Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
| 15 Ekim 2011 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28085 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı : 2003/13 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2011/21 Karar Günü : 28.9.2011 I- MALİ DENETİMİN KONUSU Genç Parti’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesidir. II- İLK İNCELEME Genç Parti’nin 2002 yılı kesinhesabının ilk incelemesi sonucunda; “Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA” karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ Partinin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2002 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Genç Parti 2002 yılı gelirleri toplamının 14.312.605.284.410.- tl, giderleri toplamının 26.400.310.181.813.- tl, borçlarının 12.109.735.570.794.- tl olduğu, 11.746.963.391.- liranın kasa ve banka mevcudu olarak 2003 yılına devrettiği anlaşılmaktadır. Parti’nin 2002 yılı birleşik kesinhesabının, Merkez Yönetim Kurulu’nun 29.6.2003 gün ve 20 sayılı kararı ile kabul edilerek onaylandığı görülmüştür. Genç Parti 2002 yılı birleşik kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle partinin 2002 yılı birleşik kesinhesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. A- Gelirlerin İncelenmesi 1- Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılı gelirleri 14.156.116.109.402.- tl olarak gösterilmiştir. Bunun 14.027.500.000.000.- lirası üye giriş ve yıllık aidatından, 75.735.450.000.- lirası aday adaylığı aidatından, 52.120.000.000.- lirası bağış ve yardımlardan ve 760.659.402- lirası ise önceki yıl kasa mevcudundan oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin 2002 yılı defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. 2- İl Örgütleri Gelirleri Parti il örgütlerinin 2002 yılı gelirleri 156.489.175.008.- tl olarak gösterilmiştir. Bunun 12.680.183.020.- lirası üye giriş ve yıllık aidatından ve 143.808.991.988.-lirası bağış ve yardımlardan oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin 2002 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. B- Giderlerin İncelenmesi 1- Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezinin 2002 yılı giderleri 26.234.958.173.112.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 234.240.632.624- lirası personel gideri, 2.086.185.000.- lirası temsil ve ağırlama gideri, 367.182.196.079.- lirası basılı kağıt-kırtasiye-büro gideri, 1.275.504.764.002.- lirası haberleşme gideri, 1.441.937.561.516.- lirası taşıma ve vasıta gideri, 11.928.825.477.801.- lirası seyahat gideri, 1.650.652.707.644.- lirası kira gideri, 339.490.066.719.- lirası tamir bakım gideri, 59.243.261.968.- lirası ısıtma-aydınlatma-temizlik-su gideri, 11.900.872.115.- lirası vergi-harç-noter-sigorta gideri, 4.673.979.685.952.- lirası basın ve yayın gideri, 382.738.883.087.- lirası sair yönetim gideri, 3.292.418.378.567.- lirası satın alınan propaganda malzeme gideri, 18.053.005.070.-lirası taşra gideri, 553.787.034.819.- lirası demirbaş gideri ve 2.917.460.149.- lirası önceki yıl giderlerinden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezi’nin 2003 yılına devreden kasa ve banka mevcudu 5.155.381.005.- liradır. Genç Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılı defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. Muhasebe biliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri “Belgelendirme” kavramıdır. Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır” şeklinde tarif yapılmış ve “Fatura Kullanma Mecburiyeti” başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangi hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir. 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş bin liraya kadar olan (2002 yılı için 18.175.341.- lira) harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı bir belgeye dayanması gerekmektedir. 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun 70. maddesinde, “Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır” ve aynı Kanun’un 75. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir” ve 76. maddesinde de, “Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir” hükümleri yer almıştır. 25 Şubat 2011 tarih ve 27857 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun yayınlandığı tarih itibariyle yürürlüğe girdiğinden ve geçici maddelerde yargılanmamış siyasi parti hesaplarında değiştirilen hükümlerin uygulanacağına dair düzenleme de yapılmadığından dolayı bu tarihten önceki denetim ve yargılamada değişiklikten önceki hükümler uygulanacaktır. 1- Parti görevlilerinin Vergi, SSK ve diğer ödemelerle ilgili yükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, bedeli ve buna bağlı giderler Parti bütçesinden ödenmiştir. Gecikme Zammı ve Faiz Ödeme Tablosu Yevmiye tarih ve no İçerik Faiz veya gecikme tutarı 10.1.2002/3 Elektrik gecikme bedeli 6.271.110 31.1.2002/6 Vergi gecikme zammı 36.560.000 “ “ SSK gecikme zamları 7.452.861 28.2.2002/8 SSK gecikme zamları 7.524.883 “ “ Vergi gecikme zammı 36.560.000 20.3.2002/11 Elektrik gecikme bedeli 10.677.206 “ “ Vergi gecikme zammı 36.560.000 “ “ SSK gecikme zamları 7.574.692 10.4.2002/14 İşsizlik sigortası gecikme zammı ile SSK gecikme zammı, faiz ve diğer gid. 184.358.367 30.4.2002/16 Elektrik gecikme bedeli 3.697.397 “ “ Vergi gecikme zammı 36.560.000 “ “ SSK gecikme zammı, faiz ve diğer giderler, 24.964.347 31.5.2002/19 Vergi gecikme zammı 36.560.000 “ “ SSK gecikme zammı, faiz ve diğer giderler, 25.093.000 20.6.2002/21 Vergi gecikme zammı 36.560.000 “ “ SSK gecikme zammı, faiz ve diğer giderler, 18.356.320 20.7.2002/25 SSK gecikme zammı, faiz ve diğer giderler, 130.854.089 31.7.2002/27 Askiye ödenen su gecikme bedeli, ceza ve diğer giderler 8.552.135.000 “ “ Vergi ve özel işlem gecikme zammı 2.357.140.000 Toplam 11.555.459.272.- Parti yetkilileri, “Yeniden Doğuş Partisi zamanında parti bütçesinin düşük gelir performansından kaynaklanan ödemelerdir.” şeklinde cevap vermişlerdir. Siyasî partinin veya Hazine’nin zarara uğrayıp uğramadığı konusunda bir denetim yapılmadığı gibi, parti bütçesi ile Hazine arasında doğrudan bir ilişki de bulunmamaktadır. Kanuna aykırı gelir ve giderlerin Hazine’ye gelir kaydedilmesi Hazine’nin zararını tazmin amacıyla değil ortaya çıkan hukuka aykırılığa bir yaptırım olması amacıyla düzenlenmiştir. Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması için gerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme zammı, bedeli, faiz ve buna bağlı giderlerden parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır. 2- Parti adına kayıtlı araba olmadığı halde benzin alımları Parti bütçesinden karşılanmıştır. Yevmiye tarih ve no Fişi veren Fiş tarih ve no İçerik Tutar 17.7.2002/6 Bp Bilginler A.Ş. 15.7.2002/4 Kurşunsuz 80.000.000 27.9.2002/150 Akgüç Petrol 27.9.2002/829167 Kurşunsuz 70.000.000 4.9.2002/61 May Petrol 4.9.2002/37112 Kurşunsuz 97.000.000 Toplam 247.000.000.- Parti yetkilileri, “Parti adına kiralanan araçlara siyasi faaliyet çalışmaları kapsamında alınan benzin alımlarıdır.” şeklinde cevap vermişlerdir. Parti yetkilileri parti adına kiralanan araçlar olduğunu söylemelerine rağmen kiralamaya ilişkin herhangi bir belge sunmamışlardır. Dolayısıyla akaryakıt harcamasını gerektirecek araç kiralama gideri bulunmayan harcamalar parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir. 3- Öğrenci giderleri parti bütçesinden karşılanmıştır. Yevmiye tarih ve no İçerik Tutar 17.9.2002/106 Ziya Şengül öğrenci katkı payı ödemesi 207.900.000.- 24.9.2002/136 Mehmet Torbalı öğrenim harcı ödemesi 110.000.000.- 26.9.2002/142 Hamit Kısa öğrenim harcı ve evrak gideri ödemesi 211.000.000.- “ “ Aytuğ Erçelik öğrenim harcı ve evrak gideri ödemesi 211.000.000.- Toplam 739.900.000.- Parti yetkilileri, “6111 sayılı Kanun ile değişik 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74. maddesinde de belirtildiği gibi siyasi partinin amacına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında yapılan harcamalarıdır.” şeklinde cevap vermişlerdir. Öğrencilere ilişkin çeşitli giderler parti tarafından karşılanacak yönetim gideri olmadığı gibi, partinin amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak da kabulü mümkün değildir. 4- Şükrü Karadağ adına alınan 122.000.000.- liralık uçak biletinin 23.7.2002 tarih ve 14 numaralı yevmiye ile parti bütçesinden karşılanmıştır. Parti yetkilileri, “Şükrü Karadağ partimizin “Teşkilat Başkanı”dır. Siyasi faaliyet kapsamında vergi usul kanununa uygun harcama belgesinin ödenmesidir.” şeklinde cevap vermişlerdir. Şükrü Karadağ’ın Teşkilat Başkanı olması yaptığı harcamaların parti faaliyetiyle ilgili olduğunu göstermez. Parti adına yapılan faaliyetler sonucu düzenlenen faturalar parti tüzel kişiliği adına olmalıdır. Yapılan harcamaların parti ile ilgili olduğuna dair kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulmamıştır. Bu nedenle Parti adına yapılmış bir gider olarak kabul edilmemiştir. 5- Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen belgeler olmadan yapılan harcamaların bedeli Parti bütçesinden karşılanmıştır. Yevmiye No Belge türü İçerik Tutar 14.10.2002/214 14.10.2002 tarihli Necati Göl-Abdurrahman Sağtürk imzalı tutanak Afiş asma karşılığı, Genç Parti logolu makbuz. 100.000.000 31.10.2002/252 Necati Göl-Abdurrahman Sağtürk Afiş asma karşılığı 57.000.000 12.11.2002/296 Tahsilat belgesi Genç Parti Keçiören ilçe başkanlığına ait telefon ödemeleri 243.500.000 Toplam 400.500.000.- Parti yetkilileri, “Siyasi faaliyet çerçevesinde amaca ulaşmak için yürütülen faaliyetler yapılırken, vergi mükellefiyeti tesis edilmemiş kişilerden de küçük çapta da olsa hizmet alınması doğaldır. Bu siyasi hizmetin bir tutanakla tespiti ve buna bağlı olarak ödemenin gerçekleştirilmiş olması faaliyetin gerçekliği ortaya koymaktadır. Bu durum, 6111 sayılı Kanunun 180. maddesi ile değişik 2820 sayılı Kanunun 74. maddesinde belirlenen “Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler” hükmüne de uygundur.” şeklinde cevap vermişlerdir. Vergi Usul Kanunu’na uygun olarak düzenlenmiş fatura, serbest meslek makbuzu, gider pusulası gibi kanıtlayıcı belgeler olmadan yapılan 400.500.000.- lira tutarındaki giderin Kanun’un öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir. 6- Fatura asılları olmadan 3 adet Telsim fotokopi faturası karşılığı 30.10.2002 tarih ve 248 yevmiye ile 122.020.000.- lira ödeme yapılmıştır. Parti yetkilileri, “3 adet Telsim A.Ş. faturası fotokopi değil, fatura suretidir.” şeklinde cevap vermişlerdir. 3 adet telefon faturası faksdan alınan suret faturadır. 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinde beş milyon (2002 yılı için 18.175.- ytl.) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir. Bu nedenle fatura aslı olmaksızın faksdan alınan suret faturaya dayanılarak kaydedilen giderin, Kanun’un öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir. 7- Telsim gecikme bedelleri parti bütçesinden karşılanmıştır. Telefon Gecikme Bedelleri Yevmiye tarih ve no İçerik Tutar 26.12.2002/424 Telsim gecikme bedelleri 7760000 26.12.2002/425 Telsim gecikme bedelleri 78542000 11.12.2002/368 Telsim gecikme bedelleri 33617000 17.12.2002/393 Telsim gecikme bedelleri 20544000 Toplam 140.463.000.- Parti yetkilileri, “Hayatın olağan akışında kişi ve kurumların da sıklıkla karşılaştığı gibi, faturaların postadan gecikmeli olarak Parti’ye ulaşmış olmasından kaynaklanmaktadır.” şeklinde cevap vermişlerdir. Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması için gerekli tedbirleri almaları gerekir. Aksi halde bu tedbirlerin alınmaması sonucu oluşacak gecikme bedelleri ile cezalar parti bütçesinden ödenecektir ki bunu kabul etmek mümkün değildir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme bedellerinden parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır. 8- Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic. A.Ş. (Mecidiyeköy V.D.201 033 4539) Genç Partiye 9.676.000.000.000.- liralık 30.12.2002 tarih ve 60611 nolu, 8.614.000.000.000.- liralık 31.12.2002 tarih ve 60612 nolu, 5.664.000.000.000.- liralık 31.12.2002 tarih ve 60613 nolu olmak üzere toplam 23.954.000.000.000.- liralık fatura düzenlemiştir. Genç Parti tarafından cari hesaba mahsuben Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic.A.Ş.ne 12.040.000.000.000.- lira ödemede bulunulmuştur. Genç Parti ile şirket arasında ki sözleşme ile söz konusu şirketin yaptığı hizmetler karşılığında Partiye verdiği dokümanlar (cd, materyal vb.) ile yaptığı hizmetlerin ne olduğunu belirten belgelerin gönderilmesi istenmiştir. Parti yetkilileri, “Parti seçim döneminde Canlı Telekomünikasyon A.Ş.’den seçim kampanyasının düzenlenmesin ve gerçekleştirilmesi, seçim ve propaganda organizasyonu gibi hizmetler satın almıştır. Bu kapsamda “İlan Ve Reklam Hizmetleri”, “Yaka Rozetleri”, “Seyahat Hizmetleri”, “Poster Ve Afişler”, “Taşıt Kiralanması”, “Kırtasiye Malzemeleri”, “Bina Dekor Hizmeti”, “Temizlik Hizmetleri”, “Telefon, Güvenlik, Yemek Hizmetleri”, “Benzin, Flama ve Bayraklar”, “Makine Kiralama Hizmetleri” alınmıştır. Mitinglerde sanatçı organizasyon hizmeti de Canlı Telekomünikasyon A.Ş. tarafından temin edilmiştir. Alınan hizmetler karşılığında Canlı Telekomünikasyon A.Ş. tarafından fatura kesilmiş ve Genç Parti tarafından da ödeme yapılmıştır. Yani Genç Parti ile Canlı Telekomünikasyon A.Ş. arasındaki ilişki cari hesap ilişkisi çerçevesinde yürütülmüştür. Bu durum da 6111 sayılı Kanun ile değişik 2820 sayılı Kanunun 74. maddesine uygundur. Genç Parti ile Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Ticaret A.Ş. arasında yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır.” şeklinde cevap vermişlerdir. Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic.A.Ş.’ye (Mecidiyeköy V.D.201 033 4539) Yapılan Ödemelere Ait Tablo Yevmiye Tarih ve No İçerik Belge türü Tutar 1.11.2002/262 Cari Hesaba mahsuben Tahsilat makbuzu 350.000.000.000 3.11.2002/265 Cari hesap “ “ 300.000.000.000 3.11.2002/269 Cari Hesaba mahsuben “ “ 310.000.000.000 5.11.2002/2749 “ “ “ “ 300.000.000.000 6.11.2002/275 “ “ “ “ 230.000.000.000 7.11.2002/280 “ “ “ “ 350.000.000.000 9.11.2002/282 “ “ “ “ 400.000.000.000 10.11.2002/284 “ “ “ “ 350.000.000.000 12.11.2002/295 “ “ “ “ 700.000.000.000 14.11.2002/300 “ “ “ “ 500.000.000.000 17.11.2002/302 “ “ “ “ 500.000.000.000 19.11.2002/305 “ “ “ “ 250.000.000.000 22.11.2002/311 “ “ “ “ 600.000.000.000 23.11.2002/313 “ “ “ “ 200.000.000.000 24.11.2002/315 “ “ “ “ 300.000.000.000 26.11.2002/319 “ “ “ “ 400.000.000.000 28.11.2002/333 “ “ “ “ 400.000.000.000 30.11.2002/338 “ “ “ “ 300.000.000.000 3.12.2002/347 “ “ “ “ 300.000.000.000 4.12.2002/350 “ “ “ “ 200.000.000.000 5.12.2002/352 “ “ “ “ 200.000.000.000 6.12.2002/354 “ “ “ “ 200.000.000.000 7.12.2002/356 “ “ “ “ 150.000.000.000 8.12.2002/358 “ “ “ “ 75.000.000.000 10.12.2002/360 “ “ “ “ 330.000.000.000 11.12.2002/377 “ “ “ “ 100.000.000.000 12.12.2002/381 “ “ “ “ 150.000.000.000 13.12.2002/384 “ “ “ “ 250.000.000.000 14.12.2002/389 “ “ “ “ 150.000.000.000 16.12.2002/391 “ “ “ “ 120.000.000.000 17.12.2002/396 “ “ “ “ 175.000.000.000 19.12.2002/402 “ “ “ “ 325.000.000.000 20.12.2002/407 “ “ “ “ 320.000.000.000 22.12.2002/411 “ “ “ “ 250.000.000.000 24.12.2002/415 “ “ “ “ 550.000.000.000 26.12.2002/429 “ “ “ “ 250.000.000.000 27.12.2002/434 “ “ “ “ 205.000.000.000 28.12.2002/436 “ “ “ “ 350.000.000.000 30.12.2002/439 “ “ “ “ 250.000.000.000 31.12.2002/446 “ “ “ “ 400.000.000.000 Toplam 12.040.000.000.000.- Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic.A.Ş. (Mecidiyeköy V.D.201 033 4539) Tarafından Düzenlenen Faturalara Ait Liste Yevmiye Tarih ve No Fatura Tarih ve No İçerik Tutar 30.12.2002/440 30.12.2002/60611 Seçim Kampanyası, seçim ve propoganda organizasyon bedeli 9.676.000.000.000 31.12.2002/449 31.12.2002/60612 Seçim Kampanyası, seçim ve propoganda organizasyon bedeli 8.614.000.000.000 31.12.2002/450 31.12.2002/60613 Seçim Kampanyası, seçim ve propoganda organizasyon bedeli 5.664.000.000.000 Toplam 23.954.000.000.000.- Yevmiye kaydında yer alan genel yönetim giderleri alt kalemlerinin detayı Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic.A.Ş başlığıyla A4 kağıdına yazılmış rakamlardan oluşmaktadır. Bu rakamların nasıl bulunduğu anlaşılamadığı gibi, Canlı Telekomünikasyon Film ve Kaset Hizmetleri Tic.A.Ş.nin hizmet aldığı kişi veya firmaların düzenleyip de Canlı Ltd. şirketine vermiş olduğu kanıtlayıcı belgeler de sunulmamıştır. Savunmada söylenen hizmetlerin alındığı iddia edilen işlerin bedelinin ne olduğu, firmanın ve Partinin yükümlülüğü, ihtilafların nasıl çözümleneceği gibi hususlar yazılı sözleşmede yer alan hükümlerle belirlenir. Sözleşme olmadan bu hizmetlerin alındığının iddia edilmesi ancak firma ile Parti arasında farklı bir ilişki veya Partinin yetkili kişilerinin firma üzerinde bir şekilde söz sahibi olması ile açıklanabilir. Sözleşmelerin yazılı olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte ispat açısından yazılı olmaları gerekir. Sözleşmenin yazılı olma zorunluluğu bulunmamasına karşın, tarafların haklarını doğması muhtemel bir uyuşmazlıkta koruyabilmek için yazılı olması gerekmektedir. Kaldı ki yüksek miktarda faturaların düzenlendiği ve hizmetin alındığı hizmet işinde sözleşmenin olmadığını söylemek hayatın olağan akışına uygun düşmemektedir. Genç Parti ile şirket arasında ki sözleşme ile söz konusu şirketin yaptığı hizmetler karşılığında Partiye verdiği dokümanlar (cd, materyal vb.) ile yaptığı hizmetlerin ne olduğunu belirten belgelerin gönderilmesinin istenmesinde ki amaç, gerçekte böyle bir hizmetin alınıp alınmadığı, alınan hizmetin siyasi faaliyetler kapsamında olup olmadığı ile alınan hizmet için ödenen ücretin nasıl belirlendiğini tespit etmek içindir. Savunmada “İlan Ve Reklam Hizmetleri”, “Yaka Rozetleri”, “Seyahat Hizmetleri”, “Poster Ve Afişler”, “Taşıt Kiralanması”, “Kırtasiye Malzemeleri”, “Bina Dekor Hizmeti”, “Temizlik Hizmetleri”, “Telefon, Güvenlik, Yemek Hizmetleri”, “Benzin, Flama ve Bayraklar”, “Makine Kiralama Hizmetleri” alınmıştır. Mitinglerde sanatçı organizasyon hizmeti de Canlı Telekomünikasyon A.Ş. tarafından temin edilmiştir.” denilmesine karşın bunları kanıtlayan hiçbir bilgi ve belge sunulmamıştır. İstenen bilgi ve belgelerin gönderilmemesi yapılan harcamanın gerçekliği yansıtmadığını göstermektedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesinin (B) bendine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Gerçek mahiyeti saptayabilmek için faturanın düzenlenmiş olması yeterli değildir. Bu bağlamda Parti ile Canlı Telekomünikasyon A.Ş arasında ki hizmet ilişkisinin varlığını kanıtlayacak hukuki durumu yansıtan ve yeterli kanaat oluşmasına yarayacak verilerin sunulması gerekir. Diğer taraftan 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun 70. maddesinin üçüncü fıkrasında ki, “ Beşmilyon liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir. Ancak, bütün harcamaların yetkili organ veya merciin kararına dayanması şarttır. Şu kadar ki, yetkili organca onaylanan bütçede öngörülmüş bulunmak kaydıyla beşmilyon lirayı aşmayan harcamalar ile genel tarifeye bağlı giderler için ayrıca karar alınmasına gerek yoktur.” hükmüne de uyulmamıştır. Alındığı ifade edilen hizmet işinde sözleşmenin olmadığının söylenmesi hayatın olağan akışına uygun düşmediği gibi, istenen belgelerin verilmemesi sonucunda alındığı iddia edilen hizmetin Partinin siyasi faaliyetleri kapsamında olup olmadığı da anlaşılamamıştır. Bu nedenle 23.954.000.000.000 .- liranın Hazine’ye irad kaydedilmesine karar verilmiştir. 9- Kiralarda kanıtlayıcı belgeler olmadan ödeme yapılmıştır. Kira sözleşmelerinin yazılı olma zorunluluğu bulunmamakla birlikte ispat açısından yazılı olmaları gerekir. Yani Yasal düzenlemeye göre kira sözleşmesinin yazılı olma zorunluluğu bulunmamasına karşın, gerek kiracının ve gerekse kiraya verenin haklarını doğması muhtemel bir uyuşmazlıkta koruyabilmek için yazılı olması gerekmektedir. Vergilendirme yönünden ise kişiler üçüncü kişilerle olan vergisel ilişkilerini kanıtlamak zorunda olduklarından, bu sözleşmelerin de Vergi Usul Yasası’nın 227. maddesi uyarınca ispat edici belge olarak yazılı düzenlenmiş bulunması gerekmektedir. Kira ödemelerinde kira sözleşmesi ile paranın ödendiği veya alındığını gösteren belgeler kanıtlayıcı belgedir. Kira sözleşmeleri ile paranın ödendiğini gösteren kanıtlayıcı belgeler olmadan yapılan 57.724.999.614 .- lira gider kabul edilmemiştir. Yevmiye tarih ve no, Ay Kira ödemesi yapılan yer sayısı Kira sözleşmesi olmayan yer sayısı Ödeme belgesi olmayan yer sayısı Tutar 30.9.2002/162, Eylül 450 36 36 39.651.282.052 31.10.2002/257, Ekim 288 10 10 7.064.102.562 31.12.2002/448, Aralık 91 3 3 11.009.615.000 Toplam 57.724.999.614 Eylül 2002 Sıra No İl İlçe Mülk Sahibi Kira gideri 1. 09 Aydın Çine Sebahat Alıcıoğlu 384.615.385 2. 23 Elazığ Sivrice Faruk Öden 384.615.385 3. 24 Erzincan Erzincan Rıdvan Aydemir 3.230.769.231 4. 25 Erzurum Büyükşehir İhsan Karakaya 3.846.153.846 5. 25 Erzurum Horasan Menderes Karataş 1.538.461.538 6. 25 Erzurum Ilıca Osman Şahin 108.974.359 7. 25 Erzurum Karayazı Gıyasettin Tutkun 1.846.153.846 8. 25 Erzurum Oltu Selami Selçuk 2.307.692.308 9. 25 Erzurum Pasinler İmdat Saraç 1.538.461.538 10. 26 Eskişehir Sarıcakaya Adnan Ada 384.615.385 11. 31 Hatay Reyhanlı Hüseyin Paçal 1.292.307.692 12. 34 İstanbul Bahçelievler (Byş) Suat Kale 1.730.769.231 13. 34 İstanbul Bağcılar (Byş) Murat Türk 1.153.846.154 14. 43 Kütahya Domaniç Nuri Koca 269.230.769 15. 43 Kütahya Gediz Vildan Şengöz 576.923.077 16. 53 Rize Çayeli Cevat Sarıçam 1.000.000.000 17. 70 Karaman Karaman Nefise Karaman 1.282.051.282 18. 70 Karaman Kazımkarabekir Süleyman Özcan 538.461.538 19. 71 Kırıkkale Kırıkkale Yıldırım Köksal 448.717.949 20. 71 Kırıkkale Kırıkkale Ertuğrul Baştuğ 923.076.923 21. 71 Kırıkkale Bahşılı Mehmet Gürsoy 538.461.538 22. 71 Kırıkkale Balışeyh Kazım Akyurt 615.384.615 23. 71 Kırıkkale Keskin Ayhan Şakar 480.769.231 24. 71 Kırıkkale Sulakyurt Yusuf Oruçcu 480.769.231 25. 71 Kırıkkale Yahşihan Cavit Demiral 653.846.154 26. 71 Kırıkkale Karakeçili Atilla Albayrak 326.923.077 27. 72 Batman Batman Ramazan Başaran 1.153.846.154 28. 72 Batman Beşiri Cemal Çakar 269.230.769 29. 72 Batman Kozluk Hüseyin Baltaş 192.307.692 30. 73 Şırnak Cizre Yusuf Eke 1.153.846.154 31. 74 Bartın Bartın Mehmet Aydın 3.846.153.846 32. 74 Bartın Amasra Ahmet Yüksel 384.615.385 33. 74 Bartın Kurucaşile Ali Cevdet İnce 461.538.462 34. 74 Bartın Ulus Hasan Kalender 461.538.462 35. 75 Ardahan Ardahan Fevzi Yılmaz 3.076.923.077 36. 80 Osmaniye Sumbas Fatih Tura 769.230.769 37. Toplam 39.651.282.052 Ekim 2002 Sıra No İl İlçe Mülk Sahibi Kira gideri 1. 04 Ağrı Ağrı Hasan Basri Kavukçu 192.307.692 2. 15 Burdur Çeltikçi Mustafa Uçar 923.076.923 3. 20 Denizli Buldan Kemal Boyacı 461.538.462 4. 25 Erzurum İspir Fatih Boz 769.230.769 5. 31 Hatay Erzin Hatice Kasımoğlu 1.282.051.282 6. 39 Kırklareli Kırklareli Ahmet Hançer 384.615.385 7. 61 Trabzon Of Selahattin İhtiyar 769.230.769 8. 61 Trabzon Tonya Musa Öztürk 666.666.667 9. 62 Tunceli Pertek Mehmet Dönmez 1153.846.154 10. 66 Yozgat Saraykent Ali Biçer 461.538.462 Toplam 7.064.102.562 Aralık 2002 Sıra No İl İlçe Mülk Sahibi Ödeme belgesi Kira gideri 1. 06 Ankara Çankaya Adil Mutlu Yok 7.932.692.308 2. 06 Ankara Çankaya Halil Meftun Gürsoy Yok 2.884.615.385 3. 54 Sakarya Sapanca İsmail Uçar Yok 192.307.692 Toplam 11.009.615.000 2- İl Örgütleri Giderleri Parti il örgütlerinin 2002 yılı giderleri 165.352.008.701.- tl olarak gösterilmiştir. Bunun 32.740.114.437.- lirası temsil ve ağırlama gideri, 12.777.979.213.- lirası basılı kağıt-kırtasiye-büro gideri, 17.826.532.639.- lirası haberleşme gideri, 28.428.087.620.- lirası taşıma ve vasıta gideri, 3.378.804.000.- lirası seyahat gideri, 5.410.000.000.- lirası kira gideri, 4.186.518.600.- lirası tamir bakım gideri, 19.732.574.492.- lirası ısıtma-aydınlatma-temizlik-su gideri, 306.456.800.- lirası vergi-harç-noter-sigorta gideri, 2.957.530.000.- lirası basın ve yayın gideri, 31.091.382.700.- lirası sair yönetim gideri, 4.842.500.000.- lirası satın alınan propaganda malzeme gideri, 623.940.000.- lirası demirbaş gideri ve 1.049.588.200.- lirası özel maliyetlerden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin 2003 yılına devreden kasa mevcudu 6.591.582.386.- liradır. Parti il örgütlerinin 2002 yılı kesinhesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. C- Parti Mallarının İncelenmesi Parti’nin 2002 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede 100.000.000.-liranın üzerinde taşınır mal ile taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır. IV- SONUÇ Genç Parti 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1- Parti’nin 2002 yılı kesinhesabında gösterilen 14.312.605.284.410.- lira gelir, 12.109.735.570.794.- lira borç, 26.400.310.181.813.- lira gider, 11.746.963.391.- lira kasa ve banka mevcudu devrinin Hazine’ye irad kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 2- 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak partinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 24.025.052.341.886.- lira (24.025.052,34 ytl) karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 28.9.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Fettah OTO Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN KARŞIOY YAZISI Genç Parti’nin 2002 yılı kesinhesabının ilk incelemesi 28.9.2011 günü yapılmıştır. Bir siyasî partinin malî denetiminin dokuz yıl bekletilerek yapılması, E:2005/16, K:2010/67; E:2002/16, K:2010/66; E:2001/25, K:2010/65; E:2003/30, K:2010/49; E:2002/12, K:2010/48 ve E:2001/12, K:2011/9 sayılı siyasî parti malî denetim dosyalarındaki karşıoylarımda açıklanan nedenlerle, Anayasa’nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesine ve 36. maddesindeki adil yargılanma hakkına aykırıdır. Dosyanın işlemden kaldırılması gerekir. Başkanvekili Osman Alifeyyaz PAKSÜT |