Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
27 Aralık 2012 PERŞEMBE
Resmî Gazete
Sayı : 28510
YÖNETMELİK
Ekonomi Bakanlığından:
EKONOMİ BAKANLIĞI DENETİM HİZMETLERİ
BAŞKANLIĞI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Ekonomi Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığının kuruluş ve görevleri ile Denetim Hizmetleri Başkanı, uzmanlar, uzman yardımcıları ve büronun görev, yetki ve sorumluluklarını, Denetim Hizmetleri Başkanı, uzman ve uzman yardımcılarının atanmalarını, çalışma usul ve esasları ile denetlenenlerin yükümlülüklerini düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik 3/6/2011 tarihli ve 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Ekonomi Bakanını,
b) Bakanlık: Ekonomi Bakanlığını,
c) Başkan: Denetim Hizmetleri Başkanını,
ç) Başkanlık: Denetim Hizmetleri Başkanlığını,
d) Başkan Yardımcısı: Denetim Hizmetleri Başkanlığında Başkana yardımcı olmak üzere Müsteşar Onayı ile görevlendirilen uzmanı,
e) Büro: Denetim Hizmetleri Başkanlığı Bürosunu,
f) Müsteşar: Ekonomi Bakanlığı Müsteşarını,
g) Teşkilat Kanunu: 637 sayılı Ekonomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameyi,
ğ) Uzman: Bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, Denetim Hizmetleri Başkanlığına tahsisli kadrolarda görev yapan Dış Ticaret Uzmanlarını ve Dış Ticaret Uzman Yardımcılarını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Teşkilat, Görev Merkezi ve Grup Başkanlıkları
Teşkilat ve bağlılık
MADDE 4 – (1) Başkanlık, denetim yapma yetkisini haiz bir Başkan ile Başkanlığa tahsisli kadrolarda görev yapan yeterli sayıda Dış Ticaret Uzmanı ve Dış Ticaret Uzman Yardımcısından oluşur. Başkanlık doğrudan Müsteşara bağlıdır.
(2) Uzmanlara Bakan, Müsteşar ve Başkan dışında hiçbir makam ve merciden talimat verilemez.
(3) Başkanlığın yazı, hesap, arşiv, kütüphane ve benzeri işleri Başkanlığa bağlı büro tarafından yürütülür.
Görev merkezi ve çalışma grupları
MADDE 5 – (1) Başkanlığın görev merkezi Ankara’dır. Bu merkez, uzmanların da görev merkezidir. Gerektiğinde, Başkanın önerisi, Müsteşarın uygun görüşü ve Bakan Onayı ile Ankara dışında da çalışma grupları ve bunlara bağlı bürolar kurulabilir, aynı yolla değiştirilebilir veya kaldırılabilir.
(2) Çalışma gruplarında, verilen talimatların yerine getirilmesi, büro hizmetlerinin yürütülmesi, uzmanların büroyla ilişkilerinin düzenlenmesi konularında uzmanlardan birisi Başkanlıkça görevlendirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Başkanlık, Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Başkanlığın görev ve yetkileri
MADDE 6 – (1) Başkanlık;
a) Bakanlığın merkez, taşra, yurtdışı teşkilatı ve döner sermaye ile denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığın teşkilat kanunu ve diğer kanunlar ile sair mevzuatla verilmiş görev ve yetkileri çerçevesinde inceleme, denetim ve soruşturma yapmak,
b) Bakanlığın faaliyetlerinin etkinliğini ve verimliliğini değerlendirerek iyileştirici öneriler sunmak, Bakanlığın faaliyetlerine değer katma amacı güden objektif değerlendirmelerde bulunmak,
c) Özel anlaşmalara dayalı olarak Bakanlığa verilmiş görevlere ilişkin konularda ilgili merciler, gerçek ve tüzel kişiler nezdinde inceleme, denetim ve soruşturma yapmak,
ç) Bakanlık teşkilatı ile denetimi altındaki her türlü kuruluşta yürütülen süreçlerde ortaya çıkabilecek riskleri belirlemek, yönetim ve kontrol süreçlerinin yeterliliğini değerlendirmek ve alınması gerekli önlemler hususunda önerilerde bulunmak,
d) Bakanlığın amaçlarını daha iyi gerçekleştirmek, mevzuata, plan ve programa uygun faaliyet göstermesini sağlamak üzere çalışma yapmak ve gerekli teklifleri hazırlamak, gerektiğinde Bakanlıkça yürütülen mevzuat hazırlığı çalışmalarına katılmak,
e) Kaynakların etkin ve verimli olarak kullanılmasını temin etmek üzere Bakanlık teşkilâtındaki bütün birimler ile işbirliği ve koordinasyon içerisinde çalışarak öneriler geliştirmek ve bu yönde politikalar oluşturulmasına katkı sağlamak,
f) Bakanlığın sahip olduğu veya kullandığı bütün yazılımların, donanımların ve bilişim teknolojilerinin yeterliliği, etkinliği, bütünlüğü, sürekliliği, verimli bir şekilde kullanılıp kullanılmadığı, izinsiz erişimlere karşı güvenilirliği, amaçlara ulaşmak için uygunluğu; bilişim sistemlerinde yer alan bütün kayıtların ve bilginin gizliliği ve bunlara erişimlerin kontrol altında tutulup tutulmadığı hususlarında denetimler gerçekleştirmek,
g) Mevzuatın Bakanlığa tanıdığı inceleme, denetim ve soruşturma yetkilerini kullanmak,
ğ) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak,
ile görevli ve yetkilidir.
Başkanlığa atanma
MADDE 7 – (1) Başkan, Bakanlıkta bu Yönetmelik kapsamında denetim yapma yetkisini haiz uzmanlardan en az beş yıl fiilen denetim görevinde bulunmuş olanlar arasından atanır. 10/7/2012 tarihli ve 28349 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki öğrenim şartını haiz olmak kaydıyla Bakanlık teşkilâtında asaleten en az Genel Müdür seviyesinde görev yapmış üst düzey yöneticiler arasından da Başkan olarak atama yapılabilir.
Başkan
MADDE 8 – (1) Başkanın başlıca görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) Başkanlığın 6 ncı maddede belirtilen görevlerinin yürütülmesini sağlamak.
b) Başkanlığı yönetmek, Başkanlığın çalışmalarını düzenlemek ve denetlemek.
c) Gerekli görülmesi halinde, risk odaklı denetim planları ve yıllık programlar hazırlayarak Müsteşar Onayına sunmak ve uygulanmasını sağlamak.
ç) Denetim planları ve yıllık programlar dışında, Müsteşarlık Makamından alınan denetim, inceleme ve soruşturma onay ve talimatları üzerine uzmanları görevlendirmek, onay ve talimatların uygulanmasını izlemek.
d) Denetime ilişkin her türlü konu ile denetim alanındaki gelişmeler ve uluslararası uygulamalar konusunda uzmanların gelişimini gözetmek.
e) Başkanlığın özlük işleri ile ilgili işlemlerinin yürütülmesini sağlamak.
f) Uzman yardımcılarının yetiştirilmesi ile uzmanların mesleki alanda yeterli bilgi, beceri ve deneyime sahip olmasını sağlamak için gerekli çalışmaları yapmak, eğitim programları düzenlemek ve uygulanmasını sağlamak.
g) Gerektiğinde bizzat denetim, inceleme ve soruşturma yapmak.
ğ) Uzmanlardan gelen rapor ve yazıları usul ve esas yönünden incelemek, eksikliklerin giderilmesini sağlamak ve uygun görülen raporları gereği yapılmak üzere ilgili mercilere göndermek ve sonuçlarını izlemek.
h) Denetime tahsis edilen kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak.
ı) Uzmanların mesleki ve bilimsel çalışmalarını özendirmek ve düzenlemek, gerekirse başarılı bulunanların inceleme sonuçlarının yayımını sağlamak.
i) Mevzuatın uzmanlar arasında değişik yorumlandığı hallerde görüş ve uygulama birliğinin sağlanması için gerekli tedbirleri almak.
j) Uzmanların re’sen yazışmaya yetkili bulunmadıkları makam ve kişilerle yapacakları yazışmaları yapmak.
k) Görev alanına giren konularda, uygulamalarda ortaya çıkan mevzuat yetersizliği ve aksaklıklarla ilgili hususlarda inceleme ve araştırma yaptırarak, alınması gereken yasal ve idari tedbirler konusunda Müsteşara teklifte bulunmak.
l) Başkanlığın tüm faaliyet alanına ilişkin uygulama birliğinin sağlanmasına yönelik denetim standartlarının, rehber ve talimatların hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak.
m) Bakan ve Müsteşar tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.
(2) Başkan, Başkanlığın görevlerinin yerine getirilmesinden, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde Müsteşara karşı sorumludur.
Başkan yardımcısı
MADDE 9 – (1) Başkana yardımcı olmak üzere, Başkanın önerisi ve Müsteşar Onayı ile yeterli sayıda uzman Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilebilir.
(2) Başkan, sınırlarını yazılı olarak açıkça belirtmek şartıyla görev ve yetkilerinden bir kısmını başkan yardımcılarına devredebilir.
Başkana vekâlet
MADDE 10 – (1) Başkan, izin, hastalık veya yolculuk gibi geçici sebeplerle görevde bulunamadığı hallerde, başkan yardımcılarından birine gerekli Onay ile vekâlet görevi verilebilir.
Büro
MADDE 11 – (1) Başkanlığın destek hizmetlerini yürüten büro, yeterli sayıda personelden oluşur.
(2) Büronun görevleri şunlardır:
a) Başkanlık yazışmalarını yapmak, Başkanlığa gelen ve giden her türlü evrakın kaydını tutarak ilgilisine ulaştırmak.
b) Uzmanlardan gelen rapor ve diğer yazıları kaydetmek, gereği kadar çoğaltmak ve ilgili yerlere iletmek.
c) Başkanlık çalışmaları ile ilgili kayıt ve dosyaları tutmak, işleri biten rapor ve evrakı düzenli bir şekilde muhafaza etmek, arşiv hizmetlerini yürütmek.
ç) Başkanlık görev alanlarına ilişkin cetvellerle istatistikleri tutmak.
d) Başkanlığın yıllık bütçesini hazırlamak, ödeme emri belgeleri ile diğer mali işlemleri yürütmek, uzmanların çalışma ve hak ediş cetvellerini incelemek ve ilgili yerlere zamanında gönderilmesini sağlamak.
e) Başkanlıkta görev yapan uzmanların ve diğer memurların özlük haklarıyla ilgili idari ve mali işlemlerini yaparak takip etmek ve sonuçlarını ilgililere bildirmek.
f) Başkanlığın taşınır mal işlemlerini yürütmek ve kayıtlarını tutmak.
g) Yönetmelik, genelge ve talimatları uzmanlara yazı veya elektronik ortamda ulaştırmak.
ğ) Başkan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.
(3) Büro bir şube müdürü tarafından yönetilir. Bürodaki iş ve işlemlerin yürütülmesi ile büro personelinin sevk ve idaresinden, Başkan ve başkan yardımcılarına karşı birinci derecede şube müdürü sorumludur.
(4) Büro işlerinde gizlilik esastır. Büro personeli rapor, yazışma ve dosyaları Başkanın izni olmadan kimseye gösteremez, veremez ve görevleri dolayısıyla edindikleri bilgileri açıklayamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uzman ve Uzman Yardımcıları
Uzman yardımcılığına giriş
MADDE 12 – (1) Dış Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliği hükümlerine göre Bakanlığa alınacak Dış Ticaret Uzman Yardımcıları arasından Başkanlığın talebi üzerine ihtiyaç duyulan sayıda Dış Ticaret Uzman Yardımcısı, gerekli Onay ile Başkanlığa tahsisli kadrolara atanır.
Uzman yardımcılarının yetişme dönemi
MADDE 13 – (1) Başkanlığa tahsisli kadrolarda görev yapan uzman yardımcıları, Dış Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliği hükümlerine ilaveten, yetişme süreçlerinin bir parçası olarak, Başkanlık tarafından yapılacak görevlendirmeler sonrasında, uzmanlarla birlikte denetim, inceleme ve soruşturma yapmak üzere üçer aylık üç refakat döneminde bulunurlar.
(2) Uzman yardımcıları, belirtilen süre içinde 17 nci maddede belirtilen görevleri, refakatinde bulundukları uzmanların gözetim ve rehberliğinde yerine getirirler ve aynı maddedeki yetkileri kullanırlar, kendiliğinden inceleme, denetim ve soruşturma yapamaz, rapor düzenleyemezler.
(3) Uzman yardımcıları hakkında refakatinde çalıştıkları uzmanlarca, şekli ve içeriği Başkanlıkça belirlenen tezkiye belgesi düzenlenir ve Başkanlığa gönderilir.
(4) Uzman yardımcılığında on iki ayını tamamlayanlara, refakatinde çalıştığı uzmanların vereceği tezkiye belgesi ile Başkan tarafından yapılan değerlendirme sonucunda olumlu görüş alanlara Müsteşar Onayı ile re’sen inceleme yetkisi verilir ve bu şekilde uzmanların tüm yetkilerine sahip olunur. Olumsuz görüş alanların, yetki alma ve refakatte çalışma süresi uzatılabilir.
(5) Yetki almış uzman yardımcıları düzenledikleri suç duyurusu raporlarını Başkanlık aracılığıyla Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderirler.
Mesleki gelişim ve yetiştirilme
MADDE 14 – (1) Uzman yardımcılığına atananlar, süresi ve içeriği Başkanlık tarafından belirlenecek, denetim mesleğinin gerektirdiği mesleki eğitim programına tabi tutulurlar.
(2) Uzman yardımcıları; uzmanların refakatinde ve Başkanlık tarafından düzenlenecek esaslar ve verilecek talimatlar dâhilinde denetim faaliyetlerinde yetiştirilirler.
(3) Uzman yardımcıları, refakat döneminde refakatinde görevlendirildikleri uzmanlara tabi olarak çalışır ve onların göstereceği işleri yaparlar.
(4) Uzman yardımcılarının yetişmelerinde kendi çaba ve çalışmaları esastır. Bu hususta Başkanlık tarafından düzenlenecek eğitim programları yardımcı ve yol gösterici mahiyettedir.
(5) Uzmanlar;
a) Denetim alanındaki uluslararası standartlar ile modern denetim usulü ve teknikleri,
b) Muhasebe ve finans prensipleri ile teknikleri,
c) Stratejik planda yer alan stratejik amaç ve hedeflerden önemli sapmaları ve bunların sonuçlarını değerlendirecek düzeyde yönetim ilkeleri,
ç) Ekonomi, uluslararası ticaret, hukuk, vergi mevzuatı ve bilişim teknolojileri ile dış ticaret, gümrük, yabancı sermaye, devlet destekleri ve diğer teşvik mevzuatı,
d) Denetim yaptıkları birimlerdeki personelle ve işleri gereği ilişkide bulundukları şahıslarla etkili iletişim kurma,
e) Denetimin amacını, değerlendirmelerini, denetim sonuçlarını ve önerilerini açık ve anlaşılır bir biçimde aktarabilecek düzeyde yazılı ve sözlü iletişim,
f) Denetim görevi sırasında edindikleri bilgilerden ve yaptıkları incelemelerde karşılaştıkları belirtilerden hangilerinin bir inceleme veya soruşturmayı gerektirdiğini tespit etme,
g) Rapor yazma konusunda bilgi ve yeteneklerini geliştirme, bilgisayar destekli denetim tekniklerini kullanma,
konularında yeterli bilgi ve deneyime sahip olacak şekilde kendilerini yetiştirirler.
(6) Uzmanların mesleki gelişimleriyle ilgili uluslararası sertifikaları almaları Başkanlıkça teşvik edilir.
Uzmanlığa atanma
MADDE 15 – (1) Başkanlıkta görev yapan Dış Ticaret Uzman Yardımcılarının Dış Ticaret Uzmanlığına atanmaları, Dış Ticaret Uzmanlığı Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.
Bağımsızlık ve meslek güvencesi
MADDE 16 – (1) Uzmanlar, görevlerini Müsteşar adına ve doğrudan Müsteşara karşı sorumlu olarak bağımsız bir şekilde yerine getirirler.
(2) Denetim Hizmetleri Başkanlığında görevli ve denetim yetkisini haiz uzmanlar, kendi istekleri dışında veya denetim hizmetlerinin gerektiği gibi yürütülmesini engelleyecek sıhhi, ahlaki veya mesleki yetersizlikleri bulunduğu hukuki deliller ile saptanmadıkça görevden alınamaz, diğer birimlerde görevlendirilemez ve başka görevlere atanamazlar. Sıhhi, ahlaki ve mesleki yetersizlik hallerinin sağlık kurulu raporu, denetim elamanı raporu veya kesinleşmiş yargı kararı ile belgelenmesi esastır.
(3) Açık olan maddî ve hukukî durumun bilerek değiştirilmesi veya başka türlü gösterilmesi veya denetim mesleğinin gereklerine ve ilkelerine uyulmaksızın rapor düzenlenip zarara yol açılması gibi haller hariç olmak üzere, uzmanların düzenledikleri raporlardaki kanaat ve teklifleri sebebiyle sorumlu tutulmamaları esastır.
Uzmanların görev ve yetkileri
MADDE 17 – (1) Uzmanlar, Müsteşar adına aşağıdaki görevleri yaparlar:
a) Müsteşarın onayı üzerine, Bakanlığın merkez, taşra, yurtdışı teşkilatı ve döner sermayesi ile denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde inceleme, denetim ve soruşturma yapmak.
b) Gördükleri yanlışlık, eksiklik ve usulsüzlükleri saptayarak işlerin daha iyi yürütülmesi için alınması gereken önlemlerle birlikte durumu Başkanlığa bildirmek.
c) Mevzuatın uygulanmasından doğan aksaklıklar üzerinde incelemeler yaparak önerilerini bir raporla Başkanlığa sunmak.
ç) Görevlerinin yürütülmesi sırasında öğrendikleri yolsuzlukları incelemeye başlamak, durumu derhal Başkanlığa bildirerek gerekiyorsa soruşturma izni istemek, genel hükümlere göre kovuşturulacak suçları doğrudan Cumhuriyet Başsavcılıklarına bildirmek.
d) Bakanlığı ilgilendiren konularda yurt içinde ve dışında inceleme ve araştırmalar yapmak, görevlendirildikleri komisyon, kurs, seminer ve toplantılara katılmak.
e) Yetiştirme programı çerçevesinde eğitilmek üzere refakatlerinde görevlendirilen uzman yardımcılarının meslekte yetişmelerini sağlamak.
f) Başkanlıkça verilen benzeri nitelikteki görevler ile mevzuatla kendilerine verilen diğer görevleri yapmak.
Uzmanların yükümlülükleri
MADDE 18 – (1) Uzmanlar, 14/9/2010 tarihli ve 27699 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Denetim Görevlilerinin Uyacakları Mesleki Etik ve Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uymakla ve mesleğin gerektirdiği davranış kuralları ve ciddiyeti muhafaza ile yükümlü olup; görevlerini dikkatli ve adil olarak yerine getirirler. Ayrıca; uzmanlar,
a) Belge, defter ve kayıtlar üzerine açıklama, ekleme ve düzeltme yapamazlar, elektronik, manyetik ve benzeri bilgi işlem ortamlarındaki bilgi ve kayıtları değiştiremezler.
b) Görevleri dolayısıyla edindikleri gizli ve/veya kişisel bilgi ve belgeleri açıklayamazlar.
c) Denetledikleri kişilerden ve kuruluşlardan görevleriyle bağdaşmayan hizmetleri kabul edemezler, ödünç para alamazlar, şahsi hediye kabul edemezler.
ç) Uzmanlar, denetim görevleri sırasında idari ve icrai işlere müdahale edemezler.
(2) Uzmanlar mesleki gelişimlerinin devamlılığına özen gösterirler.
(3) Uzman olarak çalışmakta iken diğer birimlerde idari göreve atanan veya geçici olarak görevlendirilenler Başkanlıkta tekrar göreve başladıktan sonra, idari görevdeyken sorumlu oldukları alanları iki yıl süreyle denetleyemezler.
(4) Uzmanlar, denetledikleri birimlerin rutin çalışmalarının aksamamasına denetim boyunca özen gösterirler.
(5) Uzmanlar, görevlerini yerine getirirken tarafsız davranırlar. Tarafsızlıklarını etkileyebilecek konuların varlığı halinde, bu durumu Başkanın görüşüne sunmakla yükümlüdürler.
(6) Denetim faaliyetleri denetimle görevlendirilen uzmanlar tarafından yapılır. Denetim yetkisinin devredilmemesi esastır. Uzmanlar gerekli görülen hallerde Başkanın onayıyla, Bakanlık içindeki ve/veya dışındaki konusunda uzman kişilerden yardım alabilirler.
(7) Uzmanlar, görevlerini yerine getirirken gerekli mesleki özen ve dikkati gösterirler. Bu amaçla hataya, ihmale, israfa, verimsizliğe ve denetim elemanlarının tarafsızlıklarını engelleyebilecek her türlü duruma karşı incelemelerini özenle yaparlar.
(8) Uzmanlar, denetim kapsamına giren benzeri konularda ilgili verileri değerlendiren bütün denetim elemanlarının benzer sonuçlara varmalarını sağlayacak bir nesnellik içinde ve sağlıklı değerlendirme yapabilecek düzeyde tatmin edici, güvenilir, açıklayıcı ve denetimin sonuca erişebilmesi için yeterli ve gerekli bilgiyi toplarlar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Denetim Faaliyetleri
Denetim, soruşturma ve inceleme kapsamındaki faaliyetler
MADDE 19 – (1) 6 ncı maddede tanımlanan Başkanlığın denetime ilişkin görevleri, aşağıda belirtilen dört tür faaliyetle yerine getirilir;
a) Denetim faaliyeti.
b) Soruşturma faaliyeti.
c) Ön inceleme faaliyeti.
ç) İnceleme faaliyeti.
Denetim faaliyeti
MADDE 20 – (1) Bakanlığın merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı ile denetimi altındaki her türlü kuruluşta aşağıda belirtilen denetim türlerinden biri ya da birden fazlası bir arada yapılabilir. Denetim faaliyeti; sistem denetimi, uygunluk denetimi ve bilgi teknolojileri denetiminden oluşur.
a) Sistem denetimi: Sistem denetimleri, Bakanlığın iş süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin, yönetsel performansının ve süreçlerdeki kontrollerin değerlendirilmesi amacı ile yapılır. Örgütsel yapı, kontrol sistemi, iş akışları, mevzuat ve yönetim performansı incelenmek suretiyle; süreçlerin, Bakanlığın stratejik planları doğrultusunda amaç ve hedeflerine ne derecede ulaşmış olduğu değerlendirilir.
b) Uygunluk denetimi: Uygunluk denetimi kapsamında Bakanlığın bütün birimlerinde gerçekleştirilen her türlü işlemin ve faaliyetin, Teşkilat Kanunu ile diğer kanunlara, kanun hükmünde kararnamelere, kararlara, tüzüklere, yönetmeliklere, tebliğlere, talimatlara uygun olarak yapılıp yapılmadığı incelenir.
c) Bilişim teknolojileri denetimi: Bakanlığın bilişim teknolojileri altyapısına ilişkin kontrollerin incelenmesi, bilişim teknolojilerinin alımı, kurulumu, işletimi, kullanımı ve hizmet sunumuna ilişkin faaliyeti hakkında bilgi toplayarak, Bakanlık varlıklarının korunması, veri bütünlüğünün ve güvenliğinin sağlanması, kurumsal hedeflere etkin bir şekilde ulaşılması ve kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasındaki katkılarının uluslararası standartlardan yararlanılarak değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Bilişim teknolojileri denetimi, Bakanlığın görev ve faaliyetlerinin yerine getirilmesi sırasında kullanılan uygulama kontrolleri dahil her türlü bilgisayar destekli kontrolün denetimini kapsar.
Soruşturma faaliyeti
MADDE 21 – (1) Soruşturma, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, suç konusu olan ancak 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan eylemleri ile disiplin suçları ve 19/4/1990 tarihli ve 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu kapsamında gerçekleştirilen denetimlerdir.
Ön inceleme faaliyeti
MADDE 22 – (1) Ön inceleme, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılan incelemelerdir.
Soruşturma ve ön incelemede usul
MADDE 23 – (1) Soruşturmada yazılı delillerin toplanarak muhafazası esastır.
(2) Bakanlık personelinden soruşturma ve ön inceleme kapsamında bulunanlar ile bilgisine ihtiyaç duyulanlar bizzat dinlenerek, ifade veya açıklamaları bir tutanakla tespit edilir. Bu tutanak ilgililer tarafından okunarak ileride herhangi bir itiraza yer verilmeyecek şekilde imzalanır.
(3) Soruşturma ve ön inceleme konusuna ilişkin ifade veya açıklamaların alınma usulü; işin mahiyeti, icabı ve ilgililerin özel durumları göz önünde tutularak tespit edilir.
(4) Genel olarak soruşturma ve ön inceleme raporlarında; konuya, olayın gerçekleşme şekline, soruşturma kapsamında olanların durumuna değinilerek; alınan ifadelere ve maddi delillere istinaden olayın tahlili yapılır, suçun veya kusurun sabit olup olmadığı belirtilir. Suç veya kusur sabit ise, kanuni, idari ve mali sorumluluklar ortaya konularak, maddi delillere, bunlar bulunmadığı takdirde ise oluşan kanaate göre önerilerde bulunulur.
(5) Soruşturma ve ön inceleme raporlarına; açıklama ve ifade tutanakları, mümkün olduğu takdirde kanuni deliller veya bunların suretleri de eklenir.
İnceleme faaliyeti
MADDE 24 – (1) Denetim, soruşturma ve ön inceleme faaliyetleri dışında 6 ncı maddede belirtilen konularda yapılan faaliyet ve çalışmalardır.
ALTINCI BÖLÜM
Raporlama ve Rapor Türleri
Rapor türleri
MADDE 25 – (1) Uzmanlar, çalışmaları sonucunda işin özelliğine göre aşağıdaki raporları düzenlerler:
a) Sistem denetimi raporu: Denetlenen birimin iş süreçlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin, yönetsel performansının ve süreçlerdeki riskler ile kontrollerin değerlendirilmesi sonucunda düzenlenen rapordur.
b) Uygunluk denetimi raporu: Bakanlığın bütün birimlerinde gerçekleştirilen her türlü işlemin ve faaliyetin, ilgili mevzuata, talimatlara uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususunda düzenlenen rapordur.
c) Bilişim teknolojileri denetimi raporu: Bakanlığın görev ve faaliyetlerinin yerine getirilmesi sırasında kullanılan uygulama kontrolleri dahil her türlü bilgisayar destekli kontrolün denetimi sonucunda düzenlenen rapordur.
ç) Soruşturma raporu: Memurların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve diğer ilgili mevzuata göre suç oluşturan, ancak 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan tutum, eylem ve işlemlerine ilişkin olarak düzenlenen rapordur. Uzmanlarca yapılan inceleme ve denetimlerde; bu tür suçları işlediği iddia edilen memurlar hakkında onay alınarak soruşturmaya başlamak üzere, durum derhal Başkanlığa bildirilir.
d) Ön inceleme raporu:
1) 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılan incelemeler sonucu düzenlenen rapordur.
2) Uzman, ön inceleme raporlarında inceleme konularını ve suç unsurları ile suçlananlar hakkında hangi kanun maddesine göre kovuşturma yapılması gerektiğini; suçun tespit edilememesi halinde soruşturmaya gerek olmadığına karar verilmesini talep eder ve sebeplerini belirtir.
3) Ön inceleme raporları, mevzuatta belirlenen süreler içinde tamamlanmak ve teslim edilmek zorundadır.
4) Düzenlenen ön inceleme raporlarının asılları iletilmesi gereken yerlere gönderilmek üzere Başkanlığa verilir.
5) 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamına giren suçlar ile diğer mevzuatı ilgilendiren suçlara ilişkin soruşturma evrakı ve ön inceleme raporları birleştirilemez. Ancak evrakın ayrılması imkânı yoksa yetkili mercilere, ön inceleme raporunun ve soruşturma dosyasındaki belgelerin örnekleri gönderilir.
e) İnceleme raporu:
1) Denetim, ön inceleme ve soruşturma raporuna konu olmayan ve 24 üncü maddede sayılan konularda yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen raporlardır.
2) İnceleme raporları konuyla ilgili birimler göz önünde tutularak yeterli sayıda hazırlanır ve Başkanlıkça, gereği yapılmak üzere Müsteşarlık Makamına veya ilgili birimlere intikal ettirilir.
3) Rapor yazımını gerektirecek nitelikte ayrıntılı bilgi ve belge temin edilemediği veya Başkanlıkça uygun görülen durumlarda verilen görevler yazı ile sonuçlandırılabilir.
f) Suç duyurusu raporu:
1) Gerek memurlar gerekse gerçek ve tüzel kişiler hakkında, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamı dışında genel hükümlere göre kovuşturulacak suçlara ilişkin olarak Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderilmek üzere düzenlenen raporlardır.
2) Uzmanlarca yapılan denetim, inceleme ve soruşturmalarda göreve ilişkin olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu veya diğer kanunlar gereğince kamu adına kovuşturulmak üzere Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulması gereken suç konusu bir işlemin tespiti halinde, uzmanlar ihmal ve gecikme göstermeden ilgili suç duyurusu raporlarını, zamanaşımı sürelerinin dolmasından en az altı ay önce Başkanlığa teslim ederler. Bu raporlar bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca okuma ve değerlendirme süreçlerinden geçtikten sonra yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına gizli ve ivedi olarak intikal ettirilir. Memurlar ve diğer kamu görevlilerini kapsamayan suç duyurusu raporları ise doğrudan ilgili Uzman tarafından yetkili ve görevli Cumhuriyet Başsavcılığına gizli ve ivedi olarak gönderilir.
Raporlama ile ilgili genel hükümler
MADDE 26 – (1) Raporlamaya ilişkin olarak aşağıda belirtilen hükümler uygulanır.
a) Denetim, inceleme ve soruşturmalar sonucunda düzenlenen raporlarda, bütün konular tam, anlaşılır, tarafsız ve yapıcı bir şekilde yer alır. Raporlarda, gereksiz tekrarlardan kaçınılarak nesnel değerlendirmelere yer verilmesi esastır.
b) Raporlarda yer alan iyileştirme önerileri, Bakanlığa değer katan, uygulanabilir, olumlu, yapıcı ve Bakanlığın hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacak şekilde düzenlenir.
c) Raporlarda denetimin kapsamı, varsa denetimde saptanan riskler ve bunların olası etkileri, denetim sonuçlarına ilişkin genel bir değerlendirme ve risklerin azaltılması için uygun önerilerin bulunduğu bir yönetici özeti bulunur.
ç) Denetim raporlarında; denetlenen Bakanlık birimlerinde yürütülen iş süreçlerinde mevcut sisteminin yeterliliği konusunda genel bir değerlendirme yapılabilir.
d) Denetim sırasında saptanan ve acil önlem alınması gereken konularla ilgili olarak, gerekli görülen hallerde denetimin bitmesi beklenmeden ayrıca bir yazı veya rapor düzenlenir.
e) Düzenlenen raporlar, bir nüshası uzman tarafından saklanmak, bir nüshası Başkanlıktaki dosyasına konulmak ve diğer nüshaları ilgili birimlere gönderilmek üzere yeterli sayıda düzenlenir. Başkanlık tarafından raporların bir nüshası Müsteşarlık Makamına veya ilgili birimlere intikal ettirilir. Raporun her sayfasının paraflanması ve son sayfasının imzalanması gerekir.
f) Denetim inceleme ve soruşturmalar sonucunda ulaşılan tespit ve yorumların; somut, güvenilir, geçerli kanıtlar ile mevzuata dayandırılmasına özen gösterilir.
Rapor yazma süresi ve Başkanlığa teslimi
MADDE 27 – (1) Raporlar, görevlendirme yazılarında tarih ya da süre belirtilmişse bu tarihte, belirtilmemişse yapılan incelemenin tamamlanmasını müteakip en kısa sürede düzenlenerek Başkanlığa teslim edilir.
(2) Gerekli hallerde veya Başkanlıkça talep edildiğinde incelemeye ilişkin ara sonuç ve tespitler ile incelemenin seyri hakkındaki bilgiler yazı veya rapor halinde Başkanlığa verilir.
(3) Raporlar bir yazı ile Başkanlığa iletilir. Başkanlık tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde ayrıca elektronik ortamda da gönderilir.
Raporların Başkanlıkça incelenmesi
MADDE 28 – (1) Uzmanlardan alınan raporlar ve görüş yazıları, Başkan veya Başkanın havalesi ile işbölümüne göre Başkan Yardımcılarından biri tarafından incelenir. Raporlarda inceleme eksiklikleri, düzeltilmesi veya tamamlanması gereken hususlar varsa, bunların giderilmesi raporu düzenleyen uzmandan yazılı veya sözlü olarak istenir ve bu eksiklikler acilen giderilir.
(2) Raporların incelenmesi için, Başkanın belirleyeceği üç uzmandan oluşan Rapor Tetkik Komisyonu Müsteşar Onayı ile oluşturulabilir.
(3) Yazılan raporlar üzerine, eksik incelemeye ilişkin hususlar haricinde uzman ile Başkanlık arasında raporun esasına ilişkin bir görüş ayrılığı oluşması ve uzmanın Başkanlık görüşüne katılmaması halinde, Başkanlık ilgili raporu, Rapor Tetkik Komisyonuna değerlendirilmek üzere gönderebilir. Komisyonun görüşünü Başkanlığa sunması üzerine, Başkanlık Komisyon görüşünü dikkate alarak mütalaasını oluşturur ve raporu düzenleyen uzmanın görüşü ile birlikte Müsteşara sunar. Raporda Müsteşar tarafından onaylanan görüş doğrultusunda işlem yapılabileceği gibi Müsteşarın onayı üzerine başka uzmanlara da konunun tekrar incelenmesi ve/veya soruşturulması görevi verilebilir.
(4) Raporun birden fazla uzman tarafından düzenlenmesi ve uzmanlar arasında raporun sonuçları ile ilgili görüş farklılıklarının bulunması halinde, bu farklılıklar raporda belirtilir. Rapor, Başkanlık tarafından incelenir. Raporda mevcut farklı görüşlerden yeniden değerlendirilmesi istenen hususlar ilgili uzmandan yazılı olarak istenir. Uzmanın isteğe katılmaması halinde, bu maddenin üçüncü fıkrasındaki hükme göre işlem yapılır.
Raporlar üzerine yapılacak işlemler
MADDE 29 – (1) 28 inci maddede belirtilen işlemleri müteakiben Raporlar Onay alınması gereken durumlarda gerekli Onay alınarak, diğer durumlarda doğrudan gereği yerine getirilmek üzere ilgili birimlere ve/veya mercilere gönderilir.
(2) Başkanlık tarafından, raporların sonuçlarına ilişkin gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını takip edecek bir izleme sistemi kurulabilir.
(3) Raporlar üzerine idarenin uyguladığı işlemlere ait geri bildirimler ilgili birim tarafından 60 gün içinde Başkanlığa iletilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Diğer idari birimlerden Başkanlığa geçişler
MADDE 30 – (1) Mesleğe Dış Ticaret Uzman Yardımcısı olarak başlamak şartı ile Bakanlığın diğer hizmet birimlerinde görev yapmakta olan Dış Ticaret Uzman ve Uzman Yardımcıları, Başkanlığın teklifi ve gerekli onay ile Başkanlığa tahsisli kadrolara atanabilirler.
(2) Bu şekilde Başkanlığa tahsisli kadrolara Dış Ticaret Uzmanı veya Dış Ticaret Uzman Yardımcısı olarak atananlar, denetim mesleğinin gerektirdiği temel eğitim ile sayısı ve süresi Başkanlıkça belirlenecek refakat dönemini tamamlamak ve olumlu tezkiye almak zorundadır.
(3) İkinci fıkra uyarınca denetim mesleğinin gerektirdiği temel eğitim ile refakat dönemlerini tamamlayarak olumlu tezkiye alanlara Müsteşar Onayı ile re’sen inceleme yetkisi verilir. Olumsuz tezkiye alanların, yetki alma ve refakatte çalışma süresi uzatılabilir.
(4) Bu madde kapsamında Başkanlığa tahsisli kadrolara atananlardan temel eğitim ve refakat dönemi sonunda denetim mesleğini yapamayacağı anlaşılanlar Başkanlığın bu konudaki teklifi üzerine gerekli onay ile Bakanlığın diğer birimlerindeki kadrolara atanırlar.
Yurt dışında eğitim, mesleki inceleme ve araştırma
MADDE 31 – (1) Denetim Hizmetleri Başkanlığına tahsisli kadrolarda görev yapan uzmanlar, Bakanlığı ilgilendiren konularda mesleki inceleme ve araştırma yapmak üzere, Başkanın önerisi ve gerekli onay ile bir yılı geçmemek üzere yurt dışına gönderilebilirler.
(2) Uzmanlar ayrıca, 657 sayılı Kanun ve 21/1/1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik ile 17/4/2012 tarihli ve 28267 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ekonomi Bakanlığınca Lisansüstü Öğrenim Amacıyla Yurt Dışına Personel Gönderilmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yurt dışına gönderilebilir.
İşin devri
MADDE 32 – (1) Uzmanlar kendilerine verilen görevleri bizzat sonuçlandırırlar. Başkanlığın yazılı talimatı olmaksızın görevler devredilemez.
(2) İşin devri durumunda devir tutanağı düzenlenir. En az üç nüsha olarak düzenlenecek tutanakta; görevin konusu ile yapılan işlerin ayrıntılarına yer verilir. Ayrıca elde edilen bilgi ve belgeler bir listeyle tutanağa eklenerek işi devralan uzmana imza karşılığı verilir.
(3) Devir tutanağı ve eki belgelerin ikinci nüshası bir yazı ile devreden uzman tarafından Başkanlığa gönderilir.
Grup halinde çalışma
MADDE 33 – (1) Uzmanlar ilke olarak bağımsız olarak görev yaparlar ancak Başkanlıkça gerekli görülen hallerde veya işin niteliği gereği grup halinde de görevlendirilebilirler.
(2) Grup halinde görevlendirmelerde, grubun koordinasyonundan, çalışmanın düzenlenmesinden ve işin sonuçlandırılmasından gruptaki en kıdemli uzman yetkili ve sorumludur.
Denetime tabi olanların yükümlülüğü
MADDE 34 – (1) Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde Başkanlıkta görevli uzmanlara göstermek ve bunları uzmanların saymasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Başkanlıkta görevli uzmanlar, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri, internet, intranet ve benzeri ağlardaki veri tabanlarını, elektronik, manyetik ve benzeri ortamlardaki bilgi ve kayıtları istemeye yetkilidir. Kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur.
(2) Asılları alınan belgelerin onaylanmış örnekleri ilgili birim tarafından dosyasında saklanmak üzere muhafaza edilir.
(3) Denetim, inceleme ve soruşturma yapılan birim ve kuruluşların yöneticileri, hizmetin gereği gibi yürütülebilmesi için, uzmanlara görevleri süresince hizmet gereklerine uygun bir çalışma yeri sağlamak ve diğer önlemleri almak zorundadırlar.
(4) Denetime başlanan kuruluş görevlilerine daha önce verilmiş izinlerin kullanılması, hastalık ve zorunlu nedenler dışında, uzmanın istemi üzerine denetim sonuna kadar ertelenebilir.
(5) İznini kullanmaya başlamış olanlar zorunluluk bulunmadıkça geri çağrılmaz.
Görevden uzaklaştırma
MADDE 35 – (1) Uzmanlar, haklarında görevden uzaklaştırma hükümlerinin uygulanabileceği görevlileri;
a) Para ve para hükmündeki evrak ve senetleri, mal ve eşyayı, bunların hesaplarını, belge ve defterlerini, elektronik, manyetik ve benzeri bilgi işlem kayıtlarını göstermekten ve soruları cevaplamaktan kaçınmaları denetim, inceleme ve soruşturmayı güçleştirecek, engelleyecek veya yanlış yollara sürükleyecek davranışlarda bulunmaları,
b) 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun 17 nci maddesi kapsamına giren eylem ve işlemleri yapmış olmaları,
c) Evrakta sahtecilik ve/veya kayıtlarda tahrifat yapmış bulunmaları,
ç) Ceza ve disiplin kovuşturmasını gerektiren, görevle ilgili başkaca önemli yolsuzluklarda bulunmaları veya açıkça ortaya konulması koşuluyla kamu hizmeti gerekleri yönünden görev başında kalmalarının sakıncalı olması,
hallerinde denetim, inceleme ve soruşturmanın her aşamasında, geçici bir önlem niteliğinde olmak üzere, 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca görevden uzaklaştırmasını, Başkanlık aracılığıyla atamaya yetkili amirden isteyebilirler.
Göreve iade
MADDE 36 – (1) Denetim, inceleme ve soruşturma sonunda disiplin nedeniyle memurluktan çıkarılmasına veya cezai işlem uygulanmasına gerek kalmayanlar için, alınmış olan görevden uzaklaştırma önleminin kaldırılması, uzmanlarca, Başkanlık aracılığıyla derhal atamaya yetkili amire önerilir.
Haberleşme
MADDE 37 – (1) Uzmanlar Bakanlığın taşra ve yurtdışı teşkilatı, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerle doğrudan yazışma yapabilirler. Ancak, Başbakanlık, Bakanlıklar ile bunların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşları, Bakanlığın merkez teşkilatı birimleri ve uzmanlar arası yazışmalar Başkanlık aracılığıyla yapılır.
(2) Yazışmalar, Başkanlıkça uygun görülmesi halinde, elektronik doküman veya elektronik posta ile de yapılabilir.
(3) Uzmanlar, görevli gittikleri yerlere varışlarını uygun haberleşme araçlarıyla, Başkanlığa aynı gün haberdar edecek şekilde bildirirler. Uzmanlar, Başkanlığın duruma göre yazılı veya sözlü iznini almadan bulundukları yerden ayrılamazlar.
Kimlik belgesi ve mühür
MADDE 38 – (1) Uzmanlara mühür beratıyla birlikte bir mühür ile Bakan veya Müsteşar tarafından imzalanmış bir kimlik belgesi verilir. Kimlik belgesinde uzmanların görev ve yetkilerini belirten özet bilgiler yer alır.
(2) Mühür ve kimlik kartlarının muhafazasından uzman sorumludur. Bunların kaybedilmeleri halinde, durum derhal Başkanlığa bildirilir.
Dosya düzeni
MADDE 39 – (1) Uzmanlar, yazdıkları raporlar ve yazılarının birer nüshalarını ve Başkanlıktan gelen yazılar ile alt düzenlemeleri özel dosyalarında saklarlar ve gönderdikleri yazılara özel sayılarını verirler.
(2) Uzmanlar tarafından yazılan yazılara her takvim yılı birden başlamak üzere genel bir sayı ile birlikte Başkanlık içi ve Başkanlık dışı yazışmalar için ayrı ayrı olmak üzere ikinci bir sayı verilir.
Hakedişler ve diğer giderlerin ödenmesi
MADDE 40 – (1) Uzmanlar yolluklarını; bilirkişi, posta ve diğer taşıma giderlerine konu hizmet alımı karşılıklarını aylık olarak düzenleyecekleri hakediş cetvellerinde gösterirler.
(2) Hakediş cetveli, geçici görev yolluğu bildirimi ve harcamalara ilişkin diğer belgeler engelleyici bir durum yok ise bir sonraki ayın 10 uncu gününe kadar tahakkuk işlemleri için Başkanlığa ulaştırılır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 41 – (1) 26/3/1995 tarihli ve 22239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticaret Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 42 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 43 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Ekonomi Bakanı yürütür.