Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
1 Temmuz 2010 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 27628
YÖNETMELİK
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünden:
YURTİÇİNDE ÜÇÜNCÜ ŞAHISLARCA ÜRETİLEN YÜK VAGONU VE
VAGON ANA AKSAMLARININ TEKNİK KABULÜ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, demiryolu araçlarının yapım ve kullanma bakımından demiryolu yapısına ve işletme güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere; üçüncü şahıslarca yurtiçinde üretilen yük vagonu ve vagon ana aksamlarının yapım ve işletmeye kabul aşamasında uyulması gereken hususları, yapım tipi kabul sertifikası ile işletmeye kabul sertifikası verilmesine dair usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; demiryolu hatlarında taşınacak yükün özelliklerine bağlı olarak üçüncü şahıslar tarafından yurtiçinde imal edilecek bütün yük vagonu ve vagon ana aksamlarına yapım tipi kabul sertifikası ve işletmeye kabul sertifikası verilebilmesi için uyulması gereken usul ve esasları kapsar.
(2) TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünün Bağlı Kuruluşları tarafından imal edilecek bütün yük vagonu ve vagon ana aksamlarına yapım tipi kabul sertifikası ve işletmeye kabul sertifikası verilebilmesi için uyulması gereken usul ve esaslar da bu Yönetmelik kapsamındadır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 6/10/2005 tarihli ve 5408 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 9/5/1980 tarihli Uluslararası Demiryolu Taşımalarına İlişkin Sözleşme (COTIF)’ye Değişiklik Getiren 3/6/1999 tarihli Protokol hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) COTIF: Uluslararası Demiryolu Taşımalarına İlişkin Sözleşmeyi,
b) CUU: Vagonların Tek Tip Kullanım Sözleşmesini,
c) IRIS: Uluslararası Demiryolu Sanayi Standardını,
ç) İmalatçı: Yük vagonu veya ana aksamlarını imal eden ve imalatın yapım tipi kabul
sertifikası işlemlerinin bütün unsurlarına uygunluğunun sağlanmasından onay kuruluşuna karşı sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi,
d) İşletmeye kabul sertifikası: Yapım tipi kabul sertifikası bulunan yük vagonunun, bu Yönetmelik ile UIC, COTIF, CUU, RID’ da belirlenen ulusal ve uluslararası trafikte işletilmesiyle ilgili hükümlere uygunluk belgesini,
e) Onay kuruluşu: Bir yük vagonu veya yük vagonu ana aksam tipinin yapım tipi kabul sertifikası ile işletmeye kabul sertifikası onaylarından bütün yönleri ile sorumlu, bu sertifikaları veren ve gerektiğinde askıya alan veya iptal eden, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu kuruluşu; Türkiye’de onay kuruluşu olan TCDD’yi,
f) RID: COTIF içerisinde yer alan Tehlikeli Eşyaların Demiryolu ile Uluslararası Taşınması Hakkında Düzenleme,
g) Tanıtım dosyası: İmalatçı tarafından başvuru sırasında dilekçe dâhil olmak üzere istenilen belgeleri kapsayan dosyayı,
ğ) TCDD: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünü,
h) Teknik kabul: Yapım tipinin kabulü sertifikası ve işletmeye kabul sertifikasına yönelik işlemlerin bütününü,
ı) Teknik servis: Bu Yönetmelik kapsamında kendisine verilen görev ve sorumlulukları yerine getirmek üzere onay kuruluşu ile sözleşmesi olan ulusal veya uluslararası akredite edilmiş kurum veya kuruluşları,
i) UIC: Uluslararası Demiryolları Birliğini,
j) Yapım tipi kabul sertifikası: Bir yük vagonu veya yük vagonu ana aksamının yapım tipinin, bu Yönetmelikte belirlenen teknik şartları ile UIC, COTIF, CUU, RID’ da belirlenen hükümlere göre onay kuruluşu tarafından verilen uygunluk belgesini,
k) Yük vagon ana aksamı: Şasi, gövde, boji, tekerlek takımı, fren sistemi, tampon ve cer tertibatını
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yapım Tipi Kabul Sertifikası Başvurusu ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslar
Yapım tipi kabul sertifikası onayı başvurusu
MADDE 5 – (1) Yük vagonu imalatçısı, üreteceği vagon tipine ve vagon ana aksamına göre içeriği TCDD tarafından belirlenen bir dilekçe ile onay kuruluşuna başvuruda bulunur. TCDD tarafından oluşturulan dilekçe Kurumun internet sitesinde yayınlanır.
(2) Başvuru tarihi itibariyle geçerli olan yapım tipi kabul sertifikasının COTIF üyesi ülkelerin onay kuruluşlarından alınması halinde, ayrıca ülkemizde yapım tipi kabul sertifikası almak için başvuru yapılmasına gerek yoktur.
Yapım tipi kabul sertifikası onay başvurusu dilekçesine eklenecek belgeler
MADDE 6 – (1) Yapım tipi kabul sertifikası onay başvurusu için dilekçe ile birlikte aşağıdaki belgeler tanıtım dosyası içerisinde verilir:
a) Yük vagonu veya vagon ana aksam imalatına yeterli olduğuna dair işyeri sanayi sicil belgesinin aslı veya Kurumca onaylı örneği,
b) TS EN 15085 numaralı demiryollarında kullanılan kaynak kalite belgesinin aslı veya Kurumca onaylı örneği,
c) ISO 9001 veya IRIS kalite yönetim sistemi belgesinin aslı veya Kurumca onaylı örneği,
ç) Yük vagonu veya vagon ana aksam imalatı için gerekli olan işyeri kapasitesine göre belirlenen sayıda ve söz konusu imalat işlerinde en az beş yıl deneyime sahip makine mühendisi çalıştırdığına dair çalıştığı işyerlerinden alınan belgelerin aslı veya Kurumca onaylı örneği,
d) İmal edilecek vagon veya vagon ana aksamı ile ilgili olarak yazılı ve pdf formatında CD olarak;
1) Komple ana imalat resimleri,
2) Sonlu elemanlar yöntemiyle gerilme ve deformasyon analiz raporu veya buna ait UIC’ den faturalı ve onaylı olarak temin edilen proje,
3) Üretilecek vagonlarda kullanılacak fren sistemiyle ilgili UIC tarafından belirlenmiş fren üreticilerinin hazırladığı onaylı fren hesapları,
4) Üretilecek vagona ait TCDD tarafından belirlenen evsaf formu,
5) İmalatçının birlikte çalışmaya karar verdiği teknik servisi belirten yazı.
Yapım tipi kabul sertifikası onay işlemleri
MADDE 7 – (1) Onay kuruluşu olan TCDD, imalatçı tarafından kendisine sunulan tanıtım dosyasında bulunan belgeleri kontrol eder ve eksik olmadığına karar verir ise, imalatçı teknik servis ile birlikte çalışmalarına başlar.
(2) Teknik servis, öncelikle imalatçıya ait işyerinin tanıtım dosyasında istenilen belgelere göre uluslararası COTIF, CUU, RID ve UIC standartlarının öngördüğü şekilde yük vagonu veya vagon ana aksamları imalatı yapımına uygun olup olmadığını tespit eder.
(3) Vagon veya vagon ana aksamlarının imal edileceği işyerinin, yan kuruluşları da dâhil tanıtım dosyasındaki belgelere uygun olup olmadığına ilişkin teknik servis tarafından hazırlanan rapor, imalatçı tarafından TCDD’ye verilir.
(4) TCDD, üçüncü fıkrada öngörülen raporun olumlu olması halinde, iki adet prototip yük vagonuna veya iki vagonluk prototip vagon ana aksam imalatına başlanması için müracaatta bulunan imalatçıya başlama onayı verir.
(5) İmalatçı prototip üretimine başladıktan sonra, teknik servis; üretim aşamasında imalatın projelere uygun olarak yapılıp yapılmadığını kontrol eder ve boya aşamasına gelmiş bulunan vagon veya ana aksamın projelere uygunluğu hakkında rapor düzenler. Düzenlenen rapor, imalatçı tarafından TCDD’ye teslim edilir.
(6) Teknik servis tarafından yapılan kontrollerde; proje ve standartlara uygun olmayan hususların tespit edilmesi halinde, imalatçı tespit edilen bu aksaklıkları en kısa sürede giderir. Giderilmeyen eksiklikler, teknik servis tarafından onay kuruluşu TCDD’ye bildirilir.
(7) Teknik servis, TS EN 10204 Metalik Mamuller-Muayene Dokümanlarına göre sertifika seviyelerini belirler. İmalatçı, teknik servisin belirlediği standart seviyesine göre kontrol dokümanlarını hazırlar.
(8) Prototip imalatı yapılan vagon boya aşamasına geldiğinde, asgari UIC 842 fişlerindeki şartlara uygun şekilde boyama işlemleri yapılır.
(9) İmalatçı, ürettiği yük vagonu veya vagon ana aksam ölçümlerini TS EN 13775 Demiryolu Uygulamaları Yeni ve Tadil Edilmiş Yük Vagonlarında Ölçmeler standardına uygun şekilde yapar. İmalatçının bu standardın uygulamasına ilişkin düzenlediği raporların uygunluğunu teknik servis yerinde denetler ve onaylar.
(10) İmalatı tamamlanmış olan prototip vagon veya vagon ana aksamına teknik servis uygunluk raporu düzenleyerek imalatçıya verir.
(11) İmalatçı, uygunluk raporunu, UIC standartlarında belirtilen ve TCDD’nin ilgili mevzuatında öngörülen test işlemlerinin yapılabilmesi için TCDD’ye teslim eder.
(12) TCDD, test işlemlerine başlamadan önce prototip vagonlara geçici numaralarını verir.
Test işlemleri
MADDE 8 – (1) Yapım tipi kabul sertifikası verilebilmesi için geçici numara almış olan prototip yük vagonları sırasıyla; UIC’de belirtilen testler ile yol-seyir-fren ve işletme testlerine tabi tutulur.
(2) İmalatçı, test işlemlerine başlamak için TCDD’ye müracaat eder.
(3) TCDD, gerekli çalışmalar ile birlikte ilgili testlerin yapılacağı güzergâhı, tarihi ve testlere refakat edecek teknik elemanlarını belirleyerek imalatçıya bildirir ve UIC standartlarında belirtilen ve TCDD’nin ilgili mevzuatında öngörülen testlerin yapılmasını ister.
(4) UIC’de belirtilen testler, teknik servis tarafından yapılır.
(5) Test sonuçlarının uygun olması durumunda; imalatçı, prototip yük vagon imalatları sürecinde yapılan her türlü işleme ait teknik servis onaylı uygunluk belgelerini uygun bir şekilde numaralandırarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkân verecek şekilde işaretleyerek bir dosya fihristi hazırlayıp, yazılı ve pdf formatında CD olarak nihai tanıtım dosyasını TCDD’ye teslim eder.
(6) Nihai tanıtım dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin uygun bulunması halinde, TCDD tarafından yol-seyir-fren testlerinin yapılması aşamasına geçilir. Yol-Seyir-Fren Testleri TCDD tarafından yapılır.
(7) Yol-Seyir-Fren testlerinin yapılacağı güzergâh ile testin yapılacağı tarih TCDD tarafından imalatçıya bildirilerek imalatçı ve teknik servisin gözlemci olarak katılmaları istenir.
(8) Test sonucu heyet tarafından hazırlanan raporla tespit edilir.
(9) Prototip yük vagonuna uygulanan Yol-Seyir-Fren testlerinin uygun bulunması halinde, iki adet prototip yük vagonu TCDD hatlarında 3000 km’lik işletme testine tabi tutulur.
(10) İşletme testinin bitiminde TCDD’nin belirleyeceği teknik heyet tarafından vagon kontrol edilerek rapor düzenlenir.
(11) Kontrol raporunun uygun bulunması halinde yapım tipi kabul sertifikasının verilmesi aşamasına geçilir.
Yapım tipi kabul sertifikası verilmesi
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında öngörülen tüm testlerin olumlu sonuçlanması hâlinde, iki adet prototip yük vagonu veya iki vagonluk prototip vagon ana aksamı için başvuru sahibi imalatçıya TCDD tarafından yapım tipi kabul sertifikası verilir.
(2) Yapım tipi kabul sertifikasını alan imalatçı, aynı tipteki yük vagonunun ve vagon ana aksamlarının seri imalatına başlama hakkını elde eder.
Yapım tipi kabul sertifikasının geçerlilik süresi, vizesi ve yenilenmesi
MADDE 10 – (1) Yapım tipi kabul sertifikası, veriliş tarihinden itibaren dört yıl için geçerlidir.
(2) İmalatçının, yapım tipi kabul sertifikasında belirtilen şartlara uyup uymadığı, teknik servis tarafından her yıl ara denetime tabi tutulur ve aykırı bir durumun tespit edilmemesi hâlinde TCDD sertifikayı vize etmek suretiyle devamlılığına onay verir.
(3) Yapım tipi kabul sertifikasının dört yıllık geçerlilik süresinin bitiminde, sertifika verilmesine neden olan şartların korunduğunun teknik servis tarafından düzenlenecek rapor ile belgelendirilmesi durumunda, yapım tipi kabul sertifikasının yenilenmesine karar verilir.
Vagon ana aksamına ait yapım tipi kabul sertifikası
MADDE 11 – (1) Yük vagonundan bağımsız olarak, vagon ana aksamlarına ait yapım tipi kabul sertifikası; 5, 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde belirtilen hükümlere göre, her bir vagon ana aksam kısmı için ayrı ayrı uyarlanarak verilir.
(2) Vagon ana aksamlarının COTIF’e üye olan bir ülkeden ithal edilmesi halinde, o ülkenin vagon ana aksamına ait müracaat tarihi itibariyle geçerli olan yapım tipi kabul sertifikası istenir. COTIF Üyesi ülkelerin birinden yapım tipi kabul sertifikası alınmamışsa, birinci fıkra hükümleri uygulanır.
Sertifika verilen yük vagonu ve vagon ana aksamında yapılacak değişiklikler
MADDE 12 – (1) Yapım tipi kabul sertifikasına sahip yük vagonu veya vagon ana aksamlarının uygun şekilde üretiminden imalatçı sorumludur. İmalat aşamasında ve imalatın bitiminden sonra tanıtım dosyasında yer alan özelliklerde herhangi bir değişikliğe ihtiyaç duyulması halinde, izlenecek işlemler şunlardır:
a) İmalatçı, yapım tipi kabul sertifikasında yapılacak değişiklik için sertifika onayı vermiş olan onay kuruluşuna başvuruda bulunur.
b) Onay kuruluşu, imalatçıyı değişiklik talebinin değerlendirilmesi için teknik servise yönlendirir.
c) Teknik servis, talep edilen değişikliğin, mevcut yapım tipi kabul sertifikasında değişiklik gerektirip gerektirmediğine karar vererek, sonucu yazılı olarak imalatçıya, imalatçı da onay kuruluşuna bildirir.
ç) Onay kuruluşu, teknik servisin verdiği rapora göre yapılacak değişikliğin tip değişikliğini gerektirmeyen bir tadilat olması durumunda, imalatçıdan teknik servisin uygun göreceği gerekli kontrol ve testlerin yapılmasını ister, olumlu sonuç alınması halinde değişiklik yapılmasına izin verilir.
d) Teknik servis, tanıtım dosyasında yapılacak değişikliğin yapım tipi kabul sertifikasının yenilenmesini gerektiren tip değişikliği olduğuna karar vermesi halinde, 7, 8 ve 9 uncu madde hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşletmeye Kabul Sertifikası Başvurusu ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslar
İşletmeye kabul sertifikası başvurusu
MADDE 13 – (1) İşletmeye kabul sertifikası başvurusuna ilişkin esaslar şunlardır:
a) İşletmeye kabul sertifikası için yük vagonunun imalatçısı, zilyedi veya sahibi tarafından içeriği TCDD tarafından belirlenen bir dilekçe ile onay kuruluşuna başvuruda bulunur. TCDD tarafından oluşturulan dilekçe Kurumun internet sitesinde yayınlanır.
b) Başvuru dilekçesi ile birlikte aşağıdaki belgeler yazılı ve pdf formatında CD olarak tanıtım dosyası içerisinde verilir:
1) Geçerli yapım tipi kabul sertifikasının aslı veya Kurumca onaylı örneği,
2) Yük vagonunun zilyedini gösteren belgenin aslı veya Kurumca onaylı örneği,
3) Üretimi tamamlanan her bir vagon için TCDD tarafından belirlenen vagon evsaf formu,
4) İşletmeye kabul edilecek yük vagonunun önden, yandan ve üstten görünümlerine ait teknik resimler ile fotoğrafları.
İşletmeye kabul sertifikası onay işlemleri
MADDE 14 – (1) Tanıtım dosyasında bulunan belgelerin uygun bulunması halinde, işletmeye kabulü talep edilen yük vagonunun yapım tipi kabul sertifikasına uygunluğu kontrol edilir. Kontrol sonucu uygun bulunmaz ise işletmeye kabul sertifikası verilmez.
(2) Kontrol sonucu uygun bulunması hâlinde TCDD, Yol – Seyir – Fren testlerinin yapılabilmesi için gerekli çalışmalar ile testlerin yapılacağı güzergâh, tarih ve testlerde görev alacak teknik heyeti belirler. 100 Kilometrelik mesafede en fazla on adet vagondan oluşan tecrübe treninde iki adet vagon dolu olmak kaydıyla, testin yapılacağı tarih ve güzergâh imalatçıya bildirilerek, başvuru sahibinin gözlemci olarak katılması istenir. Test sonucu heyet tarafından hazırlanan raporla tespit edilir.
(3) Yol-seyir-fren tecrübe sonucu uygun bulunduktan sonra vagon numarası ile işletmeye kabul sertifikası verilir.
(4) İşletmeye kabul sertifikası TCDD hatlarında doğrudan taşıma yapma hakkı vermez. İşletmeye kabul sertifikası olan vagonlarla taşıma yapılabilmesi için, TCDD’nin ilgili mevzuatına uygun olarak ayrıca sözleşme yapılması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Denetim yetkisi
MADDE 15 – (1) Onay kuruluşu olan TCDD imalatın her aşamasında;
a) Gerek gördüğü her türlü denetleme ve kontrolleri yapmaya, standartlara uyulmadığının tespiti halinde prototip üretim iznini askıya alma veya iptal etmeye,
b) Teknik servis tarafından, imalatçının yapım tipi kabul sertifikası şartlarına riayet etmediğinin rapor edilmesi halinde, yapım tipi kabul sertifikasını askıya alma veya iptal etmeye
yetkilidir.
(2) İşletmeye kabul sertifikasını;
a) Vagonlar yapım ve donanım talimatlarına uygun olmadığında ve zilyedin gerekli süre içerisinde onay kuruluşunun vagonda tespit ettiği eksikliklerin giderilmesi yönündeki talebini yerine getirmemesi durumunda,
b) İlgili teknik standartlarca öngörülen teknik takip, muayeneler, bakım ve revizyonlar yapılmadığında,
c) Vagonun ağır hasarlanması sonucunda onay kuruluşunun verdiği talimata uyulmadığında
askıya almaya, yetkilidir.
(3) Askıya alma süresi azami bir yıl olup, bu süre sonunda ikinci fıkranın a, b ve c bentlerindeki hususları sağlayamadığında sertifika iptal edilir.
(4) İşletmeye kabul sertifikası, vagonun ıskat edilerek servis dışı kalması halinde de iptal edilir.
Masrafların karşılanması
MADDE 16 – (1) İmalatçı, test süresince, test vagon veya vagonlarından dolayı oluşabilecek her türlü zararın kendisi tarafından karşılanacağına dair teste başlamadan önce taahhütname verir.
(2) Bu Yönetmeliğin ikinci ve üçüncü bölümlerinde yer alan işlemlerden doğan her türlü masraflar TCDD’nin ilgili mevzuatına göre her aşamada imalatçıdan tahsil edilir.
(3) TCDD, sertifika ücreti olarak belirlediği bedeli imalatçıdan tahsil eder.
Düzenleyici işlemler
MADDE 17 – (1) TCDD, bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili olarak alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkilidir.
Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlar
MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hususlarda; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Üretilen vagonların kabulü
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Türkiye’de akredite edilmiş teknik servisler 31/12/2012 tarihine kadar oluşturulur. Ulusal akredite edilmiş teknik servislerin oluşturulmasıyla, uluslararası akredite edilmiş teknik servisler de bu Yönetmelik kapsamında teknik servis olarak kabul edilir.
(2) TCDD’ nin Bağlı Kuruluşlarınca ve özel sektör tarafından imal edilmiş ve edilecek yük vagonu ve vagon ana aksamlarına ait kabul işlemleri için ülkemizde akredite edilmiş teknik servisler oluşuncaya kadar bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
Müracaat başvurusunun kaynak kalite belgesi yerine geçmesi
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) TS EN 15085 belgesi yerine; imalatçının söz konusu belgeyi almak için müracaat başvurusunun kabul edildiğine dair ibraz edilen belgenin aslı veya Kurumca onaylı örneği, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl süresince TCDD tarafından kabul edilir.
Yürürlük
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürü yürütür.