Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
| 15 Aralık 2011 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28143 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Anayasa Mahkemesi Başkanlığından: Esas Sayısı : 2007/16 (Siyasî Parti Malî Denetimi) Karar Sayısı : 2011/34 Karar Günü : 30.11.2011 I- MALİ DENETİMİN KONUSU İşçi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesidir. II- İLK İNCELEME İşçi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; “Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine oybirliğiyle” karar verilmiştir. III- ESASIN İNCELENMESİ Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2006 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde İşçi Partisi’nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2006 yılı gelirlerinin 1.077.772,25 YTL., borçlarının 49.937,43 YTL., giderlerinin 1.037.019,28 YTL., alacaklarının 9.493,34 YTL., 2007 yılına devreden nakit mevcudunun 81.197,06 YTL. olduğu, gelir ve borç rakamları toplamı ile gider, alacak ve nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür. A- Gelirlerin İncelenmesi 1- Genel Merkez Gelirleri Parti Genel Merkezi gelirleri 237.968,81 YTL. olarak gösterilmiştir. Bunun 49.740,02 YTL. si gelecek yıla devreden borçlar, 10.645,84 YTL. si geçen yıldan devreden alacaklar, 5.716,87 YTL. si geçen yıldan devreden nakit mevcudu, 44.162,68 YTL. si bağış gelirleri ve 127.703,40 YTL. si alınan örgüt yardımlarından oluşmaktadır. Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. 2- İl Örgütleri Gelirleri Parti’nin il örgütleri gelirleri 889.740,87 YTL. olarak gösterilmiştir. Bunun 197,41 YTL. si gelecek yıla devreden borçlar, 497 YTL. si geçen yıldan devreden alacaklar, 66.406,47 YTL. si geçen yıldan devreden nakit mevcudu, 378.142,88 YTL. si aidat gelirleri, 304.010,58 YTL. si bağış gelirleri, 20.576,55 YTL. si satış ve etkinlik gelirleri, 3.953 YTL. si diğer gelirler ve 115.956,98 YTL. si alınan örgüt yardımlarından oluşmaktadır. İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. B- Giderlerin İncelenmesi 1- Genel Merkez Giderleri Parti Genel Merkezi giderleri 223.364,81 YTL. olarak gösterilmiştir. Bunun 31.481,89 YTL. si geçen yıldan devreden borçlar, 9.493,34 YTL. si gelecek yıla devreden alacaklar, 38.246,42 YTL. si personel giderleri, 81.094,66 YTL. si genel yönetim giderleri, 3.967,50 YTL. si gezi, seçim ve toplantı giderleri, 40.356 YTL. si etkinlik giderleri ve 18.725 YTL: si verilen örgüt yardımlarından oluşmaktadır. Parti Genel Merkezi’nin 2007 yılına devreden nakit mevcudu 14.604 YTL. dir. Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır. AÇIKLAMA 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2006 yılı için 45,33 YTL.) kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir. 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin bir ve ikinci fıkralarında; “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır” ve aynı Yasa’nın 75. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir” ve 76. maddesinde de, “Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir” hükümleri yer almıştır. İşçi Partisi Genel Merkezi’nin 2006 yılı defter kayıtları ve gider belgelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilen bazı konular 19.9.2011 tarih ve 124-3335 sayılı yazıyla Parti Genel Başkanlığı’na sorulmuş, söz konusu yazıya parti tarafından 11.10.2011 tarih ve 35 sayılı yazıyla cevap verilmiştir. 1- Parti adına düzenlenmemiş ve kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarının gider yazılması nedeninin açıklanması ve varsa bu harcamaların parti adına ve parti faaliyeti için yapıldığını gösteren belgelerin gönderilmesi partiden istenmiş, parti yetkilileri söz konusu harcamaların parti başkanlık kurulunun 3.1.2005 gün ve 88 sayılı kararı gereği parti faaliyeti için yapıldığını, seyahat belgelerinin parti tüzel kişiliği adına tanzimi mümkün olmadığından yolculuğu yapan üyeler adına düzenlendiğini belirtmişlerdir. Parti yetkililerince ibraz edilen başkanlık kurulu kararı, örgütlenme bürosu kurulmasına ve bu büroda kimlerin görevlendirileceğine ilişkin olup, 3.1.2005 tarihinde alınmıştır. Kararda, örgütlenme bürosunda görevlendirilen üyelerin isimleri sıralanmış ve bu üyelerin olanaklarının elvermemesi durumunda ulaşım giderlerinin parti tarafından, yiyecek ve diğer giderlerinin ise kendilerince karşılanması şeklinde genel ifadeler yer almıştır. Söz konusu seyahat harcamaları 2006 yılında yapılmış olup, parti yetkililerince söz konusu kişilerin bu seyahatleri belirtilen parti faaliyetleri için yaptığını gösteren bir belge sunulmamıştır. Partinin gider yazdığı seyahat belgelerinin çoğunda ya parti adına fatura kesilmiş ya da kişi adıyla beraber parti adına da belgede yer verilmiştir. Aşağıda belirtilen seyahat belgeleri ise bunların dışında kalanlar olup, gider belgeleri arasında bu kişilerin söz konusu seyahatleri parti adına ve parti faaliyeti için yaptıklarını gösteren herhangi bir belge bulunmadığı gibi cevap yazısı ekinde de herhangi bir belge ibraz edilmemiştir. Parti adına düzenlenmemiş ve kişiler adına düzenlenmiş belgelerle yapılan ve aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 2.932,50 YTL. tutarındaki harcama parti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir. Yevmiye Tarih ve No Yolcunun Adı Soyadı Türü Biletin Tarih ve Nosu Tutarı 3.1.2006/3 Tren bileti 3.1.2006 - 190353 17,75 10.1.2006/13 Hüseyin Karanlık Otobüs bileti 10.1.2006 - 160368 14,5 19.1.2006/22 Ferit İlsever Uçak bileti 19.1.2006 - 2352411950903 79 5.2.2006/51 Hüseyin Karanlık Otobüs bileti 5.2.2006 - 404822 25 10.2.2006/59 Tren bileti 10.2.2006 - 53601 22 “ “ “ “ 10.2.2006 - 53602 22 11.2.2006/61 Hüseyin Karanlık Otobüs bileti 11.2.2006 - 56962 26,5 14.2.2006/64 “ “ “ “ 14.2.2006 - 370376 14,5 27.2.2006/87 “ “ 27.2.2006 - 368194 35 13.4.2006/142 Osman Kuruca “ “ 15.4.2006 - 611634 26,5 17.4.2006/144 “ “ “ “ 18.4.2006 - 544074 26,5 27.4.2006/159 Bayram Yurtçiçek “ “ 27.4.2006 - 434601 25 4.5.2006/166 Nusret Senem Uçak bileti 4.5.2006 - 2352413557911 178 5.5.2006/168 Dursun Otobüs bileti 5.5.2006 - 458744 15 “ “ “ “ “ 5.5.2006 - 458745 15 12.5.2006/176 Bayram Yurtçiçek “ “ 10.5.2006 - 436200 25 16.5.2006/180 Nusret Senem Uçak bileti 16.5.2006 - 2352413732833 248 27.5.2006/197 “ “ “ “ 27.5.2006 - 2352413894959 168 20.6.2006/219 Dursun Otobüs bileti 20.6.2006 - 928058 38 “ “ “ “ “ 20.6.2006 - 928059 38 24.6.2006/227 M. Bedri Gültekin “ “ 24.6.2006 - 284107 25,25 25.6.2006/228 “ “ “ “ 25.6.2006 - 299987 13,25 “ “ “ “ 25.6.2006 - 447554 40 28.6.2006/231 “ “ 28.6.2006 - 1098 15 30.6.2006/235 “ “ 30.6.2006 - 15930 45 22.7.2006/257 Mehmet Aytekin Tren bileti 22.7.2006 - 830017 22 24.7.2006/258 Osman Kurucu Otobüs bileti 25.7.2006 - 935926 31,25 25.7.2006/259 Ali Mercan “ “ 25.7.2006 - 148508 25 26.7.2006/260 Osman Kuruca “ “ 26.7.2006 - 967515 31,25 1.8.2006/269 Mehmet Bedri Gültekin “ “ 1.8.2006 - 176682 15 6.8.2006/271 Bayram Yurtçiçek Tren bileti 6.8.2006 - 637630 17 “ “ “ “ “ “ 6.8.2006 - 637631 17 7.8.2006/272 Nusret Senem Uçak bileti 7.8.2006 - 2352415322656 308 16.8.2006/282 “ “ “ “ 16.8.2006 - 2352414678668 157 “ “ Tren bileti 16.8.2006 - 933408 17 “ “ “ “ 16.8.2006 - 933409 17 18.8.2006/286 Bayram Otobüs bileti 18.8.2006 - 530159 25 20.8.2006/289 Nusret Senem “ “ 20.8.2006 - 477953 30 21.8.2006/291 “ “ 21.8.2006 - 94987 50 23.8.2006/294 Mehmet Bedri Gültekin “ “ 23.8.2006 - 476960 15 24.8.2006/296 “ “ “ “ 24.8.2006 - 754018 14 “ “ Dursun “ “ 24.8.2006 - 84627 25 “ “ “ “ “ 24.8.2006 - 84628 25 “ “ Bayram Yurtçiçek Tren bileti 24.8.2006 - 543261 12,25 28.8.2006/300 Otobüs bileti 28.8.2006 - 780717 15 29.8.2006/302 “ “ 29.8.2006 - 772793 17 “ “ Nusret Senem “ “ 29.8.2006 - 51584 54 “ “ “ “ Tren bileti 29.8.2006 - 920543 65 “ “ Bayram Yurtçiçek “ “ 29.8.2006 - 280849 12,25 29.8.2006/303 Hüseyin Karanlık Otobüs bileti 30.8.2006 - 186592 14,25 13.9.2006/316 “ “ 13.9.2006 - 80570 12 “ “ “ “ 13.9.2006 - 95703 30 “ “ “ “ 13.9.2006 - 95704 30 16.9.2006/318 Dursun Karadağ “ “ 16.9.2006 - 661400 30 27.10.2006/350 “ “ 27.10.2006 - 390866 30 7.11.2006/358 Bayram Yurtçiçek “ “ 7.11.2006 - 31188 30 8.11.2006/359 “ “ 8.11.2006 - 39244 13 11.11.2006/361 Hüseyin Karanlık “ “ 11.11.2006 - 535192 15 14.11.2006/363 “ “ “ “ 14.11.2006 - 839238 12 “ “ Bayram Yurtçiçek “ “ 14.11.2006 - 283177 13 15.11.2006/365 “ “ 15.11.2006 - 147880 13 17.11.2006/369 “ “ 17.11.2006 - 321376 13 “ “ “ “ 17.11.2006 - 904426 30 19.11.2006/371 “ “ 19.11.2006 - 72946 30 21.11.2006/375 Hüseyin Karanlık “ “ 21.11.2006 - 396489 17 22.11.2006/377 Nusret Senem Uçak bileti 22.11.2006 - 6242405746203 85 25.11.2006/382 Bedri Gültekin Otobüs bileti 25.11.2006 - 490557 30 29.11.2006/387 Bayram Yurtçiçek “ “ 29.11.2006 - 563426 12 1.12.2006/392 Hüseyin Karanlık “ “ 1.12.2006 - 186239 15,25 2.12.2006/393 “ “ 2.12.2006 - 514820 13 3.12.2006/394 “ “ 3.12.2006 - 81663 12 “ “ “ “ 3.12.2006 - 113607 13 6.12.2006/399 H. Karanlık “ “ 6.12.2006 - 157737 20 7.12.2006/400 Hüseyin Karanlık “ “ 7.12.2006 - 466642 20 8.12.2006/402 “ “ 8.12.2006 - 14926 60 9.12.2006/404 “ “ 9.12.2006 - 7754 12 10.12.2006/405 Hüseyin Karanlık “ “ 10.12.2006 - 274115 15,25 17.12.2006/413 “ “ “ “ 17.12.2006 - 906086 15 “ “ “ “ 17.12.2006 - 2630 13 27.12.2006/426 “ “ 27.12.2006 - 80568 50 Toplam 2.932,5 2- Aşağıda ayrıntısı gösterilen 4.876,47 YTL. tutarındaki telefon ve sigorta primi gecikme bedellerinin gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri söz konusu harcamaların partinin amaçlarına uygun, parti tüzel kişiliği adına, belgeye dayalı ve parti yetkili organlarının bilgisi dahilinde yapılmış sigorta bildirimleri gereği yapıldığını, 2820 sayılı Yasa’da parti görevlilerinin kişisel kusurlarından kaynaklanan harcamaların usulsüz olacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığını, bu giderlerin doğruluğunda kuşku bulunmadığı ve belgeye dayalı olduğu için hazineye irat kaydının düzenlendiği Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri kapsamında da değerlendirilemeyeceğini bildirmişlerdir. Parti genel merkezi bir önceki yıldan bu yıla toplam 5.716,87 YTL. ve bu yıldan sonraki yıla 14.604 YTL. tutarında nakit devrinde bulunmuştur. Partinin yeterli kaynağı bulunmasına rağmen parti görevlilerinin ödemeleri zamanında yapmamaları nedeniyle gecikme bedeli ödemek zorunda kalınmıştır. Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamaları ve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme bedellerinden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutmak mümkün değildir. Bu ödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle, aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 4.876,47 YTL. tutarındaki telefon faturası ve sigorta primi gecikme bedellerinin parti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir. Yevmiye tarih ve no Alındı-fatura / tarih ve no Mahiyeti Tutarı 1.3.2006/91 31.12.2005/115044 Telefon gecikme bedeli 26,66 30.5.2006/199 30.5.2006/30043 Sigorta primi gecikme zammı 898,88 “ “ 30.5.2006/30044 “ “ 46,8 “ “ 30.5.2006/30045 “ “ 120,95 30.6.2006/235 30.6.2006/30985 “ “ 895,81 “ “ 30.6.2006/30986 “ “ 44,38 “ “ 30.6.2006/30987 “ “ 120,82 31.8.2006/306 31.8.2006/F01974 “ “ 950,83 4.10.2006/336 4.10.2006/30082 “ “ 888,12 “ “ 4.10.2006/30083 “ “ 40,43 “ “ 4.10.2006/30085 “ “ 22,28 2.11.2006/354 2.11.2006/30047 “ “ 745,37 “ “ 2.11.2006/30048 “ “ 39,12 “ “ 2.11.2006/30051 “ “ 36,02 Toplam 4.876,47 Yukarıdaki açıklamalara göre, Parti adına ve amaçlarına uygun olarak yapılmayan toplam 7.808,97 YTL. gider karşılığı parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 2- İl Örgütleri Giderleri Parti il örgütlerinin giderleri 823.147,81 YTL. olarak gösterilmiştir. Bunun 4.120,97 YTL. si geçen yıldan devreden borçlar, 540.004,15 YTL. si genel yönetim giderleri, 9.400,43 YTL. si gezi, seçim ve toplantı giderleri, 28.317,31 YTL. si etkinlik giderleri, 14.081,17 YTL. si basın, yayın ve propaganda giderleri, 2.288,40 YTL. si demirbaş alım giderleri ve 224.935,38 YTL: si verilen örgüt yardımlarından oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin 2007 yılına devreden nakit mevcudu 66.593,06 YTL. dir. İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır. C- Parti Malları İşçi Partisi’nin 2006 yılı belgeleri üzerinde yapılan incelemede, Parti’nin 2006 yılında 2820 sayılı Yasa’nın 74. maddesi uyarınca değeri yüz YTL. yi aşan 2.288,40 YTL. değerinde demirbaş eşya niteliğinde taşınır mal ediniminin olduğu ve taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır. Parti tarafından 2006 yılında edinilen, değerleri toplamı 2.288,40 YTL. olan taşınır malların tamamı il örgütleri tarafından edinilmiştir. Bu mallar muhtelif büro malzemeleri (Bilgisayar, yazıcı, telefon, dolap vb.) olup, 1.160,40 YTL. si satınalma ve 1.128 YTL. si bağış suretiyle edinilmiştir. İşçi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının ve eklerinin incelenmesinde, Parti’nin 2006 yılında edindiği değeri yüz YTL. yi aşan taşınır mal edinimlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır. IV- SONUÇ İşçi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; 1- Parti’nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen 1.077.772,25 YTL. geliri, 49.937,43 YTL. borçları, 1.037.019,28 YTL. gideri ve 9.493,34 YTL. alacakları ile 81.197,06 YTL. nakit devrinin Hazine’ye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası’na uygun olduğuna, 2- Kesinhesapta gösterilen giderlerden Parti amacına uygun ve Parti tüzelkişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 7.808,97 YTL. karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası’nın 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazine’ye gelir kaydedilmesine, 30.11.2011 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Haşim KILIÇ Başkanvekili Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan ALTAN Üye Fulya KANTARCIOĞLU Üye Ahmet AKYALÇIN Üye Mehmet ERTEN Üye Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla PERKTAŞ Üye Recep KÖMÜRCÜ Üye Burhan ÜSTÜN Üye Engin YILDIRIM Üye Nuri NECİPOĞLU Üye Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz AKINCI Üye Erdal TERCAN |