannamesinin tescili için gümrük işlemlerinin yürütülmesi sırasında verilen ithalat, ihracat ya da ön izin belgesinin kullanımı amaçlarıyla kullanılabileceğinin açıklandığı; her ne kadar, mevcut düzenlemede, bağlayıcı tarife bilgisinin, Gümrük İdaresini; eşyanın tarife pozisyonu konusunda yalnızca hak sahibine karşı bağlı kıldığı hükmüne yer verilmişse de, yukarıda yapılan açıklamalar karşısında; bu hükmün, tarife uygulamasında, tarifenin yürürlükte olduğu dönemde ithal edilen aynı eşyanın, aynı tarife ve istatistik pozisyonunda vergilendirileceği kuralının istisnasını oluşturacak şekilde yorumlanmasına olanak bulunmadığı; zira, 4458 sayılı Kanunun 9'uncu maddesinde, bağlayıcı tarife bilgisi verilen eşya için öngörülen tarife ve istatistik pozisyonunun, hak sahibi olmayanlarca ithal edilecek, aynı eşya için uygulanmayacağı yolunda açık bir hükme yer verilmediği; kaldı ki; bağlayıcı tarife bilgisinin, verildiği eşya ile her yönden aynı olan bir başka eşya için uygulanmayacağının kabulünün; 4458 sayılı Kanunun, gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı hükmünü içeren 15'inci maddesinin ihlali sonucunu doğuracağı gibi; Anayasanın 10'uncu maddesinde sözü edilen ve Anayasa Mahkemesinin muhtelif kararlarında, "...aynı hukuksal durumda olan kişilerin aynı hukuksal kurallara bağlı tutulacağı..." şeklinde yorumlanan "yasa önünde eşitlik ilkesi" ile 73'üncü maddesinde ifade edilen ve Anayasa Mahkemesinin 25.6.1998 gün ve E:1996/73; K:1998/41 sayılı kararında da "...aynı ya da benzer durumda olan kişilerin farklı yöntem ve oranda vergilendirilmesine olanak bulunmadığı..." şeklinde yorumlanan, "vergide genellik ve eşitlik ilkesi"ne aykırılık oluşturacağı; bu bakımdan; davacı tarafından, Mek Dış Ticaret Anonim Şirketi adına düzenlenen ve 4458 sayılı Kanunun 9'uncu maddesinin 5'inci fıkrasının (c) bendi uyarınca 15.5.2002 tarihinde iptal edilen ve iptal kararı uyarınca, bu tarihten itibaren hukuksal sonuçlarının ortadan kaldırıldığı anlaşılan 8.11.2001 tarih ve TR010106 sayılı bağlayıcı tarife bilgisine dayanılarak, bilgiye konu eşya ile aynı olduğu tartışmasız olan eşyanın, bilgide belirtilen tarife ve istatistik pozisyonunda beyan ve ithal edilmesinde, açıklanan hukuk ilkelerine uygun bulunmadığı gerekçesiyle bozulması ve, Mahkemece bozma kararına uymak suretiyle dava konusu işlemlerin iptal yolunda verilen kararların da, Dairemizin 2.2.2010 gün ve K:2010/489 ila 498 sayılı kararlarıyla onanmış olması karşısında, Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin kararın düzeltilmesi isteminin reddine dair kararının, yürürlükteki hukuka açık aykırılık oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının kanun yararına temyiz isteminin kabulüne; Sakarya Bölge İdare Mahkemesinin 29.9.2005 gün ve E:2005/475; K:2005/516 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 51'inci maddesi uyarınca, hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına; kararın bir suretinin Başbakanlık ile Danıştay Başsavcılığına gönderilmesine ve bu kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasına, 10.2.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. |