Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
27 Mart 2015 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 29308
YÖNETMELİK
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinden:
TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARI BİRLİĞİ DİSİPLİN YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği üyelerinden, meslek onuruna, meslek ilke ve kurallarına, sermaye piyasası faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin mevzuata ve Birlik kararlarına aykırı hareket edenler hakkında uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin ilke ve yöntemleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği üyesi aracı kurumlar, bankalar, portföy yönetim şirketleri ve payları borsada işlem gören yatırım ortaklıkları bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendine ve 5/2/2014 tarihli ve 2014/5934 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Statüsünün 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak düzenlenmiştir.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Banka: Mevduat, katılım ile kalkınma ve yatırım bankalarını,
b) Birlik: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğini,
c) Başkan: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Yönetim Kurulu Başkanını,
ç) Genel Kurul: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Genel Kurulunu,
d) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,
e) Komite: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Disiplin Komitesini,
f) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
g) Sermaye Piyasası Araçları: Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde belirlenen menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçlarını,
ğ) Sermaye Piyasası Faaliyetleri: Kanunun 34 üncü maddesinde sayılan faaliyetleri,
h) Sermaye Piyasası Kurumları: Kanunun 35 inci maddesinde sayılan kurumları,
ı) Statü: 5/2/2014 tarihli ve 2014/5934 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Statüsünü,
i) Üye: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği üyesi olan aracı kurum, banka, portföy yönetim şirketi ve payları borsada işlem gören yatırım ortaklığını,
j) Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri: Kanunun 37 nci maddesinde sayılan hizmet ve faaliyetleri,
k) Yatırım Kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumlarını ve bankaları,
l) Yönetim Kurulu: Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Disiplin Cezası Türleri ve Disiplin Cezası Gerektiren Fiiller
Disiplin cezası türleri
MADDE 5 – (1) Bu Yönetmelik hükümleri kapsamında uygulanacak disiplin cezaları Statünün 24 üncü maddesi çerçevesinde uyarı, kınama, Birlik üyeliğinden geçici çıkarma ve Birlik üyeliğinden sürekli çıkarmadır.
Uyarı
MADDE 6 – (1) Üyeye, mesleğinin icrasında, yükümlülük ve davranışlarında daha dikkatli ve itinalı hareket etmesi gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarıyı gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Birlikçe yayımlanan, yönetmelik, genelge, tebliğ ve kararlarla belirlenen ilke ve yöntemlerin yerine getirilmesinde kayıtsız ve dikkatsiz davranmak,
b) Üyelik görev ve sorumluluklarına karşı kayıtsızlık göstermek veya bunları yerine getirmemek,
c) Müşteri talimatlarına karşı kayıtsız ve dikkatsiz davranmak,
ç) Birliğin itibarını zedeleyici sözler sarf etmek,
d) Sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle kendilerine tevdi edilen veya kendilerinde bulunan müşteri sırlarının güvenliği için gerekli özeni göstermemek,
e) Yukarıda sayılanlar dışında, mesleğin onuruna, meslek düzen ve geleneklerine aykırı ihmalkar davranışlarda bulunmak.
Kınama
MADDE 7 – (1) Üyenin, mesleğinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Kınamayı gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Birlikçe yayımlanan, yönetmelik, genelge, tebliğ ve kararlarla belirlenen ilke ve yöntemleri kusurlu veya kasıtlı olarak yerine getirmemek,
b) Üyelik görev ve sorumluluklarını kusurlu veya kasıtlı olarak yerine getirmemek,
c) Müşteri talimatlarını kusurlu veya kasıtlı olarak hiç veya gereği gibi yerine getirmemek,
ç) Birliğin ve mesleğin itibarını zedeleyici elektronik ortamdakiler de dahil olmak üzere her türlü yazılı yayında veya eylem ve işlemde bulunmak, açıklama yapmak,
d) Mesleğin yürütülmesi esnasında meydana gelen çıkar çatışmalarında kusurlu veya kasıtlı olarak adil ve tarafsız davranmamak,
e) Yeterli iç denetim sistemi kurulmaması ve gerekli denetimin yapılmaması sonucu çalışanlarının sermaye piyasasını ve meslek itibarını olumsuz etkileyecek şekilde suistimal ve yolsuzluklarına sebebiyet vermek,
f) Diğer üyeler hakkında asılsız ihbar ve şikayette bulunmak,
g) Birlik organlarının çalışmalarını aksatıcı tutum ve davranışlarda bulunmak,
ğ) Müşterilere ve Birlik personeline, genel kabul gören davranış biçimleri dışında her türlü söz, fiil ve hareketlerde bulunmak,
h) Birlik yetkili personelince yapılacak her türlü incelemeye engel olmak, bu personelce istenilecek bilgi ve belgeleri vermemek ve kolaylık göstermemek,
ı) Yukarıda sayılanlar dışında meslek onuruna, meslek düzen ve geleneklerine aykırı kusurlu veya kasıtlı hareketlerde bulunmak,
(2) Üyeye bir defa uyarı cezası verildikten sonra bu Yönetmelikte cezaların sicilden silinmesi için belirlenen süre içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenmesi halinde üyeye kınama cezası verilir.
Birlik üyeliğinden geçici çıkarma
MADDE 8 – (1) Yapmış olduğu bir fiil veya işlem sonucu disiplin cezası ya da idari para cezası alan Birlik üyesinin, fiilin mahiyet ve önemi dikkate alınarak altı ayı aşmamak üzere geçici bir süre için Birlik üyeliğinden çıkarılması ve Birlik üyesi olmasının getirdiği haklardan mahrum edilmesidir.
(2) Birlik üyeliğinden geçici çıkarmayı gerektiren fiil ve haller Kanunun 106, 107 ve 109 uncu maddelerinde belirtilen sermaye piyasası suçlarını işlemek veya bu suçları işleyen kişilere kasıtlı olarak ortam hazırlamaktır.
(3) Yukarıda sayılan sermaye piyasası suçları nedeniyle ceza uygulanması için, fiilin suç olduğunun ve üyeyle doğrudan bağlantılı olduğunun ilk derece mahkemesinin kararı ile sabit olması gereklidir.
Birlik üyeliğinden sürekli çıkarma
MADDE 9 – (1) Birlik üyeliği sıfatının sona erdirilmesidir.
(2) Birlik üyeliğinden sürekli çıkarmayı gerektiren fiil ve haller Kanunun 110 uncu maddesinde belirtilen güveni kötüye kullanma ve sahtecilik suçlarını işlemektir.
(3) Yukarıda sayılan sermaye piyasası suçları nedeniyle ceza uygulanması için, fiilin suç olduğunun ve üyeyle doğrudan bağlantılı olduğunun ilk derece mahkemesinin kararı ile sabit olması gereklidir.
(4) Bir defa Birlik üyeliğinden geçici çıkarma cezası verildikten sonra bu Yönetmelikte cezaların sicilden silinmesi için belirlenen süre içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenmesi halinde üyeye Birlik üyeliğinden sürekli çıkarma cezası verilir.
Disiplin cezalarının belirlenmesine ve uygulamasına dair genel hükümler
MADDE 10 – (1) Bir fiil ile Yönetmeliğin muhtelif maddelerinin ihlal edilmesi durumunda üyeye ağır olan disiplin cezası verilir. Ancak Yönetim Kurulu, fiilin nitelik ve önemini dikkate alarak, bu Yönetmelikte yer alan cezaların bir veya birkaçını birlikte verebilir.
(2) Disiplin cezası gerektiren fiillerin nitelik ve önemi göz önünde tutularak, bu fiiller için gerektiğinde bir derece ağır veya bir derece hafif ceza uygulanmasına karar verilebilir.
(3) Üyenin cezaların sicilden silinmesi için belirlenen süre içinde iki defa disiplin cezası gerektiren fiil işlemesi halinde, bu süre içinde işleyeceği her yeni fiil için verilmesi gereken ceza bir derece ağırlaştırılır. Bu hüküm Birlik üyeliğinden geçici ve sürekli çıkarma cezalarına uygulanmaz.
(4) 6, 7, 8 ve 9 uncu maddelerde öngörülen ve disiplin cezası uygulanmasını gerektiren fiillere nitelik ve önemleri itibariyle benzer eylemlerde bulunanlara da aynı türden disiplin cezası uygulanır.
(5) Birlik üyeliğinden geçici ve sürekli çıkarma cezalarının 16 ncı madde uyarınca kesinleşmesi halinde, durum en çok beş iş günü içinde Kurula bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Disiplin Komitesi ve Disiplin Soruşturmasının Yürütülmesi
Disiplin komitesi
MADDE 11 – (1) Komitenin görevleri, bu Yönetmelikte öngörülen disiplin suçları ile ilgili disiplin soruşturmalarının yürütülmesinde Yönetim Kuruluna yardımcı olmak üzere gerekli incelemeleri yapmak, bu Yönetmelikte yer alan hükümlere göre görüş belirlemek, hazırladığı inceleme raporunu Yönetim Kurulu Başkanlığına sunmaktır.
(2) Statü uyarınca iki yıl süreyle görev yapmak üzere Genel Kurulca seçilen beş üye kendi aralarında bir başkan ve bir başkan vekili seçer. Komite, en az üç üyenin hazır bulunmasıyla toplanır ve karar için en az üç olumlu oy gerekir. Çekimser oy kullanılamaz. Kararlar gerekçeli olmak zorundadır. Karşı oy kullanan üye de görüşünün gerekçesini kararda belirtmek zorundadır.
(3) Komite üyeleri, doğrudan ve dolaylı olarak kendilerini veya kendileri ile ilgili kişileri ya da temsilcisi oldukları kuruluşu ilgilendiren kararların alınmasında toplantılara katılamaz ve oy kullanamazlar.
(4) Birlik Hukuk İşleri Müdürlüğü Komitenin gerekli gördüğü bilgi ve belgelerin istenmesi konusunda yazışmaları ve Disiplin Raporunun hazırlanmasında raportörlüğünü yapar. Disiplin Komitesi raportörü Hukuk İşleri Müdürüdür.
(5) Soruşturma süresince Komitenin çalışmaları Komite Başkanı tarafından koordine edilir. Komite Başkanı çalışmaların rapora bağlanması, dosyalanması ve belgelendirilmesi için gerekli düzeni oluşturur.
Soruşturmanın başlatılması
MADDE 12 – (1) Yönetim Kurulu, disiplin dosyasını, ihbar veya şikayet üzerine ya da re’sen üyeler hakkındaki soruşturmayı başlatmak üzere Komiteye havale eder. Komite, Yönetim Kurulu tarafından kendisine havale edilen disiplin dosyası ile ilgili işlemlere en geç on iş günü içinde başlar.
(2) İhbar veya şikayet bildiriminde bildirimi yapanın açık kimliği, adresi, hakkında bildirimde bulunulan üye, ihbar ve şikayet konusu, maddi olaylar ve bildirim tarihi belirtilir. Varsa konuyla ilgili bilgi ve belgeler başvuru dilekçesine eklenir.
(3) Bildirimde bulunan kişinin kimliği yasal zorunluluklar dışında saklı tutulur.
Soruşturma yöntemi
MADDE 13 – (1) Yapılacak soruşturmada, yazılı savunma istenmesi zorunludur.
(2) Savunma için verilecek süre suçlamanın üyeye tebliği tarihinden itibaren on iş günüdür. Komite, savunma istemesi için Komite Raportörünü yetkili kılabilir. Belirlenen süre içinde savunmasını vermeyen üye, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Geçerli mazeret bildiren veya mücbir sebeple savunma yapmadığı anlaşılan üye için savunma verme süresi suçlamanın üyeye tebliği tarihinden itibaren yirmi iş günüdür.
(3) Komite, hakkında soruşturma yapılan üyenin talebi üzerine veya re’sen, ilgilileri ayrı ayrı dinlemek üzere davet edebilir. Görüşme sonuçları tutanağa bağlanır ve ilgililerce imzalanır. Haklı bir gerekçeye dayanmaksızın davete uymayanların dinlenmesinden vazgeçilir.
(4) Komite, başvuruyla ilgili kanıtları toplamak, olayla ilgili kişilerin bilgilerine başvurmak hakkına sahiptir. Komite, delillerin gösterilme ve incelenme şeklini olayın niteliğini dikkate alarak belirler.
(5) Komite, disiplin dosyası ile ilgili raporunu savunma için verilecek süreler hariç en geç altmış iş günü içinde düzenler ve kararını Yönetim Kurulunun onayına sunulmak üzere Başkana bildirir. Başkan, Komite kararını ilk Yönetim Kurulu toplantısının gündemine alır. Yönetim Kurulu raporda eksiklik görürse, eksikliği en fazla yirmi iş günü içinde tamamlatmak üzere dosyayı iade eder.
Yönetim kurulu kararı ve tebligat
MADDE 14 – (1) Yönetim Kurulu, Komitenin verdiği kararı aynen kabul edebileceği gibi, gerekçesini belirtmek suretiyle farklı bir karar da alabilir. Yönetim Kurulu, ihbar, şikayet ya da re’sen başlattığı soruşturmayı bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, mevzuat, örf ve adet ile hakkaniyet ilkeleri uyarınca inceleyerek karara bağlar.
(2) Yönetim Kurulunun kararı, alındığı günü izleyen beş iş günü içinde iadeli taahhütlü mektupla, ihbar veya şikayette bulunan kişinin ve hakkında inceleme yapılan üyenin Birliğe bildirdiği adreslerine göndermek veya elden imza karşılığı teslim edilmek suretiyle tebliğ edilir.
Kararlara itiraz
MADDE 15 – (1) Üyeler, verilen disiplin kararlarına karşı, kararın tebliğini izleyen on iş günü içinde Kurul nezdinde itiraz edebilirler. Bu itiraz dilekçesi Birlik Yönetim Kurulu Başkanlığına verilir ve Birlik aracılığıyla Kurula gönderilir.
Kararların kesinleşmesi
MADDE 16 – (1) Kararlar, 15 inci maddede belirtilen süreler içinde üyelerin Kurula itiraz etmemeleri halinde veya üyelerce Kurul nezdinde yapılan itiraz hakkında Kurul kararının üyeye tebliğiyle kesinleşir. Ancak Birlik üyeliğinden geçici ve sürekli çıkarmaya dair kesinleşmiş olan disiplin cezalarının uygulanması için Yönetim Kurulu tarafından ilave bir süre gerektiğine kanaat getirilirse, bu süre disiplin cezasının kesinleştiği tarihten itibaren on iş gününden fazla olmamak üzere belirlenir.
(2) Bu Yönetmelik uyarınca Birlik üyeleri hakkında yürütülen disiplin soruşturmaları sonucu kesinleşen kararlar hakkında bilgiler, Yönetim Kurulunun belirlediği esaslar çerçevesinde duyurulur.
Disiplin soruşturmalarının, idari soruşturma ve ceza kovuşturmalarıyla birlikte yürütülmesi
MADDE 17 – (1) Üyenin sorumluları hakkında cezai kovuşturmaya başlanmış olması, aynı fiilden dolayı üye için disiplin soruşturması yapılmasını engellemez.
(2) Birlik üyesinin bir fiili nedeniyle Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Kurul tarafından idari para cezası tesis edildiği durumlarda, aynı fiile ilişkin olarak, Birlik tarafından ayrıca idari para cezası tesis edilmez.
Soruşturma ve ceza zamanaşımı
MADDE 18 – (1) Disiplin cezası gerektiren fiillerle ilgili olarak bu Yönetmelikte yer alan usuller çerçevesinde soruşturmaya başlanabilmesi için fiillerin işlendiği tarihten itibaren bir yıldan fazla süre geçmemiş olması gerekir.
(2) Disiplin cezası gerektiren fiiller, aynı zamanda ceza kovuşturmasını da gerektiriyorsa ve bu fiiller için ilgili mevzuatlarında bu maddede belirtilenlerden daha uzun bir zamanaşımı süresi belirlenmişse, ceza kovuşturması için belirlenen zamanaşımı süresi disiplin soruşturmasında da esas alınır.
(3) Disiplin cezasını gerektiren fiillerle ilgili 16 ncı madde kapsamında kesinleşen kararın iki yıl içinde uygulanamaması halinde verilen ceza zamanaşımına uğrar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Disiplin Cezalarının Üye Siciline Kaydına İlişkin Esaslar
Disiplin cezalarının sicile kaydı ve tekerrüre esas alınması
MADDE 19 – (1) Uygulanacak disiplin cezasının kesinleşmesi ile disiplin cezası ilgili üyenin Birlik nezdindeki siciline işlenir.
(2) Birlik tarafından tutulacak sicil bilgileri, oluşturulacak Sicil Kayıt Sisteminde üyeler ve disiplin cezası türlerine göre yıllar itibariyle saklanır. Kesinleşen karar ve karara esas tüm belgeler ise beş yıl süreyle saklanır. Disiplin cezalarında kararın kesinleşmesinden başlayarak beşinci yılın sonunda sicil kayıt defterindeki sicil kayıtları silinir.
(3) Üye, verilen disiplin cezasının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde disiplin cezası uygulanmasını gerektirecek herhangi bir fiil işlemediği takdirde, siciline işlenen önceki disiplin cezaları tekerrüre esas alınmaz.
Sicile ilişkin bilgilerin açıklanması
MADDE 20 – (1) Birlikçe tutulan sicil kayıt bilgileri Kurul, borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalar ile Birlikçe uygun görülecek diğer kişi ve kuruluşlara açık tutulur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İdari Para Cezası
İdari para cezası
MADDE 21 – (1) Birlik Statüsüne, Birlikçe yayımlanan, yönetmelik, genelge ve alınacak kararlarla belirlenen ilke ve yöntemlere uymayan üyeler hakkında Kanunun 103 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca verilen cezadır.
(2) Birlik üyesinin bir fiili nedeniyle Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza verildiği durumda, aynı fiil için bu hüküm uygulanmaz.
(3) İdari para cezası, Kanunun 103 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan parasal sınırlar içinde, Komite tarafından yapılacak inceleme ve soruşturma sonucu hazırlanacak rapor çerçevesinde Yönetim Kurulunca belirlenir.
(4) İdari para cezalarının uygulanmasında Kanunun 105 inci maddesinde belirlenen usul ve esaslar uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Geçiş süresi
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılan ve devam eden disiplin soruşturmalarına bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Yönetim Kurulu yürütür.