Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
29 Ağustos 2010 PAZAR
Resmî Gazete
Sayı : 27687
YÖNETMELİK
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından:
YAYALARIN VE DİĞER KORUNMASIZ KARAYOLU KULLANICILARININ
KORUNMASI HAKKINDA MOTORLU ARAÇLARIN
TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ ((AT) 78/2009)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca, araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, araçların ön taraftan çarptığı yayaların ve diğer korunmasız karayolu kullanıcılarının yaralanma sayısını ve şiddetini azaltmak ve bu tür çarpışmaları önlemek için motorlu araçların ve ön koruma sistemlerinin yapısı ve işlevi ile ilgili şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik;
a) 28/6/2009 tarihli ve 27272 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin (2007/46/AT) 3 üncü maddesinin (ü) bendinde ve Ek II’sinin (A) Bölümünün 1 inci maddesinde tarif edilen, M1 kategorisi motorlu araçlara,
b) Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğinin (2007/46/AT) 3 üncü maddesinin (ü) bendinde ve Ek II’sinin (A) Bölümünün 2 nci maddesinde tarif edilen, N1 kategorisi motorlu araçlara,
AT tip onayı belgesi veya ulusal tip onayı belgesi verilmesine ilişkin hususları,
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen araçlara orijinal donanım olarak takılan veya bu araçlara takmak için tasarlanarak ayrı teknik ünite olarak tedarik edilen ön koruma sistemlerine ayrı teknik ünite tip onayı belgesi ve AT tip onayı işareti verilmesine ilişkin hususları,
kapsar.
(3) Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek I’in 2 nci ve 3 üncü maddeleri, sürücü konumu 'R noktası'nın ön dingilin önünde veya boylamasına yönde ön dingilin enine merkez çizgisinin en fazla 1100 mm arkasında olduğu N1 kategorisi araçlar ve N1’den dönüştürülen ve azami kütlesi 2500 kg’ı aşan M1 kategorisi araçlara uygulanmaz.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu maddesi ile 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesine dayanılarak ve Avrupa Birliğinin 14/1/2009 tarihli ve (EC) No 78/2009 sayılı Regülasyonuna paralel olarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) A - direği: Aracın şasisinden tavanına uzanan, en öndeki ve en dıştaki tavan desteğini,
b) AT: Avrupa Topluluğunu,
c) Azami kütle: MARTOY’un Ek I’inin 2.8 inci maddesine göre imalatçı tarafından beyan edilen, teknik olarak müsaade edilen azami yüklü kütleyi,
ç) Fren destek sistemi (BAS): Acil bir frenleme durumunu sürücünün kendine özgün frenleme talebinden algılayan ve ulaşılabilir azami frenleme oranını vermesi için sürücüye yardım eden veya Anti-Blokaj Fren Sisteminin (Anti-lock Braking System-ABS) tam bir çevrimini sağlamaya yeterli frenleme sisteminin bir işlevini,
d) İmalatçı: Tip onayı işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın uygunluğunun sağlanmasından onay kuruluşuna karşı sorumlu olan ve araçların veya ayrı teknik ünitelerin ticari isim veya markasının sahibi olan kişi ve kuruluşu,
e) MARTOY: 28/6/2009 tarihli ve 27272 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğini (2007/46/AT),
f) M1’den N1 kategorisine dönüştürülen araçlar: A-direklerinden ileriye doğru olan bölümü önceden mevcut M1 kategorisinde araç ile aynı genel yapı ve şekle sahip N1 kategorisindeki araçları,
g) N1’den M1 kategorisine dönüştürülen araçlar: A-direklerinden ileriye doğru olan bölümü önceden mevcut N1 kategorisinde araç ile aynı genel yapı ve şekle sahip M1 kategorisindeki araçları,
ğ) Onay kuruluşu: Teknik hizmetler kuruluşlarını görevlendiren, AT veya ulusal tip onayı belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirleyen, yetkili kuruluş olan Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
h) Ön koruma sistemi (FPS): Bir cisimle çarpışma halinde, aracın dış yüzeyini hasardan koruması amaçlanan, kütlesi 0,5 kg’dan az, sadece aracın lambalarını koruması için tasarlanan yapılar hariç, orijinal donanım tampona ilave olarak bir koruyucu sistem ya da ek bir tampon gibi ayrı bir yapıyı veya ayrı yapıları,
ı) Tampon: Düşük hızda başka bir araçla önden çarpıştığında, araca koruma sağlamak üzere tasarlanan, aracın ön, alt, dış yapıları ve aynı zamanda bu yapının eklentilerini kapsayan, bununla birlikte herhangi bir ön koruma sistemini kapsamayan yapıları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İmalatçıların Yükümlülükleri
Teknik şartlar
MADDE 4 – (1) İmalatçı, 9 uncu maddeye uygun olarak piyasaya arz edilen araçlarda Ek I’in 4 üncü maddesinin şartlarına uygun olarak tip onaylı fren destek sistemi donanımının takılmış olmasını ve bu araçların Ek I’in 2 nci ve 3 üncü maddelerinde yer alan şartlara uygunluğunu sağlamak zorundadır.
(2) İmalatçı, 10 uncu maddeye uygun olarak, ön koruma sistemlerinin piyasaya arz edilen araçlara orijinal donanım olarak takılmasını veya Ek I’in 5 inci ve 6 ncı maddelerinde yer alan şartlara uyan ön koruma sistemlerinin ayrı teknik ünite olarak tedarik edilmesini sağlamak zorundadır.
(3) İmalatçı, onay kuruluşuna aracın veya ön koruma sisteminin özellikleri ve deney şartları ile ilgili uygun verileri sağlamak zorundadır. Veriler, araca yerleştirilen aktif emniyet cihazlarının herhangi bir fonksiyonunu kontrol edecek gerekli bilgileri içerir.
(4) Ön koruma sistemlerinin ayrı teknik ünite olarak tedarik edilmesi durumunda, imalatçılar onay kuruluşuna sistemlerin özellikleri ve deney şartları ile ilgili uygun verileri sağlar.
(5) Ayrı teknik ünite olarak ön koruma sistemleri beraberinde, ön koruma sistemi tip onayı almış araç tiplerinin bir listesi ve açık montaj talimatları bulunmadıkça dağıtılamaz, satışa sunulamaz veya satılamaz. Montaj talimatları, ünitesi onaylanmış olan araçlar için sabitleme modları dahil, onaylı aksamların Ek I’in 6 ncı maddesinin ilgili hükümlerine uyacak biçimde söz konusu araca monte edilebilmesi için özel yerleştirme talimatlarını içerir.
(6) Ek I’de belirtilen teknik hükümler uygulama tebliğinde yer alır.
AT tip onayı başvurusu
MADDE 5 – (1) İmalatçı, yaya korunması konusunda bir araç tipinin AT tip onayı başvurusunu yaparken, onaylanacak araç tipini temsil eden bir aracın tip onayı deneylerini yapmak için Ek II’nin 1 inci kısmında belirtilen örneğe uygun olarak oluşturulan bilgi dokümanını onay kuruluşuna ve onaylanacak araç tipini temsil eden bir aracı tip onayı deneylerini yapmaktan sorumlu teknik servise sunar.
(2) İmalatçı, ön koruma sisteminin takılması konusunda bir araç tipinin AT tip onayı başvurusunu yaparken, Ek II’nin 2 nci kısmında belirtilen örneğe uygun olarak oluşturulan bilgi dokümanını onay kuruluşuna ve ön koruma sistemi takılarak onaylanacak araç tipini temsil eden bir aracı tip onayı deneylerini yapmaktan sorumlu teknik servise sunar. İmalatçı, aynı zamanda teknik servisin talebi halinde özel aksamları ve kullanılan malzemelerin numunelerini de sunar.
(3) İmalatçı, bir ön koruma sistemi tipinin AT ayrı teknik ünite tip onayı için başvururken, Ek II’nin 3 üncü kısmında belirtilen örneğe uygun olarak oluşturulan bilgi dokümanını onay kuruluşuna ve onaylanacak ön koruma sistemi tipine ait bir örneği tip onayı deneylerini yapmaktan sorumlu teknik servise sunar. Söz konusu teknik servis gerekli olduğunu dikkate alması halinde, ilave numuneler isteyebilir. Numune/numuneler, başvuranın ticari adı veya markası ve tip belirtimi ile açıkça ve okunabilir şekilde işaretlenmelidir. İmalatçı, müteakiben AT tip onayı işaretinin zorunlu gösterimi için tedbirler almalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Onay Kuruluşunun Yükümlülükleri
AT tip onayının verilmesi
MADDE 6 – (1) Onay kuruluşu, ilgili şartlar karşılanıyorsa, AT tip onayını ve MARTOY’un Ek VII’sinde belirtilen numaralama sistemine uygun olarak tip onayı numarasını verir.
(2) Birinci fıkrada yer alan tip onayı numarasının Bölüm 3’ünün amaçları bakımından, aşağıdaki harflerden biri kullanılır.
a) Yaya koruması ile ilgili olarak araçların onayında;
1) Araç Ek I’in 2 nci maddesine uygunsa, “A”.
2) Araç Ek I’in 3 üncü maddesine uygunsa, “B”.
b) Ön koruma sistemlerinin takılması bakımından bir aracın onayı veya ayrı teknik ünite olarak tedarik edilecek ön koruma sistemlerinin onayında;
1) Ön koruma sistemi, Ek I’in 5.1.1.1 inci, 5.1.2.1 inci, 5.2 nci ve 5.3 üncü maddelerinin uygulanması ile ilgili olarak Ek I’in 5 inci maddesine uygunsa, “A”.
2) Ön koruma sistemi, Ek I’in 5.1.1.2 nci, 5.1.2.1 inci, 5.2 nci ve 5.3 üncü maddelerinin uygulanması ile ilgili olarak Ek I’in 5 inci maddesine uygunsa, “B”.
3) Ön koruma sistemi, Ek I’in 5.1.1.3 üncü, 5.1.2.2 nci, 5.2 nci ve 5.3 üncü maddelerinin uygulanması ile ilgili olarak Ek I’in 5 inci maddesine uygunsa, “X”.
(3) Aynı numara başka bir araç tipine veya başka bir ön koruma sistemi tipine verilemez.
(4) Onay kuruluşu, birinci fıkranın amaçları bakımından aşağıdaki örneklere uygun olarak oluşturulan AT tip onayı belgesini verir.
a) Yaya korunması ile ilgili olarak bir araç tipi için Ek III’ün 1 inci kısmında belirtilen örnek.
b) Ön koruma sistemi takılması ile ilgili olarak bir araç tipi için Ek III’ün 2 nci kısmında belirtilen örnek.
c) Ayrı teknik ünite olarak tedarik edilecek ön koruma sistemi tipi için Ek III’ün 3 üncü kısmında belirtilen örnek.
AT tip onayı işareti
MADDE 7 – (1) Ön koruma sisteminin takılması bakımından aracın tip onayında veya ayrı bir teknik ünite olarak tedarik edilecek ön koruma sisteminin tip onayında bu Yönetmeliğe uygun olarak onaylanan her ön koruma sistemi, bu Yönetmeliğin şartlarına uygun olmalıdır. Ön koruma sistemine Ek IV’te belirtilen hükümlere uygun olarak oluşturulan AT tip onayı işareti verilir ve her ön koruma sistemi bu işareti taşır.
Tip tadilatı ve onaylarda değişiklikler
MADDE 8 – (1) Ön koruma sisteminde veya A - direklerinden ileriye doğru olan aracın yapısını, ana boyutlarını, dış yüzeylerin malzemelerini, tespit yöntemlerini veya dış ya da iç aksam düzenlemesini ve deney sonuçları üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilen araçta yapılan herhangi bir tadilat, MARTOY’un 13 üncü maddesine göre bir değişiklik olarak sayılır ve bu nedenle tip onayı için yeni bir başvuru yapılır.
Araçlarda uygulama takvimi
MADDE 9 – (1) Onay kuruluşu, yaya korunması ile ilgili gerekçelere dayanarak aşağıda belirtilen ilk defa tip onayı alacak yeni araç tiplerine AT tip onayı veya ulusal tip onayı vermez.
a) Ek I’in 4 üncü kısmında belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1 kategorisi araçlar.
b) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 2 nci veya 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1 kategorisi araçlar.
c) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 2 nci ve 4 üncü maddelerinde veya 3 üncü ve 4 üncü maddelerinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1’den N1 kategorisine dönüştürülen araçlar.
(2) 1/1/2013 tarihinden itibaren Ek I’in 4 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uymayan aşağıda belirtilen tip onayı mevcut araçların yaya korunması ile ilgili gerekçelerle, MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları bakımından uygunluk belgeleri geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz. 1/1/2013 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır.
a) M1 kategorisi araçlar.
b) M1’den N1 kategorisine dönüştürülen ve azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan araçlar.
(3) Onay kuruluşu, 24/2/2013 tarihinden itibaren yaya korunması ile ilgili gerekçelere dayanarak, aşağıda belirtilen ilk defa tip onayı alacak yeni araç tiplerine AT tip onayı veya ulusal tip onayını vermez.
a) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1 kategorisi araçlar.
b) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1’den N1 kategorisine dönüştürülen araçlar.
(4) 31/12/2013 tarihinden itibaren, yaya korunması ile ilgili gerekçelerle Ek I’in 2 nci veya 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uymayan aşağıda belirtilen tip onayı mevcut araçların uygunluk belgeleri MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları bakımından geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz. 31/12/2013 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır.
(a) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan M1 kategorisi araçlar.
(b) M1’den N1 kategorisine dönüştürülen ve azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan araçlar.
(5) Onay kuruluşu, 24/2/2015 tarihinden itibaren yaya korunması ile ilgili gerekçelere dayanarak, aşağıda belirtilen ilk defa tip onayı alacak yeni araç tiplerine AT tip onayı ve ulusal tip onayı vermez.
a) Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan, azami kütlesi 2500 kg’ı aşan M1 kategorisi araçlar,
b) Ek I’in 3 üncü ve 4 üncü maddelerinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan, N1 kategorisi araçlar.
(6) 24/8/2015 tarihinden itibaren yaya korunması ile ilgili gerekçelerle Ek I’in 4 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uymayan tip onayı mevcut N1 kategorisi araçların uygunluk belgeleri MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları bakımından geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz. 24/8/2015 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır.
(7) 24/2/2018 tarihinden itibaren yaya korunması ile ilgili gerekçelerle MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları için tip onayı mevcut aşağıda belirtilen araçların uygunluk belgeleri geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz. 24/2/2018 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır.
(a) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1 kategorisi araçlar.
(b) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşmayan ve Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1’den N1 kategorisine dönüştürülen araçlar.
(8) 24/8/2019 tarihinden itibaren yaya korunması ile ilgili gerekçelerle MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları için tip onayı mevcut aşağıda belirtilen araçların uygunluk belgeleri geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz. 24/8/2019 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır.
(a) Azami kütlesi 2500 kg’ı aşan ve Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan M1 kategorisi araçlar,
(b) Ek I’in 3 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olmayan N1 kategorisi araçlar.
(9) Birinci ila yedinci fıkra hükümleri saklı kalmak şartıyla ve 4 üncü maddenin altıncı fıkrasına göre kabul edilen tedbirlerin yürürlüğe girişine bağlı olarak, imalatçılar talep etmesi halinde, ilgili aracın Ek I’in 3 üncü veya 4 üncü maddesinde belirtilen teknik hükümlere uygun olması durumunda, yaya korunması ile ilgili gerekçelerle, ilk defa tip onayı alacak yeni tip araçlara AT veya ulusal tip onayı verilir veya yeni bir aracın tescili, satışı ve hizmete girişi yasaklanmaz.
Ön koruma sistemleri ile ilgili uygulama
Madde 10 – (1) Onay kuruluşu, Ek I’in 5 inci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen şartlara uygun olmayan yeni ön koruma sistemi tipine AT ayrı teknik ünite tip onayını veya ön koruma sisteminin takılması bakımından yeni araç tipine AT tip onayını veya ulusal tip onayını vermez.
(2) Ön koruma sistemleri ile ilgili gerekçelere dayanılarak, Ek I’in 5 inci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen şartlara uymayan tip onayı mevcut araçların uygunluk belgeleri MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları bakımından geçersiz kabul edilir ve bu araçların tescili ve satışı yapılamaz ve hizmete konulamaz.
(3) MARTOY’un 28 inci maddesinin amaçları bakımından ayrı teknik ünite olarak sağlanan ön koruma sistemlerine Ek I’in 5 inci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen şartlar uygulanır.
Çarpışmayı önleme sistemleri
MADDE 11 – (1) Çarpışmayı önleme sistemleri ile donatılmış araçlar, gerçek etkinlik açısından en az Ek I’in 2 nci ve 3 üncü maddelerinde verilenlere eşdeğer olan koruma seviyelerini sağlamaları kaydıyla, yaya korunması ile ilgili bir araç tipine AT tip onayı veya ulusal tip onayı verilmesi veya bu araçların satılması, tescil edilmesi veya hizmete alınması için, Ek I’in 2 nci ve 3 üncü maddelerinde belirtilen deney şartlarını yerine getirmekten onay kuruluşunca muaf tutulabilirler.
Cezalar
MADDE 12 – (1) İmalatçının bu Yönetmeliğin hükümlerini ihlal etmesi halinde ve aşağıda belirtilen durumlarda 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır:
a) Onay işlemleri veya geri çağırmaya yol açan işlemler sırasında yanlış beyanlar verilmesi.
b) Tip onayı için deney sonuçlarının tahrif edilmesi.
c) Geri çağırmaya veya tip onayının geri çekilmesine yol açabilecek verilerin veya teknik bilgilerin verilmemesi.
ç) Bilgilere erişim sağlamanın reddedilmesi.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 13 – (1) Aşağıda sayılan;
a) 1/5/2005 tarihli ve 25802 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Bir Araçla Çarpışma Öncesinde ve Çarpışma Halinde Yayaların ve Diğer Korumasız Karayolu Kullanıcılarının Korunması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2003/102/AT),
b) 18/10/2008 tarihli ve 27028 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlarda Ön Koruma Sistemlerinin Kullanımı Hakkında Tip Onayı Yönetmeliği (2005/66/AT),
yürürlükten kaldırılmıştır.
Atıflar
MADDE 14 – (1) Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan yönetmeliklere yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Yönetmelik 1/9/2010 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız.