Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
31 Aralık 2010 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 27802
YÖNETMELİK
Maliye Bakanlığından:
RAPOR DEĞERLENDİRME KOMİSYONLARININ TEŞEKKÜLÜ İLE
ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, vergi inceleme raporu değerlendirme komisyonlarının teşekkülü ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 140 ıncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Maliye Bakanını,
b) Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
c) Başkanlık: Gelir İdaresi Başkanlığını,
ç) İnceleme ve denetim birimi: Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığını, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığını, Gelirler Kontrolörleri Başkanlığını, vergi dairesi başkanlıklarını, vergi dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde defterdarlıkları,
d) Kanun: 213 sayılı Vergi Usul Kanununu,
e) Mahalli inceleme elemanı: Vergi denetmenleri ve vergi denetmen yardımcıları ile mahallin en büyük mal memurunu (vergi dairesi başkanını, vergi dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde defterdarı), Başkanlığın merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar ile vergi dairesi müdürlerini,
f) Merkez inceleme elemanı: Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları ve Gelirler Kontrolörleri ile bunların yardımcılarını ve stajyerlerini,
g) Vergi inceleme raporu: Vergi incelemeleri sonucunda düzenlenen her türlü raporu,
ğ) Vergi incelemesi: Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılan faaliyeti,
h) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar: Kanunun 135 inci maddesinde sayılan yetkilileri,
ı) Vergi suçu raporu: Kanunun 359 uncu maddesi kapsamında düzenlenen raporu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Teşekkülü
Merkez inceleme elemanlarınca düzenlenecek vergi inceleme raporları için rapor değerlendirme komisyonlarının teşekkülü
MADDE 4 – (1) Merkez inceleme elemanlarının bağlı bulundukları inceleme ve denetim birimlerinin sürekli çalışma merkezlerinde kurulacak rapor değerlendirme komisyonları, ilgili inceleme ve denetim birimlerince, meslekte on yılını tamamlamış merkez inceleme elemanları arasından görevlendirilecek en az üç asil ve yeterli sayıda yedek üyeden oluşur.
(2) İhtiyaca göre oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonu sayısı ile komisyonlarda görevlendirilecek merkez inceleme elemanı sayısı, ilgili inceleme ve denetim birimi başkanı tarafından belirlenir.
(3) Merkez inceleme elemanlarının geçici çalışma yerlerinde, birinci fıkradaki şartların oluşması halinde, ilgili inceleme ve denetim birimi başkanının onayı ile geçici rapor değerlendirme komisyonları oluşturulabilir.
(4) Vergi inceleme raporunu düzenleyen merkez inceleme elemanları, kendi düzenlemiş oldukları raporların değerlendirildiği komisyon toplantılarına üye olarak katılamazlar.
Mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenecek vergi inceleme raporları için rapor değerlendirme komisyonlarının teşekkülü
MADDE 5 – (1) Vergi dairesi başkanlığı kurulan yerlerde;
a) Mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenen vergi inceleme raporları için rapor değerlendirme komisyonu; vergi dairesi başkanı tarafından belirlenecek grup müdürünün başkanlığında, vergi denetmenleri arasından vergi dairesi başkanı tarafından seçilecek en az iki asil ve yeterli sayıda yedek üyeden oluşur.
b) Bağlı oldukları vergi dairesi başkanlıklarınca geçici çalışma yerlerinde görevlendirilen vergi denetmenlerince düzenlenen vergi inceleme raporları için bu yerlerde ilgili vergi dairesi başkanının onayı ile vergi denetmenlerinden oluşan rapor değerlendirme komisyonu kurulabilir.
c) Oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonu sayısını belirlemeye vergi dairesi başkanı yetkilidir.
ç) Vergi dairesi başkanlığı bünyesinde oluşturulan komisyonların sekretarya hizmetleri, denetimden sorumlu grup müdürlüğünce yürütülür. Geçici çalışma yerlerinde yapılan incelemeler için oluşturulan komisyonların sekretarya hizmetleri ise ekip başkanlığınca yerine getirilir.
(2) Vergi dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde;
a) Bağlı oldukları vergi dairesi başkanlıklarınca geçici çalışma yerlerinde görevlendirilenler hariç olmak üzere, mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenen vergi inceleme raporları için rapor değerlendirme komisyonu; defterdarın başkanlığında, defterdarın belirleyeceği vergi dairesi müdürlerinden seçilen en az iki asil ve yeterli sayıda yedek üyeden oluşur.
b) Yeterli sayıda üyenin bulunmaması halinde, ilin denetim yönünden bağlı olduğu vergi dairesi başkanlığından ihtiyaç duyulan sayı kadar vergi denetmeni de ilgili vergi dairesi başkanı tarafından komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir. Ayrıca, Başkanlık, gerekli gördüğü hallerde defterdarlıklarda görevli mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenen vergi inceleme raporlarını vergi dairesi başkanlıklarındaki rapor değerlendirme komisyonlarında değerlendirtmeye yetkilidir.
c) Defterdarlıklarda oluşturulan komisyonların sekretarya hizmetleri gelir müdürlüklerince yürütülür.
(3) Vergi inceleme raporunu düzenleyen inceleme elemanları, kendi düzenlemiş oldukları raporların değerlendirildiği komisyon toplantılarına üye olarak katılamazlar.
(4) Komisyon başkan ve üyelerinin herhangi bir nedenle görevlerinin başında bulunamamaları ve yerlerinin yedek üyelerle tamamlanamaması halinde, bunlara usulüne uygun olarak vekâlet edenler komisyonda görev yaparlar.
Merkezi rapor değerlendirme komisyonu
MADDE 6 – (1) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu, Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığı ve Gelirler Kontrolörleri Başkanlığı bünyesinde oluşturulan rapor değerlendirme komisyonlarının üyeleri arasından Bakan tarafından görevlendirilecek üçer üye olmak üzere toplam dokuz üyeden teşekkül eder.
(2) Merkez inceleme elemanları ile rapor değerlendirme komisyonları arasında uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarının, bir üst değerlendirme mercii olarak Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunda görüşüldüğü toplantılara, ilgili inceleme elemanı ile arasında uyuşmazlık bulunan rapor değerlendirme komisyonu üyeleri, üye olarak katılamazlar.
(3) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonuna, Bakan tarafından yeterli sayıda yedek üye görevlendirilir.
(4) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunun sekretarya hizmetlerini Gelir İdaresi Başkanlığı Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığı yürütür.
Vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonu
MADDE 7 – (1) Mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenen vergi inceleme raporlarına ilişkin olarak inceleme elemanı ile rapor değerlendirme komisyonları arasında uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarının üst değerlendirme mercii, vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonudur.
(2) Vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonu; İstanbul, Büyük Mükellefler, Ankara ve İzmir vergi dairesi başkanlıklarında vergi dairesi başkanı ya da tevkil etmesi halinde bir grup müdürünün başkanlığında, grup müdürleri arasından vergi dairesi başkanı tarafından seçilecek en az iki asil ve yeterli sayıda yedek üyeden oluşur. Diğer vergi dairesi başkanlıklarında ise komisyon; vergi dairesi başkanının başkanlığında, grup müdürleri arasından, yeterli sayıda grup müdürünün bulunmaması halinde ise vergi denetmenleri veya vergi dairesi müdürleri arasından vergi dairesi başkanı tarafından seçilecek en az iki asil ve yeterli sayıda yedek üyeden oluşur.
(3) Mahalli inceleme elemanları ile rapor değerlendirme komisyonları arasında uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarının, vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonunda görüşüldüğü toplantılara, ilgili inceleme elemanı ile arasında uyuşmazlık bulunan rapor değerlendirme komisyonu üyeleri, üye olarak katılamazlar.
(4) Vergi dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde düzenlenen vergi inceleme raporlarına ilişkin üst değerlendirme mercii, defterdarlığın denetim yönünden bağlı olduğu vergi dairesi başkanlığında oluşturulan vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonudur.
(5) Vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonunun sekretarya hizmetleri denetimden sorumlu grup müdürlüğünce yürütülür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Rapor Değerlendirme, Üst Rapor Değerlendirme ve Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Görevleri
Rapor değerlendirme komisyonlarının görevleri
MADDE 8 – (1) Rapor değerlendirme komisyonları, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporlarını, vergi kanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu ile maddi hata ve usul hatası içerip içermediği yönünden değerlendirir.
(2) Rapor değerlendirme komisyonları, Kanunun 359 uncu maddesinde yazılı suçların işlendiğini tespit eden vergi suçu raporlarına ilişkin olarak mütalaa verir.
Vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonlarının görevleri
MADDE 9 – (1) Vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonları, mahalli inceleme elemanları ile rapor değerlendirme komisyonları arasında uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarını üst değerlendirme mercii olarak, vergi kanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu ile maddi hata ve usul hatası içerip içermediği yönünden değerlendirir.
Merkezi rapor değerlendirme komisyonunun görevleri
MADDE 10 – (1) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu, merkez inceleme elemanları ile rapor değerlendirme komisyonları arasında uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarını bir üst değerlendirme mercii olarak, vergi kanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu ile maddi hata ve usul hatası içerip içermediği yönünden değerlendirir.
(2) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu, merkez inceleme elemanları ile mahalli inceleme elemanlarınca düzenlenen ve 18 inci maddede belirlenen tutarın üzerinde tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporlarını, vergi kanunları ile bunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu ile maddi hata ve usul hatası içerip içermediği yönünden değerlendirir.
(3) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu, 18 inci maddede belirlenen tutarın üzerinde tarhiyat önerisi içeren vergi inceleme raporlarına dayanan ve Kanunun 359 uncu maddesinde yazılı suçların işlendiğini tespit eden vergi suçu raporları için mütalaa verir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Çalışma Usul ve Esasları
Toplantı ve karar yeter sayısı
MADDE 11 – (1) Komisyonlar, üye tam sayısı ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır.
(2) Alınan kararlar rapor değerlendirme tutanağına bağlanır ve tüm üyeler tarafından imzalanır.
Değerlendirme süresi
MADDE 12 – (1) Komisyonlar, vergi inceleme raporlarını, raporların komisyonlara iletildiği tarihten itibaren en geç altmış gün içerisinde değerlendirir.
(2) Komisyonlar, değerlendirmede zamanaşımı süresini de dikkate alır.
(3) Komisyon kararları ilgili inceleme elemanına veya bağlı bulunduğu inceleme ve denetim birimine en geç beş iş günü içerisinde gönderilir.
(4) 17 nci maddede düzenlenen süreler saklıdır.
Vergi suçu raporları için verilecek mütalaalar
MADDE 13 – (1) Komisyonlar, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenecek vergi suçu raporları için en geç yirmi iş günü içerisinde mütalaa verir.
(2) Verilecek mütalaalarda suçun unsurlarıyla, fiil ile fail arasındaki ilişki değerlendirilir.
Mükellef ve vergi inceleme elemanının dinlenmesi
MADDE 14 – (1) Komisyonlar, gerekli gördüğü durumlarda ya da talepleri üzerine mükellefi veya vergi inceleme elemanını dinleyebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Değerlendirme Sonuçları
Olumlu değerlendirme
MADDE 15 – (1) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenen vergi inceleme raporları, raporu düzenleyen inceleme elemanınca ya da ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığı ile rapor değerlendirme komisyonlarına gönderilir. Vergi inceleme raporları, rapor değerlendirme komisyonları tarafından ilgili mevzuata uygun bulunması halinde, karar tutanağı ile birlikte, inceleme elemanına veya inceleme ve denetim birimine iletilir. İnceleme elemanı veya inceleme ve denetim birimi söz konusu raporları ilgili vergi dairesine gönderir.
(2) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından, 18 inci madde kapsamında değerlendirilen vergi inceleme raporları, ilgili mevzuata uygun bulunması halinde, karar tutanağı ile birlikte inceleme ve denetim birimine iletilir. İnceleme elemanı veya inceleme ve denetim birimi söz konusu raporları ilgili vergi dairesine gönderir.
Olumsuz değerlendirme
MADDE 16 – (1) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenen vergi inceleme raporları, rapor değerlendirme komisyonları tarafından yapılan değerlendirmede ilgili mevzuata uygun bulunmaması halinde, gerekçeli karar tutanağı ile birlikte doğrudan veya inceleme ve denetim birimi aracılığıyla inceleme elemanına gönderilir.
(2) Vergi inceleme elemanı, değerlendirme sonucuna katılırsa, vergi inceleme raporunu yapılan değerlendirmeler çerçevesinde tekrar düzenleyerek komisyona gönderir. Rapor değerlendirme komisyonunun yapılan değişikliği yeterli görmesi halinde, 15 inci maddenin birinci fıkrasına göre işlem yapılır.
(3) Vergi inceleme elemanı, değerlendirme sonucuna katılmazsa, katılmama nedenlerini gerekçeleriyle birlikte rapor değerlendirme komisyonuna yazılı olarak bildirir. Rapor değerlendirme komisyonu vergi inceleme elemanının gerekçelerini kabul ederse, 15 inci maddenin birinci fıkrasına göre işlem yapılır. Rapor değerlendirme komisyonu vergi inceleme elemanının gerekçelerini kabul etmezse, ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığıyla uyuşmazlığa konu raporları, ilgisine göre Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonuna veya vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonuna gönderir.
(4) Uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporu, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu veya vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilir ve değerlendirme sonucunda verilen komisyon kararı ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığı ile inceleme elemanına gönderilir. Vergi inceleme elemanları; uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporlarına ilişkin olarak, ilgisine göre, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu veya vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonlarınca yapılan değerlendirmeye uygun olarak düzenleyecekleri vergi inceleme raporlarını bağlı oldukları inceleme ve denetim birimine gönderirler. İnceleme ve denetim birimi, söz konusu raporları, ilgisine göre, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu veya vergi dairesi başkanlığı üst rapor değerlendirme komisyonuna, komisyon kararlarına uygunluğu yönünden değerlendirilmek üzere yeniden gönderir. Düzeltilen raporlar, komisyon tarafından uygun bulunması halinde, karar tutanağı ile birlikte inceleme ve denetim birimine, işleme konulmak üzere iletilir.
(5) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenen ve 18 inci maddede belirtilen vergi inceleme raporları, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından ilgili mevzuata uygun bulunmaması halinde; Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından karar tutanağı ile birlikte, inceleme ve denetim birimi aracılığı ile inceleme elemanına iletilir. Vergi inceleme elemanı, değerlendirme sonucuna katılmazsa, katılmama nedenlerini gerekçeleriyle birlikte, ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığıyla Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonuna yazılı olarak bildirir. Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu vergi inceleme elemanının gerekçelerini kabul ederse 15 inci maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılır. Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu vergi inceleme elemanının gerekçelerini kabul etmezse, bu husustaki kararını, karar tutanağı ile birlikte, ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığıyla inceleme elemanına iletir. Vergi inceleme elemanı, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler çerçevesinde raporunu tekrar düzenleyerek ilgili inceleme ve denetim birimi aracılığıyla Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonuna gönderir. Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunun yapılan değişikliği yeterli görmesi halinde 15 inci maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılır.
Yanlış izahat
MADDE 17 – (1) Rapor değerlendirme komisyonları, yaptıkları değerlendirme sırasında verilmiş bir özelgenin Kanunun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası kapsamında olduğu kanaatine varmaları halinde; söz konusu özelgeyi, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonundan üç üye ile Kanunun 413 üncü maddesine göre oluşturulan komisyondan iki üyenin katılımıyla oluşturulacak beş kişilik bir komisyona gönderirler.
(2) Birinci fıkrada belirtilen beş kişilik Komisyonun üyeleri Bakan tarafından belirlenir.
(3) Bu Komisyon, konunun kendisine geliş tarihinden itibaren yirmi iş günü içerisinde bir karar verir.
(4) Bu Komisyon, üyelerin tamamının hazır bulunması ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır.
(5) Alınan kararlar tutanağa bağlanır ve tüm üyeler tarafından imzalanır.
(6) Bu Komisyonca verilen kararlar, ilgili rapor değerlendirme komisyonu ile vergi incelemesi yapmaya yetkili olanı bağlar.
(7) Bu Komisyon tarafından bir özelgenin kanunlara aykırı olduğu yönünde bir karar verilirse, söz konusu özelge kanunlara uygun hale getirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Merkezi rapor değerlendirme komisyonu tarafından doğrudan değerlendirilecek raporlar
MADDE 18 – (1) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından mükellef nezdinde yapılan vergi incelemesi neticesinde, bir vergi türü ve vergilendirme dönemi için düzenlenen vergi inceleme raporunda tarhı öngörülen vergi tutarının, on milyon TL’yi aşması halinde, söz konusu rapor Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilir. Bu tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu hesaplamada yüz bin TL’ye kadar olan küsuratlar dikkate alınmaz.
(2) Vergilendirme dönemi bir yıldan daha kısa olan vergi türlerine ilişkin düzenlenen vergi inceleme raporlarında, birinci fıkrada belirtilen sınır tespit edilirken o vergi türü için tarhı öngörülen vergi tutarlarının yıllık toplamı dikkate alınır.
(3) Mükellef nezdinde yapılan vergi incelemesi neticesinde düzenlenen bir vergi inceleme raporunun Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesinin gerekmesi halinde; aynı inceleme görevi nedeniyle ilgili mükellef nezdinde düzenlenen diğer vergi inceleme raporlarının da Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi esastır.
Uygulanmayacak hükümler
MADDE 19 – (1) Maliye Bakanlığınca yapılmış olan düzenlemelerin bu Yönetmelik hükümlerine aykırı nitelik taşıyan hükümleri uygulanmaz.
Yürürlük
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2011 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.