Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
23 Ekim 2015 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 29511
TEBLİĞ
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
OPSİYONLARDAN KAYNAKLANAN PİYASA RİSKİ İÇİN STANDART
METODA GÖRE SERMAYE YÜKÜMLÜLÜĞÜ HESAPLANMASINA
İLİŞKİN TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI
HAKKINDA TEBLİĞ
MADDE 1 – 28/6/2012 tarihli ve 28337 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Opsiyonlardan Kaynaklanan Piyasa Riski İçin Standart Metoda Göre Sermaye Yükümlülüğü Hesaplanmasına İlişkin Tebliğin 2 nci maddesinde yer alan “(2)” ibaresi “(1)” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 2 – Aynı Tebliğin 3 üncü maddesinde yer alan “(3)” ibaresi “(1)” olarak değiştirilmiştir.
MADDE 3 – Aynı Tebliğin 3 üncü maddesinin bu Tebliğin 2 nci maddesiyle numarası “(1)” olarak değiştirilen fıkrasının (ç), (f), (g), (o), (p), (s) ve (u) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“ç) Delta: Opsiyonun fiyatının, opsiyon sözleşmesine konu varlığın fiyatında meydana gelebilecek değişmeye olan duyarlılığını,”
“f) Gama: Opsiyon deltasının, opsiyon sözleşmesine konu varlığın fiyatında meydana gelebilecek değişmeye olan duyarlılığını,
g) Genel piyasa riski oranı: Yönetmeliğin 18 ve 21 inci maddelerinde yer alan ilgili pozisyon ve finansal araçlara ilişkin genel piyasa riski sermaye yükümlülüğü oranlarını,”
“o) Ro: Opsiyonun fiyatının, faiz oranındaki değişime olan duyarlılığını,”
“p) Spesifik risk oranı: Yönetmeliğin Üçüncü Kısmının İkinci Bölümü ile 21 inci maddesinde yer alan ilgili pozisyon ve finansal araçlara ilişkin spesifik risk sermaye yükümlülüğü oranlarını,”
“s) Teta: Opsiyonun fiyatının, zamana göre değişim oranını,”
“u) Vega: Opsiyonun fiyatının, opsiyon sözleşmesine konu finansal aracın fiyatının volatilitesindeki değişime olan duyarlılığını,”
MADDE 4 – Aynı Tebliğin 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“(1) Bu metot ile sermaye yükümlülüğü, dolaylı sermaye yükümlülüğü hesaplaması ve 8 inci maddedeki usul ve esaslar çerçevesinde gama ve vega riskleri için sermaye yükümlülüğü hesaplamalarından oluşur. Dolaylı sermaye yükümlülüğü hesaplaması, opsiyon yazıcısı bankaların, opsiyonlarının delta eşdeğerlerini opsiyona konu varlığa ilişkin bir pozisyon olarak bu varlığın tabi olduğu riskler çerçevesinde Yönetmeliğin genel piyasa riski, spesifik risk, kur riski ve emtia riski için sermaye yükümlülüğü hesaplamalarına dahil etmelerini ifade eder. Bu işlemde opsiyon yazıcısı banka için alım opsiyonları sözleşmeye konu varlıkta kısa; satım opsiyonları ise sözleşmeye konu varlıkta uzun pozisyon olarak dikkate alınır.
(2) Dayanak varlığın borçlanma aracı veya faiz oranı olması halinde delta eşdeğerleri faiz oranı riski hesaplamasındaki esaslar çerçevesinde ilgili vade dilimine alınır. Söz konusu opsiyonlarda faiz oranı riski hesaplamasına konu diğer türev ürünlerde olduğu gibi iki bacaklı bir yaklaşım uygulanır. Opsiyona konu sözleşmenin faiz oranı future sözleşmesi gibi bir türev ürün olması halinde pozisyonların vadesi, faiz oranı riski hesaplamasında olduğu gibi, işleme konu finansal sözleşmenin işleme konulduğu tarihteki ve sözleşmenin vadesinin geldiği tarihteki durumu dikkate alınmak suretiyle bulunur ve tespit edilen vadeye sahip pozisyonlar olarak işlem görür.”
MADDE 5 – Aynı Tebliğin 8 inci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarının (a) bentleri sırasıyla aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“a) Faiz oranı opsiyonları için, sözleşmeye konu araç eğer bir tahvil/bono ise sözleşmeye konu aracın piyasa değeri, Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yer alan vade merdiveni tablosunda 7 nci maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak tespit edilecek vadeye karşılık gelen vade dilimine ait risk ağırlıkları ile çarpılır. Sözleşmeye konu varlık, tahvil/bono dışında getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş bir araç ise, eşdeğer bir hesaplama yine Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yer alan vade merdiveni tablosundaki varsayılan getiri değişimleri dikkate alınarak yapılır.”
“a) Faiz oranları için, Yönetmeliğin 18 inci maddesindeki vade merdiveni tablosunda belirtilen her bir vade dilimi.”
MADDE 6 – Aynı Tebliğin 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“
MADDE 9 – (1) 7 ve 8 inci maddeler uyarınca yapılacak hesaplamalarda kullanılacak delta, gama ve vega değerleri, bankaya özel opsiyon fiyatlama modeli esas alınarak bulunur. Banka ilgili opsiyon fiyatlama modelinin oluşturulmasına ilişkin varsayımlar ile teknik detayları içeren bir dokümanı denetime hazır bulundurur.”
MADDE 7 – Aynı Tebliğin 10 uncu maddesinin birinci, ikinci, üçüncü ve altıncı fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(1) Gelişmiş opsiyon teknikleri kullanan ve/veya karmaşık opsiyon portföylerine sahip bankalar, opsiyonlar ve ilgili riskten korunma pozisyonları için piyasa riskleri karşılığında bulundurmaları gereken sermaye tutarını hesaplarken, senaryo metodu kapsamında senaryo matrisi analizini kullanabilir. Bu metoda göre bankalar, sermaye yükümlülüğünü hesaplamak amacıyla opsiyonun dayandığı sözleşmeye konu varlığın fiyatı/oranı ile bunların volatilitesi gibi risk faktörlerindeki eşanlı değişimler için matris kullanarak opsiyon portföylerinin yeniden değerlemesini yapar. Bu işlem, opsiyon portföyündeki risk faktörlerine ilişkin sabit değişim aralıkları belirlenerek ve daha sonra matris üzerinde yer alan muhtelif noktalardaki portföy değeri değişimleri dikkate alınarak gerçekleştirilir.
(2) Her bir münferit sözleşmeye konu araç için ayrı bir matris oluşturulur. Opsiyon alım-satımı yoğun olan bankalar, alternatif olarak faiz oranı opsiyonları için yapacakları hesaplamalarında, asgari altı ayrı vade dilimini esas alır. Bu metodu uygularken Yönetmeliğin 18 inci maddesinde bulunan vade merdiveni tablosunda yer alan vade dilimlerinin en fazla üç tanesi aynı grup içine yerleştirilir.
(3) Opsiyon pozisyonları sözleşmeye konu varlığın piyasa fiyatının altında ve üstünde belirli bir bant içinde olmak üzere değerlendirilir. Bu işlem, matris hazırlamanın ilk aşamasını oluşturur. Faiz oranı için bu bant, Yönetmeliğin 18 inci maddesinde bulunan vade merdiveni tablosunda varsayılan getiri değişimi ile tutarlı olmalıdır. Faiz oranı opsiyonları için ikinci fıkradaki alternatif metodu kullanan bankalar, hesaplamada, aynı gruba dahil edilen her bir vade dilimine ait varsayılan getiri değişimlerinin en büyüğünü kullanır. Hisse senedi, yabancı paralar ve altın için değişim aralığı ± yüzde sekiz, emtia için ± yüzde onbeştir. Bütün risk kategorileri için, cari gözlem dahil olmak üzere en az yedi eşit gözlem aralığı kullanılır.”
“(6) Spesifik riske ilişkin sermaye yükümlülüğü, her bir opsiyonun delta eşdeğerinin, ilgili spesifik risk oranıyla çarpılması suretiyle bulunur.”
“(8) Bankanın senaryo metodunu kullanabilmesi, özellikle bu metoda ilişkin analizde aranılacak unsurların ve şartların mevcudiyetine ve Kurumun uygun görüşüne bağlıdır. Bankaların, standart metodun bir parçası olarak senaryo metodunu kullanabilmeleri Kurumun iznine tabi olup piyasa riskine esas tutarın risk ölçüm modeli ile hesaplanmasında risk ölçüm modelleri için aranan nicelik ve nitelik standartları çerçevesinde değerlendirmeye tabidir.”
MADDE 8 – Bu Tebliğ 31/3/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 9 – Bu Tebliğ hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete'nin
Tarihi
Sayısı
28/6/2012
28337