Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
21 Eylül 2012 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 28418
YÖNETMELİK
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:
YERLİ EVCİL HAYVAN GENETİK KAYNAKLARININ KULLANILMASI VE
YURT DIŞINA ÇIKARILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yerli evcil hayvan genetik kaynaklarının (YEHGK) kullanılması ve yurt dışına çıkarılması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 24/6/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile 21/11/1996 tarihli ve 96/8857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Alt komite: Ulusal Komitenin belirleyeceği konu ile ilgili uzmanlardan oluşan komiteyi,
b) Bakanlık: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını,
c) Başvuru ve izin belgesi: YEHGK ile bilimsel çalışma talebinde bulunan tüzel kişiler tarafından Genel Müdürlüğe onaylanması için verilen ve ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesini,
ç) Evcil hayvan türleri: İhtiyaçları karşılamak için insanlar tarafından evrim süreci etkilenmiş ve ek-7’de belirtilen Evcil Hayvan Türlerinde belirtilen türleri,
d) Gen bankası: Embriyo, sperma, ovum, hücre, doku, DNA ve diğer hayvansal genetik materyallerin yapay yöntemlerle ve ağırlıklı olarak dondurularak koruma altına alındığı yeri,
e) Gen bankasındaki YEHGK transfer anlaşması: Gen bankasındaki materyal ile çalışma talebinde bulunan kurumla gen bankası arasında imzalanması ve Genel Müdürlük tarafından onaylanması zorunlu olan ve ek-3’te belirtilen Gen Bankasındaki YEHGK’nın Transfer Anlaşmasında verilen metni,
f) Genel Müdürlük: Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünü,
g) Genetik kaynaklar: Bugün veya gelecek için değer taşıyan genetik materyali,
ğ) İl müdürlüğü: Gümrük çıkışı yapılabilen gıda, tarım ve hayvancılık il müdürlüklerini,
h) Materyal transfer anlaşması (MTA): YEHGK ile çalışma talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile Genel Müdürlük arasında imzalanması zorunlu olan ve ek-2’de belirtilen Materyal Transfer Anlaşmasında verilen metni,
ı) Nesli tehdit altındaki YEHGK: Ulusal ve uluslararası esaslara göre yakın bir gelecekte neslinin tükenme riski kritik seviyeye ulaşan yerli evcil hayvan genetik kaynaklarını,
i) Nesli tehlike altındaki YEHGK: Ulusal ve uluslararası esaslara göre yakın bir gelecekte tükenme riski yüksek olan yerli evcil hayvan genetik kaynaklarını,
j) Sağlık karnesi: Hayvanın ilk sağlık kontrolünde özel veya resmi veteriner hekim tarafından düzenlenen belgeyi,
k) Tescil: Evcil Hayvan Tescil Komitesi tarafından, 22/12/2011 tarihli ve 28150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Evcil Hayvan Genetik Kaynaklarının Tesciline İlişkin Yönetmelik kapsamında yapılan tescilleri,
l) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu,
m) Ulusal Komite: Evcil Hayvan Genetik Kaynaklarının Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Hakkında Yönetmelik kapsamında oluşturulan Evcil Hayvan Genetik Kaynaklarını Koruma Ulusal Komitesini,
n) Yerli evcil hayvan genetik kaynakları (YEHGK): Evcilleştirilmiş hayvan türlerine ait Türkiye’ye özgü veya özel niteliklere sahip ırk, tip, hat, ekotip ve topluluklarını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Genel esaslar
MADDE 4 – (1) YEHGK ile ilgili iş ve işlemler Bakanlık tarafından yürütülür.
(2) Bakanlığın izni olmadan, herhangi bir nedenle yurt dışına YEHGK çıkarılamaz.
(3) Yabancı uyruklu tüzel kişiler, yurt içinde yürütecekleri araştırma faaliyetlerinde kullanacakları YEHGK için Genel Müdürlükten izin almak zorundadır.
(4) Türk araştırmacılar, yurt dışında yapacakları araştırma faaliyetlerinde kullanacakları YEHGK için Genel Müdürlükten izin almak zorundadır.
(5) Canlı YEHGK’nın yurt dışına çıkış başvuruları doğrudan il müdürlüğüne yapılır.
(6) Türk araştırmacılar, gen bankasındaki materyali kullanarak yurt içinde yürütecekleri araştırma faaliyetleri için Genel Müdürlükten izin almak zorundadır.
(7) Tescil edilmemiş olan YEHGK araştırma amacı dışında yurt dışına çıkarılamaz.
(8) Tescili yapılmış olmasına rağmen hakkında yeterli bilgi bulunmayan YEHGK yurt dışına çıkarılamaz. Yurt dışına çıkarılamayacak YEHGK listesi Ulusal Komite tarafından belirlenir. Bu liste ile bu Yönetmelik kapsamında yer alan YEHGK listeleri Ekonomi Bakanlığı tarafından yayımlanacak bir tebliğ ile duyurulur.
(9) Nesli tehlike ve tehdit altında olan YEHGK ticari amaçla yurt dışına çıkarılamaz.
(10) Nesli tehlike ve tehdit altında olan çeşitli türlere ait YEHGK’ndan kişi adına kayıtlı ev hayvanlarının yolcu beraberinde yurt dışına çıkarılabilmesi için 5 inci maddede belirtilen şartların sağlanması ve ek-4’te belirtilen Yurt Dışına Çıkarılan Kanatlı ve Küçük Evcil Hayvanlar İçin Kullanılan Belgenin eksiksiz olarak doldurulması gereklidir.
(11) Yabancı uyruklu tüzel kişiler tarafından yapılacak bilimsel çalışmalarda kullanılacak YEHGK, Başvuru ve İzin Belgesi ve MTA olmaksızın yurt dışına çıkarılamaz.
(12) Gen bankasındaki genetik materyalin yurt dışına çıkış talepleri, stokların sınırlı olması durumunda karşılanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Başvuru, Değerlendirme, İzin ve Kayıt
Ev hayvanlarına ilişkin başvuru
MADDE 5 – (1) Nesli tehlike ve tehdit altında olan YEHGK’dan ev hayvanı olarak yetiştirilen kedi, köpek, güvercin ve tavşan gibi kanatlı ve küçük evcil hayvan türlerinin yurt dışına çıkarılabilmesi için aşağıdaki şartlar aranır.
a) Görevi nedeniyle yurt dışına giden ve yurt dışında sürekli oturma hakkı bulunmayan Türk vatandaşları, sahip olduğu aynı tür ve ırktan yalnızca bir veya aynı cinsiyetten en fazla iki hayvanı yurt dışına çıkarabilir.
b) Yabancı uyruklu kimseler ile yurt dışında sürekli oturma hakkına sahip Türk vatandaşları için en az üç yıl süreyle kayıtlı olarak sahip olduğu ev hayvanlarından aynı tür ve ırk için yalnızca bir veya aynı cinsiyetten en fazla iki hayvanı yurt dışına çıkarabilir. Bu kimseler, ek-5’te belirtilen Kanatlı ve Küçük Evcil Hayvanlara İlişkin Taahhütname’den muaftır.
c) Hayvan sahipleri, hayvanı yurt dışına çıkarmak için ikamet ettiği yerin il müdürlüğüne müracaat eder.
ç) Yurt dışına çıkış işlemlerinde başvuru konusu hayvanların ırkının belirlenebilmesi için dış görünüm olarak incelenmesi şarttır. Bu çıkış işleminde aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerin sağlanması gerekir.
1) Hayvana ait sağlık karnesi,
2) Hayvanın önden ve yandan olmak üzere tüm görünümünü içeren ikişer adet 4x5cm boyutlarında renkli fotoğraf,
3) Hayvan sahibinin T.C. kimlik numarası beyanı,
4) Hayvan sahibinin yurt dışında görev ve kalma süresini bildiren belge,
5) Ek-4’te belirtilen Yurt Dışına Çıkarılan Kanatlı ve Küçük Evcil Hayvanlar İçin Kullanılan Belge,
6) Ek-5’te belirtilen Kanatlı ve Küçük Evcil Hayvanlara İlişkin Taahhütname.
Bilimsel araştırmalara ilişkin başvuru
MADDE 6 – (1) Yabancı uyruklu tüzel kişiler tarafından Türkiye’de yürütülecek bilimsel araştırmalar için YEHGK kullanım izin başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile ek-6’da belirtilen Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak yabancı uyruklu kimselerin listesi, bilimsel araştırmaya katılacak yabancı uyruklu kimselerin pasaport fotokopisi ve özgeçmişleri ile planlanan faaliyetin başlama tarihinden en az bir ay önce Genel Müdürlüğe yapılır.
(2) YEHGK kullanılarak yurt dışında yürütülecek araştırma başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile ek-6’da belirtilen Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak kişiler ile Türk vatandaşı olan araştırmacıların T.C. kimlik numaralarını içeren listesi veya pasaportlarının fotokopisi, özgeçmişleri ve görevli oldukları kurumdan alacakları çalışma ve araştırmaya mahsus izin belgeleri ile Genel Müdürlüğe yapılır.
(3) Üniversiteler, TÜBİTAK ve araştırma enstitü/istasyonlarının yürütecekleri bilimsel araştırma için gen bankasındaki genetik materyallerin kullanım izin başvuruları; iki nüsha halinde olmak üzere ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi ile ek-6’da belirtilen Bilimsel Araştırmalara İlişkin Taahhütname, bilimsel araştırmaya katılacak kişilerin T.C. kimlik numaralarını içeren listesi ve özgeçmişleri ile planlanan faaliyetin başlama tarihinden en az bir ay önce Genel Müdürlüğe yapılır.
Başvuru dosyasının kabulü
MADDE 7 – (1) Başvuru dosyaları Genel Müdürlük tarafından incelenerek, başvuru formundaki bilgilerin tam olup olmadığı on iş günü içinde kontrol edilir.
(2) Eksik belge ve bilgi varsa tamamlanması için başvuru sahibine eksiklikler yazılı olarak bildirilir. Bu bildirimden sonra bir ay içinde tamamlanmayan dosyalar başvuru sahibine iade edilir. Başvurusu iade edilenler, eksiklerini tamamlayarak tekrar başvuru yapabilirler.
(3) 6 ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında uygun olarak yapılan başvurular Genel Müdürlük tarafından alt komiteye gönderilir.
Başvuruların değerlendirilmesi
MADDE 8 – (1) Ev hayvanlarına yönelik yapılan başvurular aşağıdaki şekilde değerlendirilmeye alınır.
a) Yurt dışına çıkarılacak hayvanın ırk tespiti, il mahallinde konusunda uzman en az üç kişiden oluşan bir komisyon tarafından dış görünüm özellikleri dikkate alınarak yapılır.
b) Hayvanın incelenmesinden sonra sağlık karnesi fotoğraflanarak mühürlenir.
c) Hayvanın incelenmesinden sonra melez olduğu kanaatine varıldığı takdirde başvuru için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (3), (4), (5) ve (6) numaralı alt bentlerinde yer alan belgelerin teslim şartı aranmaz.
ç) Hayvanın incelenmesinden sonra melez olmadığı kanaatine varılırsa sağlık karnesinin fotokopisi alınır ve 5 inci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinin (3), (4), (5) ve (6) numaralı alt bentlerindeki belgeler ve bilgilerin eksik olup olmadığı kontrol edilir. Belgelerdeki eksik, yetersiz ve yanlış bilgiler ret nedeni olarak kabul edilir.
(2) 6 ncı maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan başvuruların değerlendirilmesi Genel Müdürlük tarafından bilimsel, teknik, kültürel, sosyal ve ekonomik açılardan yapılır.
(3) 6 ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında yapılan başvuruların değerlendirilmesi, alt komite tarafından aşağıdaki şekilde yapılır.
a) Başvuru dosyası bilimsel, teknik, kültürel, sosyal ve ekonomik açılardan değerlendirilir. Yurtdışında bir araştırma kurumunda çalışan konusunda uzman yabancı uyruklu başvuru sahibinin yine konusunda uzmanlaşmış yurt içindeki bir araştırma kurumuyla işbirliği yapması şartı aranır.
b) Alt komite gerekli gördüğü takdirde başvuru sahibini dinlemek üzere çağırabilir ve konu ile ilgili yeni bilgi veya belgeler talep edebilir.
c) Alt komitenin kararları başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.
(4) 6 ncı maddenin üçüncü fıkrası kapsamında yapılan başvurular, gen bankalarında saklanan genetik materyallerin stok durumuna göre ve genetik kaynakların tanımlanması, korunması ve sürdürülebilir kullanımına katkı sağlayacak projeler için gen bankasındaki YEHGK’nın MTA kapsamında karşılanabilir. Taleplerin karşılanamaması durumunda, nedeni bir ay içinde başvuru sahibine bildirilir.
İzin
MADDE 9 – (1) 5 inci madde kapsamında yer alan hayvanların yurt dışına çıkış izni, bu Yönetmelikle belirtilen esaslara bağlı kalınması kaydıyla il müdürlüğü tarafından verilir.
(2) 6 ncı maddenin birinci ve üçüncü fıkrası kapsamında materyal kullanım izni, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara bağlı kalmak kaydıyla Genel Müdürlük tarafından verilir.
(3) 6 ncı maddenin birinci ve üçüncü fıkrası kapsamında yapılacak araştırmalar için verilen izinlerde, ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi onaylanarak bir nüshası başvuru sahibine gönderilir. Ancak;
a) Başvuruda verilen çalışma planına uyulmaması,
b) Bir yıldan uzun sürecek araştırmalar için; altışar aylık dönemler halinde gelişme raporunun ve araştırma tamamlandıktan sonra ise en geç altı ay içinde sonuç raporunun Genel Müdürlüğe gönderilmemesi,
c) Altı aydan kısa sürecek araştırmalar için; araştırma tamamlandıktan sonra üç ay içinde sonuç raporunun Genel Müdürlüğe gönderilmemesi,
hallerinde başvuru sahiplerine üç yıl süreyle, tekrarı halinde ise süresiz olarak materyal kullanım izni verilmez.
(4) 6 ncı maddenin ikinci fıkrası kapsamında yapılan başvurularla ilgili karar, belirlenen esaslara bağlı kalmak kaydıyla alt komite kararları doğrultusunda Genel Müdürlük tarafından verilir. Araştırma amaçlı YEHGK kullanım izni için gerçek ve tüzel kişi ile Genel Müdürlük arasında MTA imzalanır. Verilen izne istinaden ek-1’de belirtilen Bilimsel Araştırmalar İçin YEHGK Kullanımı Başvuru ve İzin Belgesi onaylanarak bir nüshası başvuru sahibine verilir. Araştırma izinlerinde aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur. Aşağıdaki hususlara uymayan başvuru sahiplerine süresiz olarak izin verilmez.
a) Başvuruda verilen çalışma planına uygun olarak hareket edilmesi,
b) MTA’ya aykırı bir işlem yapılmaması,
c) Genetik materyalin yurt dışına çıktığı andan kullanıldığı ve araştırma sonunda MTA’da belirtilen şekilde teslim edildiği sürece kadar faaliyetlerin yurt içindeki bir araştırma kurumunda görevli Türk araştırmacı nezdinde yapılması,
ç) Araştırmaya katılacak Türk araştırıcıların masraflarının karşılanmasının taahhüt edilmesi,
d) YEHGK kullanılması ile elde edilecek bilgilerin Genel Müdürlükle paylaşılması,
e) Araştırmaya dayalı yayınların, birlikte çalıştığı Türk araştırmacıyla birlikte hazırlanması,
f) YEHGK ve YEHGK’dan elde edilecek çıktılar üzerinde hiçbir sahiplik, fikri ve sınai hak iddia edilmemesi.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kayıt, İzleme, Arşivleme, Denetim ve Geri Kazanım
Kayıt ve arşivleme
MADDE 10 – (1) 8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda yurt dışına çıkarılmasına izin verilen nesli tehlike ve tehdit altındaki hayvanlar için istenen tüm belgeler, arşivlenmek ve veri tabanı oluşturmak üzere il müdürlüğü tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir.
(2) 8 inci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda araştırma amaçlı YEHGK kullanım izni verilen bilimsel araştırmalar için kayıt işlemleri, varsa gelişme ve sonuç raporlarını içerecek şekilde Genel Müdürlük tarafından YEHGK arşiv sistemine uygun şekilde kaydı yapılarak muhafaza edilir. Bilgiler sadece Ulusal Komite üyeleri ile paylaşılır. Ancak araştırma başlıkları kamuoyuna duyurulur.
(3) Genel Müdürlük, bu Yönetmelikte belirtilen çalışmalarla ilgili gönderilmesi zorunlu olan her türlü rapor veya görüş gibi bilgi veya belgeleri arşivler ve bu arşivler Genel Müdürlüğün belirleyeceği esaslar çerçevesinde araştırmacıların kullanımına açılır.
İzleme
MADDE 11 – (1) YEHGK’nın yurt dışına çıkarılmalarına ilişkin bu Yönetmeliğe aykırı davranışı tespit edilen kişilerle ilgili bilgiler, Bakanlık ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı arasında paylaşılır.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yurt dışına çıkarılmasına izin verilen YEHGK için oluşturulacak veri tabanındaki ilgili bilgiler İçişleri Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı arasında paylaşılır.
Denetim
MADDE 12 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri kapsamında il müdürlüğü tarafından düzenlenecek yurt dışına çıkış izni, bilimsel çalışmalarda kullanılacak YEHGK için düzenlenen MTA ve Başvuru ve İzin Belgesi gümrük işlemleri sırasında gümrük idarelerince aranır.
(2) Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, bu Yönetmeliğin gümrük uygulamaları çerçevesinde gerekli düzenlemeleri yapar.
(3) YEHGK’nın yurt dışına izinsiz çıkışının önlenmesi amacıyla gümrüklü saha dışında kalan alanlarda İçişleri Bakanlığı gerekli tedbirleri alır.
İzinsiz çıkarılan materyalin geri kazanımı
MADDE 13 – (1) Yapılan yayın taramalarında yurt dışında izinsiz olarak YEHGK kullanıldığının tespiti veya bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil eden uluslararası işlemlerde Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi hükümleri ve bu Sözleşmenin taraflar toplantı kararları ile onaylanan uluslararası düzenlemeler gereğince, izinsiz çıkartılan materyalin veya bu materyalden elde edilen faydaların Türkiye’ye geri kazanımına yönelik uluslararası süreç Bakanlıkla işbirliği halinde Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütülür.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari yaptırımlar
MADDE 14 – (1) Uyuşmazlıklarla ilgili iş ve işlemler Bakanlık tarafından yürütülür. Başvuru sahibinin yapacağı iş ve işlemlere ilişkin ulusal veya toplumsal çıkarlar ile genel çevreye karşı aykırılıkların tespiti halinde Bakanlık adına Genel Müdürlük, Ulusal Komitenin görüşünü almak kaydıyla bu iş ve işlemleri durdurma yetkisine sahiptir. Kendisine verilen süre içinde durdurma kararına uymayanlar hakkında, yapılan iş ve işlem esas alınarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili maddeleri uygulanır.
Başvuru formlarında ve sonuç raporlarında kullanılacak dil
MADDE 15 – (1) Başvuru dili Türkçedir. Yabancı uyruklu kişiler tarafından başvuru Türkçe ve İngilizce olarak düzenlenir.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış ve devam eden araştırmalar, araştırmanın başladığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilir.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2013 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.