Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
12 Şubat 2011 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 27844
TEBLİĞ
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan:
MADENİ YAĞLARIN AMBALAJLANMASI VE PİYASAYA SUNUMU
HAKKINDA TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, piyasaya sunumu yapılan madeni yağların; yanılmaya yol açmayacak, çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde, doğru ve anlaşılabilir bilgiler ile tüketiciye ulaşmasını sağlamak üzere, sahip olmaları gereken teknik niteliklerine, ambalaj bilgilerine ve piyasaya sunumuna ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, madeni yağların piyasada izlenebilirliğinin, ilgili ve diğer mevzuata uygun olarak piyasaya sunumunun sağlanabilmesi, çevreye zarar verilmemesi, amaç dışı kullanımının engellenmesi ve ayrıca ürün güvenliği ile kullanıcı haklarına ilişkin hususlarda gerekli yükümlülüklerin sağlanmasına ilişkin esasları kapsar.
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanuna, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik’e dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;
1) Kanun: 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununu,
2) Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
3) Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
4) Başkan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanını,
5) EN: Avrupa Standartlarını,
6) TS: Türk Standartlarını,
7) TSE: Türk Standartları Enstitüsünü,
8) Güvenli ürün: Kullanım süresi içinde, normal kullanım koşullarında risk taşımayan veya kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan ve temel gerekler bakımından azami ölçüde koruma sağlayan ürünü,
9) Güvenlik Bilgi Formu: Tehlikeli maddelerin ve müstahzarların; özelliklerine ilişkin ayrıntılı bilgileri, bulunduğu işyerlerinde madde ve müstahzarın tehlikeli özelliklerine göre alınacak güvenlik önlemlerini, insan sağlığı ve çevrenin tehlikeli maddelerin ve müstahzarların olumsuz etkilerinden korunmasına yönelik gerekli bilgileri içeren belgeyi,
10) Üretim, İthalat, Satış ve Stok Tabloları: Madeni yağ üretimine konu olan maddelerin ve müstahzarların; imalat sürecindeki bileşenlerine ilişkin bilgiler ile alımına, üretime sevkine, imalatına, satış ve stok miktarlarına ilişkin bilgilerin belirtildiği tabloları,
11) İlgili mevzuat: Petrol piyasasına ilişkin Kanun, yönetmelik, lisans, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını,
12) Kalite uygunluk belgesi: Türk Standardı bulunmayan bir malzeme ya da ekipmanın, ilgili uluslararası standartlara veya diğer ülkelerin standartlarına veya TSE tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olarak imal edilip, piyasaya arz edildiğini gösterir belgeyi,
13) Lisans: Bir gerçek veya tüzel kişinin piyasada faaliyet gösterebilmek için kurumdan almak zorunda olduğu izin belgesini,
14) Madeni yağ: Baz yağına veya kimyasal sentez yöntemi ile işlenen maddelere, bazı katkıların ilâvesi sonucu, hareketli ve temas halinde olan iki yüzey arasındaki sürtünme ve/veya aşınmayı azaltma veya soğutma özelliğine sahip mamul haline getirilen doğal veya yapay maddeleri,
15) Madeni yağ üreticisi: Madeni yağ üretimi yapan gerçek veya tüzel kişiyi,
16) Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan ortak ve tekrar eden kullanımlar için ürünün özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri ve bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi,
17) Teknik düzenleme: Petrolün ve madenî yağın, ilgili idarî hükümler de dahil olmak üzere, standartları, ölçüleri, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
18) Temel gerekler: Ürünün; insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki yaşam ve sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından sahip olması gereken asgari güvenlik koşulları,
19) TSE Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi: Türk Standardı bulunan konularda, İmalata Yeterlilik Belgesi almaya hak kazanmış firmaların söz konusu ürünlerinin ilgili Türk Standardına uygunluğunu belirten ve aktedilen sözleşme ile TSE Markası kullanma hakkı verilen, firma adına düzenlenen ve üzerinde TSE Markası kullanılacak ürünlerin ticari Markası, cinsi, sınıfı, tipi ve türünü belirten, geçerlilik süresi bir yıl olan belgeyi,
20) Tesis: Lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idari bölümler bütününden oluşan yapıyı veya deniz, demiryolu veya karayolu araçları,
21) Ürün: Piyasaya arz edilmesi hedeflenen tüm ürünleri,
22) Yetkili Kuruluş: Ürünlere ilişkin mevzuat hazırlamaya ve yürütmeye yasal olarak yetkili bulunan ve 4703 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik hükümlerini, kendi görev alanına giren ürünler itibarıyla uygulayacak olan kamu kurum veya kuruluşu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Ambalaj, Ürün Güvenliği ve Yükümlülükler
MADDE 5 – (1) Madeni yağ üretim faaliyetinin yapılması ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi için lisans alınması zorunludur. Lisans ile tanınan haklar, ilgili ve diğer mevzuatta kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılabilir.
(2) Bu Tebliğde yer alan hükümler, madeni yağ üretim faaliyeti ve/veya bu faaliyete dayalı olarak üretim yapılan tesislere ve faaliyet kapsamında üretilen ürünlere ilişkin olarak diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre alınması zorunlu olan lisans, izin, onay, tescil, ruhsat vb. belgeleri alma yükümlülüğü ile faaliyete ilişkin olarak uyulması zorunlu olan usul ve esasları düzenleyen mevzuata uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
MADDE 6 – (1) Madeni yağ üreticileri ve/veya madeni yağ ithalatçıları piyasaya güvenli ürün arz etmek zorundadır.
(2) Bu amaçla ürünün bileşimine ve ambalajına ilişkin olarak diğer mevzuatta yer alan usul ve esaslar da dahil olmak üzere özellikleri, başka ürünlerle birlikte kullanılması öngörülüyorsa bu ürünlere yapacağı etkiler, izlenebilirliği, kullanımı, bertaraf edilmesi ile ilgili talimatlar ve üretici tarafından sağlanacak diğer bilgiler ile birlikte ürünü kullanabilecek risk altındaki tüketici gruplarının bilgilendirilmesine yönelik bilgiler, üretimi yapılan tüm madeni yağlara ait ambalajlar üzerinde belirtilir.
(3) Madeni yağ üreticileri tarafından piyasaya arz edilecek olan madeni yağlara ait tüm ambalaj türleri (1 Litre ve altı ambalaj türleri hariç) üzerinde asgari olarak aşağıda belirtilen bilgilerin yer alması zorunludur.
a) Lisans sahibi gerçek veya tüzel kişinin adı, Kurumdan aldığı lisans numarası,
b) Lisanslı üretim tesisinin açık adresi,
c) Üretimi yapılan madeni yağın 12 haneli (GTİP) Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numarası,
ç) Lisans sahibi tarafından Kuruma ibraz edilen tescilli marka ve tescil numarası,
d) Üretimi yapılan madeni yağın üretim tarihi, üretim seri numarası ve/veya parti kod numarası,
e) Üretimi yapılan madeni yağın adı,
f) Üretimi yapılan madeni yağın tipik özelliklerini (TBN, Viskozite İndeksi, Akma noktası, Yoğunluk, Parlama noktası vb.) tanımlayan ve performans seviyelerini belirleyen bilgiler,
g) Üretimi yapılan madeni yağın kullanımına ilişkin sağlık, emniyet ve çevre bilgileri,
ğ) Üretimi yapılan madeni yağın kullanım yerine ve ürün bileşenlerine ilişkin bilgiler,
h) Üretimi yapılan madeni yağa ait ilgili TSE Türk Standartlarına Uygunluk Belgesi ve/veya TSEK Uygunluk Belgesi numarası,
ı) Ambalajlı madeni yağın brüt ve net miktarına ilişkin bilgiler.
(4) Yeniden satış amacıyla ithal edilen ambalajlı madeni yağların etiketlenmesi, konu ile ilgili uluslararası ve ulusal mevzuatta belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.
MADDE 7 – (1) Madeni yağların ambalajı üzerinde, madeni yağın satışı için sergilenmesinde ve reklamlarında kullanılan metinler, isimler, ticari marka, resimler, figüratif desenler veya diğer şekillerde, yanıltıcı ifadeler kullanılamaz.
MADDE 8 – (1) Madeni yağ üreticileri ve/veya madeni yağ ithalatçıları piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağlar için ilgili diğer mevzuatta belirtilen usul ve esaslar uyarınca Güvenlik Bilgi Formları oluşturmak ve madeni yağ üreticileri bu formları lisans başvurusunda Kuruma ibraz etmek zorundadır. Bu amaçla oluşturulan Güvenlik Bilgi Formları yapılacak denetimlerde, denetim yapmakla yetkili kılınan Kurum personeline ve/veya Kurum adına denetim yapmakla yetkili kişi/kişilere ibraz edilmek üzere saklanır.
(2) Ayrıca madeni yağ üreticileri üretimini ve satışını yaptıkları madeni yağlar için Üretim, Satış, Stok ve İthalat Formlarını, madeni yağ ithalatçıları ise piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağlar için ise İthalat, Satış ve Stok bilgi formlarını oluşturmak zorundadır. Madeni yağ üreticileri ve/veya madeni yağ ithalatçıları oluşturdukları bu formları, üçer aylık dönemler itibariyle izleyen ayın 15. günü akşamına kadar tebliğ eki form formatında, yazılı ve elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığına göndermek zorundadır.
(3) Güvenlik Bilgi Formları ile birlikte Üretim, İthalat, Satış ve Stok Formları oluşturulmayan madeni yağlar hiçbir şekilde piyasaya sunulamaz.
MADDE 9 – (1) Madeni yağ üreticileri, lisansında, TSE Türk Standartlarına Uygunluk Belgesine ve/veya TSEK Uygunluk Belgesine ait ilgili standart numarası kayıtlı olmayan madeni yağların üretimini yapamaz.
(2) Madeni yağ üreticileri, temin ettikleri baz yağları madeni yağ üretim faaliyetinin haricinde doğrudan ve/veya bir başka katıkla karıştırarak baz yağ olarak piyasaya sunamaz, ticari faaliyete konu edemez.
MADDE 10 – (1) Madeni yağ üretim ve/veya satış faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişiler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tanzim edecekleri fatura, sevk irsaliyesi vb. belgelerde satışı yapılan madeni yağın adını ve 12 haneli (GTİP) Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numarasını belirtmek zorundadır.
MADDE 11 – (1) Akaryakıt haricinde kalan petrol ürünleri (solvent, madeni ve baz yağlar, asfalt, solvent nafta vb.) ile atık yağlar, atık solventler, bitkisel atık yağlar ve bunların geri kazanımı sonucu elde edilen ürünler akaryakıt olarak satışa arz edilemez ve satılamaz, akaryakıt olarak bulundurulamaz ve/veya bu özelliği bilinerek akaryakıt olarak satın alınamaz, kullanılamaz. Madeni yağ üreticileri ve/veya ithalatçıları piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağların amacı dışında kullanıldığının tespiti halinde öncelikli olarak bu durumu Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
(2) Madeni yağlar; ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili olan idarelerden usulüne uygun olarak alınmış, gerekli izine, onaya ve durumuna uygun İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatına sahip olan yerlerin dışında hiçbir şekilde satışa sunulamaz, depolanamaz veya bu amaçla bulundurulamaz.
(3) Madeni yağların üretimi, dolumu ve ambalajlanması lisanslı tesislerde yapılır. Madeni yağ üreticileri, lisanslı tesislerinde lisans sahibi adına alınmış marka tescil belgesi kapsamındaki madeni yağların üretimini yapar. Madeni yağ lisansı sahipleri lisans kapsamındaki tesislerinin haricinde başka bir tesiste madeni yağ üretimi yapamaz.
(4) Madeni yağ üreticileri lisanslarında gerekli tadil işlemini yapmadan, lisansta kayıtlı olan miktarın üzerinde baz yağ temini yapamaz ve/veya madeni yağ üretemez.
MADDE 12 – (1) Madeni yağ üretim faaliyetinin gerçekleştirileceği tesislerin tasarımı, yapım ve montajı, test ve kontrolü, işletmeye alınması ve işletilmesi, bakım ve onarımı, tesislerde asgari emniyetin sağlanmasında, öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uyulması zorunludur. Standardı bulunmayan malzeme ve ekipman için kalite uygunluk belgesine sahip olma şartı aranır.
MADDE 13 – (1) Madeni yağ üreticileri ve/veya ithalatçıları; piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağların ambalajları üzerinde, ticari reklam veya ilanında yer alan somut iddiaları, bilimsel nitelikte çalışmalara dair belgelerle ispatlamak ve denetim sırasında istenmesi halinde Kuruma veya Kurum adına denetim yapmakla yetkili kılınan personele ibraz etmekle yükümlüdür.
(2) Madeni yağ üreticileri ve/veya ithalatçıları, piyasaya sunumunu yaptıkları madeni yağların, insan sağlığı ve çevre üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkilere karşı etkin kontrolün ve gözetiminin sağlanmasını teminen, sınıflandırılmasına, etiketlenmesine ve ambalajlanmasına ilişkin idari ve teknik usul ve esasları düzenleyen ilgili diğer mevzuata uymak zorundadır.
MADDE 14 – (1) Madeni yağlar; normal ve üretici tarafından öngörülebilen şartlar altında uygulandığında veya ürünün piyasaya sunumuna, etiketlenmesine ve kullanımına dair açıklamalar veya üretici tarafından sağlanan bilgiler dikkate alınarak önerilen kullanım şartlarına göre uygulandığında, insan ve çevre sağlığına zarar vermeyecek nitelikte olmalıdır.
MADDE 15 – (1) Madeni yağ üretim faaliyetinin yürütüldüğü tesislerde; üniversitelerin Kimya, Petrol veya Çevre mühendisliği bölümlerinden mezun, lisans diploması sahibi ve işletmenin faaliyet alanında mesleki yeterliliğe sahip bir sorumlu müdürün çalıştırılması zorunludur. Sorumlu Müdür, denetim yapmakla yetkili kişilere, denetim sırasında her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve gereken kolaylığı sağlamak, lisans kapsamında sürdürülmekte olan piyasa faaliyetine ilişkin her türlü idari, mali ve teknik belgeyi denetime hazır olacak şekilde tesiste bulundurmak, Kurumun istediği bilgileri gerçeğe uygun olarak hazırlamak ve saklamak zorundadır.
(2) Madeni yağ üreticileri lisans kapsamındaki tesiste görevlendirilen sorumlu müdüre ve tesise ait kapasite raporunda belirtilen rakamın altında olmamak kaydıyla, SGK’dan (Sosyal Güvenlik Kurumu) alınan ve çalışanlarına ait "Aylık Prim ve Hizmet Belgesi" ne ilişkin bilgileri üçer aylık dönemler halinde yazılı olarak Kuruma bildirmekle yükümlüdür.
MADDE 16 – (1) Madeni yağların üretimi, depolanması, taşınması ve satışı faaliyetlerinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler söz konusu faaliyetlerinin icrasında meydana gelebilecek kazalar sonucu, kusurları olsun veya olmasın üçüncü kişilerin uğrayacakları maddi ve bedeni zararlara karşı, her faaliyeti için ilgisine göre tehlikeli maddeler mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetim, İdari Yaptırımlar ve Yürürlük
MADDE 17 – (1) Madeni yağ üreticileri ve/veya madeni yağ ithalatçıları ilgili ve diğer mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun olarak madeni yağların piyasaya arz edilmesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler. Madeni yağ üreticileri ve/veya madeni yağ ithalatçıları madeni yağ satışı yaptıkları gerçek veya tüzel kişilere ait kayıtları en az 5 yıl süre ile (satış faturalarıyla birlikte, satış faturalarındaki madeni yağ alıcılarının ticaret sicil no, TC kimlik no, vergi no, vergi dairesi, fatura tarihi-no, sevk irsaliye tarihi-no, satılan ürünün GTİP no, miktarı, birim fiyatı vb. dökümleri gerek kayıt ortamında gerekse elektronik ortamda) saklamak zorundadır. Bu kayıtları yapılacak denetimlerde Kurum veya Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilmiş kişilere ve ilgili diğer mevzuat kapsamında denetim yapmakla yetkili kurum yetkililerine, talep edilmesi halinde ibraz etmek zorundadır.
(2) Üreticisinin tespit edilemediği durumlarda, 30 (otuz) gün içerisinde üreticisine veya ürünü tedarik ettiği gerçek veya tüzel kişiye ait isim, fatura, adres vb. bilgileri yazılı olarak Kuruma veya Kurum adına denetim yapmakla yetkili kişilere beyan etmeyen kişi/kişiler madeni yağ üreticisi olarak kabul edilir. Bu kişiler hakkında Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca işlem yapılır.
MADDE 18 – (1) Madeni yağ üreticileri, bir önceki takvim yılına ait üretim faaliyetine yönelik olarak düzenlenen ve içerisinde asgari olarak;
a) Lisans sahibi tarafından temin edilen baz yağların ve/veya katıkların amacı dışında kullanılıp kullanılmadığına, ne kadarının üretimde kullanıldığına, ne kadarının stoklarda tutulduğuna ve ne kadar baz yağ temin edildiğine,
b) Lisans kapsamında üretimi yapılan muhtelif madeni yağların (GTİP) Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numarasına, miktarına ve bu yağların ne kadarının stoklarda tutulduğuna, ne kadarının satışının yapıldığına ve bunların satışının yapıldığı gerçek veya tüzel kişilere ait tespitlere,
c) Madeni yağ üretim faaliyetine ilişkin olarak düzenlenen Üretim Kartlarına ve Stok sayımlarına,
ç) Madeni yağ üretim faaliyeti kapsamında düzenlenen sevk irsaliyesi ve faturalara,
d) Lisans kapsamında yer alan ürünlerin haricinde, akaryakıt harici ürün kullanıp kullanmadığı ile bunlara yönelik olarak üretim yapıp yapmadığına,
e) Lisans kapsamındaki ürünleri üretmek için gerekli olan yardımcı malzemelerin, ambalaj malzemesinin vb. temin edilip edilmediğine,
f) Lisans kapsamındaki ürünleri üretmek için gerekli personelin istihdam edilip edilmediği, elektrik, su vb. giderlerin bulunup bulunmadığı ve yapılan üretim ile tutarlı olup olmadığına,
g) ÖTV ve KDV tahakkukuna,
ilişkin bilgilerin yer aldığı Yeminli Mali Müşavirlik Üretim Tasdik Raporunun aslını veya noter onaylı bir suretini, sona eren takvim yılını müteakip ilk 60 (altmış) gün içerisinde Kuruma ibraz etmek zorundadır.
MADDE 19 – (1) Bir madeni yağın ilgili mevzuat gereklerine uygun olmasına rağmen, temel gerekleri karşılamadığı ve çevre ve insan sağlığı için bir tehlike oluşturduğu tespit edilir ise Kurum, ülke sınırları içinde bu ürünün piyasaya arz edilmesini geçici olarak yasaklar. Kontrol sonucunda ürünün çevre ve insan sağlığı yönünden güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere Kurum;
a) Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını,
b) Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan toplanmasını,
c) Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkânsız olduğu durumlarda, ilgili diğer mevzuatta belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda, taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilmesini,
sağlar.
MADDE 20 – (1) Piyasaya arz edilen madeni yağların, piyasa gözetim ve denetimi, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik ile bu Tebliğ hükümlerine göre yapılır.
(2) Bu Tebliğde yer almayan hususlarda, ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
MADDE 21 – (1) Bu Tebliğde belirtilen hükümlere uyulmaması halinde, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 19 ve 20 nci maddelerinde belirtilen idari yaptırımlar ve/veya cezalar uygulanır.
MADDE 22 – (1) Bu Tebliğin 6, 7 ve 8 inci maddeleri 30/6/2011 tarihinde, 15 inci maddesi 1/4/2011 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 23 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.