CUMHURBAŞKANI KARARI Karar Sayısı: 11063 Ekli “Ulusal Su Planı (2026-2035)Y9nın onaylanmasına, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararmamesinin 435/A maddesi gereğince karar verilmiştir. 13 Mart 2026 Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ğ TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI ULUSAL SU PLANI (2026 — 2035) ANKARA, 2026 İçindekiler Şekil Listesi Çizelge Listesi Kısaltmalar 1. Giriş 11. Neden Su Planı? 1.2. Ulusal Su Planı'nın Temel İlkeleri 1.3. Ulusal ve Uluslararası Süreçler 14. Zaman Çizelgesi ve Değerlendirme 2. Hedefler 2.1. Kurumsal ve Yasal Yapının Güçlendirilmesi 2.2. Su Kaynaklarının Kalite ve Miktar Olarak Korunması, İyileştirilmesi ve Geliştirilmesi 2.3. Değişen İklim Şartlarına Uyum ve Su Kaynaklarının Verimli Kullanılması 2.4. Hidrometeorolojik Afetler 2.5. Bütünleşik Su Yönetiminde Dijital Dönüşüm 2.6. Suya İlişkin Yatırımların Önceliklendirilmesi ve Finansman Mekanizmalarının Geliştirilmesi 2.7. Su, Enerji, Gıda ve Ekosistem Esaslı “Bağlantısallık Yaklaşımı”nın Geliştirilmesi 2.8. Eğitim, Farkındalık ve İş Birliğinin Artırılması 3. Hedef, Strateji ve Eylemler Kaynakça Ekler Şekil Listesi Şekil 1. Birleşmiş Milletler (BM) suya ilişkin uluslararası gelişme süreci Şekil 2. Su konusunda güncel politika çerçevesi Şekil 3. Yıllara Göre Su Kaybı Oranı ve 2033 Hedefi (96) Çizelge Listesi Çizelge 1. Su yönetimi ile ilgili mevcut birincil ve ikincil mevzuat düzenlemeleri Çizelge 2. Hidrometeorolojik Gözlem İstasyonları Çizelge 3. Depolamalara ait adet ve hacim bilgileri Çizelge 4. Türkiye'deki su durumu ve kullanım alanları Çizelge 5. Sektörel ve bireysel su verimliliği hedefleri Çizelge 6. Havzalarda belirlenen atıksu arıtma tesisi ihtiyacı ve maliyetleri. Çizelge 7. Havzalarda değerlendirilen atıksu arıtma tesisi sayısı ve yaklaşık yatırım maliyeti. Kısaltmalar AB : Avrupa Birliği AFAD : Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ASKİ : Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü ATD : Arazi Tahribatının Dengelenmesi ATHOM : Akım Tahmin ve Havza Optimizasyon Modeli AYM : Avrupa Yeşil Mutabakatı BM : Birleşmiş Milletler BSGM : Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü CBS : Coğrafi Bilgi Sistemi ÇEDİDGM : oÇevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEM : Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ÇKS : o Çiftçi Kayıt Sistemi ÇŞİDB : o Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ÇYGM : Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü DKMP : Doğa Koruma ve Milli Parklar DSİ : Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ESKY : Entegre Su Kaynakları Yönetimi EYDB : Eğitim ve Yayın Daire Başkanlığı ETKB : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı FAO : BM Gıda ve Tarım Teşkilatı GEF : Küresel Çevre Fonu GKGM : Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü GSYİH : Gayri Safi Yurtiçi Hasıla HMB : Hazine ve Maliye Bakanlığı loT : Nesnelerin İnterneti IPA : Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı IPARD © Katılım Öncesi Yardım Aracı'nın Kırsal Kalkınma Programı IPCC : Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli IRAP » İlRisk Azaltma Planı IWA : Uluslararası Su Birliği IWRA : Uluslararası Su Kaynakları Birliği İDB : İklim Değişikliği Başkanlığı İLBANK : — İller Bankası Anonim Şirketi KDS : Karar Destek Sistemleri KGM : Karayolları Genel Müdürlüğü KYP : Kuraklık Yönetim Planları L : Litre MEVBİS : Meteorolojik Veri — Bilgi Satış ve Sunum Sistemi MGM : Meteoroloji Genel Müdürlüğü NACE Kodu : Ekonomik Faaliyetlerin Adlandırılması Kodu NHYP : Nehir Havza Yönetim Planları NİBİS : — Nitrat Bilgi Sistemi OECD : Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Teşkilatı OGM : Orman Genel Müdürlüğü RTÜK : Radyo ve Televizyon Üst Kurulu SCADA : Yönetsel Kontrol ve Veri Alma Sistemi SÇD » Su Çerçeve Direktifi SKA : Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları SSTP : Sektörel Su Tahsis Planları STK : Sivil Toplum Kuruluşu SUEN : Türkiye Su Enstitüsü SUKAP : Su, Kanalizasyon ve Altyapı Projeleri SUKİ : Su ve Kanalizasyon İdaresi SUTEM : Sulama Tesisleri Mekânsal Bilgi Sistemi SYGM » Su Yönetimi Genel Müdürlüğü TAGEM » Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü TAGEM SuET » Sulama Yönetimi ve Bitki Su Tüketimi Sistemi TCDD : Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü TEUS » Taşkın Erken Uyarı Sistemi TOB » Tarım ve Orman Bakanlığı TOBB : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği TRGM : Tarım Reformu Genel Müdürlüğü TRT » Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TUCBS : Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi TUSCAP : Türkiye İklim Akıllı ve Rekabetçi Tarımsal Büyüme Projesi TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu TVKGM : Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü TP : Taşkın Yönetim Planı TZOB : Türkiye Ziraat Odaları Birliği UAB : Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı UNESCO-IHP : Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü - Uluslararası Hidroloji Programı USBS : Ulusal Su Bilgi Sistemi USP : Ulusal Su Planı USUK : Ulusal Su Kurulu UTAEM : o Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü YİKOB » Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı WMO : Dünya Meteoroloji Örgütü GİRİŞ Biga Çayı, Çanakkale 1. Giriş sektörel su kullanımlarında sürdürülebilir uygulamaların yaygınlaştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Söz konusu Arz-talep baskısı altında olan su kaynakları, ekonomik altyapıların geliştirilmesi ve uygulamaların kalkınmadan ekosistem sağlığına, gıda güvenliğinden iklim yaygınlaştırılması için gerekli yatırım ve finansmanın değişikliğine uyuma kadar pek çok alanda çapraz kesen ve sağlanması ise Türkiye'nin su yönetimi alanındaki öncelikli belirleyici bir unsurdur. Suyun sürdürülebilir yönetimi için ihtiyaçları arasında yer almaktadır. tüm paydaşları kapsayan bütüncül bir yaklaşım esasına dayanan ekosistem bazlı ve havza ölçekli Entegre (1.SU Şurası Sonuç Bildirgesi'nde de yer aldığı üzere (Bütünleşik) Su Kaynakları Yönetimi (ESKY), uluslararası Türkiye'de su yönetimine ilişkin strateji ve politikaların kabul görmüş olup yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu (önemli bir ekseni de ülkemiz ulusal gündemi doğrultuda, kamu kurumları, belediyeler, yerel idareler, su doğrultusunda hazırlanan üst ölçekli planlardır. Bu kullanıcıları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör gibi farkı | nedenle, Ulusal Su Planı hazırlığında, su kaynaklarının paydaşları kapsayan Ulusal Su Planı, ESKY'ya uyumlu bir sürdürülebilir yönetimi için ulusal önceliklerimiz esas şekilde, ihtiyaçlarımız temelinde küresel yaklaşımlardan alınmış ve küresel gündeme uyum gözetilmiştir. ilham alarak ülkemize özgü strateji, hedef ve eylemler Ulusal Su Planı, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini de geliştirmekte ve uzun soluklu bir su yönetimi vizyonu — dikkate alarak, suyun başta temiz, yeşil ve döngüsel ortaya koymaktadır. Ulusal Su Planı, ekolojik, ekonomik ve — ekonomi ve yeşil dönüşüm olmak üzere sürdürülebilir sosyal boyutlarıyla sürdürülebilir su yönetimini güvence — kalkınma temelinde verimli kullanımını sağlamak, kirletici alana alarak ülkemizin mevcut ve gelecekteki Su baskıveetkileri azaltmak, su kalitesini iyileştirmek ve su ve taleplerinin o ekosistem (temelli Obir (yaklaşımla aüksu altyapısını güçlendirmek için bütüncül ve karşılanmasına hizmet etmektedir. sürdürülebilir çözümler sunan 8 Hedef, 31 Strateji ve 141 11. NedenSuPlanı? Eylemden oluşmaktadır. ml an N NN Ulusal Su Planı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 Sayılı Türkiye, Akdeniz iklim kuşağında yer alan ve yarı kurak iklim a a ay. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili maddeleri olan özellikleri gösteren bir ülkedir. İklim değişikliğinin etkileriyle a, N a, 421 ve 435/A'da yer alan esaslar doğrultusunda, Tarım ve birlikte düzensizleşen yağış ve akış rejimleri ile artan , a, Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü buharlaşma, su kaynaklarının miktarı üzerindeki baskıyı N . .. koordinasyonunda, ilgili kurum ve kuruluşların katkılarıyla artırmaktadır. Buna ek olarak, nüfus artışı, gıda güvenliği Mk, il . hazırlanarak, Ulusal Su Kurulu tarafından karara kapsamında tarımsal üretim ihtiyacı, endüstriyel üretim ve ii , , .. bağlanmıştır. kentleşme gibi sosyo-ekonomik gelişmeler su talebini artırmakta ve mevcut su kaynakları bu ihtiyac 1.2. Ulusal Su Plan'nın Temel İlkeleri karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Ulusal Su Planı, uluslararası ölçekte kabul görmüş yedi Su kalitesine ilişkin mevcut durum göz önüne alındığında, © #emel ilke doğrultusunda Türkiye'nin su yönetimi Türkiye'de izleme sistemlerinin kapasitesinin artırılmasına, © tecrübeleri dikkate alınarak hazırlanmıştır. su ve atıksu altyapılarının geliştirilmesine ve özellikle Ol Tedbiriikesi ULUSAL SU PLANI e Çevrenin tüm doğal kaynaklarıyla bir bütün oluşturması, 1.3. Ulusal ve Uluslararası Süreçler se Her türlü gelişim planının “sürdürülebilir kalkınma” felsefesi içinde (gerçekleştirilmesi 1.3.1, Ulusal Planlar ve Süreçler Türkiye'de su yönetimine yön veren üst ölçekli planlamalar, zorunluluğu ve ” , » İklim değişikliği ve küresel ısınma etkileri. ulusal ve uluslararası gelişmeler doğrultusunda belirlenen gIŞIKIIğ öncelikleri kapsamaktadır. Ülkemizde kamu kurumlarınca Su kaynakları açısından yaşanan sorunların diğer sektörleri hazırlanan kalkınma planları; çevresel, mekânsal ve doğrudan etkilemesi sebebiyle entegre çözümlerin hayata sektörel planlar ile iklim değişikliği stratejileri suyun etkin Berlinesi zorunlu; baka öeeimnebledir, Bü Kapsyml, Ma yönetilmesini sağlayacak temel çerçeveyi oluştururken, yönetiminde ülkemizde uzun vadeli hedefler, politikalar ve havza ölçekli yönetim planları da bölgesel özellikleri dikkate stratejiler geliştirilerek düzenlemelerin yapılması; su alarak yerel düzeyde uygulanabilir çözümler sunmaktadır. yönetimine temel oluşturan dayanakların belirlenmesi ve Havza ölçekli planlar, su varlığının korunması, su kirliliğinin ERİN Kazanlı gerekiekteğir önlenmesi, taşkın ve kuraklık yönetimi gibi kritik konuları © Orta Vadeli Program (2026-2028Ye göre yeşil dönüşüm ele alarak Türkiye'nin sürdürülebilir su yönetimi süreci yenilenebilir enerji yatırımları, yerli teknoloji kapasitesini artırmaktadır. geliştirme kapasitesi ve sürdürülebilir finansman araçlarıyla Kalkınma Planları desteklenerek başta enerji, ulaştırma, sanayi ve tarım sektörlerinde olmak üzere düşük karbonlu üretim, kaynak 12. Kalkınma Planı kapsamında; Su Yönetimi Özel İhtisas ll. NN, a, verimliliği ve döngüsel ekonomi gibi uygulamalarla Komisyon Raporu ile İklim Değişikliğinin Sürdürülebilir hızlandırılacaktır. Bu itibarla önümüzdeki dönemde Kalkınmaya Etkisi Özel İhtisas Komisyon Raporu'nda su a, . makroekonomik politika çerçevesini destekleyecek temel yönetimine ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir. . - politika alanları arasında “Araştırma geliştirme ve yenilik Söz konusu raporlarda, su kaynaklarının bütünleşik ( kapasitesinin artırılması” ve “Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı yönetimine vurgu yapılmakta olup üç temel husus üzerinde (| teknolojik gelişimin desteklenmesi” öne çıkmaktadır. Su durulmaktadır; kaynaklarını güvence altına almak için Su Kanunu çalışmaları tamamlanması da Orta Vadeli Program'ın o hazırlanmıştır (TOB SYGM, 2019). 2019-2023 Dönemi için hedefleri arasında yer almaktadır. hazırlanan ilk Ulusal Su Planı, ülkenin su kaynaklarının v , t lecek iyeli ile ülkenin coğrafi Aşağıda Ulusal Su Planı'na esas ve dayanak teşkil eden mevcut durumu ve gelecek potansiyeli ile ülkenin coğrafi planlar, belgeler ve kararlar sunulmaktadır. bölgelerine göre büyük farklılıklar gösteren iklim şartları dikkate alınarak geliştirilmiş ve su yönetimi döngüsünün Havza Ölçekli Planlar temel alanları olan; e (Nehir Havzası Yönetim Planları (NHYP) e o Kuraklık Yönetim Planları (KYP) » Taşkın Yönetim Planları (TYP) e o Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP) e Havza Master Planları (HMP) e — Su Kaynakları Yönetimi e o Su Kaynakları Veri Durumu e Su Kaynaklarının Miktar, Kalite ve Ekosistemler Açısından Korunması ve İyileştirilmesi e o Arz-Talep Dengesi ve Su Tahsisi Strateji Belgeleri ve Ulusal Ölçekli Planlar »e Finans, Bütçe ve İşletme * © Ulusal Havza Yönetimi Strateji Belgesi (2014-2023) 9 SuVerimliliği e (Ulusal Kuraklık Yönetimi Strateji Belgesi ve Eylem * Sosyo-ekonomik Analizler Planı (2017-2023) e Bilgi ve Karar Destek Sistemleri e Tarımsal Kuraklıkla Mücadele Strateji Belgesi ve * SuGüvenliği Eylem Planı (2023-2027) e SuPolitikası e Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği — başlıkları çerçevesinde şekillendirilmiştir. Ulusal Su Planı Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033) se İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030) ile hedefler “Sürekli” ve plan döngüsü olan “2019-2023” » o Çölleşmeyle Mücadele Ulusal Strateji ve Eylem yıllarını kapsayacak şekilde iki vadeye ayrılmıştır. Ulusal Su Planı (2024-2030) ii, Mk, , a , Planı (2019-2023) belgesinin kapsadığı döneminin geride se Türkiye Biyolojik Çeşitlilik Eylem Planı (2018-2028) » — Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2021) bırakılmasını müteakip, yeni bir vizyon doğrultusunda (2019-2023) kapsamında üretilen ve geliştirilen politikalar » Orta Vadeli Program (2025-2027) 2026-2035 yıllarını kapsayacak şekilde hazırlanan Ulusal Su e Orta Vadeli Program (2026-2028) . ii . Planı; suyun adil, sürdürülebilir ve etkili yönetiminin e Türkiye'nin Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı (2023) sağlanması ve gelecek nesillere doğru ve bilinçli bir şekilde e Türkiye Ulusal Risk Kalkanı Modeli (2023) kazandırılması hedefiyle mevcut ve gelecek durum ve * — ELİ Merkezi İçme Suyu Temini Eylem Planı (2021. ihtiyaçlara göre şekillendirilerek hazırlanmıştır. 2071) Şura Kararları 1.3.3. Uluslararası Süreçler e 1. Su Şurası (2021) e 4. Tarım ve Orman Şurası (2025) Çevre sorunları, 20. yüzyılda öne çıkmış ve geniş kitleler tarafından fark edilerek çözüm arayışları başlamıştır. İl. 13.2. Ulusal Su Planı (2013-2023) Değerlendirmesi Dünya Savaşı'nın sebep olduğu çevresel yıkımlar ve telafisi “Ulusal Su Politikası Oluşturulmuş Bir Türkiye” hedefi o güç etkiler neticesinde çevresel bilincin küresel ölçekte doğrultusunda Ülkemizin ilk Ulusal Su Planı (2019-2023) ile (| yaygınlaşması mümkün olmuştur. 2023 yılı vizyonu çizilmiş olup Plan, milli su politikamızın Savaş sonrası dönemde, Birleşmiş Milletler (BM) başta enel hatları ile ortaya koyulması ve uygulanması N 8 V y YS olmak üzere pek çok uluslararası kuruluş tarafından, maksadıyla, su kaynaklarımızın koruma ve kullanma | M N Mı KN çevrenin en önemli unsuru olan su yönetimine yönelik dengesi gözetilerek miktar ve kalite açısından sürdürülebilir yaklaşımlar ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, su yönetimi için katılımcı ve bütüncül bir yaklaşımla yönetimine dair normlar, uluslararası anlaşmalar, (Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı (UN-DESA) altında politikalar ve sivil inisiyatifler çerçevesinde şekillenmiştir. olgunlaştırılması kararlaştırılmıştır. Günümüzde, su yönetimi için uluslararası çerçeve BM (BM Su Stratejisi, BM'nin üç ana sütunu olan “kalkınma”, bünyesindeki alt kuruluşlar ve programlar aracılığıyla © “insan hakları” ve “barış ve güvenlik” alanlarında su belirlenmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB), Ekonomik (konusunda yapacağı faaliyetlere odaklanmaktadır. Bu Kalkınma ve İş birliği Teşkilatı (OECD), Yirmililer Grubu © kapsamda; (620) ve Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) gibi kuruluşlar « Süyla ilgii konularda BM'nin liderliğinin da bu çalışmalara katkı sağlamakta; kendi alanlarına ilişkin güçlendirilmesini, politika ve stratejiler geliştirerek BM çatısı altında öneriler e Gelişmekte olan ülkelerin suyla ilgili ihtiyaçlarına özel olarak odaklanılmasını, e BM sistemi ve ortakları tarafından her düzeyde kırsal kalkınma, eğitim, ekonomik büyüme ile gelir eşitsizliği ülkelere “talep ve isteklilik odaklı” destek sunmaktadır (WMO, 2023). Genel olarak, gıda ve tarım, verilmesini, » o Sektörler arası entegrasyonu, "su ve sanitasyon" konusunda politika tutarlılığının artırılmasını, e BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'ndan (SKA), suyla ilgili 6 numaralı amaca (SKA 6) ulaşılmasında "finans, veri ve bilgi, kapasite geliştirme, Plata'da düzenlenen BM Su Konferansı daha sonra 2023 inovasyon ve yönetişim" aracılığıyla ilerlemeyi ve dönüşümsel değişimi hızlandırmak maksadıyla ülkelere daha etkili BM desteği verilmesini, Konferans, o küresel osu (politikalarının o yeniden * ortak inceleme ve öğrenme yoluyla ilerlemenin ve sosyal adalet gibi birçok küresel mesele, suyla doğrudan bağlantılı olarak değerlendirilmektedir. Suya ilişkin konular, 50 yılı aşkın süredir, BM'nin önceliklerden biri olmuştur (Şekil 1). İlk, 1977'de Mar del yılında New York'ta gerçekleştirilmiş olup, anılan şekillenmesinde dönüm noktası olmuştur. Konferansta, su sağlanmasını konusu "biyoçeşitliliğin yok olması", "kirlilik" ve "iklim (hedeflemektedir. Ayrıca, BM'nin destekleyici faaliyetleri değişikliği" olmak üzere üçlü küresel krize dair çözüm © arasında; Bölgesel Ekonomik Komisyonlar ve Bölgesel yollarının belirlenmesinde merkeze alınmış, Konferans ( Ofislerin, bölgesel üst düzey toplantılar, diyaloglar ve sonrasında "BM Su Strateji Belgesi" kabul edilmiştir. etkinlikler sırasında bütüncül yaklaşımların güçlendirilmesine katkı sağlamak yer almaktadır. Bu BM Su Strateji Belgesi, su konusunun tüm yönleriyle ele ” >. ui . ,, o kapsamda, suyun sınıraşan boyutlarının ele alınması ve alındığı yeni bir yapılanmaya gidilmesine ve yeni bir , , BM'nin “su diplomasisi” ile “su yönetişimi” çabalarının mekanizma oluşturulmasına dair atılacak adımları hızlandırılması hedeflenmektedir. belirlemiş, bu doğrultuda yapılacak çalışmaların BM 2023 2015 BM Su Konferansı 2030 Ajandası BM Su Str SKAG.5 Hedefi Bütünleşik Su 1977 Yönetim Planlarının BM Su Konferansı i oluşturulması. Şekil 1. Birleşmiş Milletler (BM) suya ilişkin uluslararası gelişme süreci 2023 BM Su Konferansı sonrasında BM "Su Özel Temsilcisi" atanmış olup veri derleme ve incelemesine dayalı küresel bir bilgi sisteminin geliştirilmesi de kararlaştırılmıştır. 1992 yılında gerçekleştirilen Uluslararası Su ve Çevre Konferansı, Dünya Zirvesi, 2002 Johannesburg ve 2012 yılındaki Rio*20 zirveleri gibi etkinlikler, su yönetimi konusundaki uluslararası çağrıları tekrar gündeme taşımıştır. Ayrıca, 2005-2015 dönemi “Yaşam İçin Su On Yılı” ve 2018-2028 dönemi “Sürdürülebilir Kalkınma İçin Su On Yılı” olarak ilan EKLE. Sl KNLSUNMA BLNGEl Çolelke geçe edilerek, suyun sürdürülebilir kullanımına yönelik küresel Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi, “kimseyi geride farkındalık ve eylem teşvik edilmiştir. Su konusundaki bırakmama” şiarıyla “istediğimiz geleceğe” erişmek için güncel politika çerçevesi (Şekil 2), 2030 Sürdürülebilir “dünyamızı dönüştürmeye” yönelik hedeflerden oluşan bir Kalkınma Gündemi (Ajandası), 2015-2030 Sendai Afet kalkınma çerçevesi sunmaktadır. Bu çerçeve ile artan Risklerinin Azaltılması Çerçevesi ve 2015 Kalkınmanın eşitsizlikler, doğal kaynakların tüketilmesi, çevresel tahribat Finansmanı ile 2015 Paris İklim Değişikliği Anlaşması'ndan ve iklim değişikliği son dönemlerin en büyük sorunları oluşmaktadır. olarak görülmektedir. Bu anlayışa göre sosyal gelişim ve 25-27 Eylül 2015 tarihinde gerçekleştirilen BM ekonomik refaha erişimin yolu, suyun sürdürülebilir Sürdürülebilir o Kalkınma (Zirvesinde, (“Dünyamızı Yönetiminden (o geçmektedir. SKA, 2010 yılında Değiştirmek: Sürdürülebilir Kalkınma için 2030 Gündemi” — gerçekleştirilen BM Zirvesi'nde belirlenen “Binyıl Kalkınma belgesi kabul edilmiştir. 2030 Sürdürülebilir Kalkınma ( Hedefleri” ile yakından ilişkilidir. Binyıl Kalkınma Hedefleri Gündemi; Deklarasyon, SKA, Uygulama Araçları ile İzleme (8 maddeden oluşurken, SKA ile benzer konular 17 temel ve Takip bölümlerinden oluşmaktadır. amaç ile ele alınmaktadır. Gündem 2030 ve SKA'lar kapsamında yer alan 17 Amaç ve £ Paris İklim Değişikliği Sözleşmesi ile iklim değişikliğinden 169 Hedefle; sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, sosyal ( kaynaklanan zararların azaltılması için küresel sıcaklık ve çevresel boyutlarına dengeli şekilde ağırlık vererek (artışının 2'C'nin olabildiğince altında (mümkünse 1,5*C yoksulluktan iklim değişikliğine, sağlıktan ekonomik oderece seviyesinde) tutulması hedeflenmektedir. Bu büyümeye, (eğitimden istihdama, (o kentleşmeden ( hedefin gerçekleşmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının sanayileşmeye kadar birçok konuya yer verilmiştir. Bu ( kullanımının yaygınlaşmasına ve emisyonsuz bir üretim kapsamda, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi (döngüsünün oluşturulmasına bağlıdır. Enerji ve imalat açısından su (SKA 6 — Herkes için erişilebilir su ve atıksu (o sektörlerinde olduğu gibi suyla ilişkili altyapıların da hizmetlerini ve sürdürülebilir su yönetimini güvence altına (o emisyonsuz bir işletim sağlanacak şekilde dönüştürülmesi almak), birçok göstergenin de başarısı için bir anahtar ( gerekmektedir. İçme suyu temini, arıtma ve sulama tesisleri durumundadır. Suyla ilişkili sürdürülebilir kalkınma ( bu konuda öncelikli olarak ele alınması gereken konulardır. göstergeleri sanitasyon veya ekosistem sağlığı gibi İklim değişikliği nedeniyle artan su kaynaklı afetlerle antropojenik veya ekolojik Süreçlerin tüm yönlerini. ele mücadelede erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması almaktadır. gerekmektedir. Sendai Çerçevesi ile 2030 yılına kadar afetlerden kaynaklı can kayıpları, ekonomik kayıplar ve altyapıya ilişkin zararların önemli oranda azaltılması (o suya ilişkin bilinç ve farkındalığın artırılmasına yönelik hedeflenmekte ve SKA ile ele alınan ve iklim değişikliğinin (sürekli eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini kapsamaktadır. etkilerinin azaltılması ve uyum gereksiniminin, afetlerle (Bu doğrultuda, kurumsal ve hukuki düzenlemeler ile ilişkili boyutunu temsil etmektedir. Bu nedenle, her iki ( birtakım operasyonel iyileştirme faaliyetleri özellikle kısa politika çerçevesini birbiriyle ilişkili hale getiren pek çok (o vadede tamamlanması öngörülen eylemler iken; uygulama unsur bulunmaktadır. safhası eylemleri, kurumsal ve hukuki bir ön hazırlığın ardından genellikle orta ve uzun vadede hayata geçirilmesi Su (o kaynaklarının (o yönetimi (bağlamında (o önemli gelişmelerden biri de Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM)'nın öngörülen eylemlerdir. Söz konusu iki aşamayı da yayımlanması olmuştur. AYM 2050 vizyonu çerçevesinde, tamamlayıcı nitelikte olan bilinçlendirme ve farkındalık N Mi a t önelik eylemlerin ise pl ü I AB'yi modern, kaynak açısından verimli ve rekabetçi bir artırmaya yönelik eylemlerin ise planın tüm uygulama ekonomiye dönüştürmeyi hedeflemektedir. sürecinde etkin şekilde ele alınması gerekmektedir. AYM, AB'nin, Paris İklim Anlaşması'nın gerektirdiği yeşil Gelişmelerin izlenmesi değişim sürecinin bir parçasıdır ve RR RL ORDA N landa yer alan her bir hedefin ve destekleyici eylemlerin dönüşüm sürecine yönelik yol haritasıdır. Bu mutabakat; p y yıcı ey temiz ve döngüsel bir ekonomiye geçişle birlikte, su etkinliğinin o değerlendirilmesine oOönemli bir katkı kaynakları da dahil olmak üzere tüm doğal kaynakların sağlamaktadır. Planın uygulanması ve izlenmesi , Tarım ve verimli kullanımının artırılmasını, biyolojik çeşitliliğin Orman Bakanlığı (TOB) tarafından koordine edilecek ve Su . N ne önetiminde üst düzey koordinasyon ve iş birliğini yeniden sağlanmasını ve kirliliğin azaltılmasını amaçlayan y N vzEy mas iş Diriği , . . , .. o Sağlamak üzere kurulan “Ulusal Su Kurulu” tarafından somut eylemler içermektedir. Gelinen aşamada, Birleşmiş Ü N Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü — Uluslararası yürütülecektir. Plan her iki yılda bir gözden geçirilecek, elde Hidroloji Programı (UNESCO-IHP| tarafından, AYM'nin suyla edilen sonuçlar doğrultusunda gerekli değerlendirmeler ve ilişkili o yönetimsel (o süreçlerinde OESKY yaklaşımının düzenlemeler yapılacaktır. benimsenmesinin tüm su ihtiyaçları için arz güvenliğinin sağlanması açısından bir ön koşul olarak görülmektedir. 1.4. Zaman Çizelgesi ve Değerlendirme Ulusal Su Planı'nda belirtilen hedeflere ulaşmak için zaman çizelgesi plan döngüsü olan 2026-2035 yıllarını kapsamaktadır. Ulusal Su Planı'nın programı, önümüzdeki yıllarda 2035'e kadar aşamalı olarak gerçekleştirilecek belirli tedbirleri tanımlamakta olup altyapı projeleri için zaman, alan, planlama ve uygulama dönemlerinin yanı sira önlemlerin yürürlüğe girmesi için gereken süreyi de yansıtmaktadır. En son bölümde verilen hedef, strateji ve eylemler | çizelgesi (yıllar (o içinde ( değerlendirilerek güncellenecek ve uygulaması sağlanacaktır. Ulusal Su Planı; mevcut su yönetiminin iyileştirilmesi, geleceğe yönelik uygulama safhalarının belirlenmesi ile HEDEFLER Eber Gölü, Afyonkarahisar Kovada Gölü, Isparta 2.1. Kurumsal ve Yasal Yapının Güçlendirilmesi Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi”nde yapılan değişiklik ile; milli su politikasına yön verecek 2.1.1. Mevcut Kurumsal Yapı Ulusal Su Kurulu ve su kaynaklarının havza ile il bazında Türkiye'de su kaynaklarının yönetimi merkezi bir yapıya katılımcı bir yaklaşımla yönetimini sağlayacak 25 Havzada sahip olup sular Anayasa'nın 168. maddesi gereğince (oo Havza Su Kurulları ve 81 ilde İl Su Kurulları devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunmaktadır. Su oluşturulmuştur. kaynaklarının tüm kullanıcıların hizmetine sunulması ve Ulusal Su Kurulu ile su yönetiminde ülke ölçeğinde korunması devletin önemli görevleri arasında yer almakta oordinasyon etkinliğinin artırılması, havza ve il su ve bu hizmet, kamu hizmeti olarak adlandırılmaktadır. urulları ile yerel paydaşların su yönetimine aktif Suyun doğası gereği, suyu kullanan ve yönetiminden atılımının sağlanması ve planların uygulanma etkinliğinin sorumlu birçok kurum ve kuruluş doğrudan veya dolaylı artırılması hedeflenmektedir. Bu kapsamda, Ulusal Su olarak görev ve yetki sahibidir. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı urulunda alınan kararların uygulanması ve etkin Hakkında 1 ve 4? Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnameler akibinin yapılması su yönetiminin etkinliği için kritik ile bu kurumların su kaynakları yönetimi konusundaki O önem taşınmaktadır. Benzer şekilde, havzalarda teşekkül görev ve yetkileri tanımlanmıştır. Başta, Tarım ve Orman — eğirilen Havza Su Kurulları ile illerde teşekkül ettirilen İl Su Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kurullarında kararların uygulanması ve takip edilmesi de (ÇŞİDB), Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı olmak üzere (O yerelde su yönetiminde etkinliğin ve sürdürülebilirliğin birçok kurum ve kuruluş su konusunda doğrudan ve sağlanması için gereklidir. dolaylı çalışmalar yürütmektedir. Bu kapsamda yer alan 2.1.2. Mevcut Yasal Yapı kurum ve kuruluşlar ve görevleri Ek'te verilmiştir. Türkiye'de su kaynaklarının geliştirilmesi ve yönetimiyle Su kaynaklarının yönetiminde birçok kurum ve kuruluşun ilgili birçok kanun, yönetmelik, tebliğ ve genelge görev, yetki ve sorumluluğa sahip olması, etkili ve uyumlu yayımlanmıştır. Bu düzenlemeler, suyun korunması, bir yönetim sürecini gerektirmektedir. Bununla birlikte, su kullanımı, planlanması, yönetimi, yatırımlar ve ilgili konusunun yanı sıra farklı görev ve sorumlulukları bulunan kurumların görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemekte kurumların farklı planlama ve yatırım öncelikleri, su ve su yönetimi sürecine dair usul ve esasları açıklığa kaynaklarının planlanması ve yönetimi süreçlerini kavuşturmaktadır. Bu kapsamda, 1926 yılında çıkarılan aksatabilmektedir. Bu doğrultuda, kurumlar arasındaki Sular Hakkında Kanun'dan bu yana, suyla ilgili kapsayıcı ve koordinasyonun O güçlendirilmesi (o büyük (o önem bütüncül bir kanun yayımlanmamıştır. Mer'i mevzuat, taşımaktadır. çeşitli alanlarda düzenlemeler getirse de bütüncül Ülkemizde su kaynaklarının o korunması, verimli o yaklaşıma kavuşturulamayan münferit çözüm önerileri ile kullanılması, geliştirilmesi ile entegre su yönetiminin o şu yönetiminde etkin sonuçlar alınamamaktadır. Bu sağlanması için önemli bir adım olarak “157 No'lu nedenle, havza bazında yönetimini esas alan, tüm Kararname” ile “1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Oo sektörleri ve paydaşları dahil eden, sosyoekonomik ve Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik 1 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ? 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (https://www.mevzuat.gov.ir/MevzuatMetin/19.5.1.pdf) (https://www.mevzuat.gov.ir/mevzuatmetin/19.5.4.pdf) ekosistem ihtiyaçlarını önceliklendiren bütüncül bir kurumsal yapısını o güçlendirmesi, müeyyideleri ise mevzuat çerçevesi oluşturulması önemlidir. caydırıcı hale getirmesi gerekmektedir. Günümüzde tecrübe edilen durumlar ve bunu Su yönetiminde mevzuatın bütüncül hale getirilmesi, destekleyen bilimsel çalışmalar, su kaynakları yönetiminde etkinliğin artırılması ve sürdürülebilir bir su yönetimi daha zorlu bir sürecin yaşanacağını göstermektedir. Bu oluşturulması için Su Kanunu ve Taşkın Kanunu gibi bağlamda, ülkeler, suya dair yasal ve kurumsal yapılarını çerçeve niteliğindeki yasal düzenlemelerin uygulanması mevcut ve gelecekteki tehditleri göz önünde bulundurarak büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, Su Kanunu'nun güncellemekte ve yeni yaklaşımlar benimsemektedir. yayımlanmasının ardından, güncel ihtiyaçlara yönelik Türkiye'nin de bu tehditleri dikkate alarak yasal ve ikincil mevzuat çalışmalarının yapılması ve gerektiğinde mevcut mevzuatın yenilenmesi önemlidir (Çizelge 1). Çizelge 1. Su yönetimi ile ilgili mevcut birincil ve ikincil mevzuat düzenlemeleri Meva Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik ve Genelge ii ayi Sayı Tarihi Kanun 442 Köy Kanunu 18.03.1924 831 Sular Hakkında Kanun 28.04.1926 1593 Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 24.04.1930 4373 Taşkın Sulara ve Su Baskınlarına Karşı Korunma Kanunu Kanun 21.01.1943 5442 | İlİdaresi Kanunu 18.06.1949 6200 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun 25.12.1953 6831 Orman Kanunu 08.09.1956 7269 Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun 25.05.1959 7478 Köy İçme Suları Hakkında Kanun 16.05.1960 167 Yeraltı Suları Hakkında Kanun 23.12.1960 1053 Belediye Teşkilâtı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri Suyu Temini Hakkında Kanun 16.07.1968 1163 Kooperatifler Kanunu 10.05.1969 1380 | SuüÜrünleri Kanunu 04.04.1971 2090 Tabii Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun 05.07.1977 2560 İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun 23.11.1981 2872 Çevre Kanunu 11.08.1983 3091 Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun 15.12.1984 3194 | İmarKanunu 09.05.1985 3202 Köye Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun 22.05.1985 3254 Meteoroloji Hizmetleri Hakkında Kanun 14.01.1986 3621 Kıyı Kanunu 17.04.1990 4123 Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin Yürütülmesine Dair Kanun 25.07.1995 5216 Büyükşehir Belediyesi Kanunu 23.07.2004 5237 Türk Ceza Kanunu 12.10.2004 5302 | İl Özel İdaresi Kanunu 04.03.2005 5326 Kabahatler Kanunu 31.03.2005 5393 Belediye Kanunu 13.07.2005 5403 Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu 19.07.2005 5488 Tarım Kanunu 25.04.2006 5686 Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu 13.06.2007 5902 Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun 17.06.2009 6107 İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun 26.01.2011 6172 Sulama Birlikleri Kanunu 22.03.2011 6306 Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun 31.05.2012 7552 İklim Kanunu 09.07.2025 Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 1 Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi 10.07.2018 4 Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 15.07.2018 Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi LELE Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik ve Genelge Bm Sayı Tarihi Yönetmelik 4903 Afetlerin Genel Hayata Etkililiğine İlişkin Temel Kurallar Hakkında Yönetmelik 21.09.1968 4637 Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve 31.07.1985 Esaslarına Dair Yönetmelik 4897 Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik 03.08.1990 22223 | Su Ürünleri Yönetmeliği 10.03.1995 7221 Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 31.12.2004 7510 İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik 17.02.2005 26047 | Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği 08.01.2006 10837 | Karayolu Yolboyu Mühendislik Yapıları İçin Afet Yönetmeliği 07.12.2006 11765 | Kum Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınması, İşletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği 08.12.2007 27143 Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve 27.10.2010 Esaslara İlişkin Yönetmelik | 16038 | Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik 07.04.2012 16695 | Havza Yönetim Planlarının Hazırlanması, Uygulanması ve Takibi Yönetmeliği 17.10.2012 16806 | Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği 30.11.2012 18947 | Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği 12.10.2013 19259 | Alabalık ve Sazan Türü Balıkların Yaşadığı Suların Korunması ve İyileştirilmesi Hakkında Yönetmelik 12.01.2014 19392 | Yüzeysel Sular ve Yeraltı Sularının İzlenmesine Dair Yönetmelik 11.02.2014 19651 | İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği 08.05.2014 21532 | Taşkın Yönetim Planlarının Hazırlanması, Uygulanması ve İzlenmesi Hakkında Yönetmelik 12.05.2016 29779 | Tarimsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği 23.07.2016 3129 Hassas Su Kütleleri ile Bu Kütleleri Etkileyen Alanların Belirlenmesi ve Su Kalitesinin İyileştirilmesi 23.12.2016 Hakkında Yönetmelik 23333 | Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ve Su Kayıplarının Azaltılmasına İlişkin Yönetmelik 16.02.2017 23970 | İçmeve Kullanma Suyu Temini ve Dağıtım Sistemleri Hakkında Yönetmelik 12.10.2017 24036 | İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik 28.10.2017 31468 | Taşkın ve Rüsubat Kontrolü Yönetmeliği 03.05.2019 32653 | İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve Arıtılması Hakkında Yönetmelik 06.07.2019 30941 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Su Yapıları Koruyucu Güvenlik Tedbirleri Yönetmeliği 07.11.2019 30974 | Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik 10.12.2019 5211 Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği 24.02.2022 32366 | Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği 11.11.2023 40929 | SuKurullarının Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 22.08.2024 41146 | SuVerimliliği Yönetmeliği 27.12.2024 Genelge 2006/27 | Dere Yatakları ve Taşkınlar 09.09.2006 2010/5 | Akarsu ve Dere Yataklarının Islahı 20.02.2010 1919 Jeolojik Etüt Raporları (Afet-Etüt) ile Plana Esas Jeolojik, Jeolojik-Jeolojik-Jeoteknik ve 20.03.2013 Mikrobölgeleme Etüt Raporlarının düzenlenmesi ve onay işlemleri Hakkında Genelge 2013/6 | Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 13.06.2013 2013/5 | Yeraltı Suyu Yönetimi Eylem Planı 11.07.2013 2015/5 | Melen Çayı Alt Havzası Koruma Eylem Planı 22.08.2015 2016/3 Nilüfer Çayı Alt HAVE Su Kalitesi Eylem Planı, Uluabat Gölü Su Kalitesi Eylem Planı ve Manyas Gölü 14.06.2016 Su Kalitesi Eylem Planı'nın Uygulanması 2017/1 | Göller ve Sulak Alanlar Eylem Planı 02.02.2017 2017/19 | Ulusal Kuraklık Yönetimi Strateji Belgesi ve Eylem Planı Başbakanlık Genelgesi 31.08.2017 2017/6 | Seyhan Havzası Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı 14.09.2017 2018/4 | Atıksu Arıtma /Derin Deniz Deşarjı Tesisi Proje Onayı 20.11.2018 2019/2 | Akarçay Havzası Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı 02.07.2019 2019/9 | Konya Kapalı Havzası Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı 02.07.2019 2019/17 | Ergene Nehrinde Deşarj Standartlarında Kısıtlama Genelgesi 26.12.2019 2020/13 | COVİD-19 Salgını ve Atıksu Yönetimine İlişkin Önlemler Genelgesi 08.04.2020 2020/2 | Biyolojik İzleme Tebliği Eğitim Programları Uygulama Esasları 07.05.2020 2020/1 | İçme Suyu Arıtma Tesisleri Proje Onay 07.05.2020 2020/17 | Atıksu Bilgi Sistemi Genelgesi 15.06.2020 2020/09 | Gediz ve Küçük Menderes Havzaları Sektörel Su Tahsisi Eylem Planı 31.12.2020 ği Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Yönetmelik ve Genelge READ ağa Sayı Tarihi 2021/13 | Marmara Denizi Eylem Planı Kapsamında Deşarj Standartlarında Kısıtlama Genelgesi 22.06.2021 | 2021/47 | İçme Suyu Sistemlerinde Su Kayıplarının Azaltılmasına Yönelik İş Termin Planı 04.10.2021 2021/49 | Burdur Gölü Alt Havzası Eylem Planı 14.12.2021 2022/20 | Tekstil Sektöründe Temiz Üretim Uygulamaları 30.12.2022 | 2023/2 | Zeytinyağı İşletmelerinin 2 Fazlı Üretime Geçişi Genelgesi 23.01.2023 | 2023/10 | Gediz Havzası Eylem Planı 04.05.2023 | 2023/9 | Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı 04.05.2023 Su kaynaklarının korunması, verimli kullanılması, . , 1. Su Şurası- Su Verimliliği Grubu Çalışma Belgesi geliştirilmesi ve iyileştirilmesi için başta izleme, denetim, kapsamında tanımlanan “Eylem 2-1 “Büyükşehirler yaptırım, altyapı uygulamaları olmak üzere kurumların dışındaki illerde Su ve Kanalizasyon İdareleri kurulması- Eylem 6-2 “Tarımsal sulama yönetimi açısından uygulama birliğini sağlayacak ve sulama tesisleri bazında yetki ve sorumluluk dağılımının etkinliğinin artırılması için kurumsal yapının ve kapasitesinin iyileştirilmesine ve güçlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır”. netleştirecek mevzuatın düzenlenmesi” eylemleri su yönetiminde uzmanlaşmaya yönelik ihtiyacın ve Mevcut durumda, su yönetiminin önemli bir bileşeni olan önemin altını çizmektedir. su kalitesi ve miktarı izleme çalışmaları kurumların kendi Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda yer alan “Sulama birliklerinin, sulama kooperatiflerinin ve halk sulamalarının tek çatı altında toplanması için mevzuat sağlanamadığı durumlar mükerrer çalışmalara ve hazırlanması” eylemi de su yönetiminde kurumsal örgütlenmeyi destekler niteliktedir. ihtiyaçları (o doğrultusunda ( planlanmakta, kurumlar arasında koordinasyonun ve entegrasyonun kaynakların verimsiz kullanılmasına yol açmaktadır.* 12. Kalkınma Planı Su Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu Raporu'nda da sulama birlikleri ve kooperatiflerinin görev tanımlarında yer alması yapılan denetimlerin kurumsal yapılarının güçlendirilmesi hususu ele etkinliğini azaltmaktadır. alınmaktadır. Denetim ve yaptırım mekanizmalarının farklı kurumların Su yönetiminde kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi, 2.13. Stratejiler uzmanlaşmış insan kaynağı ile sistemli çalışmaların Ni Strateji 1.1. Sürdürülebilir su yönetimi için kurumsal yürütülmesi önem arz etmektedi. £ Ülkemizde a, , yapının güçlendirilmesi ile etkin koordinasyonunun büyükşehirlerde su hizmetleri su ve kanalizasyon idareleri , sağlanması gibi özelleşmiş birimler marifetiyle yürütülmekte olup, su yönetiminde uzmanlaşmayı ve kurumsal kapasiteyi Strateji 1.2. Sürdürülebilir su yönetimi için hukuki yapının destekleyen obu mekanizmaların yaygınlaştırılması güçlendirilmesi gerekmektedir. Strateji 1.3. Su yönetiminde kapasitenin geliştirilmesi 3 Tarım ve Orman Bakanlığı (2021) 1. Su Şurası Sonuç * 12. Kalkınma Planı, Su Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu Bildirgesi. Raporu. e A mi S Dy ml. HEDEF 2: SU KAYNAKLARININ KALİTE VE MİKTAR OLARAK KORUNMASI, MALEZTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ İŞ, e yi “ ; la em e | EE el ai ErmenekBarajı, Karaman 2.2. o Su Kaynaklarının Kalite ve Miktar Olarak değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkileri ve artan Korunması, İyileştirilmesi ve Geliştirilmesi nüfus ile ülkemizin “su kıtlığı” çeken bir ülke durumuna gelebileceği öngörülmektedir. 22.1. (o Sürdürülebilir Su Yönetimine İlişkin Çalışmalar Ülkemizde su-nüfus ilişkisi ile ilgili durum itibarıyla suyun bölgesel dağılımı ile nüfusun bölgesel yoğunluğu arasında Ülkemiz, coğrafi konumu itibarıyla iklim değişikliği s Y gişikliğ ters bir ilişki olduğu görülmektedir. Artan nüfus, göç, tkilerini gun hissedildiği Akdeniz h d çikilernin yoğun Missedidiği eniz havzasında yer ekonomik büyümeye bağlı olarak sanayinin gelişmesi, almakta olup kuraklık açısından yüksek risk grubu ülkeler N . , . il. yoğun tarımsal faaliyetlerin (o gerçekleştirilmesi gibi da kabul edilmektedir. İklim değişikliğini arasında Kapu! ellmektedir. İim Ceğişikliğinin yanı Sira nedenler birçok havzada önemli baskı oluşturmaktadır. hızla artış gösteren kentleşme, sanayileşme ve tarımsal ; Mı, , N Ni N 58 : yes İklim değişikliğinin, suyun hidrolojik çevrimine, mekânsal faaliyetlerin etkisi ile birlikte artan su taleplerinin sonucu N il. , ve zamansal dağılımına etkisi gün geçtikçe artmakta ve olarak su kaynakları kalite ve miktar açısından olumsu Su Kaynakları Kame Ve miktar açısın unsuz özellikle yağışın düşük ve su kullanımlarının yoğun olduğu yönde etkilenmektedir. havzalarda, su stresi yaşanmaktadır. Buna yönelik 2030, Türkiye'de 1981-2020 dönemi yıllık ortalama alansal yağış 2050, 2070 ve 2100 yıllarına dair yapılan projeksiyon 573,4 mm'dir. 450 milyar m? toplam yağış hacminin 185 çalışmaları, artan su talepleri ve iklim değişikliğine bağlı milyar mü akışa geçmekte ve akarsular aracılığıyla olarak su kaynaklarının daha ciddi (baskılarla denizlere ve kapalı havzalardaki göllere boşalmaktadır. karşılaşacağını göstermektedir (TOB SYGM, 2016). Yıllık kullanılabilir yerüstü suyu miktarı 94 milyar m? olan Diğer taraftan, ülkemizin yağış rejiminin mevsimlere ve ülkemizin yeraltı suyu emniyetli rezerv miktarı 18 milyar y Y Yy Y bölgelere göre önemli farklılıklar göstermesi bazı m3 olmak üzere yıllık toplam kullanılabilir su miktarı 112 . . a, havzalardaki su talebinin, su arzının üzerinde olmasına milyar m”tür (DSİ, 2024a). N V neden olmaktadır. Bu durum, suyun doğru zamanda ve Ülkemizin 2025 yılı Temmuz ayı nüfusu ise 85 milyon 824 doğru yerde kullanılması için akarsuların regüle edilmesini bin 854 kişi olup kişi başına düşen yıllık su miktarı 1.305 aynı zamanda su ihtiyacının çok olduğu havzalara komşu m?tür5. Falkenmark Su Kıtlığı İndeksine göre yılda kişi havzalardan su transferini gündeme getirmekte ve bu başına düşen su potansiyeli 1.700 “ 1.000 m3 arası olan durum büyük ölçekli su yatırımlarını gerektirmektedir. ülke veya bölgelerin “su sıkıntısı” içinde oldukları ifade il. . Su kaynaklarının geliştirilmesi, mevcut kaynakların edilmektedir. Dünya genelinde yaygın olarak kullanılan enem e aa , sürdürülebilir yönetimi için mevcut rezervlerin korunması, Falkenmark Su Kıtlığı İndeksi, ülkemizin halihazırda “su Mi , . Nk , yerüstü ile yeraltı sularının entegre bir şekilde yönetilmesi stresi” sınıfında yer aldığını göstermektedir. ve havzalar arası su transferlerinin değerlendirilmesi ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan 2023- gelecekteki o ihtiyaçlara Oyönelik yeni kaynakların 2100 yılı nüfus projeksiyonlarına göre, Türkiye nüfusunun oluşturulması kapsamlı bir süreçtir. Bu süreçte, doğal su 2030 yılında 88 milyon 188 bin 221 kişiye, 2050 yılında ise döngüsünü etkilemeden suyun kalitesini ve miktarını 93 milyon 774 bin 618 kişiye ulaşması beklenmektedir korumayı; içme suyu gibi temel ihtiyaçları teminat altına (TÜİK, 2024). Yapılan projeksiyonlar neticesinde, iklim almayı ve tarım, sanayi, enerji vb. sektörlerde ekonomik 5 Türkiye İstatistik Kurumu (2024) Nüfus Projeksiyonları, © Tarım ve Orman Bakanlığı (2023) Su Verimliliği Strateji 2023-2100. Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033). kalkınmayı desteklerken aynı zamanda ekosistemlerin durumuna ulaşılması maksadıyla alınması gerekli bütün korunmasını amaçlamaktadır. tedbirler ve maliyetler ortaya konulmaktadır. Detaylı ekonomik analiz ve modelleme çalışmaları yapılarak Ülkemizde, AB müzakereleri bağlamında 21.12.2009 tarihinde açılan 27. Fasıl “Çevre ve İklim Değişikliği” ile önceliklendirilen tedbirlerin uygulanmasından sorumlu birlikte su kaynaklarının miktar ve kalite açısından birlikte kurum ve kuruluşlar ile uygulama dönemleri belirl ktedir. Sö lanl l SYG ele alındığı bütüncül nehir havza yönetimi planlama elirlenmektedir. Söz konusu planlama çalışmaları M ürütül çalışmalarına başlanmıştır. Su kalitesini de kapsayan Çevre tarafından yürütülmekte olup 12 havzada tamamlanmış, 7 i alli havzada i lışmalar d tmektedir. l ve İklim Değişikliği Faslı, su konusunda temel AB mevzuatı avzada ise çalışmalar devam etmektedir. Tamamlanan olan 2000/60/EC sayılı Su Çerçeve Direktifi (SÇD) ve kardeş planlar Ulusal Su Kurulu'nda görüşülmekte ve len iğ l direktiflerine uyum çalışmalarını hızlandırmıştır. Başta Cumhurbaşkanlığı Makamına onaya sunulduktan sonra Mi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmaktadır. Havza Yönetim Planlarının Hazırlanması, Uygulanması ve yay y 8 Takibi Yönetmeliği olmak üzere birçok ikincil mevzuat “ 1. Su Şurası'nda “Nehir Havza Yönetim Planlarının (NHYP) tamamlanması/güncellenmesi ile Nehir Havza temelleri oluşturulmuştur. Planlama çalışmalarına esas Yönetim Planlarının uygulanması, takip edilmesi ve bu | hususta yasal altyapının o birincil omevzuatla düzenlenmesi” stratejileri, olup yürürlüğe girmesiyle söz konusu faslın kapanış 12. Kalkınma Planr'nda kriterlerinden biri olan “Türkiye su kalitesi ile ilgili planlarının uygulamaya geçirilmesi için kurumsal kapasite güçlendirilecektir” tedbiri, Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı'nda “25 nehir havzası için Nehir Havzaları Yönetim Planları Koruma Eylem Planları oluşturur ve bu sektörde uygulama hazırlanacaktır”ve"Su kaynaklarının kalite ve miktarını mevzuatını benimsemek suretiyle yasal uyum alanında korumak ve suyun adil paylaşımını sağlamak amacıyla, ülkenin tüm nehir havzaları (25 adet) için hazırlanan nehir havzası yönetim planları ve sektörel düzenlemesi ile bütüncül havza yönetimi anlayışının teşkil edecek olan Su Kanunu ise hazırlanma aşamasında “Nehir havza yönetim müktesebatı uyumlaştırmaya yönelik mevzuatı özellikle de Su Koruma Çerçeve Kanununu benimser; Nehir Havzaları önemli gelişmeler kaydeder” kriterine de katkı sağlayacaktır. su tahsis planları izlenmektedir.”ifadeleri, 4. Tarım Orman Şurası'nda “Tüm havzalarda entegre 12. Kalkınma Planı'nda Kentsel Altyapı plan ve i hedefleri arasında, “Su kaynakları miktar, kalite ve | i ekosistemler açısından korunacak ve iyileştirilecektir.” ve bütüncül yönetim anlayışıyla planlamaların yapılması” Kararı, İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı . (2024-2030)'nda “İklim değişikliği risklerinin daha net 2.2.1.1. Planlama ortaya konulabilmesi için kapsamlı risk değerlendirme | politika ve tedbiri yer almaktadır. ve planlama çalışmalarının yapılması” kapsamında Nehir Havza Yönetim Planları (NHYP): Ülkemizdeki 25 nehir havza yönetim planlarının hazırlanması eylemi nehir havzasındaki yerüstü ve yeraltı suyu kaynaklarında yer almaktadır. noktasal, yayılı ve hidromorfolojik tüm baskı ve etkiler O Söz konusu ulusal nitelikli politika ve stratejilerde nehir belirlenmekte ve yapılan izleme çalışmaları ile suyun oo havza yönetim planlarının hem hazırlanması hem de miktar ve kalite durumları ortaya konulmaktadır. İzleme uygulanması konusuna dikkat çekilmektedir. çalışmaları kapsamında yerüstü sularında kimyasal, a, Havza Master Planları: Su kaynaklarının geliştirilmesi, su biyolojik ve hidromorfolojik izleme, yeraltı sularında ise O ve toprak kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı, su kimyasal oizleme ve miktar (seviye) o ölçümleri , ke , , ekosistemlerinin ve bunlara bağlı diğer ekosistemlerin yapılmaktadır. Akabinde, tüm su kaynaklarında iyi su a, , N , korunması, iyileştirilmesi ve olası tahribatların önlenmesi kapsamında havza ölçeği esas alınarak bütünleşik havza e İç sulardaki su ürünleri istihsali ile ilgili kiralama ve ruhsatlandırma işlemleri DSİ görüşüyle Tarım yönetimi anlayışı içinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü o ve Orman İl/İlçe Müdürlükleri marifetiyle; (DSİ) tarafından havza master planlarının hazırlanma e Denizlerdeki su ürünleri istihsali ile ilgili tahsis çalışmaları sürdürülmüş ve 25 adet Havza Master Planları işlemleri TOB tarafından; e Kaynak sularını işletme, işlettirme, kiraya verme, ruhsatlandırma işlemleri için DSİ'den görüş alınarak büyükşehir belediyeleri ve büyükşehir * Havza su potansiyeli ve kalitesi, arazi kullanım belediyesi bulunmayan yerlerde ise il özel durumları, toprak kaynakları, su kullanımları ve idareleri marifetiyle yürütülmektedir. ihtiyaçlarının o etüt (o edilerek osu (o bütçesi oluşturulmuş, 2013-2019 yılları arasında tamamlanmıştır. Çalışmalar kapsamında; Ancak, suyun kullanım önceliklerine (içme-kullanma suyu, * Belirlenen potansiyelin içme suyu, sulama, enerji, çevresel akış, tarım vd.) yönelik Kanun seviyesinde sanayi vb. maksatlı değerlendirilme öncelikleri ile düzenlenmesine ve su kaynaklarının tahsisinde havza olabilecek su ihtiyacı tespit edilmiş, e İhtiyacın karşılanma yöntemleri ile teknik, ekonomik ve çevresel yapılabilirliği incelenerek ölçekli su tahsis planlarının esas alınmasına yönelik güçlü düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Diğer taraftan, ortaya konulmuştur. ölçüm ve takip sistemlerindeki yetersizliklerin giderilmesi ve farklı yapılarda teşkilatlanmış kurumların veri üretimi, | 1 Su Şurası'nda “Havza Master Planlarının tamamlanması/güncellenmesi ile Havza Master | Planlarının uygulanması, takip edilmesi ve bu hususta | i yasal altyapının birincil mevzuatla düzenlenmesi” | eylemi ile işaret edilen havza master planları, havza | ölçekli yönetim planlarının temel veri altlığını i oluşturmakta ve su yatırımlarını içermektedir. paylaşımı oOve standardizasyonu (konularında oda iyileştirmelere gereksinim duyulmaktadır. Söz konusu ihtiyaçlar, kurumsal sorumluluk karmaşasının ortadan kaldırılarak sektörel ve münferit tahsislerin tek yapı üzerinden yürütülmesine olanak sağlayacak yasal e , Mi zeminin oluşturulmasına işaret etmektedir. Suyun Tahsisi: Nehir havza yönetim planlarına uygun olarak sektörel bazda su kaynaklarının tahsislerine ilişkin Sektörel Su Tahsis Planları (SSTP): Ülkemizdeki 25 nehir gerekli koordinasyonu yapmak görevi, Cumhurbaşkanlığı havzasında, içme suyu, tarım, su ürünleri üretimi, sanayi Teşkilatı Hakkında 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ekosistem için normal durumda ve farklı kuraklık ile Su Yönetimi Genel Müdürlüğü'ne verilmiştir. Havza (o Şartlarında su arzının sağlanması, sulak alanların bazlı ve münferit su tahsisleri Su Tahsisleri Hakkında korunması, (o çevresel (o akışın (o sürdürülebilirliğinin Yönetmelik kapsamında DSİ tarafından yürütülmektedir. sağlanması, suların aşırı kullanımının önlenmesi ve yeniden su kullanımı ile çevresel ihtiyacın daha fazla Su kaynaklarının kullanım amaçları; içme ve kullanma MN Ni karşılanması maksadıyla sektörel su tahsis planları suyu ihtiyacı, çevresel su ihtiyacı, tarımsal sulama ve su Ma, a, a, ii. hazırlanmaktadır. ürünleri üretimi, enerji üretimi ve sınai su ihtiyaçları, ticari, 1. Su Şurası'nda tanımlanan “Su tahsisine ilişkin | | yetkilerin tek elde toplanması için taslak kanunda tanımlamanın yapılması” stratejisi de ihtiyacın altını çizmektedir. turizm, rekreasyon, madencilik, taşıma, ulaşım ile sair su şeklinde önceliklendirilmiştir. Su kaynaklarının tahsisi ve kullanımına ilişkin düzenlemeler aşağıda verilmektedir; e Doğal mineralli suların tahsisi, kiralanması ve ruhsatlandırılması işlemleri DSİ görüşüyle ve Valilikler marifetiyle; 1. Su Şurası'nda “Havza Bazlı Sektörel Su Tahsis tamamında, 25 nehir havzasında, Taşkın Yönetim Planları Planlarının tamamlanması/güncellenmesi ile Havza Bazlı Sektörel Su Tahsis Planlarının uygulanması, takip edilmesi ve bu hususta yasal altyapının birincil mevzuatla düzenlenmesi” stratejileri, SYGM tarafından hazırlanmıştır. Kuraklık Yönetim Planları (KYP): İklim değişikliğinin en önemli olumsuz etkilerinden biri olan kuraklıklara karşı 12. Kalkınma Planı'nda “Su tahsisinde arz-talep dayanıklılığın artırılması ve risklerin en aza indirilmesi dengesi gözetilerek suyun en faydalı şekilde kullanımına yönelik sektörel tahsis planlaması maksadıyla SYGM tarafından 25 havzada Kuraklık Yönetim yapılacaktır” ile “Su tahsisinde arz-talep dengesi Planları hazırlanmıştır. Kuraklık Yönetim Planları ile su gözetilerek suyun en faydalı şekilde kullanımına kaynaklarımızın daha verimli kullanılması ve kuraklıklara yönelik sektörel tahsis planlaması yapılacaktır” tedbirleri, karşı hazırlıklı olunması hedeflenmektedir. Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı'nda 2.2.1.2. İzleme ve Değerlendirme “Havzada kullanım amaçlı mevcut su hacminin değerlendirmek ve su tahsis planları ile mevcut suyu Su kaynaklarının miktar ve kalitesinin ortaya konularak sektörel kullanım (sulama, sanayi, enerji üretimi, vb.) korunması ve iyileştirilmesine yönelik tedbirlerin ve ekosistemi koruma amaçlı paylaştırmak” ile “25 nehir havzası için Nehir Havzaları Yönetim Planları ve Sektörel Su Tahsis Planları hazırlanacaktır” hedefleri, çalışmaları olup söz konusu çalışmalar için SÇD'nin yerüstü 4. Tarım Orman Şurası'nda “Ülke genelinde sektörel suyu kalitesi ve sınıflandırılması ile alakalı hususlarının (tarım, sanayi ve içme-kullanma) su tahsisi | belirlenmesinde en önemli araçlardan bir tanesi izleme umlaştırılması maksadıyla kıyı ve geçiş sularını da çalışmalarının tamamlanması” ile “Sektörel su tahsis vy şuruması ya XY geçiş sularını İ planları çerçevesinde tüm münferit tahsislerin | © kapsayacak şekilde mevzuat düzenlemeleri yapılmıştır. | yürütülmesi” kararları yer almaktadır. İ O“Yeristü Su Kalitesi Yönetmeliği O(YSKY) (R.G: İklim değişikliğinin olası etkilerine uyum ve sektörlerin İzlenmesine Dair Yönetmelik (R.G: 11.02.2014/ 28910)” birbirine ve su kaynaklarına olan tesirleri dikkate alınarak olmak üzere temel ve alt mevzuat hazırlanarak yürürlüğe su tahsisinin oluşturduğu ekonomik değerlerin tespit konulmuştur. Söz konusu mevzuat kapsamında tüm edilmesi sağlanmaktadır. Söz konusu planlar 11 havzada parametrelerin belirlenen periyotlarda düzenli bir şekilde tamamlanmış, 10 havzada ise çalışmalar SYGM tarafından izlenmesi ve su kalitesi durumunun ortaya konulması devam etmekte olup tamamlandıktan sonra, Ulusal Su O gerekmektedir. Akabinde, çevresel hedeflere ulaşmak için Kurulu'nda görüşülmekte ve Cumhurbaşkanlığı Makamına gerekli tedbirlerin belirlenmesi ve takibinin yapılması onaya sunulduktan sonra Resmi Gazete'de yayımlanarak önem arz etmektedir. Havza izleme programları ile yürürlüğe konulmaktadır. Ulusal ölçekli plan, şura ve belirlenen izleme noktalarında kimyasal, biyolojik ve strateji dokümanlarında da havza bazlı su tahsisi O hidromorfolojik izleme çalışmalarının düzenli ve sürekli planlamalarının yapılması ve tahsislere yönelik izeme Oo olarak yapılması gerekmektedir. Hâlihazırda, havza sistemlerinin kurularak etkin çalışmasına değinilmektedir. bazında mevzuata uygun izlemeler SYGM tarafından NHYP Taşkın Yönetim Planları (TYP): Taşkın riski taşıyan yerlerde (Projeleri kapsamında proje bazlı ve DSİ tarafından rutin taşkın tehlike haritaları ve tehlikenin risk açısından olarak sürdürülmektedir. Diğer taraftan, çok sayıda kurum sınıflandırılması ile elde edilen taşkın risk haritaları tarafından | farklı o maksatlarla izleme çalışmaları hazırlanmaktadır. Taşkın riskinin asgari | seviyeye gerçekleştirilmektedir. Benzer şekilde, üniversiteler ve indirilebilmesi için gereken tedbirlerin ve sorumlu araştırma merkezleri tarafından da AR-GE nitelikli bilimsel kurumların © belirlenmesi (o maksadıyla (| ülkemizin çalışmalar kapsamında su kaynaklarında amaca yönelik izlemeler yürütülmektedir. Elde edilen tüm izleme çalışmaları ise Ulusal Su Kurulu tarafından alınan karara verilerinin ortak bir veri havuzunda toplanması ve mevcut istinaden başlatılmış ve pilot havza olarak Van Gölü izleme (programlarıyla (oOentegre edilmesi izleme Havzası belirlenmiştir. Van Gölü Havzası Ortak İzleme çalışmalarının bütünlüğü açısından önem arz etmektedir. Programı oluşturulmuş ve DSİ tarafından nehirlerde izleme çalışmalarına başlanılmıştır. 1. Su Şurası'nda konuyla ilgili olarak su konusunda merkezde ve taşra teşkilatında teknik ekipman ve cihaz açısından benzer donanımlara sahip yaklaşık 10 | kullanma dengesi gözetilerek sürdürülebilir, bütüncül, | | etkin ve verimli şekilde yönetimi sağlanacaktır.” ve i “Sukaynaklarımiktar, kalite ve ekosistemler açısından | korunacak ve iyileştirilecektir”” tedbirleri oyer civarında kamu laboratuvarı bulunduğu belirtilmekte ve laboratuvarlarda kullanılan cihazların verimli kullanılamadığı ve metodoloji ve standartlardaki farklılıklar o sebebiyle (oOelde edilen o verilerde almaktadır. Ayrıca, 12. Kalkınma Planı Su Yönetimi | uyumsuzluklar o olduğunun oOalu o çizilmektedir. İ Özel İhtisas Komisyonu Raporu'nda büyük debili su | Laboratuvar altyapısı, cihaz ve teknik personel | havzalarında numune alımını kolaylaştıracak | eksiklikleri sebebiyle izlemelerin tam olarak izleme | teknolojik donanım yatırımlarının artırılarak numune programları ile uyumlu yürütülemediğine vurgu alma noktasının erişilebilir hale getirilmesi gerektiği yapılmaktadır. hazırlanan bir izleme sistemi ile verilerin daha sağlıklı | amman — / olarak paylaşılması önerilmektedir. | Diğer yandan, Ulusal Su Kurulu kararı? kapsamında hazırlanan İzleme Veri Envanteri ve İçme Suyu Alt Kurulu MR MRR Karşı Suların Korunması Yönetmeliği; tarımsal kaynaklı Raporu'nda”; izleme çalışmalarının düzenli ve sorunsuz bir şekilde yürütülebilmesi için kalifiye personel, kirlilikten etkilenmiş veya gerekli tedbirler alınmazsa yakın laboratuvar, cihaz ve ekipman eksikliklerinin giderilmesi, gelecekte etkilenebilecek su kaynaklarını etkileyen mevcut personel ve altyapının etkin bir şekilde bölgeleri | tanımlayan o“Nitrata Hassas Bölgeler kullanılması ve su kalitesi izlemeye yönelik laboratuvarlar belirlenerek bu bölgelerde tarımdan kaynaklanan ve su arasında etkin yönetim ve verimli kullanım esasları kaynaklarımızda kirliliğe sebep olan nitratın tespit ” N N N N edilmesi, azaltılması ve önlenmesi çalışmalarını kapsayan doğrultusunda hizmet binası, cihazlar, ekipmanlar, araç ve , saış psayı . m kyn Nitrat Eylem Planları hazırlanmasını hükme bağlanmıştır. gereçler, sarf maizemeleri, personel ve iş bölümü hususlarında çalışmaların yapılması hususuna özel olarak Ancak söz konusu bölgelerin resmi olarak ilan edilmesiyle yer verilmiştir. Yine aynı raporda, izleme çalışmalarını birlikte nitrata hassas bölgelerde iyi tarım uygulama düzenleyecek ve koordine edecek şekilde izlemenin tek kodlarının hayata geçirilmesi zorunlu hale getirilecektir. elden yapılması için mevzuat düzenlemesinin gerekliliği ve | 1. Su Şuras'nda “Tarımsal yayılı kirlilik yüklerinin | izlemelerdeki mükerrerliklerin ortadan kaldırılabilmesi kontrolü kapsamında nitrata hassas bölgelerin | maksadıyla tüm kurumların izleme ihtiyacını karşılayacak | belirlenmesi ve iyi tanm uygulamaları kodu | çerçevesinde eylem planlarının hazırlanması ve | izleme programlarının oluşturulması ve izlemelerin tek | uygulanması” stratejisi yer almıştır. merkezden yürütülmesinin önemi vurgulanmıştır6. m na m « İyi Tarım Uygulamaları Kodu: Suların tarımsal Havzalardaki kurumsal izleme ihtiyaçları doğrultusunda N m, faaliyetlerden kaynaklanan kirliliğe karşı korunması tek ve kapsamlı bir izleme programı oluşturulması p pros i amacıyla yapılan bir diğer çalışma ise sulardaki hayvansal 7 Ulusal Su Kurulu 2. Toplantısı, 11.07.2024, 5 No'lu Karar 8 Ulusal Su Kurulu - İzleme Veri Envanteri ve İçme Suyu Alt Kurulu Raporu, 2024. ve kimyasal gübrelerden kaynaklanan nitrat kirliliğinin koruma alanları da dahil denizlere ve su kaynaklarına atık önlenmesine yönelik pratikleri de içeren İyi Tarım boşaltanlara denetim ve ceza yetkisi ÇŞİDB'ye aittir. Uygulamaları Kodudur. Sularda Tarımsal Faaliyetlerden Ayrıca, Kum, Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınması, Kaynaklanan Nitrat Kirliliğinin Önlenmesine Yönelik İyi işletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği (Tebliğ No:2016/46) denizlerden, akarsu ve kuru dere yataklarından, göl Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. yataklarından ve tarım arazilerinden kum, çakıl ve benzeri 2.2.1.3. Denetim maddelerin alınması hususlarında denetimler, Çevre Anayasa'nın 56. maddesi, Sağlık Hizmetleri ve Çevrenin Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca ÇŞİDB ile Bakanlıkça Korunması başlığı altında, “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir yetki devri yapılmış kurum veya kuruluşlar tarafından çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, yapılmaktadır. Maden Kanunu'nun 7. maddesi ve diğer m N ln kamu kurum ve kuruluşların mevzuatı gereğince izin çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir” hükmünü içermekte verilmiş alanlardaki madencilik faaliyetlerini diğer kamu ini ki kuruluşları kendi ta ki d olup Türk çevre hukukunun temel prensibini urum ve kuruluşları kendi mevzuatı kapsamında denetleyebilmektedir. oluşturmaktadır. Türkiye'de su kaynaklarının denetimi ile su kaynaklarını kirletenlere karşı ceza ve yaptırımları 1.Su Şurası'nda “Yerüstü ve yeraltı sularına deşarjların kontrolüne ilişkin izleme ve denetim mekanizmasının belirleyen; kurumların yetki, görev ve sorumluluklarını , | m Y y 8 etkin hale getirilmesi" stratejisi yer almaktadır. tanımlayan anayasal ilke doğrultusunda düzenlemeler şekillendirilmiştir. İçme ve kullanma suyu havzalarında denetim:2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 12 ve 20. maddesi çerçevesinde 12. Kalkınma Planı'nda planlı birleşik çevre denetimlerinin artırılmasına yönelik 2028 yılı hedefi koruma esaslarına aykırı olarak içme ve kullanma suyu konulmuştur. koruma alanlarına, kaynağın kendisine ve bu kaynağı a N besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj Ancak, yapılan havza ölçekli planlama çalışmalarında laa n , kanallarına atık boşaltanlara yönelik denetim ve ceza tespit edildiği üzere; yeraltı su kaynaklarının kalite ve . a, . . yetkisi ÇŞİDB'ye aittir. Bakanlıkça bu yetki ilgili idarelere miktarını korumaya yönelik gerçekleştirilen denetim devredilebilmektedir. faaliyetlerinin yetersiz kaldığı ve buna bağlı olarak hem kalite bozulmalarının yaşandığı hem de yeralü su Ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde ÇŞİDB; seviyelerinin kritik seviyelere düştüğü gözlemlenmektedir. mekânsal planlamaya, etüt ve projelendirmeye ilişkin iş ve i İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı'nda | “Su kaynakları yönetiminde yetki ve sorumluluk sahibi | düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazırlanmasına ilişkin | birçok kurum ve kuruluşun olması nedeniyle kurumlar | işlemler ile yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni | iş ve işlemler yapmaya; bu kapsamda, yapı malzemelerini | arasında koordinasyonun güçlendirilmesi, yetki, izin, | denetim ve yaptırım süreçlerinde yeknesaklığı i sağlayacak (o düzenlemelerin (o yapılması (O önem | aykırılıkları gidererek mevzuata uygun hale getirmeye | taşımaktadır” ifadesi ile denetim faaliyetlerinin | yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yıkım kararı | etkinliğinin artırılması gerektiği vurgulanmıştır. denetlemeye, aykırılıklar hakkında işlem tesis etmeye, almaya ve yıkımı gerçekleştirmeye, ilgililer hakkında idari Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının kirlilik açısından yaptırım kararı vermeye yetkilidir. korunması ve denetimi: 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 12 , , , , 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel ve 20. maddeleri çerçevesinde içme ve kullanma suyu ll |; , Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun çerçevesinde bölge içindeki su kaynaklarının, deniz, göl, Halk Sağlığı Laboratuvarlarında analizi yapılmakta, analiz akarsu kıyılarının ve yeraltı sularının kullanılmış sularla ve sonuçları çevrim içi sistem üzerinden takip edilmektedir. endüstri atıkları ile kirletilmesini, bu kaynaklarda suların Ayrıca analiz sonuçları Ulusal Su Bilgi Sistemine kaybina veya azalmasına yol açacak tesis kurulmasını ve işlenmektedir. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü içme bu tür faaliyetlerde bulunulmasını önlemek, bu konuda kullanma suyu temin edilen kaynaktan başlanarak, içme her türlü teknik, idari ve hukuki tedbiri almak görevi ile su suyu temin ve dağıtım sistemi tüm bileşenlerinde izleme ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı yapma yetkisine sahiptir. içindeki iş ve işlemleri yürütmek görevi tevdi edilmiştir. 1 sayılı (o Cumhurbaşkanlığı (o Teşkilatı (o Hakkında Büyükşehir belediyelerine içme-kullanma suyu temin Cumhurbaşkanlığı oKararnamesinin 414. maddesinin dil üstü kaynakl havzalarında, atıksul e , Mı edilen yerüstü Suyu kaynaklarının havzalarında, guksuların birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “Bitkisel üretimde kanalizasyon şebekesi ve alıcı ortama boşaltılmasına ilişkin ı m lm yon$ ; ş kullanılan girdilerin ve üretim teknolojilerinin kullanımının 2560 sayılı Kanuna dayanarak Büyükşehir Su ve uygunluğunu ve standartlarını belirlemek ve denetlemek” Kanalizasyon (İdaresi oOGenel Müdürlüklerince Ode görevi ile Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler denetimler yapılmaktadır. Ayrıca, kuruluş yeri bakımından Kanunu'nun 4. maddesi çerçevesinde yayılı Kirliliğin hir şebekesi özel boşaltma tesisi s N . leme gil şehir şebekesinden ayrı ve özel boşaltma tesisi yapması kontrolü kapsamında, hayvansal ve kimyasal gübre ile zirai zorunlu oObulunan o tesislerin (oyapımı, (o büyükşehir . Ri yap YuK$ ilaç kullanımlarının denetlenmesi görevi Tarım ve Orman belediyelerinin izin ve denetimi altında yapılmaktadır. Bakanlığı uhdesindedir. 3323 sayılı Belediye Kanunu'nun 14, 15, ve 18. maddeleri Ayrıca, İçme-kullanma suyu havzalarındaki her türlü imar çerçevesinde belediyelerin su ve kanalizasyon, ulaşım gibi faaliyetlerinin denetimi hususunda 2872 sayılı Çevre kentsel alt yapı hizmetleri yapmak; içme, kullanma ve Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, 2560 sayılı İstanbul Su endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun N i | Mı, yu sağ ” Yağ Y ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri Görevleri Hakkında Kanun, 5216 sayılı Büyükşehir kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve sair sularını işletmek veya işlettirmek gibi görevleri m un N an ş ya 8 8 mer'i mevzuat hükümleri uyarınca; Çevre, Şehircilik ve bulunmaktadır. İklim Değişikliği Bakanlığı, Büyükşehir Belediyeleri Su ve Ülke genelinde tüketime sunulan içme-kullanma sularının Kanalizasyon İdareleri Genel Müdürlükleri ve Belediyeler temini, dezenfeksiyonu ve tüketiciye güvenli bir şekilde denetim ve yaptırım yetkilerini haizdir. ulaştırılmasından yerel idareler sorumlu iken suların NUN . N ş y Yeraltı sularının kalitesi ve miktarı hususunda denetimler; temiz, sağlıklı ve güvenli olup olmadığına yönelik izleme 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkındaki Kanun çerçevesinde ları i i I e ln çalışmaları ise AB Mevzuatı İle uyumlu olarak hazırlanan, yeraltı sularının Kanun'da belirtilen hükümlere aykırı 1593 sayılı Umum Hıfzıssıhha Kanunu hükümleri uyarınca şekilde aranması, kullanımı, ıslahı ve tadili DSİ tarafından Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Bu bağlamda N , gi gitar Y 8 denetlenir ve cezalandırılır. Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bakanlıkça içme-kullanma sularıyla ilgili çalışmalar yerel Bozulmaya o Karşı Korunması Hakkında o Yönetmelik , is birliği ici ürdürülmektedir. Ü , idarelerle iş birliği içinde sürdürülmektedir. Ülkemiz kapsamında yeraltı suyunun miktarına ilişkin konularda genelinde yerel idarelerle birlikte belirlenen izleme denetim yetkisi DSİ'ye aittir. 2872 sayılı Çevre Kanunu ile ktal üzenli şekilde kı l noktalarından düzenli şekilde kontrol ve denetleme Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı izlemesi kapsamında numuneler alınarak Sağlık Bakanlığı Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yeraltı suyunun kalitesinin korunmasına ilişkin denetim yapma Ayrıca pestisit kullanımı yönüyle riskli görülen 12 üründe yetkisi ÇŞİDB'ye aittir. 15 ilde Kalıntı Eylem Planı (2022-2027) uygulamaya a m , onulmuştur. Ticaret borsaları, ihracatçı birlikleri, ziraa Tarımsal kaynaklı kirlilik kontrolü hususunda denetim; konulmuştur. Ticaret b nı, ihracatçı birlikleri, ziraat , ui daları, TARİŞ, t kredi. kı tifleri, bölgesel Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması odaları $ tanm kredi kooperatifleri, bölgese w N kalki jansları, | idareler gibi kuruluşlarla iş birliği Yönetmeliği kapsamında tarımsal kaynaklı nitratın suda alınma ajansları, Yerel idareler giti Kuruluşlarla IŞ Birliği neden olduğu kirlenmenin tespit edilmesi, azaltılması ve halinde çalışmalar yürütülmektedir. önlenmesine ( ilişkin (o hususlar oOTOB tarafından Ülkemizde bilinçsiz zirai ilaç kullanımı ve sürdürülebilir yürütülmektedir. “Nitrata Hassas Bölgeler” ilan edildikten tarım konularında farkındalık oluşturmak ve etkin bitki sonra tarımsal kirliliği önlemeye yönelik tedbirleri içeren sağlığı programı uygulamak amacıyla eğitim ve yayım Nitrat Eylem Planının uygulanması izlenecek ve çalışmaları ile üretim alanlarında çiftçi tarla okulu raporlanacaktır. Ek olarak, pestisitlerin kullanımının çalışmaları yapılmaktadır. kontrol alüna alınması amacıyla projeler, programlar, Su ürünleri yetiştiriciliğine ilişkin denetim hususları; 1380 denetim ve mevzuat çalışmaları yapılmaktadır. Zararlı organizmalarla mücadelede öncelikle kültürel ürünleri istihsal alanlarındaki faaliyetlere yönelik denetim tedbirler, biyolojik mücadele, biyoteknik mücadele gibi yapma yetkisi TOB'a aittir. 1380 sayılı Su Ürünleri alternatif mücadele yöntemleri tavsiye edilmekte, son Kanunu'na istinaden çıkarılan Su Ürünleri Yönetmeliği Ek- aşamada ise kimyasal mücadele yapılması önerilmektedir. 5 ile sucul ekosistemin sürdürülebilirliği kapsamında Bu doğrultuda entegre mücadele prensiplerinin izleme, hatta tespit edilen herhangi kirletici kaynağına yaygınlaştırılması amacıyla Entegre ve Kontrollü Ürün doğrudan ceza yazılabilmektedir. Su Ürünleri kanunu 20. Yönetimi (EKÜY) projeleri yürütülmektedir. maddeye (sulara zararlı madde dökülmesi hususu) göre çıkarılan Oo yönetmelikteki (oyasak, o sınırlama (ove Taze meyve ve sebzelerde tarladan sofraya tüm tedarik m ükümlülükl kırı hareket edenlere idari zincirinde pestisit denetimleri yapılmaktadır. Özellikle yükümlülüklere aykırı hareket edenlere idari para cezası e N N verilir. üretim alanlarında (yapılan (odenetimlere ( ağırlık verilmektedir. Bu çerçevede hatalı pestisit kullanımının Sulak alanların korunması ve denetlenmesine yönelik denetlenmesi amacıyla tarla bağ bahçe sera gibi üretim hususlar; Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği 36. alanlarında (oOhasat Oöncesi pestisit (denetimleri maddesi çerçevesinde, sulak alanlar ile daimi veya yapılmaktadır. Denetimlerde uygunsuzluk tespit edilen mevsimsel akarsuların koruma ve kullanma esaslarını üreticilere hasat geciktirme, ürün imhası ve idari para belirlemek ve uygulanmasını takip etmek görevi Mahalli cezası uygulanmaktadır. Komisyonlara verilmiştir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında idari yaptırımlar ise 2872 sayılı Ülkemizde AB uyum çerçevesinde çevre ve insan sağlığı açısından olumsuz etkileri tespit edilen 223 aktif madde Çevre Kanunu'nun ilgili maddeleri çerçevesinde Doğa yasaklanmıştır. Ayrıca, Nehir Havza Yönetim Planı (NHYP) Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından lp le l ktadır. tedbirleri kapsamında, sucul ortamlarda pestisitlerin uygulanmaktadır. tespit edilmesi ve Çevresel Kalite Standardı (ÇKS) sınır İçme suyu kalitesinin denetlenmesi hususunda; Sağlık değerlerinin aşılması durumunda, ilgili aktif maddenin Bakanlığınca içme kullanma suyu kalitesinin izlenmesi ve yerine alternatif bir maddenin kullanılması ve bu konuda denetlenmesi, kaplıca sularına tesis ve işletme İzni eğitim faaliyetlerinin yürütülmesi gerekmektedir. verilmesi (ile (denetlenmesi, yüzme havuzlarının denetlenmesi ve su kalitesinin izlenmesi, ambalajlı suların suları regüle ederek mansaba bırakmaları münasebetiyle izinlendirilmesi ile piyasa gözetimi ve denetimi aşağı kıyıdaş ülkelerin de düzenli suya erişimini çalışmalarının yapılması, yüzme sularının kalitesinin sağlamaktadır. izlenmesi ve sınıflandırılması ile bu halkın bilgilendirilmesi Türkiye'nin sınıraşan sular politikası aşağıdaki ana ilkeler çalışmaları yürütülmektedir. İnsani Tüketim Amaçlı Sular üzerine kurulmuştur (Dışişleri Bakanlığı, 2025); Hakkında Yönetmelik kapsamında kaynak ve içme sularına e Türkiye su konusuna öncelikle insani açıdan ait tesisler senede bir defa Sağlık Bakanlığınca, üçer aylık M . . yaklaşmaktadır. Ülkemiz, suyun bütüncül ve periyotlarla da İl Müdürlüklerince denetlenmektedir. İçme verimli kullanımına dair sahip olduğu bilgi ve Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve Arıtılması Hakkında deneyimleri paylaşmaya hazır olduğunu her fırsatta vurgulamaktadır. Yönetmelik kapsamında ayrıca belediyeler tarafından NN. N e Türkiye sınıraşan suları, kıyıdaş ülkeler arasında içme suyu kaynaklarının ve içme suyu arıtma tesislerinin bir iş birliği unsuru olarak görmektedir. giriş ve çıkış analizleri TOB'a raporlanmaktadır. e Her bir sınıraşan nehir havzası kendine özgü ekonomik, sosyal, çevresel, kültürel, hidrolojik ve Jeotermal faaliyetlerin denetlenmesi hususunda; 5686 meteorolojik dinamiklere sahiptir. Bu nedenle bu meselelerin okıyıJlaş ülkeler arasında ele alınmasının daha doğru bir yaklaşım olacağı düşünülmektedir. sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu 9. maddesi kapsamında jeotermal faaliyetlerin denetlenmesinde büyükşehirlerde yatırım izleme ve e Sınıraşan sular kıyıdaş ülkeler arasında “hakça”, koordinasyon (o başkanlıkları, (büyükşehir ( belediyesi akılcı" ve “etkin” biçimde kullanılmalıdır. bulunmayan illerde ise il özel idareleri yetkilidir. Aynı (| 2.2.3. Yeraltı Suyu Kaynaklarının Korunmasına İlişkin Kanunu'nun 1. maddesi kapsamında ise kaynağın ve Çalışmalar rezervuarın korunması ile çevre kirliliğinin önlenmesi için Yeraltı sularının araştırılması, kullanılması ve korunması acil tedbirlerin gerekli olduğu hallerde tedbirler idarece maksadıyla yayımlanan 167 sayılı Kanun kapsamında; alınır. Bu nedenle yapılan her türlü masraf, * Yeraltı Suları Tüzüğü (1961) sorumlusundan idare tarafından 6183 sayılı Amme e — Yeraltı Suları Teknik Yönetmeliği (1972), Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine se o Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği (2011), öre tahsil edilir. N 8 e Yeraltı sularının Kirlenme ve Bozulmaya Karşı Doğal mineralli suların odenetlenmesi hususunda; Korunması Hakkında Yönetmelik (2012), Ülkemizde doğal mineralli sulara yönelik izleme * İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların çalışmaları "Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik" Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından yapılmaktadır. (2012), Doğal mineralli su tesisleri; senede bir defa Sağlık e Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik (2019) Bakanlığınca, üç ayda bir de İl Sağlık Müdürlükleri yayımlanmıştır. tarafından denetlenmektedir. . a, İçme suyu temin edilen kuyu ve kaynakların koruma alanı 2.2.2. Sınıraşan Su Politikası ilanı çalışmaları ile stratejik bir kaynak olan yeraltı . . suyunun korunması ve sürdürülebilir yönetiminin Sınıraşan havzadaki sular, Türkiye'nin su kaynaklarının NN li sağlanması, yeraltı suyu ile ilişkili bölgelerde özel yaklaşık 9638'ini oluşturmaktadır. Türkiye'de çok amaçlı kısıtlamalar getirilerek suyun miktar ve kalitesinin olarak yapılan baraj ve hidroelektrik santralleri sadece 8 v korunması, içme ve kullanma suyu sağlanan yeraltı suyu ülkemiz açısından değil aşağı kıyıdaş havza ülkeleri için de “ yu sağ y y temin noktalarının (kuyu, kaynak vb.) koruma altına 1. Su Şurası Suyun Havza Ölçeğinde Yönetimi Grubu alınarak halk sağlığının korunması amaçlanmaktadır. Çalışma Belgesi “Yeraltı sularından aşırı çekimlerin engellenmesine yönelik kaçak kuyuların tespiti, Bu kapsamda DSİ tarafından; havza veya münferit ölçekte kapatılması ve yeraltı suyu kuyularında sayaçlı ölçüm yeraltı suyu etüt, planlama, izleme ve rezerv kontrolü sistemlerinin kullanılması” ifadesi çalışmaları yürütülmekte; kuyu ve kaynak envanteri 4. Tarım ve Orman Şurası'nda “Strateji 11.3 Yeraltı sularının aşırı çekimi önlenerek olağanüstü hallerde kullanılmak üzere rezervde tutulması sağlanacaktır. - geliştirilmekte, yeraltı suyu miktar ve kalite izlemeleri ile Strateji 11.4 Yeraltı su kaynakları kullanımının kontrol oluşturulmakta, o hidrojeolojik (kavramsal (o modeller bütçe ve emniyetli işletme rezervi hesaplamaları altına alınması için tüm kullanımlar kayıt altına alınarak envanter oluşturulacaktır. - Strateji 11.5 Yeraltı su kaynakları kullanımının kontrol altına dikkate alan havza bazlı yeraltı suyu bütçe projeksiyonları alınması için kademeli olarak tüm kuyulara sayaç hazırlanmakta ve bu çalışmalar karar destek süreçlerine takılacaktır. - Strateji 11.6 Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarına yönelik oluşturulan Ulusal İzleme Programına uygun olarak su kalitesi izleme hidrojeolojik etüt çalışmaları tamamlanmış; etüdü çalışmaları yapılacaktır.” yapılmaktadır. Ayrıca iklim değişikliği ve kuraklık etkilerini entegre edilmektedir. 2024 yılı sonu itibarıyla 13 havzada tamamlanan ve yeraltı suyu işletmesine uygun alanlar 167 12. Kalkınma Planı'nda ise “Yeraltı suyu emniyet , ui » . rezervleri belirlenecek ve su tahsisinde dikkate sayılı Kanun çerçevesinde “İşletme Sahası” olarak ilan alınacaktır” tedbiri, yer almaktadır. edilmiştir. AB Mevzuatına uyum çalışmaları kapsamında, yeraltı suyu yönetimi konusundaki mevzuat eksikliklerinin 2.24, İçme-Kullanma Suyuna İlişkin Çalışmalar giderilmesi maksadıyla Yeraltı Suyunun Kirlenmeye ve . N İçme-kullanma suyunun kaynağından itibaren son Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Konsey Direktifi a, MN , ME tüketiciye kadar korunarak iletilmesi halk sağlığının ve (2006/118/AT) ve SÇD'nin (2000/60/AT) yeraltı suyu ile , il. NN çevrenin korunması açısından hayati bir öneme sahiptir. ilgili hükümlerinin ulusal mevzuata aktarılması çalışmaları N m a, , Kaynaktan musluğa” prensibi ile yürütülmesi gereken neticesinde Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya sağlıklı ve güvenilir içme-kullanma suyuna erişim Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik hazırlanmış olup konusunda pek çok kurum/kuruluşun görev ve yetkisi 2012 yılında yürürlüğe girmiştir. . Mı, bulunmaktadır. İçme-kullanma suyu yönetimi; yasal Ayrıca, 2013 yılında Yönetmelikte yer alan uygulama o düzenleme, planlama, yatırım, izleme ve denetim, adımlarının detaylı faaliyetlere dönüştürüldüğü ve boyutlarını okapsayan çok paydaşlı bir yapıya havzaların önceliklendirildiği ve süreçlerin takvime dayanmaktadır. İçme suyu havzalarının korunması, arıtma bağlandığı bir “Yeraltı Suyu Yönetimi Eylem Plani” o tesislerinin etkin işletilmesi, su kayıplarının azaltılması, su yürürlüğe girmiştir. 18 havzada yeraltı suyu kütlelerinin kaynaklı — hastalıkların (o önlenmesi ve olağanüstü miktar ve kalitesinin (o belirlenmesi (o çalışmaları (o durumlarda içme suyu emniyetinin sağlanması temel tamamlanmıştır. hedefler arasında yer almaktadır. Çalışmaları tamamlanan havzalarda 472 adet yeraltı suyu 2.2.4.1. İçme-Kullanma Suyu Güvenliği Planları kütlesi belirlenmiş olup bu kütlelerin 9656'sının kalite a . ni a, Avrupa Birliği tarafından revize edilen İçme Suyu Direktifi açısından zayıf durumda olduğu tespit edilmiştir. Miktar , a, , N Mı, ile getirilen risk bazlı yaklaşım ile olağan ve olağanüstü açısından ise kütlelerin 9628'inin zayıf durumda olduğu m N durumlarda halk sağlığının korunması hedeflenmektedir. ortaya koyulmuştur. M N M alet | Bu kapsamda ülkemizde söz konusu Direktif ile uyumlu içme-kullanma sularının kaynaktan musluğa güvenli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde ulaştırılmasını güvence toplam 34 adet içme-kullanma suyu havzası için Havza altina almayı hedefleyen ulusal bir mevzuatın Koruma Planları yürürlüğe girmiştir. hazırlanması çalışmaları devam gimektedir. 2.2.4.3. İçme-Kullanma Suyu Temin Edilen Kuyu ve | 1.Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde “Kaynaktan musluğa | | su güvenliği planlarının hazırlanması ve uygulamaya | i geçilmesi sağlanacaktır” ifadesi yer almakta olup | | Şura kapsamında kurulan Su Güvenliği ve Atık Su | Hizmetleri Komisyonu tarafından hazırlanan raporun | Kaynakların Koruma Alanı İçme-kullanma suyu temin edilen kuyu ve kaynakların koruma alanı ilanı çalışmaları ile stratejik bir kaynak olan 4, Hedefi “Kaynaktan Musluğa İçme ve Kullanma i yeraltı suyunun korunması ve sürdürülebilir bir yönetim | Suyu Güvenliğinin Sağlanması” olarak belirlenmiş ve i bu hedefe ulaşmak için mevzuatın geliştirilmesi ve | sağlanması, yeraltı suyu ile ilişkili bölgelerde özel kısıtlamalar getirilerek suyun miktar ve kalitesinin i kaynaktan musluğa içme ve kullanma suyu güvenliği | planlarının o hazırlanması oOyönünde stratejiler i belirlenmiştir. korunması, içme-kullanma suyu sağlanan yeraltı suyu temin noktalarının (kuyu, kaynak vb.) koruma altına > e > alınarak halk sağlığının korunması amaçlanmaktadır. içme-kullanma suyu güvenliği konusunda belirli illerde Ni Ülkemizde, 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, Yeraltı SYGM tarafından planlama çalışmaları başlatılmıştır. , Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Planların hazırlığına ilişkin ilgili idarelerin kapasite ve Hakkında Yönetmelik ve İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve farkındalık düzeylerinin artırılması ve diğer iller için de , vi . Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında içme-kullanma suyu güvenliği planlarının hazırlanması lanl ktad Tebliğ (o çerçevesinde (O koruma alanı çalışmaları planlanmaktadır. yürütülmektedir. 2025 yılı itibarıyla Resmi Gazetede ilan e edilmiş toplam 89 adet koruma alanı bulunmaktadır. Havzalarının o Korunmasına oODair Yönetmeliğe göre 2.2.4.4. İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve tüketiciye ulaşan suyun kalitesi ve miktarını güvence altına almak için ihtiyaç duyulması halinde, içme-kullanma suyu Arıtılması havzası koruma planını da kapsayan içme-kullanma suyu İçme suyu kaynaklarında ve içme suyu artıma tesislerinde güvenliği planının hazırlanması ve bu planların İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve Arıtılması hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi (o Hakkında Yönetmelik kapsamında SYGM tarafından, son gerekmektedir. tüketiciye ulaşan içme-kullanma sularında ise İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmeliğe göre Sağlık 2.2.4.2. İçme-Kullanma Suyu Havzaları Koruma Planları Bakanlığı o tarafından içme suyu kalitesine ilişkin İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair değerlendirmeler gerçekleştirilmektedir. Yönetmelik kapsamında, hazırlanan içme-kullanma suyu , a, , Ni Bu kapsamda kapasitesi 2000 m”/gün'den fazla olan yeni planları ile havzanın fiziki, jeolojik, hidrolojik, ekolojik ve a, il yapılacak içme suyu arıtma tesislerinin avan (ön) proje sosyoekonomik özelliklerinin bilimsel verilere dayalı NN Mi onayları SYGM tarafından verilmektedir. olarak tespit edilerek havzaya özgü koruma alanları ve esasları tespit edilmektedir. Hâlihazırda, 2025 yılı itibarı ile İçme suyu arıtma tesislerinin giriş ve çıkış sularının kaliteleri izlenerek tesislerin veriminin ve uygunluğunun , SYGM İçme Suyu Koruma Planları (hitps://www.tarimorman.gov.tr/SYGM /Sayfalar/Detay.a spx?Sayfald12) değerlendirmesi yapılmakta ve halk sağlığına uygun su 831 Sayılı Sular Hakkında Kanun ile şehir, kasaba ve temininin sağlanması ve su kaynaklı hastalıkların köylere tahsis edilen suların idaresi belediye ve köy ihtiyar önlenmesi hedeflenmektedir. meclislerine verilmiş olup, su kaynağı belediye sınırları N , . e l İ , , izli ği Kaynak, depo ve şebeke sistemlerindeki eksiklikler dışında bulunsa dahi bakım, onarım, temizlik ve sağlık la , ai koşullarına uygun olarak bulundurulması belediyelerin tüketime sunulan içme-kullanma sularının kalitesini ş YE Y N kN . N sorumluluğundadır. etkilemektedir. Özellikle kırsal yerleşim yerlerinde sularla um uluğundağir. ilgili bakım onarım ve dezenfeksiyon işlemlerinde tespit 5355 Sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu uyarınca edilen eksiklikler su kalitesinde uygunsuzluklara neden ilçelerde tüm köylerin katılımıyla, yol, su, kanalizasyon ve olmaktadır. Sularda dezenfeksiyonun yetersiz kalması benzeri altyapı hizmetlerinin yürütülmesi ve kırsal mikrobiyolojik uygunsuzluklar neden olmakta ve sağlık kalkınmanın o sağlanması amacıyla “Köylere Hizmet risklerini beraberinde getirmektedir. Yeterli ve uygun Götürme Birliği” kurulabilmektedir. Köy ihtiyar heyetinin dezenfeksiyon işlemleri ile olası salgın hastalıkların önüne sorumluluğundaki tesislerin bakım, onarım ve işletilmesi geçilebilmektedir. ile (gerektiğinde (yenilenmesi Oköy bütçesinden İ 1. Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde “İçme suyu arıtma karşılanmakta; birkaç köy veya belediyeye ait müşterek tesisleri, bundan sonra suyun karakteristik özellikleri | tesislerin yönetimi ise kurdukları birlikler aracılığıyla ve obölgeye uygunluğu dikkate (alınarak | n e e N . sağlanmaktadır. ! projelendirilecek ve işletilecektir” maddesi yer | almaktadır. . ıı EN Netice olarak, içme suyu temin ve dağıtım sisteminin farklı 2.2.4.5. Kırsalda İçme-Kullanma Suyu Yönetimi aşamalarında farklı kurumlar tarafından yürütülen Kırsal bölgelerde imar, yol, Su, kanalizasyon, katı atık, çalışmaların o birbiriyle (entegrasyonunun o sağlanması , Mı, AR kaynakların o verimli kullanılmasını ve çalışmaların çevre, acil yardım ve kurtarma gibi hizmetler | Özel Y salış İdarelerinin sorumluluğuna verilmiş olup İller Bankası etkinliğini artıracaktır. İçme Suyu Güvenliği Planı yaklaşımı lan a, N ile bu çalışmaların bir bütün olarak ele alınması, yeterli ve köylerin içme suyu altyapı projeleri ile teknik ve sosyal , , m üvenli i ininin daha etkili bir şekil altyapı hizmetlerinin finansmanı ve faiz desteği güvenli içme suyu temininin daha etkili bir şekilde ve daha sağlanmasında rol üstlenmektedir. 3202 Sayılı Köye az maliyetle sağlanması hedeflenmektedir. Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun'da köy hizmetleri ile 2.2.4.6. İçme-Kullanma Suyu Sistemlerindeki Su içme suyu amaçlı sondaj kuyularına ilişkin esaslar Kayıplarının Azaltılması düzenlenmiş olup, 6292 Sayılı Orman Köylülerinin İçme-kullanma suyu yönetimindeki bir diğer önemli konu — da temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının ve kaynaklarının korunması, içme suyu barajlarının koruma amman , Y , e Y j azaltılmasına yönelik yürütülen çalışmalardır. Bu konudaki alanları ve rezervuar alanlarındaki yerleşim yerlerinin sorumlu kurumlar belediyelerdir. 2014 yılında yürürlüğe t ibi hususlar hükme bağl tir. , aşınması gisi NUSUSlAr hükme Bağlanmıştır. girmiş olan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerinde Su | 1. Su Şurası Su Güvenliği ve Atıksu Hizmetleri Çalışma | Kayıplarının Kontrolü OoYönetmeliği oo gereğince | Belgesinde “Yapılan izleme çalışmalarında şebeke | büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idareleri, büyükşehir © aracılığıyla tüketime sunulan içme kullanma | a, , vi . olmayan illerde ise il, ilçe ve belde belediyeleri su | sularında özellikle kırsal kesimde su güvenliğinin © sağlanmasında sorunlar bulunmaktadır” | kayıplarına ilişkin verilerini yıllık olarak SYGM'ye | değerlendirmesi yer almaktadır. raporlamakla yükümlüdür. Avrupa Birliği (AB) mevzuatı açısından bakıldığında ise su kaynaklı hastalıkların önlenmesi ve patojenlerin etkisiz 2020 yılında revize edilen İçme Suyu Direktifi kapsamında; hale getirilmesi için temiz suya erişimin artırılması, atıksu üye devletlere su kayıplarının azaltılmasına ilişkin artma O sistemlerinin (o geliştirilmesi (ove hijyen performans göstergesi belirlenmesi ve gerekli çalışmaların alışkanlıklarının O yaygınlaştırılması o büyük (o önem yürütülmesi yükümlülüğü getirilmiştir. Bu anlamda taşımaktadır. konuya ilişkin mevzuatın ülkemizde yayımlandığı 2014 Sürdürülebilir | Birleşmiş (| Milletler Kalkınma | yılından itibaren yürütülmekte olan çalışmalar, ülkemiz Amaçlarından “SKA 3: Sağlıklı ve kaliteli yaşamı her | | yaşta güvence altına almak” ve “SKA 6: Herkes için | adına önemli bir gelişme ve tecrübe birikimi olarak | | | erişilebilir su ve atıksu hizmetlerini ve sürdürülebilir | gerlendiril ir. amini 2 ii | değerlendirilmektedi | su yönetimini güvence altına almak” hedefleri ile su | Bütün bu çalışmalar içme-kullanma suyu sistemlerindeki | ve sağlık ilişkisi ortaya koyulmuştur. kayıpların değerlendirilmesi ve hedeflerin belirlenmesi Güvenli bir içme suyu tedariği sağlamanın en iyi yolu risk bağlamında önemli gelişmelerdir. Bununla birlikte 2023 yönetimi kapsamında “İçme Suyu Güvenlik Planlaması”dır. yılında yayımlanan Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su Plan ile tedarik sistemi için risk oluşturan veya bunları Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı ile su kayıplarına ortadan kaldıramayan tehlikeleri ve olayları (teknik ilişkin uzun vadeli hedef olarak 2040 yılına kadar teknik ve kusurlar, hatalı uygulamalar, kazalar, doğal nedenler vb.) ekonomik olarak kabul edilebilir seviye olan 9610 hedefi tanımlamak mümkündür. Böylelikle salgına ve bulaşmaya belirlenmiş, eylemler takvimlendirilmiştir. karşı çoklu önlemler geliştirmek mümkündür. İçme suyu 1. Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde “Belediyelerce İçme güvenlik planlaması ile en temel anlamda, içme suyu suyu sistemlerinde 9635 seviyesinde olan su kaybı oranı havzası ölçeğinde su sistemine giren tehlikelerin W25 seviyesinin altına indirilecek.” maddesi yer önlenmesini, arıtma ölçeğinde tehlikelerin sudan almaktadır. uzaklaştırılmasını, depolama ve dağıtım ölçeğinde ise riskli 2.2.4.7. Salgınlar ve Su Kaynaklı Hastalıklar , m a, durumların yeniden oluşumunun önlenmesini sağlamak Su kaynaklı hastalıklar, kirli içme suyu yoluyla, özellikle mümkündür. fekakoral yolla bulaşan patojen mikroorganizmaların SKA kapsamındaki hedefler yalnızca halk sağlığı açısından neden olduğu hastalıklar olarak tanımlanmaktadır. Su m Mİ DE Gibi değil, aynı zamanda su ürünleri yetiştiriciliği gibi suya kaynaklı patojenlerin büyük bir kısmı, sadece kontamine bağımlı ekonomik sektörler açısından da stratejik öneme yiyecek ve içeceklerin tüketimiyle değil; aynı zamanda, sahiptir. Özellikle sucul hayvan hastalıkları, antibiyotik enfekte hayvanlar ve çevresel yüzeylerle temas ya da dirençli patojenler ve su kaynaklı zoonozlar gibi giderek kişiden kişiye bulaşma gibi yollarla da bulaşmaktadır. artan çevresel ve sağlık riskleri karşısında, izleme Dünya genelinde yaklaşık 9020'lik bir nüfus, güvenilir sistemleri ile biyogüvenlik stratejilerinin entegre bir olmayan içme suyu kullanmakta ve bu durum ciddi sağlık yaklaşımla değerlendirilmesi gerekmektedir. Güvenilir ve riskleri oluşturmaktadır (TOB SYGM, 2019). Kirli su ve erişilebilir içme suyuna adil erişim, özellikle kırsal alanlar yetersiz sanitasyon, kolera, tifo, dizanteri, hepatit A, ishal ve düşük gelirli bölgelerde mevcut su altyapılarının ve hatta çocuk felci (polio) gibi birçok bulaşıcı hastalığın güçlendirilmesi ve iyileştirilmesi için su hizmetlerinin yayılmasına neden olmaktadır. kapsayıcı, sürdürülebilir ve herkes için erişilebilir olması hedeflenmektedir. İklim (değişikliğine karşı hassas İçme suyu kaynaklarının ve şebekelerinin kontaminasyonu bölgelerde salgın hastalıkların ve buna bağlı ölümlerin büyük salgınlara ve kitlesel etkilere neden olabileceği için 5 8 5 önlenebilmesi için kaynaktan musluğa kadar suyun etkin deşarjlardaki mevcudiyeti incelenmiş ve EBK'ların sucul yönetimi, yeterli miktarda ve iyi kalitede içme-kullanma organizmalar ve insan sağlığı üzerine olası etkileri suyu temini, atıksu arıtma hizmetlerinin iyileştirilmesi ve araştırılmıştır. Çalışma kapsamında EBK'lar özelinde su ve hijyen koşullarının sağlanması büyük önem taşımaktadır. atıksular için arıtma önerileri sunulmuş, EBK arıtma teknolojilerinin Türkiye koşullarında uygulanabilirlikleri Ülkemizde bilhassa mikrokirleticiler, mikro plastikler, endokrin bozucu kimyasallar ve antibiyotik kaynaklı kirlilik kapsamında mevcut teknolojilerin avantaj ve . . N | N dezavantajları değerlendirilerek uygulanabilirlikleri ortaya parametreleri bazında bir seri analiz ve takip çalışmaları U s YE Y gerçekleştirilmektedir. İçme-kullanma suyu temini amaçlı konulmuştur. Böylelikle, bu çalışma ile ülkemizde ilk kez kullanılacak su kaynaklarının kalitesinin konvansiyonel çok sayıda EBK'nın su kaynaklarımızdaki mevcudiyeti N O ı , N tarıl klıkla görülen EBK'I taya konul parametrelerin yanı sira mikrokirleticilerin de dahil olduğu araştırılmış Ve sıklıkla görülen ar ortaya Konulmuş 99 parametre ile analiz edilip, insani tüketim için olup, bundan sonraki süreçte kirliliğin giderilmesine . N a önelik tedbirlerin belirl k hayat irilmesi ö belirlenmiş (oOolan (o standartların (oOüzerinde o çıkan yönelik tedöirlerin belirlenerek hayata geçirtmesi önem parametreleri arıtacak şekilde içme suyu arıtma tesisinin arz etmektedir. proses tasarımının yapılması son derece önemlidir. Bu Diğer taraftan, yaygın olarak kullanılan ve klasik arıtma kapsamda, İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve yöntemleriyle yeterince giderilemeyen antibiyotikler, alıcı Arıtılması başlığı altında ifade edilen içme suyu arıtma su ortamlarına geçerek sucul ekosistemi olumsuz tesislerinin projelendirme safhasında proje onay süreci, etkilemekte, antibiyotik dirençli bakterilerin oluşumuna ele alınan yeni kirlilik parametrelerinin arıtma yol açmakta ve bazı enfeksiyonların tedavisini imkânsız proseslerine entegre edilmesi bakımından kritik bir hale getirebilmektedir. Bu durum, yerüstü suları ve aşamadır. Ayrıca AB İçme Suyu Direktifi güncellenmiş olup atıksularda antibiyotiklerin ve antibiyotik dirençli özellikle endokrin bozucu kimyasalların da izlenmesi bakterilerin varlığı ile seviyelerinin belirlenmesi, yerüstü kapsama alınmıştır. sularında izin verilebilecek en üst seviyelerin tespit edilmesi, mevzuat önerilerinin geliştirilmesi, direnç Bununla birlikte, özellikle sucul çevre için risk teşkil eden N , kaynaklarının araştırılması ve direncin önlenmesine endokrin bozucu kimyasalların daha detaylı olarak Y ş lan Ok ai önelik tedbirlerin belirlenmesine yönelik ihtiyacın altını araştırılması ve yerüstü sularında etkin yönetiminin y y Yy sağlanması ihtiyacına yönelik olarak gerçekleştirilen çizmektedir. çalışmalar? kapsamında yerüstü su kaynaklarında COVID-19 pandemisinin başlangıcı ile ulusal ölçekte atıksu bulunan ve/veya bulunması muhtemel, sucul çevre için sürveyans programı başlatılmış olup çalışmalar halen risk teşkil eden potansiyel endokrin bozucu kimyasallar devam etmektedir 11. Bu çalışmalar kapsamında, İstanbul (EBK'lar) ile yan ürün/metabolitleri belirlenmiş ve pilot ve Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinde belirlenen 21 havza olarak seçilen Marmara ve Batı Akdeniz pilot ilde rutin, 27 turistik beldede yaz aylarında SARS- Havzalarında izleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Söz CoV-2 virüs ölçümleri yapılmaktadır. Bu ölçümler ile konusu çalışmalarda EBK'ların alıcı ortam ve endüstriyel COVID-19 salgınının ülke genelindeki dağılımı ve seyri “ Tarım ve Orman Bakanlığı (2018), Endokrin Bozucu (https://www.suen.gov.ir/projeler/covid-19-yayiliminin- Kimyasallar ve Arıtma Teknolojilerinin Araştırılması Projesi atiksularda-sars-cov-2-analizleri-ile-rutin-takibi) “1 SUEN Covid-19 Yayılımının Atıksularda SARS-CoV-2 Analizleri ile Rutin Takibi hakkında bilgi sağlanarak pandemi erken uyarı sistemi desteklenen geliştirme çalışmaları; ekolojik dengeyi oluşturulmuştur. Ulusal düzeyde yürütülen atıksu gözetirken tarım, sanayi, enerji ve içme suyu gibi sürveyansı çalışmalarının kapsamı 2023 yılında “Tek sektörlerde ekonomik kalkınmaya katkı sağlamaktadır. Sağlık" yaklaşımı çerçevesinde genişletilerek, Türkiye'de Baraj inşası, rezervuarlar, göletler ve yeraltı su depolama ilk kez 7 coğrafi bölgeyi temsilen 17 atıksu arıtma tesisi , a mm sistemleri gibi yapısal çözümler, suyun toplanması ve giriş ve çıkışından, 2 mezbaha ve 2 kanatlı kesimhane depolanması için kritik öneme sahiptir. Aynı zamanda, su süksularında anübiyotik direnç bakteri ve gen takibi kaynaklarının geliştirilmesi çabaları, iklim değişikliği başlatılmıştır. Bu takip ile Türkiye'de sulama kaynaklı bağlamında uyum ve dayanıklılık unsurlarını da içermeli, anübiyotik direnç riskleri ilk kez gıda güvenliği gelecekteki risklere karşı toplumsal ve çevresel perspektifinden değerlendirilmiş, hayvansal üretimden dayanıklılığı artırmaktadır. Bu doğrultuda, yağmur suyu kaynaklanan direnç verileri hakkında ilk veriler elde hasadı, atıksuların yeniden kullanımı ve tuzlu suyun dilmiştir. . İleri dönemdi tak: ü nil UR gelmiş. Meeyen dönemde, auksu Sürveyans arıtılması gibi yenilikçi yöntemler, tamamlayıcı kaynaklar programının kapsamı genişletilerek SARS-CoV-2 virüsünün olarak suyun sürdürülebilir kullanımını desteklemektedir. yanı sıra kuş gribi ve influenza başta olmak üzere diğer 1. Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde “23- Ülkemizin su depolama kapasitesini artırmak için uygun olan virüs ve patojenlerin takibinde de kullanılması, arıtılmış atıksularda yapılan Antimikrobiyal direnç (AMR) takibine yerlerde baraj yapımlarına devam edilip mevcut barajların ekonomik ömürlerinin uzatılması için gerekli önlemler alınacaktır. 24- Yeraltı barajları ve yeraltı metagenomik O analizlerin (Ode dahili (o edilmesi hedeflemektedir. suyu suni besleme yapılarının planlanması ve ivedilikle Günümüzde iklim değişikliği, ekosistemler ve insan tamamlanması o sağlanacaktır.” o kararlarına oyer faaliyetleri arasındaki etkileşim, bulaşıcı hastalıkların verilmişti. ortaya çıkmasını ve yayılmasını destekleyen koşullar Ancak bu yaklaşımların uzun ömürlü ve etkili olabilmesi, oluşturarak oOhalk sağlığı için önemli zorluklar sosyal ve çevresel boyutların entegrasyonu da dahil oluşturabilmektedir. Nitekim COVID-19'un neden olduğu kapsayıcı politikaların, düzenleyici mekanizmaların ve küresel bozulma, çevre ve iklim üzerinde çeşitli sonuçları yerel (o yönetim O kapasitelerinin (o geliştirilmesini da beraberinde getirmiştir. Sosyal ve ekonomik gerektirmektedir. faaliyetlerin kısıtlanması nedeniyle, dünyanın farklı Türkiye'de iklim değişikliğinin etkileri, doğrudan su bölgelerinde su kirliliğinde azalma ve hava kalitesinde kaynakları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu kapsamda, iyileşme gözlenmiştir. Diğer yandan, kişisel koruyucu iklim değişikliği ve kuraklık koşullarında artan su talebinin donanım (yüz maskesi, eldivenler, hijyen kitleri vb.) karşılanabilmesi ve kaynakların sürdürülebilir şekilde ullanımının artması ları işigüzel IV nlebi . lay kullanımının artması, bunların gelişigüzel atılması ve yönetilebilmesi (o amacıyla, (o depolamalı (tesislerin yüksek miktarlarda tıbbi atığın oluşması çevre Üzerinde kapasitelerinin artırılarak suyun mevsimsel ve yıllık olumsuz etkilere de yol açmıştır. dağılımındaki düzensizlikler denge altına alınmış olup su 2.2.5. Su Kaynaklarının Geliştirilmesi arz güvenliği güçlendirilmiştir. Ülkemizin su kaynakları potansiyelinin ortaya konulabilmesi rasat faaliyetleri Su kaynaklarının geliştirilmesi, doğal su döngüsünü kapsamında anlık olarak hidrometrik, hidrometeorolojik, etkilemeden mevcut ve gelecek döneme ilişkin taleplerin sediment, kar ve su kalite gözlemleri yapılmakta, Hidro karşılanmasını ve sürdürülebilir çözümlerin üretilmesini Elektrik Santrallerden (HES) bırakılan doğal hayat suyu içeren kapsamlı bir süreçtir. Entegre yaklaşımlarla seviyeleri izlenmektedir. Ülkemizdeki rasat faaliyetleri Çizelge 3. Depolamalara ait adet ve hacim bilgileri kapsamında oluşturulmuş olan Hidrometeorolojik Gözlem a, Toplam Hacim i , ; N , Tesis Türü Adet (milyar m3) İstasyonları sayıları Çizelge 2'de verilmektedir (DSİ, 2025). yal ii ii LİK i Baraj 1.059 Çizelge 2. Hidrometeorolojik Gözlem İstasyonları il Gölet ve Bent 743 183,41 Hidrometeorolojik Gözlem İstasyonu Sayısı Yeraltı Depolaması ve Suni Besleme 1 Akım Gözlem İstasyonu (AGİ) 1355 Doğal Göller 17 34,40 Göl Gözlem İstasyonu (GGİ) 78 - çi ilindeki Baraj ve 522 24,952 Kar Gözlem İstasyonu (KGİ) 260 m Halindeki Baraj ve 245 11,622 Meteorolojik Gözlem İstasyonu (MGİ) 55 e ŞEYE Kalite Gözlem İstasyonu 1692 P HES Gözlem İstasyonu 319 DSİ tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, ülke genelinde belirlenen 25 adet hidrolojik havzada havza Tali Gözlem İstasyonu (TGİ) 673 alanları içerisindeki yerüstü suyu potansiyeli sistematik ölçüm, gözlem ve analizler yoluyla tespit edilmekte olup, Türkiye genelinde depolama hacmi ülkemizin coğrafi ve Türkiye'nin toplam yıllık yerüstü suyu potansiyeli yaklaşık iklim şartları nedeniyle mevcut yağış ve buna bağlı olarak 185 milyar m3 olarak belirlenmiştir. Elde edilen bu veriler; da akış şartlarının yetersiz olduğu mevsim, yıl ve kurak su kaynaklarının planlanması, tahsisi, geliştirilmesi ve periyodlarda, başta sulama suyu ihtiyaçlarında olmak sürdürülebilir yönetimine yönelik politika ve uygulamalara üzere, içme-kullanma, endüstri ve hidroelektrik amaçlı , altlık teşkil etmektedir. Bununla birlikte DSİ tarafından enerji üretiminin karşılanmasında kullanılmaktadır. Bu gerçekleştirilen hidrojeolojik etüt çalışmaları ile yeraltı doğrultuda, mevcut durumda su depolama kapasitesine suyu potansiyeli bilimsel yöntemler esas alınarak sahip birçok baraj, gölet, yeraltı depolaması ve suni değerlendirilmekte olup, ülke genelinde yeraltı suyu besleme tesisi (Çizelge 3) işletmeye alınarak su kaynakları emniyetli işletme rezervi yaklaşık 18 milyar m3 olarak geliştirilmiş olup, depolama kapasitesi 183,41 milyar m? , tespit edilmiştir. İklim değişikliği, artan su talebi ve havza tür (DSİ, 2025). bazlı su bütçesi dengeleri dikkate alınarak söz konusu 2024 yılı sonu itibarıyla; ülkemizde yılda 5,41 milyar m rezervin güncellenmesine yönelik hidrojeolojik etüt ve ; Ş BiL8 , ilave içme suyu ve 322.659 mjgün atıksu arıtma izleme çalışmaları DSİ tarafından sürekli olarak kapasitesine ulaşılmıştır. 2025'te 52 yeni baraj ve gölet sördürülmektedir. inşa edilerek 512 milyon m3 suyun depolanması Ülkemizde su kullanımı istatistikleri (Çizelge 4) 2024 yılı hedeflenmektedir Diğer yandan, yeraltı sularını beslemek sonuçlarına göre 61,70 milyar m? çeşitli maksatlara ve buharlaşmayı önlemek için yeraltı depoları ve suni yönelik toplam tüketimin 48,73 milyar m3 (9679) sulama besleme tesisleri inşa edilmekte olup mevcut durumda suyu olarak, 12,95 milyar m3 (9621) ise içme-kullanma ve 145 adet tesisin 2028 yılına kadar 195'e çıkarılması sanayi suyu ihtiyaçlarının karşılanmasında hedeflenmektedir. , kullanılmaktadır (DSİ, 2025). Çizelge 4. Türkiye'deki su durumu ve kullanım alanları Su Bileşeni Miktarı Yıllık toplam yağış miktarı 450 milyar m3 Yılık ortalama (1991-2020) alansal 573,44 mm yağış miktarı Yıllık ortalama yüzeysel akış miktarı 185 milyar m3 Yıllık toplam kullanılabilir su miktarı 112 milyar m3 Yıllık kullanılabilir yerüstü suyu miktarı 94 milyar mi Yeraltı suyu emniyetli rezerv miktarı 18 milyar m? Toplam sektörel hizmete sunulan su i 3 miktarı 61,70 milyar m Tarımsal sulamada kullanılan su 48,73 mil 3 miktarı 8,73 milyar m içme-kullanma ve sanayide kullanılan i 3 su miktarı 12,95 milyar m 2.2.6. o Stratejiler Strateji 2.1. İzleme altyapısının güçlendirilmesi Strateji 2.2. Su kalitesini etkileyen noktasal ve yayılı kaynaklı kirleticilerin kontrolünün sağlanması Strateji 2.3. Su kaynakları yönetiminde doğa temelli çözümlerin hayata geçirilmesi Strateji 2.4. Ulusal hidropolitik stratejisinin geliştirilmesi Strateji 2.5. İçme suyu, atıksu ve yağmur suyu master planlarının o tamamlanması, o güncellenmesi (o ve uygulamasının takip edilmesi Strateji 2.6. Su kaynaklarının korunması için denetim ve yaptırım mekanizmasının güçlendirilmesi Strateji 2.7. İçşme-kullanma suyu kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir yönetiminin sağlanması Strateji 2.8. Güvenilir ve sağlıklı içme suyuna adil erişimin sağlanması Strateji 2.9. Su kaynaklarının geliştirilmesi Madra Barajı, Balıkesir 2.3. Değişen İklim Şartlarına Uyum ve Su olup bu olayların 9035'ini şiddetli yağış ve sel olayları Kaynaklarının Verimli Kullanılması oluşturmuştur (MGM, 2025). İklim değişikliği, küresel ölçekte insanoğlunun karşı karşıya Bu bağlamda, iklim değişikliği hem küresel hem de olduğu en büyük tehditlerden biridir (BM, 2021). Son bölgesel ölçekte su kaynakları üzerinde doğrudan ve çok yıllarda, iklim değişikliğinin etkileri giderek daha belirgin boyutlu etkiler yaratan ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Bu hale gelmekte ve ortalama sıcaklıklardaki artış, yağış nedenle, iklim değişikliğiyle etkin mücadele ve uyum e m | a N olitikalarının geliştirilmesi ve uygulanması, çevresel rejiminin (o değişmesi, (buzulların (erimesi, odeniz P geliş YE , S , | Mn , toplumsal ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından bir seviyelerinin yükselmesi, aşırı hava olaylarının daha sık görülmesi gibi etkileri, su kaynaklarının miktarını, gereklilik haline gelmiştir. kalitesini ve dağılımını önemli ölçüde etkilemektedir. 9 Temmuz 2025 tarihinde yayımlanan “7552 Sayılı İklim Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (ıpcc, 6, | Kerunu" İle etkin planlama, teknoloji kullanımı, yerel Değerlendirme Raporuna göre, 2011-2020 yılları uygulamalar, tarımda dönüşüm, afet yönetimi ve yutak arasındaki küresel sıcaklık ortalaması, 1850-1900 dönemi alanların korunması yoluyla Türkiye'de iklim uyumlu bir Su ortalarnasına kıyasla 1,09*C artmıştır. Son kırk yıl, yönetimi yaklaşımının yasal temellerinin oluşturulması 1850'den bu yana kaydedilen en sıcak dönem olmuştur hedeflemiştir. Söz konusu Kanun, suyun sadece doğal bir (IPCC, 2021), kaynak değil, aynı zamanda iklim değişikliğine uyumun anahtarı olarak görülmesini sağlamaktadır. Su yönetimi 2024 yılı ise, ortalama sıcaklığın Sanayi Devrimi öncesi , ii. Ni açısından yürütülen politika ve stratejiler kapsamında dö öre 1,55*C daha yüksek olduğ küresel öneme göre ana yüksek Orduğu Ve Kürese Ulusal Katkı Beyanındaki hedeflere ulaşmak maksadıyla sıcaklık artışının 1,59C sınırını aştığı ilk takvim yılı olarak , JcakIK artışını ınırini aştığı | wn ye kurumlara düşen sorumlulukların yerine getirilmesi, kayıtlı iştir (WMO, 2025). 1901-2018 yıll N lie Gelini ayıtlara geçmiştir. ( ) yılan planlama süreçlerinde iklim değişikliği etkilerinin ve su arasında deniz seviyesi yaklaşık 20 cm yükselmiş, buzullar yesi yaklaş y ş bütçesinin dikkate alınması, suyun tüm sektörlerde erimiş, kuzey kutbu kar örtüsü 1950'lerden itibaren Nm N m, verimli kullanılması, ekosisteme uyumlu doğal çözümler azalmış ve okyanuslar ısınmıştır. Sıcak hava dalgaları, il. a, ş U ş & geliştirilmesi gibi halihazırda uygulamada olan esaslara kuraklık ve şiddetli yağışlar gibi h layları daha sık N uraklık ve şiddetli yağışlar gibi aşırı hava olayları daha sı İklim Kanunu'nda da yer verilmiştir. ve daha şiddetli hale gelmiştir. Dünyanın bazı bölgeleri daha yoğun yağış olaylarına maruz kalırken, bazı 2.3.1. İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisinin bölgelerde ise uzun süreli kuraklıklar ve su kıtlığı Analiz Edilmesi yaşanmaktadır (IPCC, 2021). İklim değişikliğinin su kaynaklarımıza etkisinin tespiti Türkiye'de 2007 yılından bu yana (2011 yılı hariç) her yıl maksadıyla SYGM tarafından 2013-2016 yılları arasında ortalama sıcaklıklar artış eğilimindedir. 2024 yılı, 15,6*C ile gerçekleştirilen çalışmalarda 1971-2000 referans dönemi 1991-2020 ortalamasının (13990) 1/7C üzerinde esas alınarak 2015-2100 yılları arasında Türkiye'deki tüm gerçekleşmiş ve son 54 yılın en sıcak yılı olmuştur. Aynı yıl, havzalarda (25 havza) iklim değişikliği projeksiyonları alansal ortalama yağış miktarı 537,2 mm ile 1991-2020 oluşturulmuş ve beklenen iklim değişikliği etkilerinin ortalamasının (573,4 mm) X6,3 altında kalmıştır. Ayrıca, yerüstü ve yeraltı sularına etkileri tespit edilmiştir. Elde 2024 yılında meydana gelen meteorolojik afet sayısı edilen sonuçlara göre, 2015-2100 projeksiyon döneminde (1257), 1940'tan bu yana en yüksek ikinci seviyeye ulaşmış mevsimsel ve yıllık ölçeklerde ortalama sıcaklıklarda ciddi artışlar yaşanması beklenmektedir. Yüzyılın sonuna kadar ortalama sıcaklıklarda 6*C'ye kadar artışlar beklenmekle seviyelerinde düşüş yaşanması sonucunda ortaya birlikte, ülkemizin doğu ve güneydoğusunda artışların çıkabilecek riskler; diğer bölgelere göre 1-2'C daha fazla olması s İçme-kullanma suyu kaynaklarında azalma, hane öngörülmektedir. Türkiye genelinde yağışlarda beklenen halkı su ihtiyacının karşılanamaması, mn M N e oEkosistemlerin (sürdürülebilir osu ihtiyacının değişimler bölgesel farklılıklar göstersre de toplam karşılanamaması, yağışlarının 7610 oranında azalması beklenmektedir. e Su kalitesinde bozulma ve su kaynaklarının Özellikle Ege ve Akdeniz kıyıları ile Doğu ve Güneydoğu kirlenme riski, Anadolu bölgelerinde, yağış miktarlarında yaklaşık 9030 * Tarımsal sulama suyu ihtiyacının karşılanamaması a, a, ve buna bağlı olarak tarımsal üretim ve mahsul oranında azalma ile birlikte daha sık ve uzun süreli kuraklık veriminde düşüş, olaylarının yaşanması beklenmektedir. Buna karşılık, e o Enerji üretimi ve sanayi sektörlerinde su ihtiyacının kuzey bölgelerde özellikle Doğu Karadeniz'de toplam yağış karşılanamaması nedeniyle ekonomik kayıplar, miktarında ve aşırı yağış olaylarının sıklığında artış, ardışık (| Ticaret, turizm, rekreasyon, madencilik, hayvancılık, kurak gün sayısında ise 15 güne varan yükselişler ( taşimacılık ve ulaşım gibi sektörlerin suya dayalı beklenmektedir. 2030 yılına kadar ortalama sıcaklıkların (| faaliyetlerinde aksaklıkların ortaya çıkması ve buna bağlı mevcut duruma kıyasla 1,75 *C artması beklenmektedir. ekonomik kayıplar şeklinde sıralanmaktadır. Bu dönemde kullanılabilir su potansiyelinin 90,9 milyar m Ayrıca, 2018-2019 yıllarında yürütülmüş olan İklim seviyesine düşeceği ve mevcut duruma göre X18,7 Değişikliğinin Kar Erimelerine ve Akımlarına Etkisinin oranında azalacağı öngörülmektedir. İklim değişikliğinin Belirlenmesi çalışmaları kapsamında Keban Baraji su kaynakları üzerindeki etkilerinin, artan nüfusun, gelişen havzasında (Yukarı Fırat Alt Havzası) iklim değişikliğinin tarımsal ve endüstriyel üretimin su ihtiyaçlarının birlikte karla kaplı alanlarda, kar-su eşdeğeri miktarında, kar değerlendirildiği havza bazlı su-nüfus projeksiyonlarına erime döneminde gelen su miktarında ve erime-birikme göre 2030 yılı itibarıyla 15 havzada su açığı oluşacağı dönemlerinde meydana getirmesi beklenen değişimler öngörülmektedir (SYGM, 2016). tespit edilmiştir. Söz konusu çalışma kapsamında 2050-2070-2100 yılları“ gicaklık artışlarına bağlı olarak yağış türünün kardan için yapılan projeksiyonlarda; yağmura dönmesi karla kaplı alanların azalmasına ve e 2050 yılında sıcaklık artışının 2,5 “C'ye ulaşacağı, su potansiyelinin (o 9610,5'lik bir azalma göstereceği ve 100,2 milyar m3 seviyesine düşeceği, bölgelerde karla kaplı alan değişimlerinde 944'lere varan e 2070yılı projeksiyonlarına göre sıcaklık artışının 3,7 “C olacağı, kullanılabilir su miktarının W21,7 oranında azalarak 87,7 milyar me düşeceği, ilkbahar aylarında ise karın daha erken erimesine sebep olacaktır. Özellikle yüzyılın son çeyreğinde yüksek kotlu bir azalma öngörülmekte, bununla birlikte kar birikme ve erime dönemlerinin de zamansal olarak kısalması e 2100 yılına gelindiğinde ise sıcaklık artışının 6 beklenmektedir. Karın yerde kalma süresinde 45 güne “C'ye ulaşacağı, su potansiyelinde ise X26,4 oranında azalma olacağı ve 82,4 milyar m”e gerileyeceği öngörülmektedir. Yine aynı dönemde Yukarı Fırat Alt Havzası'nda kar-su varan azalmalar beklenmektedir. Yağış miktarındaki azalma ve sıcaklık artışına bağlı olarak eşdeğeri miktarı membada 9644 oranında, mansap gelişen kuraklık etkisiyle birlikte; toprak neminde azalma, bölgelerde ise W67 oranında azalacaktır. Erime buharlaşmanın o artması, yerüstü ve yeraltı Su (o periyodunda Yukarı Fırat Alt Havzası'nı besleyen toplam kaynaklarında, nehir akımlarında ve baraj rezervuar O akımlar, mevcut dönem için yaklaşık X68 iken, projeksiyon döneminde bu oranın 9660'lara kadar azalacağı bazında analiz edilerek havza bazlı tedbirler de öngörülmektedir (SYGM, 2018). belirlenmektedir. 12. Kalkınma Planı'nda "İklim değişikliğinin su 2.3.2. Su Kaynaklarının Verimli Kullanılması kaynaklarına etkileri tespit edilecek ve iklim değişikliğine uyum sağlanmasına yönelik faaliyetler İklim değişikliğinin etkileri ve artan su ihtiyacıyla birlikte yürütülecektir" tedbiri, Ulusal Katkı Beyanı'nda, "İklim değişikliğinin göller, sulak alanlar ve kıyı bölgeleri üzerindeki etkileri ve bunlara ilişkin uyum eylemleri belirlenecektir" hedefi, bir kaynak olarak ele alınmasını sağlayacak bütüncül 1. Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde; "İklim değişikliğine politikalar | geliştirerek; su yönetiminde etkinliğin uyum faaliyetleri, iklim değişikliğinin su kaynaklarına suyun verimli ve akılcı kullanımı ulusal düzeyde öncelikli bir hedef haline gelmiştir. Ulusal Su Planı, suyun stratejik a N , lr artırılmasını, suyun verimli kullanılmasını ve toplumsal etkileri analiz edilerek hız kazanacaktır.", "iklim , SU p değişikliği kapsamında, çölleşme, erozyon, su ve farkındalığın oluşturulmasını amaçlamaktadır. toprak koruma hususunda eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla iklim değişikliğine karşı direncin artırılması sağlanacaktır. Tüm çalışmalarda iklim sağlanması, uygulamaların yaygınlaştırılması ve toplumsal değişikliğinin o etkileri oo öncelikli o olarak su verimliliği kültürünün tesis edilmesi maksadıyla 31 değerlendirilecektir" ifadesi, Su verimliliğinin ulusal politikalara entegrasyonunun , Ocak 2023 tarihinde TOB koordinasyonunda ulusal ölçekte 1. Su Şurası Depolamalı Tesisler Grubu Çalışma Belgesi kapsamında “İlgili kurum ve kuruluşların Su Verimliliği Seferberliği | başlatılmıştır. Seferberlik katılımıyla — bilimsel | kurul (oluşturulmalı o ve kapsamında “Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su önümüzdeki yıllarda buharlaşmayı en aza indirecek Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2023-2033)” yöntemler araştırılarak ülkemizde uygulanmalıdır” çözüm önerisi, Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda “Su Genelgesi'yle yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Belge hazırlanmış ove 2023/9 Sayılı o Cumhurbaşkanlığı kısıtı yaşayan ve yaşaması muhtemel bölgeler başta olmak üzere barajlarda suyun buharlaşması kaynaklı kayıpların azaltılması için içme suyu barajları hariç, kapsamında suyun tüm sektörlerde verimli kullanılmasına yönelik ulusal hedefler, stratejiler ve eylemler buharlaşmayı azaltacak uygulamaların o (güneş belirlenmiştir. paneli, baraj çevrelerinin ağaçlandırılması vb.) hayata geçirilmesi” eylemi yer almaktadır. Ayrıca, 2024 yılında kentsel, endüstriyel ve tarımsal su verimliliği o uygulamalarının (yasal o altyapısını o ve Bu durum, karla beslenen akarsuların akışlarında yöntemlerini oluşturan Su Verimliliği Yönetmeliği 2024 azalmalara yol açarak yaz dönemlerinde su stresini yılında yürürlüğe girmiştir. Düzenleme İle su arttıracaktır. Ayrıca, karla kaplı alanlardaki azalma yüzey kullanımlarının ölçülmesi, kayıt altına alınması ve takibi, iyi albedosunun (yansıtma kapasitesinin) da azalmasına uygulamaların belgelendirilmesi ve su verimliliği neden olacağından, sıcaklıkların beklenenden daha fazla sistemlerinin (ülke (| ölçeğinde © yaygınlaştırılması artması öngörülmektedir. sağlanacaktır. İklim değişikliğine uyumun ve direncin artırılmasına Mi N a, Seferberlik kapsamında, Su Verimliliği Strateji Belgesi ve yönelik ulusal ölçekte çok sayıda çalışma yürütülmekte Ni ii. Eylem Planı ile ulusal nitelik kazanan sektörel ve bireysel olup, ulusal ölçekte uyum eylemlerini içeren ve 2024- a Mı . su verimliliği hedefleri Çizelge 5'te verilmektedir. 2030 yıllarını kapsayan Iklim Değişikliğine Uyum Stratejisi değişikliğinin su kaynaklarımız üzerindeki etkileri havza Çizelge 5. Sektörel ve bireysel su verimliliği hedefleri 2.3.2.1. Kentsel Su Verimliliği Kentsel su verimliliği yaklaşımı suyun kaynaktan Yıl 2030 | 2050 | 2070 | 2100 Ni çekilmesinden itibaren iletim ve dağıtım hatları boyunca İçme Suyu Kayıpları | 925 | 910 | X10 | 410 kayıpların önlenmesi, bilinçli tüketimin sağlanması, Kişi Başı Günlük Su Tüketimi Sanayide Su Kazanımı T Sul verimliliği yaklaşımı yeni kaynak arayışının ötelenmesine Randımanı ve mevcut kaynakların daha sürdürülebilir kullanılmasına katkı sağlayacaktır. 1201 | 100L (851 |75L tüketim sonrasında oluşan atıksuyun arıtılarak yeniden 50 | 450 | 50 kullanılması bileşenlerini içermektedir. Kentsel su Su Verimliliği Seferberliği ile ortaya koyulan ulusal vizyon doğrultusunda, mevcut su kaynakları üzerindeki su çekimi Ulusal OKatkı Beyanı'nda, “Büyükşehir ve il ve kirlilik baskılarının hafifletilmesi gayesi ile suyun bütün belediyelerinin içme suyu temin ve dağıtım şebekelerinde kayıp 9625'e düşürülecektir” ifadesi yer almaktadır. sektörlerde verimli kullanılması; kayıpların ve israfın azaltılması; arıtılmış atıksu, tarımdan dönen su, yağmur Içme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su suyu, gri su gibi geleneksel olmayan su kaynaklarının Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği ile su idarelerinin su kullanılması, su verimliliği sağlayan teknik ve teknolojilerin temininde, iletiminde, dağıtımında ve tüketiminde su yaygınlaştırılması, su ayak izi konusunda toplumsal io WE kayıplarının azaltılmasına yönelik görevler, sorumluluklar farkındalık oluşturulması, kentlerimizde iklime uyumu ve YP y 8 3 R KE EE ” R Lİ ve su kayıplarının azaltılmasına ilişkin hedefler ekolojik temelli çözümlerle sünger şehir modelinin yıp ş belirlenmiştir. Yönetmelik gereği su kayıp oranlarının; uygulanması (o konuları, oOtüm paydaşların (ortak i el 2R sorumluluğuyla bütün sektörlerde hayata geçirilecek büyükşehir ve il belediyelerinde 2028, diğer belediyelerde 2 lına ki 25 düzeyine indirilmesi kmektedi Öncelik sermcediler anısına versinler 033 yılına kadar 9625 düzeyine indirilmesi gerekmektedir (Şekil 3). Bununla birlikte, Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Söz konusu hedeflerin ve stratejilerin gerçekleştirilmesine Eylem Planı gereğince su kayıp oranlarının 2040 yılına yönelik faaliyetlerin sistematik bir şekilde yürütülmesi ve kadar iznik vesekanomik olarak erilebilir seviyaolan su verimliliğinin kalıcı ve kurumsal bir yapı kazanması için maoisdüşürüimes bedeflsnmekisiir. (1 . su verimliliği sistemlerinin hayata geçirilmesi ön koşul 4 “ li , SR olarak değerlendirilmektedir. Yerel yönetimler, kamu ARE lin Hile yarenler ika seniesiiiz man ortalama su kaybı, 2024 yılında 9631,6'ye indirilmiştir (Şekil 3). kurumları, sanayi tesisleri, sulama teşkilatları, başta olmak üzere tüm su kullanıcı gruplarında su verimliliği sistemleri n kurularak, su verimliliği konusunda gerekli planlama, p uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinin sistemli : şekilde yapılması ve kurumlarda su verimliliği kültürünün pi e e a, tesis edilmesi hedeflenmektedir. iü » » Su verimliliği kapsamında ülkemizde mevcut durum, ig | | | | sorunlar ve stratejiler, kentsel, tarımsal, endüstriyel su m al verimliliği ile sürdürülebilir su ayak izi ve geleneksel Şekil 3. Yıllara Göre Su Kaybı Oranı ve 2033 Hedefi (9) olmayan su kaynakları o bileşenleri (o kapsamında değerlendirilmektedir. İçme suyu şebekelerinin sayısallaştırılması, ölçüm, izleme ve kontrol sisteminin kurulması, izole alt bölgelerin ve basınç yönetim alanlarının oluşturulması, basınç düşürücülerin kullanılması, minimum gece debisinin izlenmesi, sızıntı tespit ve onarımı, altyapı rehabilitasyonu gibi tedbirlerin o yaygınlaştırılmasıyla | ilgili o verimlilik hedefine ulaşılması o öngörülmektedir. Söz konusu uygulamaları içeren ve içme suyu sistemlerinde su kayıplarının azaltılmasına ilişkin izlenecek adımları kapsayan İçme Suyu Sektöründe Su Verimliliğine İlişkin Metodolojik Rehber ve Su Kayıplarının Azaltılmasına İlişkin El Kitabı TOB ve Su Verimliliği internet sayfasında yer almaktadır. (https://www.suverimliligi.gov.ir/) Kentsel su verimliliği yaklaşımı kapsamında bireysel su verimliliğinin artırılması için tedbirlerin uygulanması ve farkındalığın artırılması hedeflenmektedir. 2024 yılında ülkemizde kayıplar dâhil kişi başı su kullanımı ortalaması 235 L/kişi/gün iken, sistemdeki kayıplar hariç net ortalama su kullanımı 154 L/kişi/gün'dür. Bireysel su verimliliği konusunda farkındalığın artırılması, verimli cihaz ve ekipmanların kullanımının yaygınlaştırılması ve kullanım alışkanlıklarının iyileştirilmesiyle kişi başı kullanımın 2030 yılına kadar 120 litreye, 2050 yılına kadar 100 litreye düşürülmesi hedeflenmektedir. Kentsel su verimliliğinin önemli bir bileşeni de yoğun su kullanımı olan yeşil alanlarda su kullanımının optimize edilmesidir. Bunun için susuzluğa dayanıklı peyzajın oluşturulabileceği kurakçıl peyzaj uygulamalarının hayata geçirilmesi hedeflenmektedir. Çim alanların azaltılması, peyzajda bölgenin iklim şartlarına ve doğal vejetasyonuna uygun bitki türlerinin yer alması, sulamada verimliliği sağlayan yöntemlerin kullanılması, sulama zamanlaması ve süresinin planlanması, toprak neminin korunması peyzajın su ihtiyacının azaltırken, su ihtiyacının yağmur suyu hasadı, arıtılmış atıksu gibi geleneksel olmayan kaynaklardan sağlanması da tatlı su kaynakları üzerindeki baskıyı hafifletmeye katkı sağlayacaktır. Ulusal Su peyzaj uygulamalarının ülke ölçeğinde yaygınlaştırılmasına yönelik kararlar alınmıştır. Klasik peyzaj anlayışı yerine kurakçıl peyzaj tasarımlarının uygulanmasıyla 9620-9450 su kazanımı sağlanabilmekte ve bakım maliyetleri önemli ölçüde düşürülebilmektedir. Söz Rehberi TOB ve Su Verimliliği internet sayfasında yer almaktadır. (https://www.suverimliligi.gov.tr/) 2.3.2.2. Tarımsal Su Verimliliği Dünyadaki tarımsal amaçlı su kullanımı, toplam sektörel su kullanımlarının 4669'unu oluştururken, bu değer Avrupa için 9021, Afrika için 9082 ve Asya için ise 981'dir. Dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de su kullanımının en yoğun olduğu sektör 9679 kullanım oranı ile tarım sektörüdür. Diğer yandan, iklim değişikliğinin olumsuz etkileri tarımsal üretimle birlikte gıda güvenliği için de tehdit oluşturmaktadır. Toplam bitki sulama suyu ihtiyacının su kaynağından şebekeye alınan su miktarına oranını gösteren tarımsal sulama randımanı Ülkemizde 2030 yılına kadar 9460 ve 2050 yılına kadar 9665 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir. Ulusal Katkı Beyanı'nda da “sulama verimliliğini sağlamak üzere rehabilitasyon ve modernleştirme çalışmalarına ilişkin uyum hedefi” belirlenmiştir. Tarımsal sulamada ve üretimde verimliliğin sağlanması için tarımsal planlamaların havzaların su varlığına uygun bir şekilde yapılması, temel öncelikler arasında değerlendirilmektedir. 2023 yılında gerçekleştirilen yasal düzenleme ile hayata geçirilen Tarımsal Üretim Planlaması kapsamında, üretimde ekonomik verimliliğin ve toplumsal refahın artırılması yönünde önemli kazanımlar elde edilmesi amaçlanmaktadır. Bu planlama süreci aynı zamanda, su kaynaklarını merkeze alan, iklim değişikliğine uyumlu üretim modellerinin teşvik edilmesini ve doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin güvence altına alınmasını yürütülen farkındalık çalışmaları ile çiftçilere modern da (hedeflemektedir. TOB tarafından (planlama sulama tekniklerinin benimsenmesi için eğitim ve destek kapsamındaki ürünleri (13 stratejik ürün * yem bitkileri), programları düzenlenmektedir. havzasında üreten üreticilere temel desteğe ilave olarak Tarımsal sulamada drenaj sularının yönetilmesi ve tekrar Planlı Üretim Destekleri ödenerek, destek kapsamında dem , ka sulamaya döndürülmesi tarımsal su kullanım etkinliğinin lenin MANN gn ltnin MENİ mazot maliyetinin 610'ü, gübre maliyetinin 650's yanı sıra çevresel sürdürülebilirlik açısından da oldukça karşılanacaktır. Ayrıca, yeraltı su kısıtının bulunduğu önemlidir. yerlerde planlı üretime ve münavebeye uygun üretim an Mi ii. Diğer taraftan, ülkemizde tarım arazileri çeşitli nedenlerle yapan üreticilere temel ve planlı üretim desteklerine ilave arçalara ayrılarak küçülmüş, verimliliği ve karlılığı olması su kısıtı desteği sağlanacaktır. parç yn Glmuş, Verimiliğ ğ gerekenden çok aşağılarda kalmıştır. Tarımsal verimliliği DSİ tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında; tarımsal N y salış p artırmak, kırsal kalkınmayı desteklemek, sulama ve enerji sulamada verimliliğin artırılması maksadıyla sulama N . a m, vi , altyapı hizmetlerine erişim kolaylığı sağlamak için arazi altyapısının modernizasyonu ve iyileştirilmesi, açık kanal N ai yap Y yle i toplulaştırma çalışmaları son derece önemlidir. Bu sistemlerinin kapalı borulu sistemlere dönüştürülmesi, , a, N p ; kapsamda, DSİ tarafından yürütülen arazi toplulaştırma eskiyen — altyapının enilenmesi oOve otomasyon . N Mane bilmeni . , V yap y Y faaliyetleri; parçalanmış arazilerin birleştirilmesi, arazi sistemlerinin ( geliştirilmesi (kapsamında çalışmalar N WE N geliş p çalış ıslahı, toprak ve su koruma önlemlerinin alınması ile yürütülmektedir. ulaşım, sulama ve drenaj altyapısının geliştirilmesini Borulu kapalı sulama sistemlerinin oranı son 20 yılda kapsayan bütüncül uygulamaları içermektedir. 2024 yılı yüzde 6'dan yüzde 38'e çıkarılmış olup bu oranın 2028 itibarıyla toplam 7,9 milyon hektar alanda toplulaştırma yılına kadar yüzde 45'e yükseltilmesi hedeflenmektedir. çalışmaları tamamlanmış olup devam eden çalışmalar ile Suyun verimli kullanılmasının bir bileşeni olan ölçüm bu değerin 9,9 milyon hektara çıkarılması sistemlerinin kullanılması, parsel bazında ölçüm yapılması hedeflenmektedir (DSİ, 2025). ve hacim esaslı ücretlendirmenin yaygınlaştırılması önemli Tarım sektöründe Ar-Ge çalışmaları kapsamında; kısıntılı tedbirler arasında yer almaktadır. Bu kapsamda, kapalı a deligi a y p , Xap sulama programları, tarımsal üretim riskini azaltmak için sistem sulama alanlarında ön yüklemeli sayaç kurulumuna Ne , , , toprak neminin yerinde muhafazası için yöntemlerin ilişkin çalışmalar yürütülmektedir. 7 bölgede 20 pilot ala en ailadini bişkin çalışmalar yürütülmektedir. vğeve pi© geliştirilmesi, alternatif ürün çeşitlerinin planlaması, kurak hada sul imliliği sağl kâ destekli . , sanada sulama Verimiiği Sağlayan yapay zeka destek ve tuzlu koşullarda arazi ıslah metotları, drenaj çalışmaları, sulama Otomasyonu ve elektronik su yönetim , Y y düşük nitelikli sulama sularının (arıtılmış atık sular, sistemlerinin yaygınlaştırılması çalışmalarına devam m , a yaygınlaş çalış sulamadan dönen sular vb.) yenilenebilir kullanım edilmektedir. Otomasyon sistemleri ile sulamalarda koşullarının belirlenmesi konularında çok sayıda çalışma 9 - . N yaklaşık 9040 tasarruf sağlanabilmektedir. yürütülmektedir. TOB tarafından çiftçilere, tarla içi sulama sistemlerinde 2.3.2.3. Endüstriyel Su Verimliliği (damla ve yağmurlama sulama sistemleri) 950 hibe vi N MN , Endüstriyel su verimliliği o uygulamaları, çevresel desteği (osağlanarak (modern sulama yöntemleri Y si YE , V ” k ik ve k glığı gibi faydal deniyle gü yaygınlaştırılmaktadır. Ayrıca verimli sulama ve su exonomik VE kamu Sağliği gibi taydaları nedeniye gün m amli N , eçtikçe önem kazanmaktadır. Endüstriyel su verimliliği verimliliğini destekleyen sürdürülebilir tarım yöntemleri geçikç y 5 (ekolojik tarım, malçlama, fertigasyon vb.) kapsamında uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik 4 haneli NACE kodu bazında 152 farklı sektör için su verimliliği olduğumuz “görünmeyen su tüketimlerimizi” de ortaya rehberleri hazırlanmış olup TOB ve Su Verimliliği internet koyan çok katmanlı bir kavramdır. sayfasında yer almaktadır. “Su ayak izi” ile yakından ilişkili başka bir kavram ise “sanal Su verimliliği sağlayan sektörel tekniklerin yanı sıra su” kavramıdır. Günümüzde mal, ürün ve hizmetlerin özellikle organize sanayi bölgeleri başta olmak üzere küresel ticaretiyle “sanal su” yani ticareti yapılan emtiada yoğun su kullanımı olan tesislerin atıksu arıtma tesisleri ve “saklı su”yun küresel ölçekte transferi gerçekleşmektedir. geri kazanım üniteleri ile elde edecekleri alternatif kaynağı Su stresi yaşayan ülkelerde, su kaynakları yeterli olan diğer yeniden üretim de kullanmaları önemli tedbirler arasında ülkelerden mal, ürün ve hizmetlerin ithalatı yoluyla su görülmektedir. Bu uygulama tatlı su kaynakları üzerindeki kaynaklarına yönelik baskıların hafifletilmesi çekim baskısının yanı sıra kirlilik yükünü de azaltmaktadır. amaçlanmaktadır. Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı Belirli bir alandaki su kaynaklarının korunması açısından i kapsamında sanayi sektöründe 630'a varan oranlarda | su Okazanımı Oo sağlanması (o hedeflenmektedir. Endüstriyel | su (o verimliliği o uygulamalarının | yaygınlaştırılmasında, organize sanayi bölgelerinde ve formda ne büyüklükte suyun ithal edildiğinin belirlenmesi özellikle su kıtlığı çeken bölgelerde ihracata konu ürünlerin üretiminde ne kadar su kullanıldığının ve sanal i münferit tesislerde sektöre özgü tedbirlerin yanı sıra; su yönetimi açısından oluşturulacak politikalar ve su e Atıksuların geri kazanılması ve yeniden ii, N il güvenliği stratejileri açısından oldukça önemlidir. kullanılması, s Ölçüm, izleme, otomasyon sistemlerinin geliştirilmesi, e Su kaynaklarının döngüsel kullanımını destekleyecek Ooo simbiyoz O örneklerinin yaygınlaştırılması, | temel eylemler olarak yer almaktadır. Su Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı ve Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında havza ölçekli su ayak İzi (değerlendirmelerine oyönelik (tedbirler bulunmaktadır. m ” 2.3.2.5. Geleneksel Olmayan Su Kaynakları Ayrıca, Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği 2025 yılında yürürlüğe girmiş olup sifir kirlilik hedefleri İklim değişikliğinin ve sektörel gelişmelerin etkisiyle tatlı doğrultusunda entegre kirlilik önleme ve kontrol su kaynakları üzerindeki baskıların azaltılması için yağmur yaklaşımıyla hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine suları, arıtılmış atıksular, gri sular gibi geleneksel olmayan neden olan sanayi kaynaklı emisyonları ve atık oluşumunu (alternatif) su kaynaklarının kullanılması önemli bir çözüm kaynağında önlemek ve azaltmak ile kaynakları verimli olarak değerlendirilmektedir. kullanmak için sanayide yeşil dönüşüme, döngüsel | Arıtılmış Atıksuların Suların Yeniden Kullanımı ekonomiye ve karbonsuzlaşmaya yönelik idari ve teknik , Kullanım amacına uygun şekilde arıtılmış atıksular usul ve esasları düzenlemektedir. , . tarımsal sulama, peyzaj ve rekreasyon alanları, endüstriyel 2.3.2.4. Su Ayak İzi ve Sanal Su kullanım ve yeraltı suyu besleme gibi çeşitli alanlarda Su ayak izi; su tüketimini, yani sebep olunan su kullanımını yeniden kullanılabilmektedir. Özellikle yaygın olarak ve kirliliğini ölçen en kapsayıcı göstergedir. Daha genel bir tarımsal sulamada kullanılan arıtılmış atıksular, hem tatlı ifadeyle su ayak izi, ürünlerin içeriğindeki su tüketimini, | Su Keynaklarının korunmasına katkı sağlamakta, hem de ithal ürünlerle birlikte başka coğrafyalarda sebep yüksek bitki besin elementi içermesi sayesinde gübre kullanımını azaltarak tarımsal üretim maliyetlerinin düşürülmesine katkı sağlamaktadır. Endüstriyel o atıksuların Ogeri okazanılarak (yeniden taşkın önleme ve kuraklıkla mücadele için de kullanılması tatlı su tüketimini azaltarak kaynak kullanılmaktadır. verimliliğini sağlamakta ve atıksu bertarafına yönelik ll N 8 8 l Gri su ise, evsel atıksularda siyah su (tuvaletlerden gelen çevresel etkileri azaltmaktadır. Arıtılmış atıksuların ve fosseptik atığı içeren Su) içermeyen yani duştan, kullanım — alanlarının (genişletilmesi, © uygulamaların M geniş , WE küvetten, lavabodan, mutfaktan, bulaşık ve çamaşır laylaştırıl laştırıl l l kolaylaştırılması ve yaygınlaştırılması amacıyla arıtılmış makinesinden gelen az kirli atıksuları ifade etmektedir. Gri atık suların yeniden kullanımına yönelik olarak Atıksu NN y Aksu su sistemleriyle, az kirli (atıksuların (o tuvalet Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği'nde kullanım amaçlarına özgü kriterler belirlenmiştir. rezervuarlarında/Sifonlarında kullanılması mümkündür. Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülen çalışmalar Bu doğrultuda, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde kapsamında yağmur suyu hasadı ve gri suyun kullanımı ile Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile büyükşehir ilgili fayda-maliyet analizi, teknik yapılabilirlik analizi ve belediyelerinin 2026, il belediyelerinin ise 2027 yılından sosyoekonomik analizler gerçekleştirilerek Yağmur Suyu itibaren kentsel atıksu arıtma tesislerinde arıtılan toplam N N p Hasadı ve Gri Suyun Kullanımı Rehberleri yayımlanmıştır. atıksuyun en az 910'unun tarımsal sulamada, NN 7 Ulusal Katkı Beyanı'nda gri su ve yağmur suyu uygulamalarının yaygınlaştırılması ve teşvik edilmesi yeniden kullanımı zorunlu hale getirilmiştir. uyum hedefleri arasında yer almaktadır. Bu kapsamda, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yağmur suyu hasadı ve gri su sistemlerinin kullanımına ilişkin şartlar ve uygulama usulleri rekreasyonel, endüstriyel, çevresel ve diğer alanlarda 12. Kalkınma Planı'nda 2028 yılına kadar arıtılmış atıksuların yeniden kullanım oranının 9611'e, Ulusal Katkı Beyanı'nda ise 2030'a kadar 9015'e çıkarılması belirlenmiştir. hedeflenmektedir. ş ii ii. 12. Kalkınma Planı'nda uzun vadeli gelişme stratejisi Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği ile ileri kapsamında ise su kaynaklarının sürdürülebilir ve arıtma teknikleri ile arıttıkları arıtılmış atıksuyu yeniden etkin kullanımıyla yağmur suyu ve gri su gibi , a, alternatif su kaynaklarından istifade edilmesi kullanan kuruluşlara, yeniden kullanım oranına göre yüzde | vurgulanmaktadır. yüze kadar teşvik sağlanmaktadır. N Mn, 2.3.3. Stratejiler Tarım ve Orman Bakanlığınca yürütülen çalışmalar kapsamında evsel/kentsel atıksular ile tarımdan dönen (| Strateji 3.1. İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki suların yeniden kullanım olanakları değerlendirilmiş ve O etkilerinin analiz edilmesi Kullanılmış. Suların Yeniden Kullanım Uygulamalarına Strateji 3.2. Su kaynaklarında iklim değişikliğine uyum İlişkin Rehber Doküman hazırlanmıştır. faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi Yağmur Suyu Hasadı ve Gri Su Sistemleri Strateji 3.3. Değişen iklime uyum çerçevesinde su Yağmur suyu hasadı, yağmur suyunun tutularak (| verimliliğinin sağlanması yeryüzünde, yer altında, toprakta veya depolarda biriktirilmesi yöntemidir. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) 6. Değerlendirme Raporunda iklim değişikliğine uyum kapsamında önerilen yağmur suyu hasadı evsel kullanım, sulama, tarım, çevresel besleme, Üret > ğ HEDEF 4. HİDROMETEOROLOJİK AFETLER 2.4. Hidrometeorolojik Afetler dünyada son 30 yılda ortalama olarak yıllık 100 milyon kişi , N , , taşkınlardan etkilenmiştir. Bu verilere göre 1950-1960 Hidrometeorolojik afetler olarak ifade edilen taşkın, . , yılları arasında taşkınların verdiği hasar ortalama yıllık 5 kuraklık, çölleşme ve erozyon ile su kaynaklı hastalıklar N N , iL . . milyar Dolar civarındayken, 1990-2000 yılları arasında 220 küresel ölçekte giderek daha büyük bir sorun haline Ni N , milyar Dolar seviyelerine ulaşmıştır. Birleşmiş Milletler gelmektedir. Hidrometeorolojik afetler her biri kendine il Mi a, N Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin 2007 yılı özgü riskler taşıyan, fakat sıklıkla birbirini tetikleyen doğal raporunda ekonomik kayıplardaki bu büyük artışın sebebi olaylar olarak karşımıza çıkmakta olup yalnızca çevresel ve N a, , m küresel ısınma ve buna bağlı iklim değişikliği etkisiyle ekolojik dengeleri değil, aynı zamanda insan sağlığını, , , , , taşkın şiddetinin ve sıklığının artması olarak ifade ekonomi ve altyapıyı da derinden etkilemektedir. edilmektedir (iPPC, 2007). Avrupa'da 1998 ve 2009 yılları Afet yönetimi, afet öncesi hazırlık, afet sırasında müdahale arasında, can ve mal kaybina sebep olan 213 adet çok ve afet sonrası iyileştirme olmak üzere tüm aşamaları büyük taşkın yaşanmıştır. Bu taşkınlarda 1126 can kaybı, içermekte ve dirençlilik kavramı temelinde ele yaklaşık yarım milyon insanın yer değiştirmesi ve sigortalı alınmaktadır. Hidrometeorolojik afetlerin oluşturduğu ekonomik kayıpların en az 52 milyar Avro olduğu tehditlerin etkili bir şekilde yönetilmesi için çok-disiplinli görülmüştür (EM-DAT, 2025). bir yaklaşım gerekmektedir. Dünya genelinde 1980-1999 yılları ile 2000-2019 yılları Küresel iklim değişikliği, öngörülemeyen meteorolojik arasında yaşanan doğal afetlerin, afet türüne göre olayların sayısını ve şiddetini artırmakta, çeşitli doğal karşılaştırıldığı veriler incelendiğinde, taşkın olaylarının afetlere neden olmaktadır. Bu doğal afetler arasında en sık yaklaşık 2,5 kat artış gösterdiği belirlenmiştir. Dünya yaşanan İse taşkın afetidir. genelinde, 2000-2019 döneminde 3254 (9644) taşkın/sel, 24.1. Taşkın 2043 (9628) fırtına, 552 (968) deprem, 432 (966) ekstrem sıcaklık, 376 (965) heyelan ve 338 (965) kuraklık olayı Taşkın, bir akarsuyun çeşitli nedenlerle yatağından taşarak meydana gelmiştir”. Bu afetlerden dünya çapında çevresindeki arazilere, yerleşim alanlarına, altyapı yaklaşık 4 milyar insan etkilenmiş bunun sonucunda 1,2 tesislerine ve canlılara zarar vermesi sonucunda bölgedeki milyondan fazla insan hayatını kaybetmiştir. Uluslararası ekonomik ve sosyal faaliyetlerin kesintiye uğramasına yol ölçekte kaydedilen 7.348 doğal afetten 9644'ü taşkın afeti açan bir doğal afettir. Etkilerinin büyük olmasının başlıca olup, 20 yıllık süre içerisinde sadece taşkın afetinden nedeni ise, taşkın alanlarındaki yerleşimler, akarsu toplamda 1,65 milyar insan etkilenmiştir (EM-DAT, 2025). yataklarına yapılan müdahaleler ve hızla gelişen kentleşme ile sanayileşme faaliyetlerinin neden olduğu Ülkemizde 1975 yılından bu yana 2600'ün üzerinde taşkın yüzeysel akışın artışıdır. Taşkınlar, dünyada en yıkıcı afetler meydana gelmiş olup bu taşkınlarda 900'den fazla arasında yer alırken, ülkemizde de can ve mal kaybi vatandaşımız hayatını kaybetmiştir. Yaklaşık 1 milyon açısından tüm afetler arasında ikinci, meteorolojik hektar alan taşkına maruz kalmış ve taşkınlardan afetler arasında ise birinci sırada yer almaktadır? kaynaklanan ekonomik kayıp 4 milyar Dolar üzerindedir. Sadece 7-11 Temmuz 2023 tarihleri arasında çoğunluğu Karadeniz Bölgesinde meydana gelen taşkın ve sel ” MGM — Meteorolojik Afet İstatistikleri “ EMDAT Uluslararası Afet Veri Tabanı İstatistikleri “ AFAD-Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) olaylarında, 5 milyar Türk Lirası maddi kayıp meydana düzeyinde yönetimi yaklaşımına geçilmesi için havzayı gelmiştir. Dolayısıyla can ve mal kaybına sebep olan esas alan “Taşkın Yönetim Planları” hazırlanmaktadır. taşkınlara karşı gerek yapısal gerekse yapısal olmayan Taşkın Yönetim Planları, havzada meydana gelebilecek alışmaların yapılması zarureti bulunmaktadır. Yaşanan , , m çalış yap 5 olası bir taşkın sonucunda; insan hayatı, mal varlığı, çevre, taşkınların yıllara sâri dağılımı incelendiğinde özellikle doğa ve kültürel varlıklar açısından ortaya çıkabilecek A yıl N iği belirlenmisti 2014 yılından sonra her yıl artış gösterdiği belirlenmiştir maddi ve manevi kayıp ve zararlarının önlenmesi ve/veya (MGM, İklim Değerlendirme Raporu, 2024). İnsan il N N azaltılması için yapılması gerekli olan tüm çalışmaları ve faaliyetlerinin dışında, son yıllarda taşkınlardaki artışın bir kurumlar arası koordinasyonu düzenlemektedir. Bahse diğer sebebinin de iklim değişikliği olduğu ve iklim konu planlar kapsamında; taşkın riski taşıyan yerlerde değişikliği etkileriyle kısa sürelerde birim alana düşen suyun yayılımını ve derinliğini gösteren taşkın tehlike yağış miktarında artış olduğu görülmektedir. Bu sebeple, haritaları ve tehlikenin risk açısından sınıflandırılması ile taşkın yönetiminin önemi her geçen gün artmaktadır. elde edilen taşkın risk haritaları hazırlanmakta ve de taşkın Ulusal Katkı Beyanı'nda “2030 yılına kadar, taşkın riskinin asgari seviyeye indirilebilmesi için gereken yönetim planlarında tanımlanan çok yüksek ve yüksek tedbirler ve sorumlu kurumlar belirlenmektedir. Bu öncelikli önlemler hayata geçirilecektir. - 25 nehir havzasına yönelik taşkın yönetim planları ve kuraklık yönetim planları tamamlanacak ve altı yılda bir revize kapsamda 2013 yılında çalışmalar başlatılmış olup 25 nehir havzası için taşkın yönetim planları hazırlanmıştır. edilecektir - 2030 yılına kadar, Türkiye'de 25 nehir Ayrıca, “Taşkın Yönetim Planlarının o Hazırlanması, havzası için taşkın tahmin etme ve erken uyarı sistemi Uygulanması ve İzlenmesi Hakkında Yönetmelik” gereği, oluşturulacaktır” hedefleri, 12. Kalkınma Planı'nda “Taşkın Yönetim Planları AB Taşkın Direktifi” ile de uyumlu altı yıllık döngüler Tamamlanarak Güncel tutulacaktır”, ve “Tüm şeklinde oTaşkın Yönetim Planlarının o güncelleme havzalarda ulusal taşkın ve kuraklık tahmini ve erken çalışmaları yapılmaktadır. uyarı sistemi kurulacaktır” tedbirleri, Su Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu Raporu'nda “İklim Ayrıca, ülkemizde zaman zaman önemli ekonomik değişikliği nedeniyle gerçekleşme sıklığı ve neden olduğu tahribatın boyutlarında artış olması beklenen kayıplara neden olan Meriç-Ergene Havzası'nda meydana M elen taşkın afetleri ile ilgili olarak risk azaltma yöntemi su kaynaklı afetlerle mücadele ve erken uyarı gelen taşkı ie igili IS azaltma Y sistemleridir. Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi ile çerçevesinde her süreçte yapılması gereken çalışmalarda; 2030 yılına kadarki süreçte afetlerden kaynaklı can daha geniş perspeküf içinde, mevcut durum ve kayıpları, ekonomik kayıplar ve altyapıya ilişkin zararların önemli oranda azaltılması hedeflenmektedir” değerlendirmeleri yer almaktadır. arasında koordineli ve istişare (o mekanizmasının uygulanacağı bir çerçeve yaklaşımının oluşturulması ve uygulamalar göz önüne bulundurularak, kıyıdaş ülkeler Başta Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok ülkede, yerel uygulanması büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda, düzeyde taşkını önleme yaklaşımından daha geniş ölçekte Meriç-Ergene havzasının sürdürülebilir kullanımı ve taşkın risklerinin yönetimi yaklaşımına geçilmiştir. AB korunması ve gelecek nesillere sağlıklı bir şekilde üyesi ülkelerde bu geçiş ağırlıklı olarak 2007/60/AT sayıl aktarılması maksadıyla özellikle memba ülke konumunda Taşkın Risklerinin Değerlendirilmesi ve Yönetilmesi olan Bulgaristan ile temaslar gerçekleştirilmektedir. Direktifi kapsamında havza düzeyinde yönetime geçiş , M . Ni Taşkınların önceden tahmin edilmesi ve taşkın şeklinde yapılmıştır. Ülkemizde de yerel düzeyde taşkının N , m, yaşanmadan önce gerekli uyarıların yapılarak taşkından önlenmesi yaklaşımından taşkın risklerinin (havza kaynaklı can kaybının olmaması, mal kaybının ise asgari düzeye indirilebilmesi maksadıyla SYGM bünyesinde 2017 oluşturulmaktadır. TATUS ve TEUS kapsamında taşkın yılında “Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Merkezi (TATUM)” tahmini ve erken uyarı çıktılarının paydaş kurumlarla kurulmuştur. Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Merkezi (AFAD, yerel yönetimler vb.) paylaşılması ile etkin kriz tarafından, 72 saat öncesinden oluşacak yağışın ne yönetiminin sağlanması hedeflenmektedir. kadarlık bir akış meydana getireceği tahmin edilerek, 2.4.2. Kuraklık taşkın hususunda Kurum ve Kuruluşlara gerekli uyarıların yapılması maksadıyla “Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Türkiye gibi orta kuşak ülkelerinde yıl içinde yağışlı kış ve Sistemi (TATUS)” 2021 yılında 15 pilot alt havzada kurak yaz dönemleri olmak üzere birbirinden farklı iki çalışmalarına başlanmış olup 2030 yılına kadar tüm dönem bulunmaktadır. Türkiye yıllık toplam yağışlarının havzalarda kurulacaktır. 9635'ini kış aylarında almaktadır. Bunu ilkbahar ve sonbahar mevsimleri izlemekte, yaz aylarında ise bu oran DSİ Genel Müdürlüğünce taşkınların kontrol altına 9611'e düşmektedir. © alınması ve zararlarının azaltılmasına yönelik yapısal önlemler kapsamında sel kapanları, barajlar, tersip Kuraklık, “Yağışların, kaydedilen normal düzeylerin önemli bentleri ve ıslah sekileri ile taşkın sularını akarsu yatağında ölçüde altına düşmesi sonucu arazi, su kaynakları, üretim tutmaya ya da taşkına maruz kalabilecek sahadan sistemlerini olumsuz olarak etkileyen ve ciddi hidrolojik dengesizliklere yol açan tabi bir olay” olarak tanımlanmaktadır (TAGEM, 2025). uzaklaştırmaya yönelik düzenlemeleri içeren memba ve mansapta yapıları inşa edilmekte olup gelinen aşamada 10.697 adet tesis işletmeye alınmıştır. Taşkın ve rüsubat Kuraklık afetinin birçok sektörü olumsuz etkilemesi kontrolüne yönelik olarak yürütülmekte olan yapısal | nedeniyle kuraklığın anlaşılması, yönetilmesi ve tahmin tedbirlere ek olarak Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) O yöntemlerinin geliştirilmesi son derece önemlidir. projesi kapsamında, Türkiye genelinde önemli bir kısmı Kuraklığın, daha az yağış, daha yüksek sıcaklıklar ve buna Karadeniz Bölgesinde olmak üzere toplam 322 Seviye bağlı olarak daha fazla buharlaşma, sıcak hava dalgalarının Gözlem İstasyonunun (SGİ) kurulumu tamamlanmıştır. daha uzun süreli ve şiddetli geçmesi, daha fazla böcek ve 2026 yılı sonuna kadar toplam 723 tesis kurulması haşere üremesi, susuzluk ve kıtlık yaşanması, daha sık ve hedeflenmektedir (DSİ, 2025). uzun süreli orman yangınlarının olması ve hastalıkların artması gibi oldukça yıkıcı sonuçları bulunmaktadır (UNCCD, 2025). DSİ Genel Müdürlüğü bünyesinde yer alan Taşkın Koordinasyon Merkezinde; TEUS kapsamındaki seviye gözlem istasyonları aracılığıyla dere yatakları kameralar ile Dünya genelindeki nüfus artışı ile birlikte tarım, enerji ve izlenmekte, Akım Gözlem İstasyonları (AGİ) seviye ve O sanayi gibi suyla ilgili sektörlerdeki gelişmeler tüm debileri takip edilmekte ve çeşitli kaynaklardan Oo dünyada su talebini artırmıştır. Kuraklığın içme suyu, tarım meteoroloji gözlemleri izlenerek, havzalar gözlem alında O ve sanayi gibi sektörler üzerindeki olumsuz etkilerine ek tutulmaktadır. olarak, akarsu rejimlerinin bozulması, göl hacimlerinde azalma, yeraltı su seviyelerinin düşmesi ve sucul Taşkın riski görülen durumlarda AFAD, yerel yönetimler ve ilgili diğer kurumlarla iletişime geçilip kriz merkezleri ekosistemlerde habitat daralması gibi çevresel etkileri de “ Meteoroloji Genel Müdürlüğü (2024) "Aylık Normal Yağış Dağılımı dikkate alındığında, kuraklıkla ilgili çalışmaların önemi yılların iklim koşulları nedeniyle karşılanamadığı noktada daha da artmaktadır. sosyoekonomik kuraklık başlamaktadır. Kuraklık o meteorolojik, (o tarımsal, (o hidrolojik (o ve Kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması ve kuraklık risklerinin sosyoekonomik kuraklık olmak üzere dört farklı kategoride olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi maksadıyla değerlendirilmektedir. Kuraklığın sınıflandırılması yağış, SYGM tarafından havza ölçekli kuraklık yönetim planları toprak nemi, akış vb. değişkenlere bağlı olarak hazırlanmıştır. Kuraklık yönetim planları muhtemel yapılmaktadır (Kadıoğlu, 2008). kuraklık risklerinin olumsuz etkilerinin kontrolü ve kuraklık problemlerinin çözümüne yönelik olarak kuraklık Meteorolojik kuraklık; yağışların belirli bir zaman periyoduna ait normallerden (genellikle en az 30 yıllık) öncesinde, esnasında ve sonrasında alınacak tedbirleri meydana gelen sapma olarak ifade edilir. Tarımsal ihtiva eden yönetim planlarıdır. kuraklık; toprakta kök bölgesinde bitkinin ihtiyacını Planlar kapsamında; havzaların kuraklık analizleri, su karşılayacak miktarda su bulunmamasını ifade eder (TOB bütçesi ve sektörel etkilenebilirlik (tarım, içme suyu, SYGM, 2019). Tarımsal kuraklık, belli bir dönem içinde sanayi, ekosistem, turizm) çalışmaları gerçekleştirilmiş ve mevcut bir ürünün büyümesi için gerekli olan toprak olası kuraklık durumlarına hazırlıklı olunması maksadıyla neminin eksikliği sonucu ortaya çıkar. Tarımsal kuraklık, tedbirler belirlenmiştir. Kuraklık Yönetim Planlarında yer çoğunlukla meteorolojik kuraklıktan sonra, hidrolojik alan tedbirlerin uygulanması ile havzada elde edilebilecek kuraklıktan önce görülmektedir. Tarımsal kuraklık, çok su kazanım miktarları da ortaya konulmuştur. 25 havzada boyutlu yapısı ve çeşitli oolumsuz etkileriyle tamamlanan Kuraklık Yönetim Planları kapsamında sosyoekonomik sorunlara yol açmakta ve toplumsal refahı belirlenen tedbirlerin uygulanması ile yaklaşık 12 milyar etkilemektedir. Özellikle ekonomisi tarıma dayalı ülkeler m? su kazanımı sağlanabilecek olup bu miktar İstanbul veya bölgeler için bu sorunlar daha tehlikeli boyutlara ilinin 10 yıl 6 aylık içme-kullanma suyu ihtiyacına, Ankara ulaşabilmektedir. ilinin 20 yıllık içme-kullanma suyu ihtiyacına veya Konya Hidrolojik kuraklık; uzun süren yağış azlığından dolayı Havzasının 2 yıl 3 aylık toplam su ihtiyacına (tüm sektör kaynak seviyeleri, yüzey akış, yeraltı suyu ve toprak nemi dahil) eşittir. gibi hidrolojik sistemde meydana gelen azalmalardır (TOB Ayrıca, havza sınırları esas alınarak 2024 yılı itibari ile SYGM, 2019). Hidrolojik kuraklık hidrolojik sistemde Türkiye'nin tamamını kapsayan Kuraklık Tahmini ve Erken meydana gelen azalmalar (yağışların azalması ve bu Uyarı Sistemi Projesi başlatılmış olup, projenin 2027 nedenle doğal kaynak seviyelerinin düşmesi, yüzey yılında tamamlanması hedeflenmektedir. Kuraklık tahmini akışının azalması, yeraltı su seviyelerinin düşmesi ve ve erken uyarı sistemi ile sayısal hava tahminleri toprak neminin azalması) olarak ifade edilebilmektedir. kullanılarak kısa ve orta vadede oluşabilecek yağış ve akış eksiklikleri tahmin edilecek, bu sayede havzalar bazında Sosyoekonomik kuraklık; meteorolojik, hidrolojik ve tarımsal kuraklıktan kaynaklı bazı ekonomik değere sahip hazırlanan kuraklık yönetim planlarının sağlıklı bir şekilde in a uygulanması ve kuraklık öncesinde su kullanıcılarına olan ürünlerin arz ve talep ilişkisinde meydana gelen değişime denilmektedir. İçme suyu, soğutma suyu, yem, gerekli uyarıların yapılarak kuraklık kaynaklı kayıpların en tahıl, su ürünleri ya da hidroelektrik enerji gibi birçok aza indirilmesi sağlanacaktır. ekonomik ürünün temini iklim koşullarına bağlı olup Tarımsal kuraklık, özellikle ülkemiz gibi büyük ölçüde iklimin doğal değişkenliği neticesinde su temini ihtiyacı o tarıma dayalı ekonomilerde; bitki gelişim evresi, bitki türü ve toprak özelliklerine bağlı olarak ciddi ürün kayıplarına, Edirne ilinde 20 MW olmak üzere toplam 150 MW kurulu gıda güvencesinde zafiyetlere ve kırsal bölgelerde önemli güce sahip güneş enerjisi projeleri için ön kapasite sosyoekonomik sorunlara yol açabilmektedir. Bu tahsisleri alınarak uygulama süreci başlatılmıştır. doğrultuda, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü (TRGM) Söz konusu güneş enerjisi uygulamaları; kara alanlarının tarafından hazırlanan “Türkiye Tormsal Kuraklıkla yanı sira depolama tesisleri üzerinde de planlanarak hem Mücadele Stratejisi ve Eylem Plan”, toplumsal enerji üretimi hem de buharlaşma kaynaklı su kayıplarının farkındalığın artırılma tüm paydaşların sü ktif N M vkındalığı miması ve tüm paydaşların Sürece a azaltılması o hedeflenmekte; böylece su-enerji-gida- katılımının sağlanmasını amaçlamakta olup; aynı zamanda . a , li 5 " pray ekosistem etkileşimi çerçevesinde kuraklık riskinin arz-tale dengesini (gözeterek (çevresel (o açıdan li lamel balik p 8 8 $ S azaltılmasına, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğine ve sürdürülebilir tarımsal su kullanımını hedeflemekte, ı N N Ne Mi , çiftçilerin enerji maliyetlerinin düşürülmesine katkı kuraklık yaşanmadan önce önleyici tedbirlerin alınmasını N sağlanmaktadır. ve kuraklık dönemlerinde ise etkili (omücadele 1. Su Şurası Sonuç Bildirgesi'nde "Taşkın ve kuraklık stratejilerinin uygulanmasını sağlayarak olumsuz etkilerin yönetiminde kriz yönetiminden risk yönetimine geçiş en aza indirilmesini öngörmektedir. sağlanarak ülkemizdeki tüm havzalarda Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planları 2023 yılına okadar tamamlanacak ve bu planlarda belirlenen tedbirlerin nedeniyle yağışların mevsimlere göre düzensiz dağılım uygulanması sürekli takip edilecektir" kararı ve “Taşkın Ayrıca, ülkemizin yarı kurak iklim kuşağında yer alması ve kuraklık afetleri ile ilgili tahmin ve erken uyarı sistemleri kurulacak ve bu afetler öncesinde gerekli uyarılar yapılarak önlemler alınacaktır" kararlarıyla yararlanılabilmesi için depolamalı tesislere olan ihtiyacı erken uyarı sisteminin önemine dikkat çekilmiştir. göstermesi, su kaynaklarından ve hidroelektrik enerji potansiyelinden oetkin ve sürdürülebilir (o şekilde artırmaktadır. Bu çerçevede, DSİ tarafından, devlet-özel 2.4.3. Çölleşme, Erozyon ve Arazi Kullanımı sektör iş birliği modeli kapsamında hidroelektrik potansiyelin © geliştirilmesine (| yönelik © yatırımlar Türkiye, coğrafi konumu, iklimi, topografyası ve toprak sürdürülmekte; özel sektörün yeterli olmadığı projelerde yapısı nedeniyle çölleşme, arazi tahribatı, erozyon ve kamu yatırımları devreye alınmaktadır. kuraklığa karşı oldukça hassastır. Yanlış arazi kullanımı, tarım, orman ve mera alanlarında erozyona yol açarken; Bununla birlikte, DSİ tarafından inşa edilerek işletilen veya tarım ve mera arazilerinin tahribatı, verim kaybı ve doğal sulama birliklerine devredilen terfili sulama tesislerinin ekosistemlerin (o bozulması gibi sorunlar (giderek yüksek (oenerji (ihtiyacının (o yenilenebilir (o enerji Ni artmaktadır. Özellikle verimli tarım ve mera alanlarının kaynaklarından karşılanması amacıyla, 6446 sayılı Elektrik amaç dışı kullanımı, usulsüz faydalanmalar, hızlı nüfus Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde lisanssız artışı ve kentleşme bu sorunları daha da yenilenebilir enerji üretim tesislerinin kurulmasına yönelik derinleştirmektedir. uygulamalar hayata geçirilmiştir. 12. Kalkınma Planı politika | tedbirleri o doğrultusunda | terfii | sulama Bu sürecin en önemli bileşenlerinden biri olan su tesislerinde yenilenebilir enerji potansiyeli belirlenmiş; erozyonu, iklim değişikliğiyle birlikte artan aşırı yağışlar ve mevcut ve yeni tesisler için güneş enerjisi sistemlerini yüzey — akışıyla (o toprağın o aşınıp taşınmasıyla içeren projeler yatırım programına alınmıştır. Bu gerçekleşmektedir. Özellikle bitki örtüsünün yetersiz kapsamda, sulama (tesislerinin enerji | ihtiyacını olduğu alanlarda daha şiddetli görülen bu süreç, tarım karşılamaya yönelik olarak Şanlıurfa ilinde 130 MW ve arazilerinin verimliliğini azaltarak gıda güvenliğini tehdit etmekte, su kaynaklarının kalitesini düşürerek ekosistem dengesini bozmaktadır. Su erozyonu, uzun vadede toprak temel gösterge olan arazi örtüsü, arazi üretkenlik dinamiği kaybına ve arazi bozulmasına yol açmakta olup iklim ve toprak organik karbonunun izlenmesi yoluyla karar değişikliği ve insan kaynaklı yanlış arazi kullanımı ile kurak vericilerin süreçte etkin biçimde desteklenmesini ve yarı kurak bölgelerde çölleşme riskini artırmaktadır. hedeflemektedir. İklim değişikliği, çölleşme/arazi bozulumu ve ekosistem Ayrıca, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojileri ile hizmetleri ile doğrudan ilişkili olan erozyon sürecinin yarı otomatik olarak üretebilen ve değişimleri izleyebilen yerinde ve doğru şekilde tespit edilmesi, doğal kaynakların bir sistemin kurulması amacıyla Ulusal Arazi Örtüsü korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde Sınıflandırma ve İzleme Sistemi (UASİS) geliştirilmiştir. bu kapsamda geliştirilen Dinamik Erozyon Modeli ve UASİS kapsamında arazi örtüsü verisi kullanan tüm İzleme Sistemi (DEMİS) yazılımı aracılığıyla, erozyonun paydaşların ihtiyaçları doğrultusunda ülkemize özgü 5 ana zamansal ve mekânsal değişimleri takip edilmiş; 25 ana sınıfta 79 alt arazi örtüsü sınıfı belirlenmiştir. Sistemin havza ve 81 ili kapsayan analizlerle erozyon şiddeti sınıfları üreteceği arazi örtüsü haritası tüm sınıflarda 0,25 belirlenmiştir. Farklı arazi kullanım türleri ve eğim grupları hektardan büyük tüm alanları sınıflayabilmekte ve yıllık dikkate alınarak yapılan erozyona duyarlılık analizleri arazi örtüsü haritaları üretildikçe arazi örtüsünde sonucunda, yıllık ortalama toprak kaybı miktarları meydana gelen değişimleri izleyebilmektedir. Ulusal Arazi hesaplanmış ve öncelikli müdahale alanları ortaya Örtüsü Haritası ile birlikte Arazi Örtüsü Değişim Haritası, konmuştur. Ağaç Kapalılık ve Yüzey Geçirimsizlik Haritaları da sistemin çıktıları arasında yer almaktadır. UASİS kapsamında Türkiye'nin ilk çölleşme hassasiyet haritası 2015 yılında LR Ni üreti i l l litikal oluşturulmuştur. 2025 yılında ise çölleşmeye karşı riskli üretilecek veriler ulusal uluslararası politikaların , . , N belirlenmesinde, erozyon, çölleşme, heyelan, sel, taşkın alanların daha hassas bir şekilde belirlenmesi amacıyla yon, çöleş v ş dinamik bir model geliştirilmiş; çölleşmeye etki eden ve ürün tahmin modellerinde, karbon emisyon kriter ve göstergeler belirlenerek “Türkiye Hassasiyet ve hesaplamalarında, iklim değişikliği senaryolarında ve daha irçok çal katkı sağl kür. Tehlike Haritası” güncellenmiştir. birçok çalışmaya katkı sağlayacaktır. BM SKA “arazi tahribatının dengelendiği bir dünya” hedefi | 2:44 Stratejiler kapsamında Türkiye, 2016 yılında Ulusal Arazi Tahribatının o Sirateji 4.1. Taşkın riskini azaltmaya yönelik koruma ve Dengelenmesi (ATD) hedeflerini belirleyen ilk ülkelerden kontrol faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi biri olmuştur. Strateji 4.2. Kuraklık risklerinin azaltılması Arazi Tahribatının Dengelenmesi (ATD) yaklaşımının ülke Strateji 4.3. Çölleşme ve erozyon ile mücadele edilmesi geneline yaygınlaştırılması amacıyla, Küresel Çevre Fonu (GEF) 6. Dönemi kapsamında yürütülen “Arazi Tahribatının Dengelenmesi: Yukarı Sakarya Havzası Projesi” dünyada ATD yaklaşımını merkezine alan ilk uygulama olması bakımından öncü bir nitelik taşımakta olup, elde edilen sonuçlar doğrultusunda diğer ülkelere de Arazi Tahribatını Dengeleme yaklaşımı konusunda örnek teşkil etmiştir. Projenin en önemli çıktılarından biri olan ATD Karar Destek Sistemi, mevcut durumun ortaya konulması, özellikle üç HEDEF 5. BÜTÜNLEŞİK SU YÖNETİMİNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM 2.5. Bütünleşik Su Yönetiminde Dijital Dönüşüm yaygınlaştırılması, veri paylaşımı ve iş birliğinin artırılması, a, AN personel, teknik ve donanımsal altyapılar açısından kurum Günümüzde su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için , a, a, ve kuruluşların kapasitelerinin artırılması, suya ilişkin iş ve dijital ekosistemin geliştirilmesi, dijital ikiz, , ii, , a , Ni verilerin ortak bir yapı altında bütünleşik olarak sistemlerin sistemi, Nesnelerin İnterneti (IoT), yapay zekâ, a, li. , ii değerlendirilmesi ove bu süreçte su yönetim makine öğrenmesi, büyük veri ve uzaktan algılama gibi ii. N sistemlerinden elde edilen verilerin iletimi sirasında siber ileri teknolojilerle desteklenen, gerçek zamanlı karar , , , güvenlik kriterlerinin belirlenerek veri güvenliğinin destek altyapılarına sahip entegre akıllı su sistemleri a, , sağlanması önem arz etmektedir. büyük önem taşımaktadır. Bu sistemler, suyun kaynaktan 1. Su Şurası Su Kaynaklarının Kalite ve Miktar Açısından Korunması, İzlenmesi, Yönetilmesi ve Karar Destek son kullanıcıya kadar verimli kullanılmasını sağlarken, sızıntı ve kayıpları en aza indirerek su kaynaklarının il i i Ni i sistemleri Çalışma Belgesi kapsamında yer alan “Veri korunmasına katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda, su Üretiminde Sürekliliğin/Güncelliğin Sağlanması” ve kalitesinin izlenmesi ile kirlenme riskleri önceden tespit (o | “Karar Destek Sistemlerinin Aktif Kullanımının | edilerek gerekli müdahaleler zamanında i Yaygınlaştırılması, Su Bilgi Sistemlerinin ve Veri | i Tabanlarının Uyumlu ve Bağlantılı Çalıştırılması” yapılabilmektedir. Gerçek zamanlı verilerle osu | stratejileri su yönetiminde akıllı sistemlere ve dijital yönetiminde hızlı ve etkin kararlar alınmasını sağlayan bu İ dönüşüme işaret etmektedir. sistemler, güvenli içme suyu temininde kritik bir rol 2.5.1. Bilgi Sistemleri oynarken, aynı zamanda su kaynaklarının kullanımında akılcı bir yaklaşım sunarak su temininde kalite ve Su kaynaklarının etkin yönetimi ve sürdürülebilir kullanımı verimliliğin artırılmasına önemli katkı sağlamaktadır. için bilgi sistemleri hem son kullanıcı hem de yönetim açısından önemli bir araçtır. Bu sistemler; su miktarı, su Mevcut durumda, bütüncül su yönetimi kapsamında su kalitesi, biyolojik çeşitlilik ve su kullanımıyla ilgili verileri kaynaklarının miktar ve kalitesi değerlendirilmekle toplayarak, bilimsel temellere dayalı karar alma süreçlerini birlikte, oplanlanan o tedbirlerin Ohukuki, idari ve destekleyen bütüncül bir veri ve analiz platformu sosyoekonomik etkilerinin öngörülmesi amacıyla, akıllı su , sunmaktadır. İklim verileri, modeller ve uzaktan algılama yönetimi ve su kaynakları modellerine dayalı yönetim teknolojileriyle (oentegre çalışarak su yönetiminde politikalar belirlenirken; tedbir, teşvik ve yaptırım, gibi verimliliği artırmakta ve kuraklık ile taşkın gibi risklere araçların (o uygulanabilirliğinin Ode o değerlendirilmesi karşı tahmin ve erken uyarı mekanizmaları sağlamaktadır. gerekmektedir. Bu kapsamda, sistem ve modellerin sağlam temellere dayanması ve hataların minimize Akıllı su yönetimi sistemleri, su kaynaklarına ilişkin düzenli edilmesi amacıyla veri altyapısının kurulması, saha ve güncel veri temini, teknolojik entegrasyonun ve dijital çalışmaları ile verilerin üretilmesi, izlenmesi ve karar O dönüşümün sağlanması, depolama analitik alt yapının destek sistemlerinin oluşturulması gerekmektedir. oluşturulması, akılı sistemler marifetiyle paydaşlar arasında veri paylaşımının ve karar mekanizmalarının Su kullanımında ölçüm ve takip sistemlerindeki desteklenmesi gibi ihtiyaçlara cevap vermektedir. Su yetersizlikler mevcuttur ve farklı yapılarda teşkilatlanmış yönetiminde dijitalleşme sürecinde, mevcut ve planlanan kurumların veri üretimi, paylaşımı ve standardizasyonu sistemlerin (birleştirilerek oulusal su sistemlerinin konularında iyileştirmelere ihtiyaç duyulmaktadır. Su sisteminin geliştirilerek farklı noktalar üzerinde sistemin yönetiminde bilgi sistemlerinin etkinliğinin artırılması N yönetilebilir olması gerekmektedir. Ülkemizde mevcut maksadıyla gerçek zamanlı izleme sistemlerinin bilgi sistemlerine ve geliştirilmekte olan çalışmalara * Ülkemizde suyla ilgili üretilen tüm verilerin ortak bir bilgi teknolojisi altyapısı altında, ulusal ihtiyaçlar ve menfaatler gözetilerek doğru şekilde yönetilmesi, aşağıda yer verilmektedir. 12. Kalkınma Planı'nda akıllı su yönetimi sistemlerini e Birçok kamu kurumunun su kaynaklarına ilişkin veri destekleyen “876. Su kaynaklarına yönelik veri setleri üretiminde ortak bir paydada birleşerek, kaliteli, niteliksel ve niceliksel olarak iyileştirilecek ve veriye güvenilir ve hem ulusal hem uluslararası standartlara dayalı planlama yapılacaktır, 876.1. İlgili tüm kurum uygun veri üretilmesi, ve kuruluşlarca güncel veri temin edilerek Ulusal Su e Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında analizler Bilgi Sisteminin etkinliği artırılacak, mevzuat altyapısı yapılması ve geleceğe yönelik tahminlerin güçlendirilecektir, 876.2. Mevcut bilgi ve karar destek gerçekleştirilmesi. sistemleri ile çevresel altyapı tesislerindeki ekipmanlarda yerli üretim teşvik edilecektir” hedefleri yer almaktadır. Kalkınma Planı hedefleri geliştirilmesiyle; çevreye doğrudan veya dolaylı etkisi olan doğrultusunda su yönetiminde veri altyapısının faaliyetlerin düzenlenmesi, izlenmesi ve analiz edilerek güçlendirilmesi ve iyileştirilmesi için; Uzun Oo vadede (oOUSBS'nin Oo sürdürülebilirliği (o ve değerlendirilmesi sağlanacak, bu süreçte politika e o Su yönetiminde paydaş kurum ve kuruluşlar arasında Oo koordinasyonun (oOve veri paylaşımının verimli bir o şekilde veriler oluşturulacaktır. Ayrıca, tüm kullanıcıların bu gerçekleştirilmesine, e Geniş bir ölçeğe sahip sayısal su kaynakları verisinin üretimi kadar yaygınlaştırılması ve güncel tutulmasının sağlanmasına, e Su kaynaklarının kalite, miktar ve tahsis süreçleri ile şebeke hatlarındaki kayıpların izlenmesini sağlayan (gerçek zamanlı sistemlerin entegre olduğu akıllı su yönetim teknolojilerinin yaygınlaştırılmasına üretimine destek olacak nitelikli ve anlamlı mekânsal verilere erişimi sağlanarak karar alma süreçlerine katkı sunulması hedeflenmektedir. 2.5.1.2, Türkiye Sayısal Su Kaynakları Altlığı Su kaynakları yönetim piramidinin temelinde yer alan sayısal verinin doğruluğu ve güncelliği büyük önem taşımaktadır. Verilerin eksiksiz ve doğru olmasının yanı | ihtiyaç duyulmaktadır. sıra, doğal yapılar ve insan kaynaklı müdahalelerle a meydana gelen değişimlerin de yansıtılması, analiz, 2.5.1.1. Ulusal Su Bilgi Sistemi v 5 3 y sorgulama ve modelleme çalışmalarına altlık sağlaması Cumhurbaşkanlığı (o Teşkilatı (o Hakkında 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 421. maddesinin (ç) bendinde “Ulusal su veri tabanını oluşturmak” görevi dayalı dijital dönüşümün yasal altlığı oluşturulmuş; coğrafi SYGM''ye verilmiştir. verinin üretiminden paylaşımına kadar tüm süreçlere Bu görev kapsamında, ülkemizde bütüncül su yönetiminin ilişkin standartların oluşturulması ve Ulusal Coğrafi Bilgi etkin ve doğru bir şekilde yapılması, su kaynaklarına ilişkin (| Platformunun kurulması ve işletilmesi görevleri ÇŞİDB verilerin tek bir sistemde değerlendirilmesi amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir. geliştirilen Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS), su paydaşlarına Ulusal ve uluslararası gelişmelerin takibi ve Türkiye'deki su etkin bir şekilde hizmet sunmaktadır. yönetimi ihtiyaçları doğrultusunda, 2017'de SYGM USBS, kurumların kanuni yükümlülüklerinin ötesinde O tarafından su kaynaklarının sayısallaştırılması için paydaş kurum, kuruluş ve kişiler tarafından etkin bir çalışmalar (o başlatılmıştır. Ancak, Türkiye'de farklı şekilde kullanılmakta olup aşağıda verilen hedeflere kurumlarca sayısallaştırılmış su kaynakları verilerinin ölçek hizmet etmektedir; ve çeşitlilik bakımından bütünlük göstermediği, hidrolojik nehir ağı verilerinde akım yönlerine ilişkin eksikliklerin bulunduğu, o ölçeklerin küçük olduğu (1/100.000, programlaması yaparak farklı dosya türlerinde 1/250.000), bazı verilerin güncel olmadığı ve özniteliksel raporlama imkânı sunmaktadır. e TAGEM SuET sisteminde toprakların genel fiziksel verileri, damla, yağmurlama ve yüzey sulama giderilmesi amacıyla SYGM, Harita Genel Müdürlüğü, DSİ, yöntemlerine ilişkin bilgiler ve hesaplamalar DKMP, ÇŞİDB ve SBGM gibi kurumların iş birliğinde kullanıma sunulmuştur. Kullanıcılar istedikleri takdirde veri tabanında bulunan verileri eksiklikler olduğu tespit edilmiştir. Bu eksikliklerin INSPIRE ve TUCBS projeleri kapsamında "Türkiye Sayısal Ni . ii. , düzenleyerek kendi hesaplarına bağlı bir veri oluşturulmuştur. tabanında saklayabilmekte ve gerek duydukları zaman bu verilere erişip kullanabilmektedir. Su Kaynakları Altlığı Sayısal Su Kaynakları Altlığı'nın yüksek hassasiyetle NN a, e o Sulama modülü ve planlama modülü ile küçük güncellenmesi, su yönetimiyle ilgili karar destek çiftliklerden büyük sulama sahalarına kadar onar sistemlerinin doğruluğu ve sürdürülebilirliği açısından günlük dönemlere göre sulama modülü, debi kritik öneme sahiptir. Hidrolojik süreçlerin dinamik yapısı ihtiyacı ve su kaynağı ihtiyacı hesaplama imkânı sağlanmaktadır. e TAGEM-SuET sistemi oTürkiye'de (sulama mevcut verilerin belirli aralıklarla revize edilmesi ve yeni yönetiminde dijital teknolojilerin kullanılmasıyla ve arazi kullanımındaki değişimler dikkate alındığında, teknolojilerle desteklenmesi elzemdir. Bu doğrultuda, sulamada israf azaltılmaktadır. SYGM tarafından içme-kullanma suyu havza sınırları ileri 2.5.1.4. Tarım Cebimde-Su coğrafi bilgi sistemi araçları ile sayısallaştırılarak Tarım Cebimde mobil uygulamasına eklenen “Su” güncellenmesi çalışmalarına devam edilmektedir. sekmesinde yer alan TAGEM SuET modülü sayesinde uzun 2.5.1.3. Sulama Yönetimi ve Bitki Su Tüketimi Sistemi yıllar ortalamasına dayanan meteorolojik veriler üzerinden üreticiler arazilerinin bulunduğu mahalle, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü yetiştirilen bitki, toprak ve sulama yöntemlerini seçerek (TAGEM) tarafından “Türkiye'de Sulanan Bitkilerin Bitki Su en doğru sulama programına en kısa yoldan Tüketimi Rehber"i güncellenerek dijital ortama taşınmış ve ulaşabilmektedir. TAGEM SuET (Tarımsal Su Yönetiminde Sulama Yönetimi ve Bitki Su Tüketimi Sistemi) yazılımı yapılmıştır. TAGEM 2.5.1.5. Dijital Sulama Yönetim Sistemi SuET tüm Türkiye'yi kapsayan bir sulama yönetimi bilgi Havza bazlı yapılan planlamalarda su kısıtının göz önüne sistemi olup, sürekli geliştirilmeye ve güncellenmeye açık alınarak üretim planlarının yapılması ve izlenebilirliğinin bir hesaplama ve karar destek aracı olarak, Türkiye de O sağlanması kapsamında bu teknolojiler ile elde edilen tarımda su ve kuraklık yönetimine önemli katkılarda verilerden faydalanılarak bitki su tüketimine dayalı bulunmaktadır. sulama, kuraklık ve verim tahmini çerçevesinde TAGEM SuET kullanıcılara bitki su tüketimi değerlendirilmesini sağlayacak “Dijital Sulama Yönetim hesaplamalarını mevcut meteorolojik veriler kullanılarak 7 Sisteminin (DİSU) Geliştirilmesi” projesi TAGEM araştırma farklı yöntem ile hesaplama olanağı ücretsiz olarak enstitülerince 2022 yılı itibarıyla başlatılmıştır. Kamu- sağlamaktadır. Program kullanıcılara aşağıdaki kolaylıkları Üniversite-Özel sektör paydaşlı proje ile Ar-Ge, teknolojik sunmaktadır: gelişme ve uygulama etkileşiminin kesintisiz olarak » TAGEM SuET sistemi hem tam hem de kısıtlı sürmesi sağlanarak tarımsal üretimde dijital olanaklardan sulama koşullarında farklı toprak bünyeleri ve en üst seviyede faydalanılabilecektir. sulama (yöntemlerine (o (yüzey, damla ve yağmurlama sulama) göre sulama zaman 2.5.1.6. Sulama Tesisleri Mekânsal Bilgi Sistemi tabanlarının ortak bir çatı altında toplanması Sulama Tesisleri Mekânsal Bilgi Sistemi (SUTEM), DSİ sağlanacaktır. tarafından işletilen veya işletme, bakım ve yönetim 2.5.1.9. Su Verimliliği Bilgi Sistemi sorumluluğu devredilen sulama tesislerinin izlenmesi, SYGM tarafından çalışmaları yürütülen sistem sayesinde; değerlendirilmesi ve raporlanmasını sağlamak amacıyla ap m ü p 8 Y kentsel, endüstriyel ve tarımsal sektörlerde su kullanıcısı liştiri ir dijital li geliştirilen CBS tabanlı bir dijital uygulamadır. Planlı su bazında mevcut su kullanımları ve su verimliliği planları dağıtımı, mesaha, tahakkuk ve tahsilat gibi kritik iş kayıt altına alınacak, Su Verimliliği Yönetmeliği süreçlerinin, işletme ve bakım faaliyetleri yürüten tüm kapsamında Su Verimliliği Belgesi (mavi, yeşil, turkuaz) kuruluşlar tarafından standart ve merkezi bir yapıda m , N Mn, , ş yap başvuru ve değerlendirme süreçleri yürütülecek; il yönetilmesini hedeflemektedir. Sistem aynı zamanda su e me 2 Mi, ölçeğinde su verimliliği il planlarının ve Su Verimliliği mevcudiyeti, sulama programları ve verimli su kullanım N . a, Yy prog Strateji Belgesi ve Eylem Planının takibi sağlanacaktır. uygulamaları hakkında gerçek zamanlı veriler sunarak, 2.5.1.10. Türkiye Su Atlı çiftçilere iklime uyumlu sulama yapabilmeleri için gerekli urkiye vu Ağası bilgi ve araçları sağlamaktadır. SYGM tarafından yürütülen çalışma kapsamında, ülkemizde önemli kaynak Idığı; teknik, 2.5.1.7. Akıllı Sulama Dağıtım Otomasyon Sistemi ülkemizde önemli su kaynaklarının yer aldığı; teknik kültürel, tarihsel, görsel vb. bilgileri içeren Türkiye Su TAGEM tarafınd lamada dijital otomasyon — aralından sulamada dijitalleşme Ve otomasyo Atlası, dijital ve basılı ortamda hazırlanacaktır. çalışmaları kapsamında yürütülen “Akıllı Sulama Dağıtım Otomasyon Sistemi (ASDOS)” projesiyle ( sulama 2.5.1.11. Nitrat Bilgi Sistemi şebekelerindeki (o akım (Ogözlem (istasyonlarından Nitrat Bilgi Sistemi (NİBİS), Tarım Reformu Genel otomasyonla toplanan veriler doğrultusunda açık ve Müdürlüğü (TRGM) tarafından tarımsal kaynaklı kirlilik kapalı sulama sistemlerindeki pompaların otomatik kapsamında tüm verilerin toplandığı, değerlendirildiği ve kontrolleri sağlanabilmektedir. Ar-Ge Projesinin çıktısı izlenerek raporlandığı bir sistemdir. Sistem, yerüstü ve olarak yerli milli PRO-LOG adında Endüstriyel Veri Kayıt ve yeraltı su kütleleri, tarımsal kirlilik izleme verileri, arazi Otomasyon cihazı kullanıma sunulmuştur. kullanımı, sulanan alanlar, hayvancılık faaliyetleri, 2.5.1.8. Ulusal Su Kaynakları Coğrafi Yönetim Sistemi kimyasal gübre kullanımı ve havza bazlı sayısal verileri içeren geniş bir veri setine sahip olup su kütlesi işlemleri, Ulusal Su Kaynakları Coğrafi Yönetim Sistemi Kurulum , a, N a, istasyon yönetimi, numune kaydı, analiz verisi girişi, çalışmaları 2024 yılında SYGM tarafından başlatılmış olup laboratuvar yönetimi, periyot güncellemeleri, işletme USBS teknolojik alt yapısı modernize edilerek Su Verimliliği denetimleri, çiftçi eğitimleri ve raporlama gibi çeşitl Bilgi Sistemi ve İçme-Kullanma Suyu Takip Sistemi gibi yeni modüllerden oluşmaktadır. Bu modüller, kirliliği önlemeye sistemler o geliştirilecektir. o Sistem ülkemizdeki osu kal lap . Ne yönelik tedbirlerin uygulanmasını, izlenmesini ve eylem kaynaklarının miktar ve kalite olarak sürdürülebilir planlarının etkinliğinin değerlendirilmesini sağlamaktadır. yönetimini destekleyecek şekilde tasarlanacak ve e-devlet m . 2.5.1.12. Meteorolojik Veri-Bilgi Satış ve Sunum Sistemi kapısı üzerinden hizmet vermeye uygun yapıda olacaktır. Söz konusu sistem ile halihazırda, fizibilite çalışmaları Meteorolojik Veri Bilgi Satış ve Sunum Sistemi (MEVBİSİ, devam eden Akıllı Su Yönetim Sistemine altlık Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) tarafından oluşturulacak; su yönetimine ilişkin bilgi ve veri geliştirilen ve meteorolojik verilerin arşivlenmesi, sunulması ve satışının gerçekleştirildiği bir sistemdir. 2.5.2. Tahmin ve Erken Uyarı Sistemleri Sistem MGM'nin taşra ve merkez birimlerinde üretilen Su yönetiminde taşkın, kuraklık ve su kıtlığı gibi afet gözlem, sayısal hava tahmin modeli, radar ve uydu verileri la E . , MN risklerinin önceden belirlenmesi ve zamanında önlem gibi meteorolojik bilgileri merkezi bir ortamda toplayarak alınması için erken uyarı ve tahmin sistemleri büyük önem elektronik ortamda arşivleyerek kullanıcılara sunmaktadır. taşımaktadır. Meteorolojik ve hidrolojik gözlem ağları, 2.5.1.13. İklim Portal uzaktan algılama ve yapay zekâ tabanlı modeller İklim Portalı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sayesinde, Su kaynaklarındaki değişimler öngörülerek, ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş karar vericilere hızlı ve doğru bilgi ile afet risk yönetimi ve birliğiyle geliştirilen ve Türkiye'nin iklim değişikliğiyle su güvenliği stratejilerinin güçlendirilmesine katkı İ ktadır. mücadele çalışmalarını destekleyen çevrim içi bir sağlanmaktadır platformdur. Portalda, sera gazı emisyonları, sıcaklık 2.5.2,1. Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi değişimleri ve yağış oranları gibi iklim değişikliği verilerine 2021 yılında Su Yönetimi Genel Müdürlüğü bünyesinde ilişkin analizler sunulmakta; projeler, çalıştaylar ve kurulan Ulusal Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi eğitimler gibi etkinlikler hakkında bilgiler paylaşılmaktadır. (TATUS) taşkın yönetim planları kapsamında yüksek taşkın K k ları, akademisyenler, özel sektö bireyi e Mi . amu Kurumları, akademisyenler, Ozel Sektör ve Bireyler riski taşıdığı belirlenen15 pilot alt havzada uygulanmaya başta olmak üzere çok Sayıda paydaşa hizmet veren konulmuştur. Bu pilot alanlar; Doğu Karadeniz Havzasında iste kullanıcıların lizlere erişmesini litika . sstem, Klanıç anâ işmesini, politik 10, Batı Karadeniz Havzasında 3, Antalya Havzasında 1 ve geliştirme süreçlerine katkı sağlamasını ve iş birliğini Doğu Akdeniz Havzasında 1 alt havzadan oluşmaktadır. geliştirmesini amaçlamaktadır. 2023 yılında tamamlanan pilot çalışma ile yukarıda 2.5.1.14. Akım Tahmin ve Havza Optimizasyon Modeli belirtilen ve sık taşkın yaşanan 15 alt havzada 127 tahmin DSİ ve TÜBİTAK iş birliğiyle geliştirilen Akım Tahmin ve noktası kurulmuştur. Sistemin işletilmesi sürecindeki inlerin doğruluğ Havza Optimizasyon Modeli (ATHOM), depolama gerçekleşen olaylarda tahminlerin doğruluğu sonucunda ln N , , , sistemin ülke geneline yaygınlaştırılması kararlaştırılmıştır. tesislerine gelebilecek akımın tahmin edilmesi ve buna geneline yaygınlaşırılması Şarumış bağlı olarak depolama tesislerinin su bütçelerinin Bu kapsamda; Meriç-Ergene Havzasında oluşturulan 108 hazırlanarak günlük, aylık ve yıllık bazda işletilmesini tahmin noktasıyla birlikte, TATUS halihazırda 235 tahmin sağlayan, 10 güne kadar Sayısal Hava Tahmin (SHT) ile noktası ile hizmet vermektedir. 2030 yılında tüm otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonu (OMGİ) verilerini havzalarımızda yaygınlaştırma çalışmalarının t l la “Ulusal Taşkın Tahmini ve Erk girdi olarak kullanan dinamik bir sistemdir. Ayrıca, amamlanmasıyla “Ulusal Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı barajlara ait su ve enerji verileri sisteme sürekli olarak Sistemi"'nin kurulması hedeflenmektedir. girilmektedir. Geliştirilen akım tahmin ve havza Sistem kapsamında, Meteoroloji Genel Müdürlüğü optimizasyon modelleri ile oluşturulan akım tahminleri ve tarafından sağlanan sayısal hava tahmin modelleri işletme eğrileri CBS içeren Web-tabanlı uygulama (ECMWE, WRF, ALARO) kullanılarak beklenen yağışlar sayesinde sistem kullanıcılarına sunulmaktadır. Seyhan alansallaştırılmakta ve ilgili havzalarda kurulmuş yağış-akış Havzasında pilot havza olarak başarılı bir şekilde modellerine (girdi (parametresi oOolarak (entegre geliştirilerek uygulanan ATHOM projesinin 2030 yılına edilmektedir. Üretilen debiler, dinamik olarak havzalara kadar tüm havzalara yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. uygulanarak taşkın yayılım alanları belirlenmekte ve ilgili bölgeler için taşkın tehlike haritaları üretilmektedir. Hidrolojik modelleme sürecinde, Dağılımlı Olasılık Modeli Tüm TEUS Seviye Tespit İstasyonları, Akım Gözlem aracılığıyla üretilen debiler, erken uyarı kapsamında 72 İstasyonları, Meteoroloji Gözlemleri ve iş makinelerinin saat öncesine kadar tahmin yapılmasını mümkün lokasyonları tek bir yazılım altında birleştirilerek, taşkın kılmaktadır. erken uyarılarıyla ilgili veriler AFAD ve yerel yönetimler Ne h Farklı sayısal hava tahmin modelleri için ayrı ayrı gibi paydaş kurumlarla paylaşılarak taşkın erken oluşturulan hidrolojik modeller, değişken debi çıktıları uyarılarının ülke genelinde daha etkin hale getirilmesi üretmektedir. Bu farklılıklar, taşkın yayılım alanlarının da sağlanacaktır. değişmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, dünyada 2.5.2.3. Kuraklık Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi yaygın olarak kullanılan birleştirilmiş modelleme İklim değişikliğinin en önemli etkilerinden biri olan, aklaşımının sisteme entegre edilmesiyle tek ve güvenilir , , Ne yaklaş 8 Y 8 kuraklıklara karşı tahmin ve erken uyarı sistemlerinin bir sonuç elde edilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, makine kurulması kuraklıkla mücadele eden ülkeler için büyük öğrenmesi ve yapay zekâ tabanlı yöntemlerle üretilen önem arz etmektedir. çıktılar (o doğrulanarak o sistemin tahmin yeteneği Bu maksatla, havza sınırları esas alınarak 2024 yılı artırılacaktır. itibarıyla kuraklık tahmini ve erken uyarı sistemi projesi A hidrometeorolojik afet yönetiminde veri topl yrıca Nisrometeorolojik alet yönetiminde Veri toplama, Türkiye'nin tamamı için başlatılmış olup, 2027 yılında tahmin ve karar destek süreçlerinde yapay zeka ile fizik tamamlanması hedeflenmektedir. Kuraklık tahmini ve tabanlı modellemenin entegrasyonu sağlanarak taşkın , W yi grasy 8 ? erken uyarı sistemi ile sayısal hava tahminleri kullanılarak iskini al içi ların iyileştirilmesi N riskinin azaltılması, kurum içi operasyonların iyileştirilmesi kısa ve orta vadede meydana gelebilecek yağış ve akış ve yerli yapay zeka çözümleriyle teknoloji farkındalığının eksiklikleri tahmin edilecek, bu sayede havzalar bazında ve yenilikçi uygulamaların yaygınlaştırılması hazırlanan kuraklık yönetim planlarının sağlıklı bir şekilde amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, TATUS sadece bir erken e uygulanması ve kuraklık öncesinde su kullanıcılarına istemi değil da afet risk vönetimi ici uyarı Sistemi değil, aynı zamanda alet risk yönetimi için gerekli uyarıların yapılarak kuraklık kaynaklı kayıpların en bütünleşi ileri teknoloji li bir k desti N ütünleşik ve ileri teknolojiye dayalı bir karar destek aza indirilmesi sağlanacaktır. altyapısı haline gelecektir. Gediz Havzasından başlamak üzere, havzalarda ki kuraklık, 2.5.2.2. Taşkın Erken Uyarı Sistemi su kaynakları ve su kullanımı verilerini analiz eden ve DSİ bünyesinde, muhtemel taşkınlara karşı hazırlık, zarar kuraklık durumunda su arzında meydana gelebilecek azaltma, müdahale etme ve iyileştirme amacıyla değişiklikleri değerlendirebilecek karar destek sisteminin kaynakları organize eden analiz, planlama, karar alma ve kurulması planlanmaktadır. değerlendirme süreçlerini hızlı ve etkili bir şekilde 2.5.3. Modelleme Çalışmaları gerçekleştirmeyi hedefleyen bir Taşkın Yönetim Merkezi bulunmaktadır. TEUS kapsamındaki Seviye Gözlem Su kaynakları yönetiminde modelleme, karmaşık i N , sistemleri basitleştiren, dinamik süreçleri simüle eden ve İstasyonları ile akarsu yatakları kameralarla izlenmekte, , , farklı yöneti tratejilerini tansiyel | Akım Gözlem İstasyonları (AGİ) ile seviye ve debiler takip prn yeneim Swelelermin peemiye Sonuganm . Ni lk öngörerek karar verme sürecini destekleyen bir süreçtir. edilmekte ve çeşitli meteorolojik gözlemlerle havzalar 8 y li . . Modeller, su döngüsündeki belirsizlikleri azaltmaya, izlenmektedir. riskleri daha etkin yönetmeye ve kaynak tahsisinde optimal çözümler sunmaya yardımcı olarak, suyun çok boyutlu sorunlarına yönelik bilimsel temelli yaklaşımlar modülleri bir araya getirerek, veri setlerinin bu modüller geliştirilmesine olanak tanır. Bu nedenle su kaynakları arasında SOrUNSUZ biçimde aktarılabilmesini modelleri yalnızca teknik çözümler sunmakla kalmaz, su sağlamaktadır. Ayrıca, modelleme süreçlerinin hızını ve politikalarının (| geliştirilmesi, (yasal (o düzenlemelerin doğruluğunu artırmak amacıyla eksik veri tamamlama, oluşturulması oOve iklim (değişikliği (o adaptasyon ekolojik kalite oranı hesaplama ve konumsal interpolasyon stratejilerinin belirlenmesi için bilimsel ve veri tabanlı gibi araçlar geliştirilmiştir. dayanak sağlar. We M m N . V s Kapsamlı yapısı, ulusal ihtiyaçlara özel çözümler üretmesi Farklı model türlerinin (hidrolojik, kalite, hidrodinamik, O Ve Sürekli geliştirilme hedefleri sayesinde HİDROTÜRK, iklim) bir arada ve entegre bir şekilde kullanılması, yalnızca Türkiye'nin su stresi, iklim değişikliği etkileri ve artan su suyun miktarını değil; aynı zamanda kalitesini, ekolojik (talebi gibi zorluklarla başa çıkmasında kritik bir rol sağlığını, fiziksel dinamiklerini ve iklim değişikliği üstlenmektedir. Bu model, teknik bir araç olmanın kapsamında değişimlerini anlamak ve yönetmek için O Ötesinde, veri temelli politika oluşturma, kaynak kritiktir. Ulusal düzeyde geliştirilen su kaynakları verimliliği sağlama ve çevresel koruma konularında da modelleri, Türkiye'nin su ve veri güvenliğini güçlendirerek (Ulusal stratejilere güçlü bir destek sunmaktadır. dışa bağımlılığı azaltan, lisans maliyetlerinde tasarruf 2.5.4. Uzaktan Algılama ve Yapay Zekâ sağlayan ve sürdürülebilir kalkınma ile ekonomik büyüme N M a, Yapay zekâ ve uzaktan algılama teknolojileri, su miktarı ve hedeflerine doğrudan katkı sunan stratejik bir rol pay ği ) kalitesinin izlenmesini kolaylaştırarak su kaynaklarının oynamaktadır. etkin ve sürdürülebilir kullanımına önemli ölçüde katkı ve 2.5.3.1. HİDROTÜRK Milli Yazılımı N , kolaylaştırıcılık sağlamasının yanı sıra, iç su ve kıyı su Türkiye'de modelleme çalışmaları ağırlıklı olarak, lisans ürünleri üretim alanlarındaki çevresel parametre gerektiren ve açık kaynak kodlu olmayan uluslararası değişimlerinin izlenmesinde de kullanılabilecektir. deller üzerind ürütülmektedir. Ancak b modeller üzerinden yürütülmektedir. Ancak bu durum, Türkiye'de, yapay zekâ ve uzaktan algılama teknikleri üksek lisans maliyetleri ve verilerin ülke dışına çıkma , Na Ni y Y şına Ç kullanılarak su miktarı ve su kalitesi parametrelerinin olasılığı nedeniyle hem ekonomik hem de veri güvenliği tespitine yönelik çeşitli çalışmalar yürütülerek tarım açısından sorunlar doğurmaktadır. Bu eksiklikleri arazilerindeki toprak ve bitki nem düzeyi ve hava koşulları gidermek amacıyla geliştirilen HİDROTÜRK Modeli güncel gibi önemli veriler toplanmakta ve yapay zekâ destekli yazılım teknolojilerini kullanarak hidroloji, hidrodinamik, N , Ni sistemlerle işlenerek çiftçilere gerçek zamanlı sulama hidrojeoloji, su kalitesi ve ekoloji bileşenlerini entegre imkânı © sunulmaktadır. Ayrıca, karsu eşdeğerinin eden, ülkemiz şartlarına ve uluslararası normlara uygun ada , , ; YS hesaplanması ve havza su bütçesine katkısı giderek daha bir karar destek sistemidir. Açık kaynak kodlu yapısı, büyük önem (kazanmakla birlikte, kar ölçüm kull dost üzü veh kütlesi ölçeğind N N N N eki ulanıcı GOStU arayUzli VE havza veya Su Kutesi ölçeğinde istasyonlarının yüksek maliyetlerinden dolayı alternatif bir lanabil ği ile HİDROTÜ tekni uygulanabilme yeteneği ile HİDROTÜRK, yalnızca teknik yöntem olarak kar-su eşdeğerinin Uzaktan Algılama bir modelleme aracı değil; aynı zamanda ulusal ölçekt ei lanan m si; ay a çekle teknikleri ile hesaplanması mümkündür. sürdürülebilir ve bütünleşik su kaynakları yönetimi Ülkemizde de yapay zekâ ve uzaktan algılama tekniklerinin vizyonunun uygulanmasında stratejik bir platformdur. z yapay zekaveuz gı m rolü ve payı su yönetimi ve tarım sektöründe günden güne HİDROTÜRK Modeli, iklim değişikliği, taşkın, kuraklık, artmakta, bu sektörlere entegrasyon çalışmaları hız yeraltı suyu ve su kalitesi gibi kritik alanlara yönelik kazanmaktadır. Türkiye'de yapay zekâ konusunda yapılan filonun kurulumu ve bakımı ile ilgili maliyetleri azaltarak çalışmalardan örnekler olarak aşağıda sunulmaktadır. üretkenliği artırmakta ve operasyonel verimlilik için 2.5.4.1. Yapay Zekâ ve Uzaktan Algılama Teknikleriyle gerekli olan gerçek zamanlı verileri sağlamaktadır. Bu Su Miktarının ve Kalite Parametrelerinin kapsamda, ÇŞİDB tarafından yürütülen Sürekli Atıksu Tespiti İzleme Sistemi (SAİS), Türkiye'de çevresel denetimlerin etkinliğini artırmak ve alıcı ortamların korunmasını SYGM tarafından uydu görüntüleri ve yapay zekâ sağlamak amacıyla kurulmuş ve seçilen atıksu deşarj yardımıyla içme suyu kaynaklarının tespit edilmesi, su noktalarına online izleme istasyonları ile atıksuyun debisi kaynaklarının miktar (su yüzey alanı) değişimlerinin ve ve izlemeye esas parametreleri anlık olarak bildiren bir belirlenen kalite parametreleri (klorofil-a, sıcaklık, renk, , izleme sistemidir. bulanıklık, yağ ve gres) değişimlerinin doğru ve düzenli bir şekilde tespit edilmesine ve raporlanmasına yönelik Diğer yandan konvansiyonel arıtma yöntemleriyle etkin çalışmalar yürütülmekte olup su miktar ve kalitesinin ani olarak giderilemeyen ve alıcı su ortamlarına ulaşan değişim durumlarından haberdar olunması için “uyarı antibiyotikler yerüstü sularında sucul ekosistemi ve canlı sistemi” kurulması planlanmaktadır. sağlığını olumsuz etkileyerek tedaviye cevap vermeyen , enfeksiyonlara sebep olmaktadır. Bu sebeple, gelişen 2.5.5. ArGeveİnovasyon teknoloji, Ar-Ge ve yenilikçi yaklaşımlardan da istifade Su yönetiminde yenilikçi çözümler geliştirmek, bilim ve edilerek yerüstü ve yeraltı sularında ve atıksularda teknoloji odaklı Ar-Ge çalışmalarıyla mümkün olmakta, antibiyotiklerin varlığı ve seviyeleri ile antibiyotik dirençli sürdürülebilir osu politikalarının (oluşturulması, su bakterilerin ve genlerin varlığının belirlenmesinin yanı verimliliğinin artırılması ve iklim değişikliğine uyum sıra, tedbirlerin ortaya konulması yönünde bir çalışma sağlanması için ileri teknolojiler ile yenilikçi yaklaşımlar yapılması önemli bir ihtiyaç olarak değerlendirilmektedir. önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, ulusal ve uluslararası 2.5.5.2. Su Arıtımında Nanoteknoloji iş birlikleriyle akıllı su yönetimi sistemleri, veri tabanlı , N ii Nanoteknolojinin su arıtma ve filtreleme için sunduğu en karar destek mekanizmaları ve suyun geri kazanımı gibi ) $ 8 a ileri çözümler, malzemelerin moleküler veya atomik alanlarda Ar-Ge çalışmaları yürütülmekte olup detayları S Y aşağıda sunulmaktadır. düzeyde manipüle edilmesiyle gerçekleştirilmektedir. Nanomalzemeler, en uygun teknolojiler kullanılarak yeni 2.5.5.1, Su ve Atıksu Sektöründe İnovasyon , Ma N N filtre ortamlarının üretimi için kullanılabilmektedir. Su sayaçları, loT sensörleri ve akılı sulama gibi Ni a m N yaçları, 8 2.5.5.3. Su Yönetimi İçin Yapay Zekâ ve Büyük Veri teknolojiler, veri kullanılabilirliğini artırırken okarar a Yapay zekâ ve büyük veri analitiği, su yönetim vericilerin Oo ve (O uzmanlarının (o kullanımını, osu pay Y 8 Y e , m yi İ lerini imi ilmesi önemli bir rol mevcudiyetindeki gerçek zamanlı değişikliklere erişimini sistemlerinin opümize edilmesinde çok önemli bir ro N N oynamaktadır. Sensörlerden, hava durumu modellerinden kolaylaştırmaktadır. Akıllı sulama sistemlerinden ve V Ni N ln ve tüketim istatistiklerinden elde edilen büyük miktarda gelişmiş su geri kazanımına kadar geniş bir yelpazede yer , Mn e veri analiz edilerek, yapay zekâ odaklı sistemlerle su talebi bulan teknolojik çözümler, suyun döngüsel kullanımı için yapay , N . N tahmin edilebilir, sızıntılar belirlenebilmekte ve dağıtım yeni olanaklar üretmektedir. Akıllı sensörler su ve atıksu s yönetimi (dünyasında (giderek © yaygınlaşmaktadır. ağları optimize edilebilmektedir. Günümüzde loT cihazları, akıllı sayaçlardan oluşan bir 2.5.5.4. Tuzdan Arındırma Teknolojileri erişimin zor olduğu bölgelerde su ihtiyacına göre Tuzdan arındırma, su kıtlığı yaşayan bölgeler için ölçeklendirilebilmektedir. sürdürülebilir bir çözüm sunmaktadır. Günümüzde en Bunun yanı sıra, güneş enerjisiyle çalışan taşınabilir arıtma yaygın kullanılan yöntem ters ozmoz (RO) iken, enerji sistemleri, gelişmiş filtreleme teknolojileri sayesinde suyu tasarruflu ve maliyet etkin yeni teknolojiler giderek daha zararlı o patojenlerden (arındırarak Ogüvenli (o hale fazla önem kazanmaktadır. Özellikle güneş enerjisiyle getirmektedir. çalışan tuzdan arındırma sistemleri, yenilenebilir enerji 2.5.5.7. Akıllı Teknoloji Çözümleri kullanarak karbon ayak izini azaltırken, fotovoltaik N N lp , N Günümüzde kablosuz telekomünikasyon geniş alan ağları hücreler ve güneş konsantratörlerindeki gelişmeler sayesinde verimliliklerini artırmaktadır. Bu yöntem, (LPWAN'lar) kullanılarak daha sürdürülebilir su şebekeleri luşturabilmektedir. Bu ağlar, loT örlerini mini özellikle Kuzey Afrika ve Orta Doğu gibi yüksek güneş oluşturabilmektedir. Su ağlar, 9” sensörerini minimum N zl li imliliği potansiyeline sahip bölgelerde büyük bir avantaj maliyetle | bağlayarak su yönetiminde verimllliği M artırmaktadır. Bu teknolojilerin başlıca avantajları sağlamaktadır. şunlardır; Bunun yanı sıra, ileri ozmoz (FO) ve membran kapasitif Mı N N ep e o Sürekli izleme ve veri toplama süreçlerini iyileştirir. deiyonizasyon o yöntemi düşük enerji o gerektiren e o Geçmiş verilere erişimi artırarak sorunları erken sürdürülebilir tuzdan arındırma yöntemleridir. Bu tespit eder. a N e Sızıntılara bağlı ani değişimlere karşı yöneticileri teknolojilerin o yaygınlaşmasıyla osu kıtlığına karşı uyarır. sürdürülebilir o çözümlerin (geliştirilmesine o katkı * Uzaktan gözetim ve yönetim imkânı sağlar. sağlanacaktır. e Yapay zekâiletahmine dayalı analizi destekler. a, 0. Akıllı teknolojilere başka bir örnek ise, ülkemizde de son 2.5.5.5. Su Kaynakları Yönetimi için Blokzincir dönemde gelişme imkanları ile kapasite değerlendirme Blokzincir teknolojisi, su kaynaklarının yönetiminde çalışmaları yürütülen rejeneratif (yenileyici) tarım toprak şeffaflığı, hesap verebilirliği ve verimliliği artıracak ve su sağlığını besleyen ve restore eden, iklimi, su kaynaklarını kullanımı, dağıtımı ve kalitesinin iyileştirilmesi ve biyolojik çeşitliliği koruyan ve tarımsal üretimi ve kapsamında güvenli bir araç olarak değerlendirilmektedir. ekolojik dengeyi gözeten bir üretim yaklaşımı olarak Su işlemlerini takip etmek, kullanımı izlemek, koruma ve kendine yer bulmaktadır. verimlilik çabalarını teşvik etmek ve paydaşlar arasında a, ll Rejeneratif tarım ile toprak sağlığının iyileştirilmesi, su şeffaf ve güvenli su yönetimi platformları oluşturmak Ni a, a, kalitesinin korunması, tarımsal sera gazı emisyonlarının amacıyla blokzincir teknolojisi ile veri bütünlüğü ve N , , azaltılması ürünlerin zaman ve mekân açısından entegrasyonu sağlanabilmektedir. çeşitlendirilmesi mümkündür. 2.5.5.6. Merkezi Olmayan Su Sistemleri 2.5.5.8, Akıllı Su Tesisleri: Hizmet Seviyelerinin Merkezi olmayan su sistemleri, genellikle yenilenebilir iyileştirilmesi ve Su Verimliliğinin Teşvik Edilmesi enerji kaynaklarıyla çalışarak özellikle temiz suya erişimin , N a, , Akıllı ölçüm sistemleri, kamu kuruluşlarının sayaç okuma sınırlı olduğu kırsal ve uzak bölgelerde büyük bir avantaj , N , süreçlerini ootomatikleştirerek zamanında ve doğru sunmaktadır Mikro şebekeler, güneş panelleri, bataryalar faturalandırma yapılmasını sağlamaktadır. Ayrıca, akıllı ve akıllı su dağıtım ağlarını entegre ederek, hizmete yep s v sayaçlar, dağıtım şebekesinin sağlığı hakkında daha iyi bir görünürlük sağlayan sensör verileri de üretebilmektedir. 2.5.6. Stratejiler Strateji 5.1. Su kaynakları yönetiminde düzenli ve güncel veri üretilmesine ilişkin teknolojik altyapının iyileştirilmesi Strateji 5.2. Akıllı su yönetimi için iş ve dijital ekosistemin geliştirilmesi ile yaygınlaştırılması Strateji 5.3. Tahmin ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması Strateji 5.4. Atıksu ve içme suyu arıtımı ile içme-kullanma suyu temininin ileri teknolojilerle ve yenilikçi yaklaşımlarla desteklenmesi HEDEF 6. SUYA İLİŞKİN YATIRIMLARIN ÖNCELİKLENDİRİLMESİ VE FİNANSMAN MEKANİZMALARININ GELİŞTİRİLMESİ 2.6. Suya İlişkin Yatırımların Önceliklendirilmesi yeniden kullanımı ile yerleşim yerlerine yönelik alt yapı ve Finansman Mekanizmalarının yatırımlarının hayata geçirilmesi de havza ölçekli planlama Geliştirilmesi çalışmalarına katkı sağlayacaktır. Doğal kaynakların korunması, iklim değişikliği ile (<< ** o © e © — N IN i İklim, ve Kalkınma Raporu'na (CCDR) göre, i mücadele, su ve hava kalitesinin iyileştirilmesi, ekonomik isim ve. Kalkınma, Banorune, İLCDA, göre, 25 nehir faydalar ve istihdamın artırılması, biyoçeşitlilik ile toplum havzasının üçte ikisinden fazlasının su kıtlığı riskiyle karşı sağlığı oOve refahının Okorunması, (ekosistemlerin karşıya olduğu ve iklim değişikliğinin su kaynakları Mn M üzerindeki baskısının su arzında yüzde 10'luk bir azalmaya sürdürülebilirliği ve kalkınmanın sağlanması açısından çevresel yatırımlar büyük bir öneme sahiptir. Hem ve dolayısıyla GSYİH'nın yaklaşık yüzde 6'sı oranında bir ekonomik kalkınmayı destekleyen hem de çevresel zarara yol açacağı belirtilmektedir (Dünya Bankası, 2022). sürdürülebilirliği sağlayan bu yatırımlar, insan ve doğa Özellikle kıyı bölgelerindeki oluşacak iklim değişikliği arasındaki koruma kullanma dengesinin temel yapı etkilerine bağlı ekonomik kaybın ise çok daha fazla taşlarından birisidir. olacağı, yalnızca İstanbul için bu kaybın 2030 yılına kadar yıllık 200 milyon ABD dolarına, yüzyılın sonuna kadar bu Su kaynaklarının korunması, verimli kullanımı, yeniden , a, vu V y rakamın yıllık 10 milyar ABD doları düzeyine çıkabileceği kullanımı ve su kalitesinin artırılmasına yönelik yatırımlar, , , a, y y tahmin edilmektedir (İstanbul İklim Değişikliği Eylem çevresel yatırımların en kritik bileşenlerinden biridir. Bu Planı, 2021). kapsamda, iklim değişikliğine uyumun, gıda güvenliğinin , mm ii Nehir Havza Yönetim Planlarına (NHYP) İlişkin Maliyet: ve ekosistem sağlığının temelini oluşturan su yatırımları; tüm sektörlerde hem çevresel hem de ekonomik açıdan NHYP'ler Türkiye'nin su kaynaklarını hem koruma hem de yüksek getirili olup, sürdürülebilir su yönetiminin kullanma stratejilerinde kritik bir role sahiptir. Bu uygulanabilirliğini güçlendirmektedir. Dolayısıyla, bu kapsamda, tedbirlerin daha verimli ve sürdürülebilir bir hedeflere ulaşmak için üst ölçekli planlar hazırlanırken; su şekilde belirlenmesi için bilimsel tabanlı modelleme ve , İLİ ekonomik analiz yöntemleri kullanılmaktadır. Ülkemizdeki ve arazi kullanım durumunun ve havza ölçeğinde yapılan planların dikkate alınması sürdürülebilir kalkınmanın 25 havzadan 12 havza için NHYP hazırlanmış olup 7 LR va havzada çalışmalar devam etmektedir. 12 havzada temini için önemlidir. belirlenen toplamda 1216 yerüstü su kütlesi ve 470 yeraltı 2.6.1. Suya İlişkin Yatırımların Önceliklendirilmesi su kütlesi analiz edilmiş ve su kaynaklarının hem miktar Süreci hem de kalite açısından korunmasını hedefleyen 35.723 Suya ilişkin yatırımların önceliklendirilmesinde dikkate tedbir belirlenmiştir. 2025 yılı fiyatları ile bu tedbirlerin alınacak yaklaşımlar ve planlamalar şunlardır: yatırım maliyeti 485 milyar TL, yıllık işletme-bakım maliyeti ise yaklaşık 24 milyar TL olarak belirlenmiştir. Havza Temelli Planlama Yaklaşımı: Su kaynaklarının v yataş v i miktar ve kalite açısından korunmasını hedefleyen (o Su kaynaklarında iyi su durumuna erişilmesi için gerek bütüncül havza yönetimi anlayışı çerçevesinde, başta NHYP tedbirlerinde gerekse ÇŞİDB planlamalarında Havza Master Planları olmak üzere NHYP, SSTP, KYP ve TYP halihazırda işletmede olan tesislere ilave olarak ülkemizde hazırlanmasına ve uygulanmasına yönelik yatırımlar (arıtma tesisi olmayan ya da yetersiz olan yerleşimler için dikkate alınmalıdır. Aynı zamanda, geleneksel olmayan su O 898 adet atıksu arıtma tesisinin kurulması gerekmekte kaynaklarının kullanımı kapsamında arıtılmış atıksuların O Olup yaklaşık maliyeti 49 milyar Ti'dir. Bu noktada, kurumların sorumlu oldukları tedbirleri özellikle arıtma göre programlanması, suyu verimli kullanan teknolojilerin tesislerinin kurulması çalışmalarını öncelikli olarak ele uygulanması gibi önlemler alınmaktadır. Bu tür almaları ve yatırım programlarına dâhil etmeleri yönlendirmeler sayesinde, su kaynaklarının sürdürülebilir gerekmektedir. oSu (güvenliğinin (sağlanması ve bir şekilde kullanılması hedeflenmektedir. Tamamlanan 11 sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin desteklenmesi havzadaki SSTP'lerin uygulanması ile 298 milyar TL açısından devam eden 7 havzanın çalışmaları ile planlanan ekonomik Oo katma (Oo değer (oOelde (edilebileceği havzalar da tamamlandığında, Türkiye'nin su yönetimi öngörülmektedir. stratejilerinde daha güçlü bir altyapı oluşturulmuş Taşkın Yönetim Planlarına (TYP) İlişkin Maliyet: ela Kçslee Taşkınlardan kaynaklı tahribatın en aza indirilmesi ve Sektörel Su Tahsis Planlarına (SSTP) İlişkin Maliyet: Havza olumsuz etkilerin azaltılması amacıyla havza ölçekli ölçekli sektörel su tahsis planları kapsamında; su TYP'ler hazırlanmaktadır. 2024 yılı itibarıyla; 24 havzada kayıplarının önlenmesi, su tüketimi düşük bitki türlerinin TYP hazırlanmış olup riskin önlenebilmesi için alınması ekilmesi, verimli sulama ve zaman planlamasının gereken tedbirler havza bazında belirlenmiştir. yapılması, su dağıtımının genel sulama planlamalarına Çizelge 6. Havzalarda belirlenen atıksu arıtma tesisi ihtiyacı ve maliyetleri. Havza Adı NHYP Tamamlanma Yılı Önerilen AAT Sayısı Maliyetler Susurluk Havzası 2018 25 1 Milyar 616 Milyon TL Büyük Menderes Havzası 2018 54 2 Milyar 434 Milyon TL Meriç-Ergene Havzası 2018 1 296 Milyon TL Konya Kapalı Havzası 2018 56 1 Milyar 438 Milyon TL Gediz Havzası 2018 15 792 Milyon TL Küçük Menderes Havzası 2019 4 337 Milyon TL Kuzey Ege Havzası 2019 7 271 Milyon TL Burdur Havzası 2020 1 730 Milyon TL Yeşilırmak Havzası 2021 107 4 Milyar 008 Milyon TL Akarçay Havzası 2021 27 784 Milyon TL Batı Akdeniz Havzası 2021 70 2 Milyar 671 Milyon TL Sakarya Havzası 2023 62 3 Milyar 871 Milyon TL Antalya Havzası Devam ediyor g 3 Milyar 729 Milyon TL Batı Karadeniz Havzası Devam ediyor 24 1 Milyar 177 Milyon TL Doğu Akdeniz Havzası Devam ediyor 16 525 Milyon TL Marmara Havzası Devam ediyor 16 2 Milyar 425 Milyon TL Kızılırmak Havzası Devam ediyor 55 850 Milyon TL Doğu Karadeniz Havzası Devam ediyor 41 1 Milyar 674 Milyon TL Çoruh Havzası Başlamadı-HKEP* 16 536 Milyon TL Aras Havzası Başlamadı-HKEP* 24 962 Milyon TL Van Gölü Havzası Başlamadı-HKEP* 5 415 Milyon TL Fırat-Dicle Havzası Başlamadı-HKEP* 199 13 Milyar 131 Milyon TL Seyhan Havzası Başlamadı-HKEP* 3 139 Milyon TL Ceyhan Havzası Başlamadı-HKEP* 21 2 Milyar 520 Milyon TL Asi Havzası Başlamadı-HKEP* 10 1 Milyar 347 Milyon TL *NHYP olmayan havzalardaki ihtiyaçlar HKEP (TOB) ve Belediye AAT Envanteri (ÇŞİDB)'nden temin edilmiştir. Tedbirlerin uygulama maliyeti bu tedbirlerin uygulanması Arıtılmış Atıksuların Yeniden Kullanımına İlişkin Maliyet: ile önlenecek ekonomik zararın yaklaşık 9630'una tekabül Ülkemizde oldukça yüksek potansiyeli bulunan evsel, etmektedir. DSİ uzun vadeli programında yer alan taşkın endüstriyel ve tarımsal atıksular yeterli kalitede arıtma kontrol işlerinin yaklaşık maliyeti 500 milyar TL, tüm bu sağlandıktan sonra tarımsal sulama, peyzaj ve rekreasyon, tedbirlerin uygulanması için kamulaştırma maliyeti ise 700 endüstriyel kullanım, yeraltı suyu besleme gibi pek çok milyar TUdir. alanda değerlendirilebilmektedir. Kuraklık Yönetim Planlarına (KYP) İlişkin Maliyet: Kullanılmış Suların Yeniden Kullanım Alternatiflerinin Kuraklıklara karşı hazırlıklı olunması ve olumsuz etkilerinin Belirlenmesi Projesi ile havza bazında yapılan çalışmalarda asgari düzeye indirilmesi maksadıyla 25 nehir havzası için 601 atıksu arıtma tesisinden 529 tanesinde oluşan hazırlanan Kuraklık Yönetim Planlarında belirlenen atıksuların (| çeşitli (o alanlarda (Oyeniden O kullanım tedbirlerin uygulanması ile yılda yaklaşık 12 milyar m3 su alternatiflerinin değerlendirilmesi sonucunda tesislerde kazanımı hedeflenmektedir. Kuraklık Yönetim Planları ile yapılması gereken revizyonlar için yatırım maliyeti yaklaşık belirlenen sulama ve içme-kullanma suyu tedbirlerine ait 161 milyar TL (2025 Ocak ayı güncel değeri) olarak yatırım miktarı yaklaşık 430 milyar TL olarak belirlenmiştir (Çizelge 7). hesaplanmıştır. Çizelge 7. Havzalarda değerlendirilen atıksu arıtma tesisi sayısı ve yaklaşık yatırım maliyeti. Havza Adı Değerlendirilen Tesis Sayısı Yaklaşık Toplam Yatırım Maliyeti Meriç-Ergene Havzası 14 1 Milyar 307 Milyon TL Marmara Havzası 52 20 Milyar 807 Milyon TL Susurluk Havzası 18 3 Milyar 297 Milyon TL Kuzey Ege Havzası 20 1 Milyar 810 Milyon TL Gediz Havzası 19 10 Milyar 991 Milyon TL Küçük Menderes Havzası 18 3 Milyar 311 Milyon TL Büyük Menderes Havzası 24 926Milyon TL Batı Akdeniz Havzası 31 1 Milyar 979 Milyon TL Antalya Havzası 23 10 Milyar 727 Milyon TL Burdur Havzası 2 494 Milyon TL Akarçay Havzası 13 134 Milyon TL Sakarya Havzası 34 39 Milyar 50 Milyon TL Batı Karadeniz Havzası 14 561 Milyon TL Yeşilırmak Havzası 21 3 Milyar 434 Milyon TL Kızılırmak Havzası 33 3 Milyar 963 Milyon TL Konya Kapalı Havzası 7 28 Milyar 668 Milyon TL Doğu Akdeniz Havzası 1 1 Milyar 495 Milyon TL Seyhan Havzası 5 1 Milyar 408 Milyon TL Asi Havzası 19 2 Milyar 504 Milyon TL Ceyhan Havzası 18 4 Milyar 938 Milyon TL Fırat-Dicle Havzası 86 17 Milyar 195 Milyon TL Doğu Karadeniz Havzası 10 41 Milyon TL Çoruh Havzası 2 120 Milyon TL Aras Havzası 8 447 Milyon TL Van Gölü Havzası 1 1 Milyar 549 Milyon TL Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına bu sürecin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Planlama Dair Yönetmelik ile yerel yönetimler için kentsel ve proje geliştirme aşamalarını takiben; barajlar, içme ve atıksuların kullanımına ilişkin zorunluluklar getirilmiştir. kullanma suyu tesisleri, sulama ve drenaj sistemleri, taşkın Atıksu Arıtma Tesisi Enerji Teşviki Yönetmeliği ile arıtılmış koruma yapıları, atıksu altyapı tesisleri ve hidroelektrik atıksuyun yeniden kullanımına yüzde yüze kadar teşvik enerji projeleri gibi yatırımların projelendirilmesi, ihale uygulanabilmektedir. Mevzuat düzenlemeleri kapsamında edilmesi, inşası ve denetimi gerçekleştirilmektedir. Bunun inşa edilecek atıksu arıtma tesisleri tasarımlarında yanı sira, su yapılarının işletmeye alınması ve ilgili bölgenin iklimi, atık suyun ve alıcı ortamın karakteristiği ve kurumlara devri, sulama tesislerinin işletme ve bakımının yeniden kullanım seçenekleri de dikkate alınmalıdır. kullanıcı örgütlerine aktarılması, kamulaştırma, yeniden , , lesi i tonlulastı üreclerinin yürütülmesi İLBANK Yatırımlarına İlişkin Maliyet: İLBANK tarafından yerleşim ve arazi toplulaştırma süreçlerinin yürütülmesi 2006-2024 yılları arasında uluslararası finansman de DSİ'nin sorumluluk alanında yer almaktadır. 2024-2028 li N liyetler il . iştir desteğiyle, yerel yönetimlerin su yönetimi alanındaki döneminde söz konusu faaliyetler ile kapasite geliştirme (içme suyu, atıksu ve yağmursuyu) ihtiyaçlarını karşılamak konularında DSİ stratejik planında belirlenen amaç ve amacıyla yaklaşık 900 Milyon Avro bütçeyle 311 çevresel hedeflerini gerçekleştirilmesinin maliyeti yaklaşık 904 yatırım projesi gerçekleştirilmiştir. Halihazırda yaklaşık Milyar TL olarak belirlenmiştir. 900 Milyon Avro tutarında 66 projenin uygulaması devam Ayrık o Sistemlerin Yaygınlaştırılması: Altyapı etmektedir. Yaklaşık 2 Milyar Avro bütçe ile 114 proje için yatırımlarında özellikle kanalizasyon altyapılarının ayrık finansman anlaşması imzalanmış olup, bu su yönetimi ile sistem olarak projelendirilmesi önem arz etmektedir. ilgili yatırımlar da dahil olmak üzere çevresel yatırımların Birleşik | sistemler tamamlayıcı bir kaynak olarak uygulamasının o önümüzdeki beş yılık (odönemde değerlendirilebilecek olan yağış kaynaklı sulardan tamamlanması planlanmaktadır. yararlanılamamasına, hem de arıtma tesisinin kapasitesini zorlayarak işletme maliyetlerinin artmasına neden DSİ Faaliyetlerine İlişkin Maliyet: DSİ tarafından yürütülen faaliyetler, üst politika belgeleri, kalkınma olmaktadır. Ayrık sistemlerde yağmur suyu, doğrudan ve an laleli ön işlem sonrasında tarımsal sulama, peyzaj sulaması veya planları ve yürürlükteki mevzuatla uyumlu olarak 5 » Peyzaj Y N N M raltı suyu rezervlerinin beslenmesi gibi amaçlarla belirlenen stratejik amaç ve hedefler doğrultusunda, su ve ye V 8 ii toprak kaynaklarının çok sektörlü, bütüncül ve kullanılabilir. sürdürülebilir bir yaklaşımla geliştirilmesini Su ve Atıksu Altyapılarında Kurumsal Kapasitenin kapsamaktadır. Bu çerçevede, temel araştırma ve Geliştirilmesi: Su yönetimi hizmetlerinde insan kaynağının etütlerden başlayarak havza ölçeğinde planlama, master nitelik ve nicelik bakımından güçlendirilmesi son derecede plan ve fizibilite çalışmalarının hazırlanması, su kaynakları önemlidir. Atıksu Arıtma Tesislerinde Çalışan Teknik potansiyelinin nicelik ve nitelik açısından belirlenmesi, su Personele İlişkin Tebliğ uyarınca düzenli eğitim kullanım önceliklerinin tespiti ve ihtiyaç-kaynak dengesine programları ile teknik becerilerin geliştirilmesi sağlanmalı dayalı (o alternatif o proje (o geliştirme (o süreçleri ve personel tesisin işleyişine (ouygun şekilde yürütülmektedir. Hidrometeorolojik gözlemler, yüzey ve yetkilendirilmelidir. yer altı suyu ölçümleri, su kalitesi izleme çalışmaları, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı: İşletme nalizleri, jeoloji idroieolojik etü toprak analizleri, jeolojik ve hidrojeolojik etütler, su giderlerindeki oenerji (omaliyetleri toplam işletme apıları modellemesi ve çevresel etki değerlendirmeleri N a, a, yap $ Ü giderlerinin önemli bir bölümünü oluşturmakta olup bu maliyetlerin azaltılmasına yönelik ise yenilenebilir enerji Orta Vadeli Pro vam (2025-2027) kapsamında “Bu Orta Vadeli Program - kaynaklarından faydalanılması önem arz etmektedir. i çerçevede, Orta Vadeli Program döneminde özel İ sektör yatırımlarının tamamlayıcısı olan kamu altyapı Stratejik Planlama ve Etki Analizi: Suya ilişkin yatırımların | yatırım harcamalarının gözden geçirme programları ekonomik ve sosyal etkilerini değerlendirerek, en yüksek | vasıtasıyla etkinleştirilmesi sağlanacak; yenilenebilir faydayı sağlayacak © projelerin — önceliklendirilmesi | enerji, sulama ve sürdürülebilir ulaştırma altyapısının * güçlendirilmesine özel önem verilecektir” ve “Taşkın gerekmektedir. | koruma ve kontrol yatırımları artırılacak ve taşkın hasarlarının kontrol altına alınması ve azaltılmasına İ yönelik taşkın erken uyarı sistemleri kurulacaktır” sektör arasında iş birliğini teşvik eden bir planlama modeli hedefleri Katılımcı Yaklaşım: Toplum, yerel yönetimler ve özel uygulanması gerekmektedir. |. Kalkınma Planı'nda “879.1. Finans, bütçe ve KÖİ ve Yeşil Finansman Olanakları: Diğer taraftan, suya | işletme su tarifeleriyle ilgili düzenleyici bir yapı i oluşturulacak ve suyun gelecekteki varlığı dikkate lişkin yatırımların desteklenmesi amacıyla Kamu-Özel İş alınarak verimli kullanımı teşvik edecek fiyatlandırma Birliği (KÖİ) ve yeşil finansman modelleri gibi alternatif İ sistemine geçilecektir” tedbiri, mekanizmaların geliştirilmesi ve yeni yatırımların | 12. Kalkınma Planı Su Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu finansmanında çeşitli kaynakların etkin bir şekilde | Raporu'nda “Verimliliği artırmak, kaynakları korumak kullanılması gerekmektedir. ve korumak, yağmur suyu hasadı, gri su ve atıksuyu igeri dönüştürmek ve geleneksel olmayan su Kamu Finansmanı: Su yönetimi ile ilgili projelere yönelik | kaynaklarını geliştirmek, yeraltı suyu beslemesi ve geri kamu destekleri artırılmalı ve stratejik bir şekilde kazanımı da dâhil olmak üzere gelişmiş su depolama i yapıları için yenilikçi teknolojilere yapılan yatırımların yönlendirilmelidir. Doğrudan finansmanların yanında, lartırılması ve ilave araştırma — faaliyetlerinin suyun “su yönetim hizmeti bedeli” esasına göre | geliştirilmesi elzemdir. Bu ilerlemelerin hızlı bir şekilde İ yayılmasının, uygun şekilde uyarlanmasının ve fiyatlandırılması hususu da suya ilişkin yatırımlar için | i uygulanmasının sağlanması, yalnızca milli su yönetimi önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu doğrultuda finansal | için değil, küresel açıdan da su kaynaklarının güvence kaynakların artırılması konusunda, Türkiye'de su ve atıksu ialüna alınabilmesi adına büyük bir katkı hizmetlerinin | fiyatlandırılmasına ilişkin yürürlükteki | sağlayacaktır” değerlendirmeleri yer almaktadır. uygulamaların, Su Çerçeve Direktifi'nde tanımlanan tam Ni Ni M . ik vE Gerç Özel Sektör Katkısı: Özel sektörün, yenilikçi finansman maliyet (finansal, çevresel ve kaynak maliyetleri) N , N yöntemleri ve sosyal sorumluluk projeleri aracılığıyla prensibine göre düzenlenmesi gerekmektedir. Ulusal Su vo N. N başta su yönetimi olmak üzere çevresel yatırımlara katkı Kurulu kararı ile oluşturulan “Suyun Fiyatlandırılması ve Su ş yun Yi sağlaması teşvik edilmelidir. Piyasasının Oluşturulması Komisyonu” tarafından suyun verimli kullanımını teşvik edici fiyatlandırma sistemine Uluslararası Fonlar ve Destekler; Dış kaynaklı fonlara yönelik © çalışmalar yürütülmüş olup teşvik edici erişim ile bu kaynakların etkin ve verimli kullanımı yine su N amm er a, N önetimi başta olmak üzere çevresel yatırımların fiyatlandırma aracı, sürdürülebilir su yönetimi için önemli Y 5 ii Y ekonomik araçlardandır. Su tarifeleri ile ilgili düzenleyici finansmanı konusunda son derece önemlidir. Ülkemizde halihazırda, faydalanılabilecek dış kaynaklı fonlar şu şekildedir: bir yapının oluşturulması ve suyun verimli kullanılmasını teşvik edici fiyatlandırma sisteminin kurulması 12. Kalkınma Planı'nın kapsamındaki politikaların hayata * ABFonları geçirilmesi açısından elzemdir. 1) IPA VE IPARD (Katılım Öncesi Yardım Programı) 2) AB Araştırma ve Yenilik Programı 3) UFUK Avrupa Bilhassa kentsel, evsel ve endüstriyel atıksu arıtma tesisi se FAO(BM Gida ve Tarım Örgütü) Fonları bulunmayan yerlerde, geri kazanımı da sağlayacak şekilde 1) Tarım Alanında Ortaklık Programı arıtma tesislerinin kurulması suyun miktar ve kalitesinin 2) Ormancılık Alanında Ortaklık Programı korunması ( açısından (o önceliklendirilmesi (o gereken 3) Suriyeli Mültecilere Yönelik Projeler konuların başında gelmektedir. 4) FAO Fonları Bu minvalde, iklim değişikliğine uyum ve direnci artıracak se ( İFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu) e WB (Dünya Bankası) » İSDB (İslam Kalkınma Bankası) elzemdir. se o COMCEC (İİT Ekonomik ve Ticari İş birliği Daimi Komitesi) e oGEF (Küresel Çevre Fonu) e AliB (Asya Altyapı ve Yatırım Bankası) su yönetimine ilişkin yatırımlar için aşağıdaki faaliyetler e (Her havzanın ve bölgenin kuraklık, taşkın, kirlilik vb. riskler kapsamında ihtiyaç duyulan su ve atıksu altyapılarının belirlenerek önceliklendirilmesi, Suya ilişkin yatırımların başarılı bir şekilde hayata * Azami faydayı sağlayacak yatırımın öncelikli geçirilmesi için imkân ve kabiliyetler ölçüsünde olarak ele alınması, önceliklendirme (o çalışmalarının O gerçekleştirilmesi » o Teşvik ve destekler dâhil olmak üzere finansal kaynakların | belirlenmesi, sürdürülebilirliğinin elzemdir. Havzaların ekolojik, meteorolojik, hidrolojik, v ' Ni i sağlanması ve kullanımında optimizasyonun coğrafi ve sosyo-ekonomik koşullarına bağlı olarak su gerçekleştirilmesi, yönetimi riskleri de değişkenlik göstermektedir. SYGM e Küresel ve bölgesel taahhütlere uygun, sürdürülebilir okalkınma çerçevesinde yeşil dönüşüme uyumlu akıllı altyapı uygulamalarının tarafından yapılan su-nüfus projeksiyonlarına göre, başta Fırat-Dicle, Asi, Akarçay, Konya, Büyük Menderes, Küçük geliştirilmesi, Menderes, Meriç-Ergene, Gediz gibi havzalarda kuraklık e o Veriye dayalı bilimsel kriterlerin esas alınması ve ve su kısıtı öne çıkan sorunlar olarak belirlenmiştir. Diğer » Politika ve finansal kaynak entegrasyonunun sağlanması. taraftan, iklim değişikliğinin su kaynaklarına etkisi kapsamında Batı Karadeniz, Susurluk ve Doğu Karadeniz Su kaynaklarının miktar ve kalitesinin korunması, gibi havzalarda taşkın riski ön plana çıkmaktadır. Ayrıca geliştirilmesi ve verimli kullanılması amacıyla 5 - 10 yıllık | . e Ma kısa ve orta döneme ilişkin yatırıma esas önceliklerin ve tarım, sanayi ve yerleşim yerlerinin yoğun olduğu Küçük Menderes, Büyük Menderes, Gediz ve Meriç-Ergene maliyetlerin (o belirlenmesi (o sürdürülebilir (o kalkınma havzalarında ise su kalitesi riski gündemdedir. yaklaşımında a bir pi olarak değerlendirilmektedir. . Bunun (o için (o yatırımların Kuraklık riski altında olan havzalarda, şebeke kayıplarının a, . Ni ii, önceliklendirme süreçlerinin rasyonel, şeffaf ve katılımcı önlenmesi, modern sulama sistemlerine geçilmesi , , Ni a, , ' ' bir şekilde yürütülmesi, finansmanın etkili bir şekilde kentsel ve endüstriyel atıksu geri kazanımı ve sulamadan N , N , , sağlanması, izleme ve değerlendirme mekanizmalarının dönen suların yeniden kullanımı ile tarımsal atıksu geri , , uygulanması gerekmektedir. Bu anlayış sürdürülebilir kazanımına ilişkin yatırımların öncelikli olarak ele alınması şxın kalkınma hedeflerine ulaşmada kritik bir rol oynayacaktır. önem arz etmektedir. Taşkın riskinin yüksek olduğu yerlerde ise dere ıslahı ve taşkın kontrol tesislerinin yapılması gibi koruma tedbirlerine öncelik verilmesi gerekmektedir. 2.6.2. Stratejiler Strateji 6.1. Su (Oyönetimine ( ilişkin (o yatırımların önceliklendirilmesi Strateji 6.2. Su yönetimine ilişkin yatırımların etkin şekilde işletilmesinin sağlanması Strateji 6.3. Kurum (ve o kuruluşların (o finansman yapılarının iyileştirilmesi ve yatırımların finansmanına ilişkin alternatif kaynak sağlanması 2.7. o Su, Enerji, Gıda ve Ekosistem Esaslı mevcudiyeti arasındaki farkı artırmış ve tüm gıda sistemini “Bağlantısallık Yaklaşımı”nın Geliştirilmesi etkilemiştir. Bu nedenle, suya bağlı sektörel rekabeti, öncelik çatışmaları ve karşılanamayan su talebi; gıda 2011 yılı Dünya Ekonomik Forumunda! Su Enerji-Gıda- , güvenliğinin sağlanmasına ilişkin başlıca kamu zorlukları İklim Bağlantısallık kavramı ilk defa gündeme gelirken ve olarak önem kazanmaktadır. sektörler arası entegrasyon ve sinerjilere vurgu yaparak bağlantısallık (nexus) yaklaşımına ivme kazandıran küresel Bu kritik durum tarımı, ekonomiyi ve toplumu ciddi şekilde mutabakat metninin temeli atılmıştır. etkilemekte ve kırılgan kesimleri iklim risklerine karşı daha savunmasız hale getirmektedir. Bu bağlamda, su kıtlığı, Bağlantısallık yaklaşımı, su, enerji, gıda ve doğal kuraklıkla başa çıkmak için sürdürülebilir tarımsal su ekosistemlerin birbiri ile olan yakın ilişkisi ve birbiri kullanımına yönelik uyarlanabilir su yönetimi stratejileri ve üzerine olan doğrudan etkisinin daha iyi anlaşılmasıyla dinamik izleme süreçleri elzemdir. Böylelikle yerel doğmuştur. Geleneksel sektörel yaklaşımlar, her bir yönetimlerin su-tarım-enerji politikaları ekseninde iklim sektörde kaynak güvenliğini diğerlerinden bağımsız olarak değişikliğine karşı dayanıklılıkları artırılarak hem yerel sağlamaya çalışırken, bu durum genellikle diğer ekonomi hem de toplulukların refahı desteklenebilecektir. sektörlerde sürdürülebilirlik ve güvenlik risklerini de beraberinde getirmektedir. Bağlantısallık yaklaşımında Bu sektörlere ilişkin kararlar, yalnızca diğer sektörleri ise, Su-gıda-enerji arz güvenliği ve verimliliğini artırmaya etkilemekle kalmaz, aynı zamanda ekosistemler, akarsu yönelik çözümler geliştirilirken, suya bağlı ekosistemler (('ejimleri, balık geçitleri, biyoçeşitlilik, yerel halkın geçim üzerindeki etkiler ve riskler de azaltılmaya çalışılmakta ve kaynakları ve genel ekonomik denge üzerinde de derin bu bağlamda sektörler arasındaki bağlantılar, denge ve etkiler oluşturabilmektedir. Bu nedenle, su, enerji ve etkileşimler mekânsal planlama ve sektörel veri toprak yönetimindeki tercihlerin, su ürünleri üretim entegrasyonu ile desteklenerek detaylı bir şekilde analiz (alanları ve balık göç yolları gibi biyolojik öneme sahip edilmektedir. alanları da dikkate alarak, çevresel ve toplumsal boyutları geniş bir şekilde göz önünde bulundurması 2022 yılı FAO Su-Enerii-Gıda-Ekosistem Bağlantısallık gerekmektedir. Raporu'nda da belirtildiği üzere bağlantısallık yaklaşımı küresel kalkınma gündeminde yeni bir istikamet Bağlantısallık yaklaşımı, sektörler arasındaki etkileşimleri sunmaktadır (FAO, 2022). Özellikle kurak ve yarı kurak analiz ederek olumlu sinerjiler oluşturmayı ve sektörel ülkelerdeki tarım sistemlerinin, tarımsal verimliliğin O çıkarların çatıştığı durumlarda, bütünleşik ve koordineli bir düşmesine neden olan su dinamiklerinin kırılganlığı ile (Yaklaşım benimseyerek, kaynakların rekabetçi kullanımını karşı karşıya kaldığı açıkça görülmektedir. İklim değişikliği dengelemeye, mevcut fırsatları değerlendirmeye ve yeni ve buna bağlı olarak sıklığı ve şiddeti git gide artan taşkın O (fırsatlar keşfetmeye olanak tanır. ve kuraklık gibi afetlerin yanı sıra, demografik büyüme, Su, enerji ve gıda sektörlerini kapsayan sürdürülebilir ekonomik kalkınma ve kentsel yayılma gibi beşeri kalkınma stratejileri tasarlanırken, çevresel altyapıya müdahaleler, su kıtlığı olan bölgelerde su talebi ile su yatırım yapılması, ekosistemlerin korunması ve sağladığı 16 Dünya Ekonomi Forumu (2011), y. WaterFoodEnergyClimateNexus 2011.pdf hizmetlerin sürdürülmesi önemlidir. Böylece, sağlam verimli kullanımının yanı sıra, su üretimindeki verimliliğin ekonomik kalkınma ve sosyal adaletin desteklendiği bir de artırılması sağlanmaktadır. ortam sağlanabilir. Bu çerçevede, su, enerji ve gıda anem e . Mi 5 çerç / 8 Sürdürülebilir tarım ve gıda üretim sistemlerine yönelik sektörleri de dahil olmak üzere sektörler arasında mi a, . tarımsal üretim planlamasında atılan diğer önemli adımlar sürdürülebilirlik (o hedeflerini özeten alışmalar Mı, , N 8 galış arasında; ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak ürütülmekte olup bu alan potansiyel gelişmelere açıktır. , a ”— Y p p yel geliş ii tarım havzası veya işletme bazında üretilecek ürün veya Sulama alanlarının planlanmasında doğal ekosistemlerin ln | . Ni ürün gruplarının belirlenmesi yer almaktadır. Stratejik korunması, suya göre üretim planlaması, her sektörün la Mı kli ürünlerde arz güvenliğinin korunması önceliğiyle hareket ihtiyacı olan suyun verimli ve planlı bir ild , ll ke m , Mı hüy i yun ver pl bir şekilde edilirken, ülke ihtiyacına göre asgari ve azami üretim karşılanması maksadıyla havza bazında SSTP hazırlanması miktarları tespit edilerek arz fazlası veya eksikliğinin bu anlayışın uygulama örnekleridir. oluşmasının önüne de geçilmektedir. Aynı zamanda bu Su kaynaklarının havza ölçeğinde planlamasında planlama ile mahsul verimliliği artırılırken, her birim ürün bağlantısallık yaklaşımı, bütüncül yönetimin önemli için su ve enerji kullanımını azaltmaya yönelik tarımsal unsurlarından biridir. Havza bazında hazırlanan SSTP'ler uygulama ve tekniklerin geliştirilmesi de dikkate sektörler arası değerlendirmelerle su kaynaklarının alınmaktadır. Zira tarımsal ürünlerin seçiminde, su sürdürülebilir şekilde paylaşımının sağlanması, kurak tüketiminin yanı sıra su temini ve üretim süreçlerinde dönemler de dikkate alınarak geleceğe yönelik gerekli olan enerji ve ham madde gereksinimleri de planlanmasını ve her sektörün ihtiyacı olan suyun verimli değerlendirmeye alınmaktadır. ve planlı bir şekilde karşılanmasını sağlamaktadır. Su politikaları, öncelikle su verimliliği sağlamak amacıyla, İklim değişikliği, küresel gelişmeler ve yakın coğrafyamızda özellikle gıda ve enerji üretiminde uygulanacak tekniklerin yaşanan sıkıntılar ülkemiz için gıda arz güvenliğinin yanı sıra, tarım arazilerinin genişletilmesi için yatay ve önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Bu itibarla, bu dikey tarıma yönelik stratejiler de içerecek şekilde olumsuzlukların etkisini en aza indirerek gıda arz güncellenmektedir. o Örneğin, sağlık (standartlarına güvenliğini sağlayabilmek için doğal kaynakların en uygun uygunluk sağlandığı sürece, tarımsal sulamada arıtılmış kullanımını ilke edinen etkin bir planlama süreci zorunlu atıksu kullanımının teşvik edilmesine yönelik mevzuat hâle gelmiştir. düzenlemeleri yanı sıra teknik ve teknolojik kabiliyet, kapasite ve imkân geliştirilmektedir. Su kaynakları Ülkemizde 2024 yılında suyu merkeze “Tarımsal Üretim m, önetiminde, geleneksel ol kaynaki i Planlaması”na geçilmiştir. Bu girişimle, iklim değişikliği yönetiminde, geleneksel olmayan su kaynaklarının (geri etkilerinin © dikkate alınarak doğal | kaynakların kazanılmış atıksu, tuzdan arındırılmış deniz suyu, yeraltı eamenlakl M suyu besleme, vb.) çeşitli kullanım alanlarının fırsat sürdürülebilir kullanımının sağlanması amaçlanmaktadır. V ) seş maliyetleri ve bu suyu üretmek için başta yenilenebilir Gıda üretiminde, enerji ve su verimliliğini artıran ve N N m N mi olmak üzere güneş, rüzgâr, termal, hidroelektrik, biyogaz tasarruf sağlayan yöntemlerin uygulanması kritik önemi li N pe N sayan Y YE gibi farklı enerji alternatifleri değerlendirilmektedir. haiz bir konudur. Verimli sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması, © kuraklığa | dayanıklı © ürünlerin Bu doğrultuda, Türkiye'nin iklim uyum çabalarının bir yetiştirilmesi, modern ve kapalı sulama sistemlerine parçası olarak, yağmur Suyu hasadı ve gri Suyun yeniden , geçişin hızlandırılması, su kayıplarının azaltılması ve kullanımı, iklim değişikliğinin su mevcudiyeti üzerindeki sulama şebekelerinin bakımının yapılması ile suyun etkilerini azaltmak için önemli çözümler olarak ortaya bir şekilde ele alınmalıdır. Bu süreçler, bağlantısallık çıkmıştır. yaklaşımının başarılı bir şekilde benimsenmesi ve Diğer önemli tedbirler arasında, suyun sürdürülebilir sürdürülebilir kalkınma ve ekonomik büyüme amaçlarına kullanımını sağlamak için yerüstü ve yeraltı sularının yanı ulaşılması için kritik öneme sahiptir. sıra iyi yapılandırılmış ticaret politikaları aracılığıyla sanal Suya Göre Planlama: Türkiye'nin birçok bölgesinde su su transferinin de değerlendirilmesi dahil su kaynaklarının kaynakları hızla azalmakta; bu durum başta tarım sektörü geliştirilerek yönetilmesi gelişmeye devam eden bir olmak üzere gida güvenliği, enerji üretimi, sanayi alandır. faaliyetleri ve doğal ekosistemler üzerinde önemli baskılar oluşturmaktadır. Bu nedenle iklim-akıllı arazi kullanım İ 12. Kalkınma Planı'nda İstikrarlı Büyüme, Güçlü Ekonomi başlığı altında “Sanayi, tarım ve hizmet sistemlerine katkıda bulunan farklı iklim koşullarına göre | sektörleriyle etkileşiminin artırılması” tedbiri ve Gıda | farklı otoprak/arazi yönetimi uygulamaları ve bu İ Günceliği ve Suyun Etkin Kullanımı başlığı altında, doğrultuda uygun uygulama seçeneklerinin belirlenmesi, | “Dünya nüfusunun üçte biri su stresi olan kurak ve İ yarı kurak iklim bölgelerinde yaşamaktadır. Gıda İ güvenliği, enerji arzı, ekosistemlerin su gereksinimi bir ekosistemin kurulması için önemli bir firsat iklim değişikliğine uyum ve azaltımın artırılması ve dirençli ! dikkate alındığında su miktarı ve kalitesinin yeterli sunmaktadır. Bu yaklaşım, özellikle su ve toprak i olması sürdürülebilir kalkınma ve refah için son a, , N la N , | kaynaklarının o korunması, geliştirilmesi ve dengeli | derece önemlidir. su-enerji-gıda-ekosistem İ bağlantısallık ( yaklaşmı kapsamında (tedbirleri | yönetilmesi adına önemli bir adımdır. bulunmaktadır. Orta Vadeli Program (2026-2028)e göre tarımda verimlilik artışı ve katma değer odaklı dönüşümün Su, gıda ve enerji politikalarında obağlantısallık yaklaşımının uygulanmasından elde edilecek ekonomik ve sağlanması kapsamında; , N «Sürdürülebilir su yönetimi çalışmaları kapsamında mali kazançların da tüm paydaşlar tarafından anlaşılması tarımsal su verimliliği farkındalığının arttırılması ve bu konuda farkındalık oluşturulması gerekmektedir. Bu amacıyla gençler ve kadınlar öncelikli olmak üzere tüm Oo sektörlerde (düzenlenecek (o eğitim programlarına katkı sağlanması, «Suya Göre Tarım politikasıyla uyumlu olacak şekilde oOtarımsal osu verimliliğine (yönelik çalışmaların yaygınlaştırılması, »Kentsel, endüstriyel, tarımsal ve bireysel su kullanımlarında kayıpların azaltılması ve su verimliliğinin artırılması için gerekli araştırma ve geliştirme çalışmalarının desteklenmesi hususlarının öncelikli olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. bağlamda bağlantısallık yaklaşımının benimsenmesini kolaylaştırmak için, düzenleyici çerçevelerin yanı sıra, bu yaklaşımın uygulanmasını teşvik eden uygulamaların hayata geçirilmesi ve finansal kaynakların çeşitlendirilmesi hızlandırılmalıdır. Buna paralel olarak, Ar-Ge ve kapasite geliştirme faaliyetlerini de içeren çeşitli önlemler de hayata geçirilmelidir. Bu sayede, sektörlerin uyumlu bir şekilde çalışabilmesi için gereken altyapı ve bilgi birikimi artırılabilir. Tarım sektörü, Türkiye'nin toplam suyunun yaklaşı Bununla birlikte, su, gıda ve enerji sektörlerini kapsayan “79'unu kullanmakta ve iklim değişikliğine karşı en entegre politikaların etkili bir şekilde koordinasyonu ve kırılgan alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bununla uygulanması için bir ulusal mekanizma olarak Ulusal Su birlikte ülkemizde gıda üretiminin X90'ı da topraktan Kurulu'nun rolü çok önemlidir. Ulusal Su Kurulu tarafından sağlanmaktadır. Bu nedenle, sektörlerin su ihtiyacını ilgili politikaların uygulanmasının yanı sıra, ilerlemenin belirlerken, tarımın su kullanımındaki ağırlığı mutlaka izlenmesi, takibi ve değerlendirilmesi süreçleri kapsamlı dikkate alınmalı: ihtiyaç doğru şekilde tespit edildikten sonra ise kuraklık şiddetine göre ürün desenleri ekonomik bir kaynak olarak daha verimli kullanılmasını planlanmalıdır. Bu kapsamda, havza ölçeğinde su sağlamaktadır. kaynaklarının arz-talep dengesinin eşzamanlı sağlanması Türkiye, su, toprak, biyolojik çeşitlilik kaynaklarını daha büyük önem taşımaktadır. sürdürülebilir ve verimli kullanmayı hedefleyen planlama Enerji sektöründe de özellikle hidroelektrik üretimine ve buna bağlı uygulamayı kapsayan bütünleşik bir yönetim bağımlı sistemlerde ciddi dalgalanmalar yaşanmakta, bu yaklaşımını benimsemiştir. Ancak tüm bu stratejilerin etkili da enerji arz güvenliği açısından risk teşkil etmektedir. şekilde hayata geçirilebilmesi için entegre ve uzun vadeli Ekosistemler açısından ise su kıtlığı, biyolojik çeşitliliğin bir su yönetimi anlayışı benimsenmelidir. Sadece arzı kaybına, sulak alanların kurumasına ve doğal dengenin artırmaya yönelik değil, talebi azaltıcı ve verimliliği artırıcı bozulmasına yol açmaktadır. politikalar da önceliklendirilmelidir. Suya göre planlama anlayışıyla, yerel su varlıkları dikkate alınarak sektörel Bu gelişmeler karşısında, su kaynaklarının korunması ve eeamelil. Ukonimi m kullanım alanları yeniden düzenlenmeli: özellikle kurak sürdürülebilir yönetimi sadece çevresel değil, aynı , . , bölgelerde suya uygun tarımsal üretim modelleri zamanda ekonomik ve toplumsal bir zorunluluk haline Ü ya UYE gelmiştir. Suya göre planlama, sektörel politikaların gelişürilmelidir. temelinde yer almalı; bu çerçevede yeşil dönüşüm ve Ayrıca, merkezi ve yerel yönetimlerin, özel sektörün, döngüsel ekonomi gibi kavramlar da bütüncül bir şekilde üniversitelerin ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliği yürütülmektedir. Ekonomik faaliyetlerin doğayla uyumlu içinde hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. hale getirilmesini amaçlayan yeşil dönüşüm süreci, enerji Toplumsal | farkındalığın artırılması, bireylerin ove verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı, düşük karbonlu kurumların su verimliliği konusunda bilinçlendirilmesi ve üretim teknolojileri ve sürdürülebilir tarım uygulamalarını eğitilmesi de sürecin temel taşları arasında yer almalıdır. içermektedir. Su yönetiminde yeni girişim olan su Bu kapsamda ise “Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su verimliliği; suyu daha az tüketen teknolojilere geçişi, Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planı” tüm bu atıksuların yeniden kullanımını ve ekosistemlerin adımların konsolide ve etkin bir şekilde yürütülmesini korunmasını ön plana çıkarmaktadır. Tarımda modern teminen somut ve kararlı bir çerçeve sunmaktadır. sulama sistemlerinin teşviki, sanayide su verimliliğine Sonuç olarak, iklim değişikliğinin etkileri karşısında odaklı üretim süreçleri ve şehirlerde yağmur suyu hasadı Türkiye'nin su kaynaklarını korumaya yönelik alacağı her ibi uygulamalar, yeşil dönüşümün su yönetimine N N 8 YE Ye ş y karar, aynı zamanda tarımdan enerjiye, sanayiden çevreye doğrudan katkı sağlayan bileşenlerindendir. kadar birçok alanın geleceğini belirleyecektir. Yeşil Döngüsel ekonomi modeli; kaynakların kullanım süresini dönüşüm ve döngüsel ekonomi yaklaşımlarıyla entegre uzatmayı, atıkları en aza indirmeyi ve kullanılan edilmiş, suyu merkeze alan planlama modelleri hem materyalleri yeniden değerlendirerek ekonomik döngüye ekonomik kalkınmayı sürdürülebilir kılacak hem de doğal kazandırmayı hedeflemektedir. Atıksuların arıtılarak kaynaklarımızın gelecek nesiller için korunmasına katkı yeniden kullanılması, o gri su sistemlerinin sağlayacaktır. Bu bağlamda, suya göre planlama bir yaygınlaştırılması, osu kayıplarının o azaltılması o ve seçenek değil, yaşamsal bir zorunluluktur. endüstriyel (o süreçlerde okapalı devre sistemlerin kullanılması gibi uygulamalar ön plana çıkmaktadır. Bu yaklaşım hem çevresel etkileri azaltmakta hem de suyun 2.7.1. Stratejiler Strateji 7.1. Sektörler arasındaki denge ve etkileşimleri ele alan ve sürdürülebilirlik ile arz güvenliğini güçlü bir şekilde teşvik eden yaklaşımın benimsenmesi Strateji 7.2. Su, gıda ve enerji politikalarında bağlantısallık yaklaşımının yaygınlaştırılması için sektörel yönelimlerin geliştirilmesi Strateji 7.3. Farklı sektörel stratejiler, politikalar ve planlar arasında koordinasyonu, tamamlayıcılığı ve uyumu sağlayacak bir mekanizmanın geliştirilmesi Strateji 7.4. Suya göre planlamanın yapılması HEDEF 8. EĞİTİM, FARKINDALIK VE İŞ BİRLİĞİNİN ARTIRILMASI 2.8. Eğitim, Farkındalık ve İş Birliğinin Artırılması Ulusal ölçekte yürütülen Su Verimliliği Seferberliği Mı , kapsamında belirlenen vizyon doğrultusunda tüm Su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, yalnızca teknik ii. u a, sektörlerde suyun etkin ve verimli kullanılması, israfın ve çözümlerle sınırlı olmayan: eğitim, farkındalık ve iş birliği , , , kayıpların en aza indirilmesi ve mevcut su kaynakları mekanizmalarıyla desteklenmesi gereken çok boyutlu bir il . , vi, üzerindeki tüketim ve kirlilik baskılarının azaltılması süreçtir. Eğitim, bireylerin ve toplumların suyun önemi, , a, hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, toplumun su verimliliği orunması ve etkin kullanımı konusundaki bilgi düzeyini Ni . , konusunda bilinçlendirilmesi, eğitim programlarıyla artırarak bilinçli tüketim davranışlarının yerleşmesine N m, ul iy bireylerin ve kurumların farkındalıklarının artırılması atkı sağlamaktadır. Özellikle temel eğitim, ortaöğretim a, a, , öncelikli hedefler arasında yer almaktadır. İklim kurumları ve üniversitelerde su yönetimi ile ekosistem N a, Ni değişikliğinin etkileri: suyun kalite ve miktar olarak oruma konularının müfredata dâhil edilmesi, geleceğin a, , korunması, kuraklıklara, ani yağış ve taşkınlara hazırlıklı arar vericileri olan gençlerin çevresel sorumluluk ii, olunması: arıtılmış atıksu, tarımdan dönen su, yağmur bilinciyle donatılmasına olanak tanımaktadır. suyu ve gri su gibi tamamlayıcı su kaynaklarının Bu doğrultuda eğitim çalışmalar, su kaynaklarının yaygınlaştırılması, su ayak izi farkındalığı gibi konularda sürdürülebilirliği ile toplumsal refah arasındaki ilişkinin eğitimler ve kampanyalarla ulusal ölçekte bilinç anlaşılmasında kritik bir rol oynamaktadır. İlk ve oluşturulmaktadır. ortaöğretim seviyesindeki öğrencilere yönelik eğitimler N m il , Su kaynaklarının O sürdürülebilir (o yönetiminin düzenlenerek küçük yaşta bireylerin su konusunda sağlanabilmesi için çok yönlü ve kapsayıcı bir yaklaşım farkındalıkları artırılmalıdır. ii çen çor pey ye gereklidir. Bu doğrultuda, paydaşlar arasında etkin bir iş Farkındalık oluşturma çalışmaları ise, suyun verimli birliği ve katılım mekanizmasının oluşturulması Ulusal Su kullanılması, kirliliğin önlenmesi, iklim değişikliğinin su Planı açısından da temel bir hedeftir. Su yönetiminde yer kaynakları üzerindeki etkilerinin azaltılması ve uyum alan kurum ve kuruluşların olduğu bütüncül bir su iletişim faaliyetleri gibi konularda toplum genelinde bilinç stratejisi: farkındalığın yükselmesi, bireylerden kurumlara, oluşturmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, özel sektörden sivil toplum kuruluşlarına kadar tüm dezenformasyonun engellenmesi, yanıcı bilgilerin paydaşların pozitif bir yaklaşımla su kaynakları yönetimine düzeltilmesi ve güvenilir bilginin geniş kitlelere katılımını kolaylaştıracaktır. Etkin iletişim planlaması ulaştırılması büyük önem taşımaktadır. sayesinde ulusal hedeflerin ve İl Su Kurulları, Havza Su Toplumun her kesiminin bu sürece dâhil edilmesi, çeşitli | Kurulları ve Ulusal Su Kurulu kararlarının takibi ve sosyal grupların ihtiyaçlarının ve katkılarının dikkate (( Uygulanma oranı üst seviyeye çıkarılabilecektir. alınmasına imkân vermektedir. Farkındalık çalışmaları, 12. Kalkınma Plan'nda yer alan hedefler doğrultusunda, çevre ve su kaynaklarının korunması | | konusunda kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum | sadece bireysel davranış değişikliklerini teşvik etmekle kalmaz: aynı zamanda politikaların ve uygulamaların daha geniş ölçekte kabul görmesini sağlamaktadır. Eğitim ve arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi öncelikli bir | farkındalık çalışmaları, su yönetimi konusunda ulusal ve gerekliliktir. uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesiyle daha etkili hâle gelecektir. Ayrıca, tüm su kurullarında alınan kararların kamuoyuyla ve uzun vadede ülkenin su yönetiminin güçlenmesine etkin ve hızlı şekilde paylaşılması, bireylerin ve katkı sağlayacaktır. kuruluşların su yönetimine daha fazla katkı sunmasına ve 2.8.1. Stratejiler farkındalığın artmasına olumlu yönde etki edecektir. Strateji 8.1. “Su İletişim Planı”nın hazırlanması ve Gelişmekte olan ülkelerde gözlenen teknik kapasite uygulanması yetersizlikleri, sürdürülebilir su yönetimi politikalarının planlanması ve uygulanmasında önemli kısıtlar Strateji 8.2. Su kaynakları konusunda eğitim, yayım ve oluşturmaktadır. Su yönetimi alanında karşı karşıya farkındalık faaliyetlerinin yaygınlaştırılması kalınan çok boyutlu sınamaların etkin bir şekilde aşılabilmesi ise, yalnızca ulusal sınırları aşan, çok taraflı ve kapsayıcı iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesiyle mümkündür. Uluslararası finansal ve teknik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, su kaynaklarının etkin yönetimi, iklim değişikliğine uyum, yapıcı ve somut neticelere esas ikili ve çok taraflı ilişkilerin güçlendirilmesi açısından kritik bir araçtır. Türkiye, su yönetimi alanında yapıcı, hakkaniyetli ve iş birliğine açık bir tutum sergilemektedir. Etkin su yönetiminin ön koşulu: eğitimli, yetkin ve alanında uzman insan kaynağının yetiştirilmesi teknik bilgi, koordinasyon ve sürekli takip gerektiren alanlarda geliştirilen (o politikaların Oosahada etkili (o biçimde uygulanabilmesini — hızlandıracaktır. o Kurumların o su yönetimi konusundaki etkinliğinin artırılması için deneyimli (o personelin (o bilgi (oOve (tecrübesinden yararlanılması, kurumsal hafızanın korunması açısından büyük önem taşımaktadır. 12. Kalkınma Planı'nda “Aşırı hava olayları, çölleşme, | erozyon, su ve toprak koruma hususunda eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla iklim değişikliğine karşı | İ direncin artırılması sağlanacaktır” ifadesi yer | | almakta, bu da insan kaynağının geliştirilmesinin i | ulusal politika belgelerinde öncelikli bir hedef olarak | elealındığını göstermektedir. Sonuç olarak, su yönetiminde eğitim ve farkındalık: kaynakların daha verimli ve sürdürülebilir kullanılmasına, politika ile uygulama arasındaki boşluğun kapatılmasına HEDEF, STRATEJİ VE EYLEMLER i Boyabat Barajı, Sinop 3. Hedef, Strateji ve Eylemler Balam | Gösterge Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş | Dönemi Hedef 1. Kurumsal ve Yasal Yapının Güçlendirilmesi Strateji 1.1. Sürdürülebilir su yönetimi için kurumsal yapının güçlendirilmesi ile etkin koordinasyonunun sağlanması İhdas edilen birim, İstihdam Eylem 1.1.1. Su kaynaklarının yönetiminde havza TOB (SYGM)*, ÇŞİDB ve İlgili edilen personel sayısı, Eğitim ölçeğinde bütünleşik izleme ve takip sistemi geliştirilecek, Bakanlıklar, Büyükşehir Su yönetiminde yer alan programı sayısı, Malzeme, “ N , N 2026-2035 ” . yerel ve ulusal ölçekte mevcut kurumsal yapı Belediyeleri, Belediyeler, kurum ve kuruluşlar** donanım, İzleme ve denetim güçlendirilecektir. SUKİ'ler, Valilikler yapılan havza sayısı, Hazırlanan mevzuat sayısı TOB (SYGM)*, Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** Eylem 1.1.2. Su Kurullarında alınan kararların ulusal ve yerel düzeyde uygulanması ve takibi yapılacaktır. Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 Uygulamaya geçen karar oranı Eylem 1.1.3. Büyükşehir dışındaki il belediyelerinde su ve atıksu hizmetlerinin etkinliğinin ve sürdürülebilirliğinin EDE , İlgili BALEN e alel “sd 2026-2035 Hazırlanan mevzuat sayısı “ . , Valilikler, Belediyeler, kurum ve kuruluşlar sağlanması için kurumsal yapı geliştirilecektir. Kİ Lil s p ? 8 İdareleri Belediyeler, SUKİler Yemi yapi , artırılacak ve kurumsal yapı geliştirilecektir. sulama ve kooperatif sayısı Strateji 1.2. Sürdürülebilir su yönetimi için hukuki yapının güçlendirilmesi Eylem 1.2.1. Su Kanunu hazırlık çalışmaları tamamlanacaktır. Su yönetiminde yer alan * TOB (SYGM) kurum ve kuruluşlar** 2026-2028 Su Kanununun yayımlanması Eylem 1.2.2. Taşkın Kanunu hazırlık çalışmaları tamamlanacaktır. Su yönetiminde yer alan * TOB (SYGM) kurum ve kuruluşlar** 2026-2028 Taşkın Kanununun yayımlanması *Kurum/Kuruluş eylemin koordinasyonundan sorumludur. **“Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar” ifadesi Ulusal Su Planı (2026-2035) ekinde yer alan kurum ve kuruluşları ifade etmektedir. Eylem | Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş | lk Gösterge ; ; Dönemi id si İle Kalma İn m BEKİ Delgi şk TOB (SYGM)*, Su yönetiminde Su yönetiminde yer alan Hazırlanan ve güncellenen ikincil üzere su yönetimi konusunda ikincil mevzuat hazırlama ve M 2026-2035 N yer alan kurum ve kuruluşlar kurum ve kuruluşlar** mevzuat sayısı güncelleme çalışmaları yapılacaktır. Eylem 1.2.4. 167 Sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunda TOB (DSİ)* Su yönetiminde yer alan 2026-2028 167 Sayılı Kanun ii BEREN düzenleme yapılacaktır. kurum ve kuruluşlar** (Mevzuat değişikliği) Eylem 1.2.5. Su kaynaklarının kalite ve miktarının korunması için havza bazlı bütünleşik Sü öğünde ali takip/inceleme/değerlendirme mekanizmasının TOB (SYGM)*, ÇŞİBD* Y y 2026-2035 Hazırlanan mevzuat sayısı . a Sare İLİNİ kurum ve kuruluşlar** oluşturulması ve yaptırımların güçlendirilmesine ilişkin mevzuat geliştirilecektir. Eylem 1.2.6. Su tahsisine ilişkin yetkilerin tek çatı altında Su vönetiminde ver alan toplanması ile tahsislerin havza esaslı su tahsis planlarına TOB (SYGM*, DSİ) y y 2 2026-2028 Hazırlanan mevzuat sayısı M Ni , kurum ve kuruluşlar göre yapılması için mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. Strateji 1.3. Su yönetiminde kapasitenin geliştirilmesi Eylem 1.3.1. Başta yerel yönetim birimlerinde olmak üzere su kaynaklarının planlanması, yönetimi ve denetimi ÇŞİDB*, Su yönetiminde yer Su yönetiminde yer alan İstihdam edilen/yetiştirilen i sml nedi i 2026-2035 konusunda personelin kapasitesinin geliştirilmesi ve alan kurum ve kuruluşlar** kurum ve kuruluşlar** personel sayısı uzmanlaşması sağlanacaktır. Hedef 2. Su Kaynaklarının Kalite ve Miktar Olarak Korunması, İyileştirilmesi ve Geliştirilmesi Strateji 2.1. İzleme altyapısının güçlendirilmesi TOB (SYGM*, TRGM, BSGM, TAGEM, DSİ), Sağlık Bakanlığı, Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, SUKİler Eylem 2.1.1. Havza izleme programları, havzadaki kurumsal ihtiyaçlar ve maliyetlerin düşürülmesi doğrultusunda güncellenecek ve mükerrerlikler önlenecektir. Güncellenen havza izleme programı sayısı Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** dn Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş yl Gösterge TOB (SYGM*, TRGM, BSGM, Eylem 2.1.2. Havza izleme programlarına uygun şekilde TAGEM, DSİ), Sağlık Bakanlığı, Su yönetiminde yer alan sürekli izlemeler yapılacaktır. Büyükşehir Belediyeleri, kurum ve kuruluşlar** Belediyeler, SUKİ'ler Programda yer alan izleme 2026-2035 noktası sayısının izleme yapılan nokta sayısına oranı ÇŞİDB*, TOB (SYGM, DSİ, İl Eylem 2.1.3. Su ile ilgili analizleri gerçekleştiren kamu Müdürlükleri), Sağlık laboratuvarlarının teknik ve personel kapasitesi Su yönetiminde yer alan Yapılan eğitim ve/veya ortak geliştirilecek ve laboratuvarlar arasında koordinasyon Bakanlığı, BYOKŞERİ kurum ve kuruluşlar** li çalışma sayısı caslaağık Belediyeleri, Belediyeler, E ji SUKİ'ler Su yönetiminde yer alan i ihi i ** i Eylem 2.14. Yeraltı sularının miktar takibi ve kalite TOB (DSİ)* kurum ve kuruluşlar ” 2026-2035 Sayaç takılan kuyu sayısı, İzleme izlemeleri yapılacaktır. Sulama Birlikleri, Sulama sayısı Kooperatifleri Na DRUR - Eylem 2.1.5. Su tahsisi yapılan tüm tesislerde ölçüm ve TOBJDS, BAYERN Su yönetiminde yer alan Ölçüm sistemine geçilen sulama , , N Belediyeleri, Belediyeler, İl ik 2026-2035 Ni izleme sistemleri yaygınlaştırılacaktır. Ml kurum ve kuruluşlar tesisi sayısı Özel İdareler Eylem 2.1.6. Hidrometeorolojik veri ağının güçlendirilmesi TOB (DSİ)*, ÇŞİDB (MGM)* Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Gözlem sğrsayısı sağlanacaktır. kurum ve kuruluşlar** Strateji 2.2. Su kalitesini etkileyen noktasal ve yayılı kaynaklı kirleticilerin kontrolünün sağlanması Tamamlanan NHYP sayısı, S4 Yönetime Yer alah 2026-2030 Tedbirlerin tamamlanma yüzdesi kurum ve kuruluşlar** Eylem 2.2.1. Nehir Havza Yönetim Planları tamamlanacak, * uygulanacak ve takibi yapılacaktır. TABASYEMP Su Kueşiları (4) Eylem 2.2.2. Çevresel Kalite Standartları ile uyumlu olarak Sü YRGMNENEYSİEN Alıcı ortam bazlı deşarj alıcı ortam bazlı deşarj limitleri belirlenerek mevzuata ÇŞİDB* Y y 2030-2035 limitlerinin belirlendiği kurum ve kuruluşlar** aktarılacak ve uygulanacaktır. mevzuatın hazırlanması Eylem 2.2.3. Nitrata Hassas Bölgeler ilan edilerek Çevre Su yönetiminde yer alan İlan edilen bölge sayısı, Dostu Tarımsal Uygulamalar çerçevesinde Nitrat Eylem TOB (TRGMJ)* 2026-2028 kurum ve kuruluşlar** Uygulanan plan sayısı Planı uygulanacaktır. Eylem 2.2.4. Pestisit kaynaklı kirliliğin azaltılması ve Sü vönsümüinde'var'alani İisme'va talip ealismalarirın önlenmesi için izleme takip ve denetim sistemi TOB (GKGM)* Y V ; 2026-2035 p çalış kurum ve kuruluşlar** sayısı iyileştirilecek ve geliştirilecektir. Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş e Gösterge Eylem 2.2.5. Evsel ve kentsel atıksu arıtma tesisleri TOB (SYGM), ÇŞİDB (ÇYGM, Tamamlanan ve işletilen tesis tamamlanacak ve deşarj kriterlerine uygun olarak SUKİ'ler*, Belediyeler ÇEDİDGM)|, Büyükşehir 2026-2030 si e işletilmesi sağlanacaktır. Belediyeleri Y Eylem 2.2.6. Endüstriyel kuruluşlarda atıksu arıtma ge TELİ ipe tesisleri tamamlanarak deşarj kriterlerine uygun şekilde STB (OSB)* y 5 * 2026-2030 Tamamlanan tesis sayısı Büyükşehir Belediyeleri, işletmeleri sağlanacaktır. R meki ş 8 Belediyeler, Sanayi Tesisleri ÇŞİDB (ÇYGM)*,Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, TOB (SYGM) 2026-2030 SUKİ'ler, Sanayi Tesisleri Eylem 2.2.7. Arıtma çamurlarının nihai bertarafı kapsamında entegre çözümler hayata geçirilecektir. Entegre bertaraf faaliyetleri sayısı Eylem 2.2.8. Yeraltı suyu tahsisine kapalı havzalar öncelikli olmak üzere havza ve alt havza bazında envanter Su yönetiminde yer alan Hazırlanan eylem planı ve DSİ)* 26- oluşturulacak, koruma tedbirlerini içeren yeraltı suları TERSİ kurum ve kuruluşlar** DARE uygulama oranı eylem planları hazırlanacak ve uygulanacaktır. Eylem 2.2.9, İçme-kullanma suları hariç olmak üzere Su yönetiminde yer alan Havzalara göre ortalama çekim yeraltı sularından emniyetli rezervin üzerinde çekimler TOB (DSİ)* y Y v5 2026-2035 8 R ii kurum ve kuruluşlar beslenim oranı engellenecektir. Strateji 2.3. Su kaynakları yönetiminde doğa temelli çözümlerin hayata geçirilmesi Eylem 2.3.1. Doğa temelli çözümleri içerecek rehber Su yönetiminde yer alan * i & p” doküman hazırlanacaktır. TOB (SYGM”*, DSİ) rome eundilari0i 2026-2030 Rehber dokümanın hazırlanması ii mii HANA EŞEK hianiğkda MEŞE TOB (DSİ*, SYGM*, DKMP, Su yönetiminde yer alan Doğa temelli çözümleri içeren çözümleri içerecek şekilde rehabilitasyon ve restorasyon OGM), ÇŞİDB (ÇEM) kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 lan sayısı tedbirleri belirlenecek ve uygulanacaktır. , ? p Y Strateji 2.4. Ulusal hidropolitik stratejisinin geliştirilmesi TOB (SUEN, DSİ, SYGM, Eylem 2.4.1. İhtiyaç duyulan konu ve alanlarda Dışişleri Bakanlığı* ABDGM), ÇŞİDB (MGM, İklim 2026-2028 Hüirladi belge öeyi hidropolitik strateji belgesi(leri) hazırlanacaktır. Değişikliği Başkanlığı, ÇEM, ÇYGM), ETKB Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Gösterge Eylem 2.4.2. Uluslararası kuruluşlarda mukim su ve iklim konusundaki temsilcilerin istişare maksadıyla periyodik TOB (DSİ, SYGM, ABDGM, olarak toplanması ve yapılan toplantıda alınacak kararlar Dışişleri Bakanlığı* SUEN), ÇŞİDB, ETKB, 2026-2035 Yapılan toplantı sayısı doğrultusunda kurumların çalışmalarının güncellenmesi Üniversiteler sağlanacaktır. Strateji 2.5. İçme suyu, atıksu ve yağmur suyu master planlarının tamamlanması, güncellenmesi ve uygulamasının takip edilmesi Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Tamamlanan havza master planı N N iy Eylem 2.5.1. Havza Master Planları güncellenecektir. TOB (DSİ) Küfe FUN. sü Eylem 2.5.2. Havza bazlı Hidrojeolojik Etüt Raporları hazırlanacaktır. Su yönetiminde yer alan İ)* TZEE:LDE kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 Hazırlanan rapor sayısı ÇŞİDB*, Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, SUKİ”ler, İl Özel İdareleri Eylem 2.5.3. İçme Suyu, Atıksu ve Yağmur Suyu Master ÇŞİDB (ÇYGM), TOB (DSİ, Tamamlanan/güncellenen plan N i 2026-2035 Planları tamamlanacak/güncellenecektir. SYGM) sayısı Strateji 2.6. Su kaynaklarının korunması için denetim ve yaptırım mekanizmasının güçlendirilmesi Eylem 2.6.1. İçme-kullanma suyu havzaları başta olmak TOB (SYGM”*, TRGM, DKMP, Sü Yükü YEFAİSKİ üzere, su kaynaklarının korunmasına yönelik denetim DSİ), ÇŞİDB (TVKGM), Y y 2026-2035 Yapılan denetim sayısı N mın , N a, N N e kurum ve kuruluşlar** faaliyetleri bütünleşik şekilde yürütülecektir. Belediyeler ve SUKİ"ler Eylem 2.6.2. Evsel ve endüstriyel atıksu arıtma tesislerinin ÇŞİDB (ÇEDİDGM)* Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Silan denim diya bütünleşik denetimi sağlanacaktır. kurum ve kuruluşlar** Eylem 2.6.3. Yeraltı sularına yapılan deşarjların kontrolüne ve denetimine ilişkin mekanizmalar güçlendirilecektir. Su yönetiminde yer alan , , N , nm nn El kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 Yapılan izleme ve denetim sayısı Eylem 2.6.4. Yeraltı suyu miktarının korunmasında etkin denetim ve yaptırım mekanizması geliştirilerek izinsiz Su yönetiminde yer alan Yapılan denetim sayısı, Ruhsatlı ii a U kuyuların tespiti sağlanacak ve tahsis, ruhsatlandırma ile ToB (bsi) kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 ve/veya İzinsiz kuyu tespit sayısı sondaj işlemlerinin takibi yapılacaktır. Sağlık Bakanlığı*, TOB (DSİ)*, Eylem 2.6.5. Ticari maksatlı kullanılan doğal mineralli Büyükşehir Belediyeleri, ÇŞİDB (YYGM), ETKB, i sular ve kaynak suların takip ve denetimine yönelik Valilikler (İl Özel İdareleri, İl ” 2026-2035 Yapılan denetim sayısı R ” A 3 i Belediyeler mekanizmalar güçlendirilecektir. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı) Uygulama Dönemi Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Strateji 2.7. İçme-kullanma suyu kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir yönetiminin sağlanması Sağlık Bakanlığı, Belediyeler, TOB (SYGM)* Valilikler, SUKİ”ler, İçişleri 2026-2035 Hazırlanan mevzuat sayısı Bakanlığı (AFAD) Eylem 2.7.1. Kaynaktan musluğa içme-kullanma suyu güvenliği sistemi geliştirilecektir. Eylem 2.7.2. İçme-kullanma suyu olarak Su yönetiminde yer alan Sınırı belirlenen içme suyu kullanılan/kullanımı planlanan yerüstü su kaynaklarının TOB (DSİ*, SYGM) 2026-2028 ü i ” i f kurum ve kuruluşlar** kaynağı sayısı hidrolojik sınırları belirlenecektir. — BE R Eylem 2.7.3. İçme-Kullanma Suyu Havzası Koruma 108 (SYGM) Büyükşehir Su yönetiminde yer alan “ Süği Belediyeleri, Belediyeler, lü 2026-2035 Plan sayısı Planlarını kapsayan Su Güvenliği Planları hazırlanacaktır. SUKİ'ler kurum ve kuruluşlar ” TOB (SYGM)*, Büyükşehii Eylem 2.7.4. İçme-Kullanma Suyu Güvenliği Planlarının ( z - ) i ya li Su yönetiminde yer alan i üüeulanımssı vetaliBi yani Scale. Belediyeleri, Belediyeler, Kurummye'kuruluslape” 2026-2035 Uygulanan tedbir sayısı YE N2R s SUKİ'ler, Valilikler ; Eylem 2.7.5. İçme suyu temin edilen yeraltı suyu kaynaklarının envanteri oluşturulacak ve bu kaynakların m Su yönetiminde yer alan Koruma alanı belirlenen yeraltı | gem TOB (DSİ) vi 2026-2035 N koruma alanlarının belirlenmesi için çalışmalar kurum ve kuruluşlar içme suyu kaynak ve kuyu sayısı yapılacaktır. , MN, İçişleri Bakanlığı (İl Özel E .7.6. I l , rn dey ipe am imiz İdareleri)*, SUKİler*, TOB Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Yasal düzenleme sayısı, Denetim ş 1g . Y “aki p (DSİ, SYGM), Sağlık Bakanlığı, kurum ve kuruluşlar** sayısı, Yatırım oranı geliştirilecektir. " Belediyeler, Eylem 2.7.7. İçme suyu arıtma tesislerinin revizyon ve Belediyeler*, İl Özel İdareleri*, TOB (DSİ, SYGM), ÇŞİDB 2026-2035 Arıtma tesisi çıkış suyu kalitesi rehabilitasyonu yapılacaktır. SUKİ'ler* (İLBANK) uygunluk oranı Eylem 2.7.8. İçme suyu arıtma tesislerini işleten Me ep ire personelin kapasitesi artırılacak ve sertifikalandırılmaları TOB (SYGM)* LL EŞ Y şeni 2026-2035 Sertifika alan personel sayısı sağlanacaktır. Belediyeleri, Belediyeler, İl 8 ” Özel İdareleri, SUKİ'ler Eyl 2.7.9.İ I i TOB (DSİ)*, B iyeler* ylem 2.7.9. İçme suyu kaynaklarında ve içme suyu OB (DSİ)*, Belediyeler”*, TOB (SYGM) 2026-2035 Düsen time ayisi arıtma tesislerinde düzenli izlemeler yapılacaktır. SUKİ/ler* Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge Eylem 2.7.10. Kırsal bölgelerde ve kentlerde içme suyunun dezenfeksiyonu ile su depolarının temizlik ve SUKİler*, İl Özel İdareleri*, bakımının sürekli ve etkin bir şekilde yapılması Belediyeler* sağlanacaktır. Analiz yapılan depo sayısı, Sağlık Bakanlığı, TOB (SYGM) 2026-2035 Baruİsrmiİpalesmisyei Eylem 2.7.11. İçme sularında başta mikrokirleticiler olmak Büyükşehir Belediyeleri, Hazırlanan mevzuat sayısı N . il a Mi e kı çe pi N üzere izleme parametrelerinin belirlenmesine ilişkin yasal | TOB (SYGM)*, Sağlık Bakanlığı Belediyeler, SUKİ'ler 2026-2035 Bellis Baramiseslef ve teknik çalışmalar yapılacaktır. Strateji 2.8. Güvenilir ve sağlıklı içme suyuna adil erişimin sağlanması Eylem 2.8.1. Biyolojik filtrasyon sistemleri ve yenilikçi inci İN Omur N KW Li dezenfeksiyon yöntemleri gibi su arıtma teknolojileri SİDE; TB (sil, a SUKİ'ler, STB 2026-2035 GEKÇEMESPİER Re Belediyeleri, Belediyeler dezenfeksiyon uygulama sayısı yaygınlaştırılacaktır. Eylem 2.8.2. Temiz suya erişimi olmayan kırsal ve düşük İçişleri Bakanlığı(İl Özel gelirli bölgelerde temiz içme suyuna erişimi sağlamak için İdareleri) , Büyükşehir TOB (DSİ), ÇŞİDB (İLBANK) 2026-2035 Gerçekleştirilen yatırım sayısı, altyapı yatırımları artırılacak ve su temin projeleri Belediyeleri, Belediyeler, Hizmet sağlanan nüfus oranı (X) desteklenecektir. SUKİ'ler Eylem 2.8.3. İklim değişikliğine bağlı su kıtlığı ve aşırı Sağlık Bakanlığı*, TOB (DSİ), Su yönetiminde yer alan yağışlardan kaynaklanan sağlık riskleri minimize Büyükşehir Belediyeleri, kurum ve kuruluşlar**, ÇŞİDB 2026-2035 Araştırma ve analiz sayısı edilecektir. Belediyeler, SUKİ”ler, (İLBANK) Eylem 2.8.4. Mikroplastiklerin ve mikrokirleticilerin neden | ÇŞİDB*, STB, KTB, Büyükşehir SU ENEHRİNİEYEKSEN olduğu su kirliliğinin önlenmesi için tedbirler hayata Belediyeleri, Belediyeler, Y y “ 2026-2035 İyi uygulama/tedbir sayısı İ z “ kurum ve kuruluşlar* geçirilecektir. SUKİ'ler ELEM müpepkaa BRİ il — SAANİŞAR Mı N N Su yönetiminde yer alan Halk sağlığı gözetimi türü ve epidemiyolojisinin anlaşılması için halk sağlığı gözetimi Sağlık Bakanlığı* & 2026-2030 kurum ve kuruluşlar** sayısı artırılacaktır. Eylem 2.8.6. Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği Sağlık Etki Suyöneimindeverlan Değerlendirmesi (SED) yöntemine ilişkin çalışmalar Sağlık Bakanlığı kurur ve orüluşler 2026-2030 Gerçekleştirilen faaliyet sayısı yapılacaktır. Eylem 2.8.7. İnsan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı ” değerlendirmesinde atıksu ve çevresel sürveyans TOB (SUEN)* TOB, Sağlık Bakanlığı ve ÇŞİDB 2026-2030 Wiisaban)egisterge panelleri uygulama sonuçlarının kullanımı yaygınlaştırılacaktır. Ne, menim ör Strateji 2.9. Su kaynaklarının geliştirilmesi Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge Eylem 2.9.1. Yeraltı suyu depolama tesisleri ve yeraltı TOB (0sİ)* Su yönetiminde yer alan 2026-2035 İnşa edilen YAS Barajı ve suni suyu suni besleme yapıları inşa edilecektir. kurum ve kuruluşlar besleme yapıları sayısı Eylem 2.9.2. Uygun yerlerde baraj ve gölet yatırımları TOB (DSİ) , Büyükşehir Su yönetiminde yer pi 2026-2035 Baraj ve gölet sayısı yapılacaktır. Belediyeleri* kurum ve kuruluşlar Hedef 3. Değişen İklim Şartlarına Uyum ve Su Kaynaklarının Verimli Kullanılması Strateji 3.1. İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi Eylem 3.1.1. Havza bazında, su kaynaklarında ve depolamalı tesislerde iklim değişikliğinin etkileri analiz TOB (SYGM*, DSİ) ÇŞİDB (MGM) 2026-2028 Analiz edilen havza sayısı edilerek mevcut ve gelecek durum ortaya konulacaktır. Deniz seviyesi yükselmesine yönelik çalışma yapılmış kıyı TOB (SYGM*, DKMP, DSİ) ÇŞİDB, TOB, MSB (HGM) 2026-2030 şeridi uzunluğu oranı (96), İklim değişikliği etkileri belirlenmiş göl/sulak alan sayısı Eylem 3.1.2. İklim değişikliğinin deniz seviyesi, kıyılar, göller ve sulak alanlar üzerindeki etkileri belirlenecektir. Eylem 3.1.3. İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki * i X pi i.e ötkisi Kalite Ve milktar olrak el& 3lina€sküir. TOB (SYGM) TOB, ÇŞİDB 2026-2030 Değerlendirilen havza sayısı Strateji 3.2. Su kaynaklarında iklim değişikliğine uyum faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi Yukarı/aşağı havzalarda hazırlanan erozyon kontrol, su hasadı, karbon yutak alanı ve sel kontrol çalışmaları sayısı Eylem 3.2.1. Havza bütünlüğü esas alınarak iklim değişikliği ile mücadele kapsamında arazi tahribatının ÇŞİDB (ÇEM)*, TOB (OGM)* TOB (SYGM, TRGM, DSİ) 2026-2035 dengelenmesine yönelik faaliyetler yürütülecektir. Eylem 3.2.2. Taşkın ve kuraklık yönetiminin entegrasyonu sağlanacak ve taşkın/sellerle gelen suların yerüstü ve TOB (DSİ), Büyükşehir SUKİ'ler, TOB (SYGM), ÇŞİDB | 2026-2035 inşa edilen depolama yapısı j j* i Lİ yeraltında depolanması sağlanacaktır. SZİBMiŞelefi” gelsişniyelar Dayler Eylem 3.2.3. Taşkın önlemleri için ekosistem esaslı TOB (DSİ)*, Büyükşehir Gerçeklestirilen doğal su tutma yaklaşım kapsamında doğal su tutma uygulamaları Belediyeleri*, Belediyeler”, İl SUKİ'ler, TOB (SYGM) 2026-2035 ş Şi s NN . İİ N yöntemi uygulaması sayısı gerçekleştirilecektir. Özel İdareleri Eylem 3.2.4. Kuraklık riski altında olan göller için Eylem TOB (SYGM*, DSİ, DKMP), Su yönetiminde yer alan 2026-2028 Hazırlanan eylem planı sayısı, Planı hazırlanacak ve uygulanacaktır. ÇŞİDB, Büyükşehir kurum ve kuruluşlar** Uygulanan tedbir sayısı Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş elele Gösterge Belediyeleri, Belediyeler, SUKİ'ler Eylem 3.2.5. Yerüstü su kaynaklarında buharlaşmanın önlenmesi için yüzer GES ve benzeri uygulamalar TOB (DSİ)* STB, ETKB, ÇŞİDB 2026-2035 gerçekleştirilecektir. Yüzer GES ve benzeri uygulamaların sayısı Strateji 3.3. Değişen iklime uyum çerçevesinde su verimliliğinin sağlanması Eylem 3.3.1. Değişen İklime Uyum Çerçevesinde Su TOB (SYGM)*, Su yönetiminde Pe Lifi 3 n Su yönetiminde yer alan Verimliliği Strateji Belgesi ve Eylem Planında yer alan yer alan kurum ve iü 2026-2033 Uygulanan eylem sayısı — kurum ve kuruluşlar eylemler uygulanacaktır. kuruluşlar* TOB (SYGM) *, Üniversiteler, Eylem 3.3.2. Kurakçıl Peyzaj Uygulamalarına İlişkin Usul ve | DHMİ, KTB, GSB (Golf, Futbol Esaslar kapsamında kurakçıl peyzaj uygulamaları ve Atletizm Sahaları), STB yaygınlaştırılacaktır. (OSB), Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** Su yönetiminde yer alan Kurakçıl peyzaj uygulaması 2026-2035 kurum ve kuruluşlar** yapan kurum/kuruluş sayısı Eylem 3.3.3. Su verimliliği kapsamında kurumlar arasında KE ay . bali Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Kurumlar arası iş birliği iş birliğinin güçlendirilmesi sağlanacaktır. * TOB (SYGM) kurum ve kuruluşlar** faaliyetleri sayısı Su yönetiminde yer alan li * Eylem 3.3.4. Su verimliliği il planları hazırlanacaktır. TOB (SYGM) kerre 'kurdbslar 2026-2030 Hazırlanan il planı sayısı Hedef 4. Hidrometeorolojik Afetler Strateji 4.1. Taşkın riskini azaltmaya yönelik koruma ve kontrol faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi TOB (DSİ, OGM), Valilikler, Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri, 2026-2035 Tamamlanan/ güncellenen ÇŞİDB (ÇEM, MGM), UAB Taşkın Yönetim Planı sayısı (KGM, TCDD), İçişleri Bakanlığı (AFAD) Eylem 4.1.1. Taşkın Yönetim Planları tüm havzalar için TOB (SYGM)* tamamlanacak ve güncelleme çalışmaları sürdürülecektir. ÇK TOB (DSİ, OGM), Valilikler, Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri, 3026-2035 Tedbirlerin uygulamasının ÇŞİDB (MGM), UAB (KGM, izlendiği dönem//yıl sayısı TCDD), İçişleri Bakanlığı (AFAD) Eylem 4.1.2. Taşkın Yönetim Planlarında belirlenen * tedbirlerin uygulanması koordine edilecek ve izlenecektir. TOEEYENİ Saime Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge İçişleri Bakanlığı (AFAD)*, Eylem 4.1.3. İl Risk Azaltma Planları (İRAP) ve Mekânsal ÇŞİDB (Mekânsal Planlama Göbiaksi Gğmealişhdk GIA Planlama Çalışmaları, Taşkın Yönetim Planları göz önünde GM) *, Valilikler, Büyükşehir TOB (SYGM) 2026-2035 8 p / N i sayısı bulundurularak yapılacaktır. Belediyeleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri, TOB (DSİ*, OGM), UAB (KGM, TCDD)*, Büyükşehir TOB (SYGM) 2026-2035 Uygulanan tedbir sayısı Belediyeleri*, Belediyeler* Eylem 4.1.4. Taşkın Risk Yönetim Planlarında yer alan tedbirler uygulanacaktır. Eylem 4.1.5. Akarsu yataklarına müdahaleler önlenecek, hafriyat, çöp vb. maddelerin atılması engellenecek, periyodik olarak temizlenecek ve akarsu üzerindeki To (05i) i Büyükşehir VAB (KGM, TCDD) Valilikler, 2026-2035 Gerçekleştirilen uygulama sayısı Bü moli hid Belediyeleri*, Belediyeler* Kaymakamlıklar hidrolik yapıların periyodik bakım-onarım işleri kurumlarca düzenli olarak yapılacaktır. Eylem 4.1.6. Taşkın Riskini azaltmaya yönelik kamulaştırma Belediyeler*, Büyükşehir TOB (DSİ, OGM, SYGM), çalışmalarının yapılması sağlanacaktır. Belediyeleri* Valilikler, UAB (KGM, TCDD) eilaimminin aanabanı. ini ba km Eylem 4.1.7. Taşkın riski yüksek olan illerde taşkın riskini TOB (DSİ) *, Belediyeler”, bisi (OSM, SAGA), SE Hazırlanan plan sayısı, ei M N N : ERE N il e (KGM), İçişleri Bakanlığı 2026-2035 Pi , NN azaltmaya yönelik yatırımlara öncelik verilecektir. Büyükşehir Belediyeleri (AFAD) Önceliklendirilen yatırım oranı TOB (OGM), UAB (KGM), Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, İçişleri Bakanlığı (AFAD) Strateji 4.2. Kuraklık risklerinin azaltılması Eylem 4.1.8. Mutlak taşkın alanları güncellenerek ilan & pd edilecektir. TOB (SYGM”, DSİ) 2028-2035 İlan edilen mutlak taşkın alanları TOB (OGM), ÇŞİDB (ÇEM, İklim Değişikliği Başkanlığı, MGM), İçişleri Bakanlığı (AFAD) TOB (SYGM, DSİ*, TRGM*), Büyükşehir Belediyeleri*, Belediyeler* TOB (SYGM, DSİ, TRGM), Eylem 4.2.2. Kuraklık Yönetim Planlarında yer alan | ÇŞİDB, Belediyeler, Büyükşehir Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Tedbir uygulamasının izlendiği tedbirler uygulanacak ve takip edilecektir. Belediyeleri, Havza ve İl Su kurum ve kuruluşlar** dönem)/yıl sayısı Kurulları Hazırlanan plan sayısı, Önceliklendirilen yatırım oranı Eylem 4.2.1. Kuraklık riski yüksek olan havzalarda kuraklık riskini azaltmaya yönelik yatırımlara öncelik verilecektir. 2026-2035 Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş emi Strateji 4.3. Çölleşme ve erozyon ile mücadele edilmesi Eylem 4.3.1. Su erozyonunun etkilerini azaltmak için yukarı havzalarda sedimantasyon kontrolü ve arazi GSİDEHÇENİ, TAR (os, MAR İKG, BEİYANESEİE 2026-2035 Yapılan uygulama/altyapı sayısı N , N OGM), SUKİ"ler Belediyeleri, Belediyeler kullanım faaliyetleri yürütülecektir. Eylem 4.3.2. Toprak koruma ve erozyonla mücadele politikalarının ve araçlarının (ulusal çölleşme modeli, TOB (TRGM, OGM), erozyon risk haritaları ve havza izleme sistemleri gibi) ÇŞİDB (ÇEM)* Büyükşehir Belediyeleri, 2026-2035 Yapılan uygulama sayısı oluşturularak, arazi kullanım planlaması ve kırsal kalkınma Belediyeler, Valilikler hedefleri doğrultusunda uygulanması desteklenecektir. Eylem 4.3.3. Bütünleşik doğal kaynak yönetimini TOB (SYGM), ÇŞİDB, destekleyecek planlama, uygulama ve izleme faaliyetleri TOB (OGM, DSİ*) Büyükşehir Belediyeleri, 2026-2035 Gerçekleştirilen faaliyet sayısı yürütülecektir. Belediyeler, Valilikler Hedef 5.Bütünleşik Su Yönetiminde Dijital Dönüşüm Strateji 5.1. Su kaynakları yönetiminde düzenli ve güncel veri üretilmesine ilişkin teknolojik altyapının iyileştirilmesi Eylem 5.1.1. Su kaynakları yönetimine ilişkin verilerin tek çatı altında toplanması, siber güvenliğin sağlanması ve ulusal ölçekte belirlenmiş standartlara uygun şekilde üretilmesi sağlanacaktır. Standartlaştırılan veri tabanı, 2026-2030 Entegre edilen su sistemi sayısı, Uygulanan güvenlik protokolleri Su yönetiminde yer alan TOB (BTGM?*, SYGM, DSİ) kurum ve kuruluşlar** Eylem 5.1.2. TÜİK tarafından 2 yılda bir olacak şekilde su TÜİK* Su yönetiminde yer alan yönetimine ilişkin havza ölçekli istatistikler üretilecektir. kurum ve kuruluşlar** BORA YARIMAY SİSMİK SAYI Eylem 5.1.3. Sektörel su kullanımlarında (içme-kullanma suyu, tarım ve sanayi) sürekli ve güvenilir veri elde edilmesini teminen, su çekimi, iletimi, dağıtımı, tüketimi ve TOB (DSİ*) deşarj süreçlerinde kullanılan SCADA sistemleri, IoT tabanlı sensör ve ölçüm cihazlarının sayısı artırılacaktır. Su yönetiminde yer alan İzleme noktası sayısı, kurulacak öü 2026-2035 R kurum ve kuruluşlar akıllı sensör (loT) sayısı Strateji 5.2. Akıllı su yönetimi için iş ve dijital ekosistemin geliştirilmesi ile yaygınlaştırılması Eylem 5.2.1. Su kaynakları ile atıksuların kalite ve miktarına ilişkin verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve izlenmesi TOB (SYGM)* amacıyla: mevcut veri ve bilgi sistemleri altyapısı Su yönetiminde yer alan Kürüm kuraluşlur”* 2026-2027 Sistemin kurulması Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş nl Gösterge güçlendirilerek e-Devlet entegrasyonu sağlanan, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı Ulusal Su Bilgi Sistemi kurulacaktır. Eylem 5.2.2. Su kaynaklarına ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen mevcut bilgi ve izleme Su yönetiminde yer alan Ulusal Su Bilgi Sistemine entegre sistemleri, ortak veri standartları esas alınarak Ulusal Su TOB (SYGM*, DSİ) Gl 2027-2030 i Aİ i Li 6 i ” i ip N kurum ve kuruluşlar edilen Bilgi ve Sistem Sayısı Bilgi Sistemine entegre edilecektir. Bu sayede mükerrerlik önlenecek, tekil ve güvenilir veri altyapısı tesis edilecektir. Eylem 5.2.3. Su kalitesi ve miktarının tespitine yönelik | TOB (SYGM)*, Su yönetiminde ei GEL YL ” ii ita 8 Su yönetiminde yer alan üz dijital ikiz, yapay zekâ ve uzaktan algılama gibi teknolojileri yer alan kurum ve “Ni 2026-2028 Geliştirilen yazılım sayısı z e i ii kurum ve kuruluşlar içeren yazılımlar geliştirilecektir. kuruluşlar Eylem 5.2.4. Tarımsal su tüketimi uydu görüntüleri ile Sulama Birlikleri, Sulama izlenecek ve düzenli raporlama yapılarak izleme altyapısı TOB (TRGM*, SYGM, DSİ) Kooperatifleri, Yerel 2026-2030 Geliştirilen izleme altyapısı güçlendirilecektir. Yönetimler Eylem 5.2.5. Ulusal Su Bilgi Sistemi; gerçek zamanlı izleme sistemleri (SCADA), yapay zekâ, dijital ikiz ve uzaktan | TOB (SYGM)*, Su yönetiminde iyi belimi 2d i Su yönetiminde yer alan 5 P > 5 algılama teknolojileri ile güçlendirilerek, tahmin ve senaryo yer alan kurum ve Pi 2028-2035 Sistemin faaliyete geçmesi - e ii i ons i i A kurum ve kuruluşlar üretme kabiliyetlerine sahip Akıllı Su Yönetim Sistemi kuruluşlar hayata geçirilecektir. Eylem 5.2.6. Türkiye'ye özgü hidrolojik, hidrodinamik, Ümelili i N n hidrojeolojik, su kalitesi, ekolojik ve su tahsisi modüllerini TOB (SYGM)* BA YÖNEHMİNCE YE AİN 2026-2035 nk ll ll , mesi . kurum ve kuruluşlar geliştirilen modül sayısı içeren model geliştirilecektir. Eylem 5.2.7. SUTEM Bilgi Sistemi kapsamı genişletilecek, TOB (SYGM, TRGM), Sulama N N eN tüm sulamalarda izleme ve performans değerlendirmesi TOB (DSİ)* Birlikleri, Sulama 2026-2035 Siste Gali Gin HİSAR psi kooperatif sayısı yapılacaktır. Kooperatifleri Eylem 5.2.8. Sulama şebekelerinde suyun ölçülü ve verimli TOB (DSİ*, TRGM), Sulama dağıtımını teminen ön ödemeli sayaç uygulamaları Birlikleri, Sulama TOB (SYGM) 2026-2035 Yapılan uygulama sayısı yaygınlaştırılacaktır. Kooperatifleri Eylem 5.2.9. Kullanılan bitki koruma ilaçlarının takibine ilişkin grup ve aktif madde bazında bilgilerin yer aldığı ve TOB (GKGM)* TOB (TRGM, TAGEM, SYGM) 2026-2028 Oluşturulan bilgi sistemi sürekli güncellendiği bir bilgi sistemi kurulacaktır. Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge Eylem 5.2.10. Su yönetiminde teknolojik gelişmeleri takip TOB (BTGM|)* Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Birimi kurulmasi edip uygulayacak bir inovasyon birimi kurulacaktır. kurum ve kuruluşlar Eylem 5.2.11. Karar destek ve bilgi sistemlerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için gerekli TOB (BTGM)* Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Yapıları fadiiyetlerin sayısı personel, yazılım, donanım ve altyapının iyileştirilmesi kurum ve kuruluşlar sağlanacaktır. Strateji 5.3. Tahmin ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması Eylem 5.3.1. Yapay zeka ve fizik tabanlı modellemeyle ÇŞİDB (MGM), AFAD, Tahmin ve Erken Uyarı Sistemleri desteklenen Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemleri TOB (SYGM*, DSİ) Valilikler, Büyükşehir 2026-2030 kurulan nokta sayısı, Verilen kurulacak ve yaygınlaştırılacaktır. Belediyeleri, Belediyeler uyarı sayısı MW , , ÇŞİDB (MGMJ), Valilikler, Tahmin ve Erken Uyarı Eyl .3.2. Kuraklık Tah Erken U Sist ” YAS BAKSIN SMM Ve iel Yel A TOB (SYGM*, DSİ, TRGM) Büyükşehir Belediyeleri, 2026-2035 Sisteminin kurulan nokta sayısı, kurulacak ve yaygınlaştırılacaktır. . N Belediyeler Verilen uyarı sayısı Strateji 5.4. Atıksu ve içme suyu arıtımı ile içme-kullanma suyu temininin ileri teknolojilerle ve yenilikçi yaklaşımlarla desteklenmesi Eylem 5.4.1. Sürdürülebilir uygulamalar kapsamında TÜBİTAK, TOB (TRGM, SYGM, mikrobiyal yakıt hücrelerinin su havzalarının korunması ve SE DSİ), Büyükşehir Belediyeleri, P bozulmuş arazilerin rehabilitasyonunda daha etkin GIDB Belediyeler, Üniversiteler, 2026-2035 Mpa Sayi kullanımı sağlanacaktır. “SUKİler Eylem 5.4.2. Hizmete erişimin kısıtlı olduğu bölgelerde su | TOB (DSİ)*, ÇŞİDB (İLBANKÇ, İl ihtiyacına göre mikro şebekeler, güneş panelleri, Özel İdareleri, Büyükşehir TOB, ÇŞİDB, TBB, Sağlık N bataryalar ve akıllı su dağıtım ağları entegre edilerek Belediyeleri, Belediyeler, Bakanlığı AR Knl Rizmeksayası temiz, güvenilir ve sürekli su tedariki sağlanacaktır. SUKİ'ler Eylem 5.4.3. Sağlıklı toprak, su verimliliği, kirliliğin azaltılması, verimlilik artışı ve düşük karbon emisyonu TOB (TAGEM, TRGM, DSİ, çe 2026-2035 Gölisirileh GİEMEEVİSİ hedefleri doğrultusunda rejeneratif tarım uygulamaları BÜGEM, BSGM) Söker ' ş saz Y geliştirilecektir. Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge Eylem 5.4.4. Su kaynaklarında antibiyotik varlıklarının ve 708 lie Büz gom direnç genlerinin araştırılması ve arıtılması çalışması TOB (TAGEM*, SYGM) İİ iğ yuk$ i 2026-2029 Yapılan çalışma sayısı erceklestirilecektir. Belediyeleri, Belediyeler, gerçekleş ' Üniversiteler, SUKİ'ler Hedef 6. Suya İlişkin Yatırımların Önceliklendirilmesi ve Finansman Mekanizmalarının Geliştirilmesi Strateji 6.1. Su yönetimine ilişkin yatırımların önceliklendirilmesi Eylem Gçk.4. Havza Bigekli çıkanlara: mescasi/petansiyel, | ya Geli çeliği Su Kurulları ve Su önceliklendirme metodolojisi riskler dikkate alınarak yatırımlara ilişkin önceliklendirme | ” ir inni ii Bdi i “ği on N . LİR (İLBANK), Belediyeler, SUKİ'ler, | yönetiminde yer alan kurum 2026-2028 geliştirilmesi, Yatırım ihtiyaçları metodolojisi belirlenerek yatırımların finansal ihtiyaçları üz v Valilikler ve kuruluşlar** belirlenen eylem sayısı ortaya konulacaktır. Finansal kaynak mekanizmasının Eylem 6.1.2. Belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda proje ve 108 KOS) BUyÜKŞER ümmi Ka rultasiMr ği hazan sorimlarin sürdürülebilirlizinin sağlanması icin finansal Belediyeleri, Belediyeler, Su yönetiminde yer alan 2026-2028 mevzuat sayısı, Hazırlanan V N Ni S . s ii SUKİ"ler, ÇŞİDB (İLBANK), kurum ve kuruluşlar** finansman model taslak sayısı, kaynak mekanizması geliştirilecektir. , a k Hazine ve Maliye Bakanlığı* Uluslararası fon başvurusu sayısı (ör. GCF, GEF, AB vb.) sayısı Eylem 6.1.3. Önceliklendi larak Hazi Maliye Bakanlığı*, yem N ankle li alak ml azine Ve N aye AMI Su yönetiminde yer alan Yatırım programına alınan tedbir yönetimi yatırımları yatırım programına alınacak ve Su yönetiminde yer alan Na 2026-2035 çk kurum ve kuruluşlar sayısı uygulanacaktır. kurum ve kuruluşlar Eylem 6.1.4. Yenilenebilir enerji altyapılarının artırılması, suyun geri kazanımı ve diğer doğal kaynakların etkin kullanımı için sürdürülebilir ve yeşil altyapı yatırımları artırılacaktır. Hazine ve Maliye Bakanlığı*, Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve ÇŞİDB, UAB 2026-2035 Yapılan yatırım sayısı ve miktarı Teknoloji Bakanlığı, ETKB Strateji 6.2. Su yönetimine ilişkin yatırımların etkin şekilde işletilmesinin sağlanması Eylem 6.2.1. Mevcut ve yeni kurulacak su ve atıksu altyapı mi ? zi ÇŞİDB*, TOB (DSİ), STB, ÇŞİDB (İLBANK), Su Alternatif enerji kaynaklarının tesislerinde alternatif enerji kaynaklarının kullanılması ve Sg : i ni ei N e 2 R Pa li . Büyükşehir Belediyeleri, yönetiminde yer alan kurum 2026-2035 kullanıldığı su ve atıksu altyapı tesislerin net sıfır enerji modeline göre işletilmesi ii a Belediyeler, SUKİ'ler ve kuruluşlar** tesisi sayısı sağlanacaktır. Eylem 6.2.2. Suya ilişkin yatırımların etkin şekilde işletilmesi (o için idarelerin personel kapasitesi ÇŞİDB* iyileştirilecektir. Su yönetimind I K ite gelişti u yönetiminde yer ASK 2026-2035 apasi e geliş rme kurum ve kuruluşlar faaliyetlerinin sayısı Uygulama Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Dönemi Gösterge Eylem 6.2.3. Teknik olarak uygun yerlerde yağmur suyu ve ÇŞİDB (İLBANK)*, STB, minmsmni NM N N atıksu (o toplama hatları (o ayrık (o sistem oolarak Büyükşehir Belediyeleri, yale 2026-2035 Gietişmellen ayri sistem pE9je projelendirilecektir. Belediyeler, SUKİ'ler ş Y TOB (DSİ), Hazine ve Maliye vk pci i Eylem 6.2.4. Sudan elde edilen gelirlerin su yatırımlarında BSKeHLİŞİ K GR GLRENEL, Su yönetiminde yer alan Sudan elde edilen gelirlerin su Belediyeler, SUKİ”ler, Sulama ek 2026-2035 kullanılması oranı artırılacaktır. kurum ve kuruluşlar yatırımlarına oranı Birlikleri, Kooperatifler, İl Özel İdareleri Strateji 6.3. Kurum ve kuruluşların finansman yapılarının iyileştirilmesi ve yatırımların finansmanına ilişkin alternatif kaynak sağlanması Eylem 6.3.1. Suyun gelecekteki varlığı dikkate alınarak TOB (SYGM*, DSİ, TRGM), tüm sektörlerde verimli kullanımını teşvik edecek Belediyeler, SUKİ'ler, ÇŞİDB Su yönetiminde yer alan M fiyatlandırma sistemine esas düzenleyici bir yapı (İLBANK), Valilikler ve ilgili kurum ve kuruluşlar** BELDEN MHENERHREĞNEŞE BAVER oluşturulacaktır. kurum kuruluşlar Eylem 6.3.2. Ulusal, uluslararası finansman programları ve Side varSlan tihsüseddilensu YEİKİNK dış kaynaklı fonlarda su verimliliği alanındaki çalışmalara ÇŞİDB (İLBANK)* y Y 2026-2035 m b Ni ” kurum ve kuruluşlar** uygulamaları sayısı öncelik verilecektir. Eylem 6.3.3. Finansal kaynakların optimizasyonu için şe Kn TOB (DSİ), STB (Kalkınma Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Hazırlanan Mevzuat, Kamu-Özel Y ? P-$ Ajansları), ÇŞİDB (İLBANK)* kurum ve kuruluşlar** İş birliği sayısı (YİD) gibi kamu-özel iş birliği yatırım modelleri oluşturulacak ve geliştirilecektir. Hedef 7. Su, Enerji, Gıda ve Ekosistem Esaslı “Bağlantısallık Yaklaşımı”nın Geliştirilmesi Strateji 7.1. Sektörler arasındaki denge ve etkileşimleri ele alan ve sürdürülebilirlik ile arz güvenliğini güçlü bir şekilde teşvik eden yaklaşımın benimsenmesi Eylem 7.1.1. Enerji talebi ile diğer sektörlerin ihtiyacı ve suyun doğal akışa bırakılması süreçlerinin Optimizasyon TOB (DSİ)*, ETK Dışişleri Su yönetiminde yer Ali 2026-2035 Geliştirileri bilgi sistemi için sektörler arasında bilgi ve veri paylaşımı sağlamak Bakanlığı kurum ve kuruluşlar amacıyla dijital teknolojiler geliştirilecektir. Eylem 7.1.2. Sektörel eğitim programları sayesinde, farklı sektörler arasındaki iş birliğini anlayan ve bu İş birliğinden | YÖK*, Üniversiteler, Araştırma Su yönetiminde yer oi 2026-2035 Yetiştirilen uzman sayısı yenilikçi (o çözümler (o üretebilen (nitelikli (o uzmanlar Kurumları kurum ve kuruluşlar yetiştirilecektir. Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş m ” ii ” Sektörel düzenl lerd Eylem 7.1.3. Gıda, enerji, su ve ulaşım gibi sektörlerde ektöre düzenlemelerde apılan düzenlemeler ile sağlanan tesvik ve destek Hazine ve Maliye Bakanlığı*, entegrasyon sağlayan mevzuat VR İVİEİ 4 z iü, Ki Gi Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve ETKB, TOB, ÇŞİDB, UAB 2026-2035 değişikliği, Entegre teşvik/destek programları, birbirini tamamlayacak ve bütüncül bir “ si ii P i ii , Teknoloji Bakanlığı, ETKB sistemlerinin kapsadığı sektör yaklaşımla uyumlu hale getirilecektir. SY Strateji 7.2. Su, gıda ve enerji politikalarında bağlantısallık yaklaşımının yaygınlaştırılması için sektörel yönelimlerin geliştirilmesi Eylem 7.2.1. İçme-kullanma suyu, sanayi, tarım | TOB (SYGMJ)*, Su yönetiminde Sü yöiisürnle yeralsi sektörlerinde su yönetimi ile ilgili iş birliği ve farkındalık yer alan kurum ve 2026-2035 Düzenlenen etkinlik sayısı alllari e N e kurum ve kuruluşlar** etkinlikleri gerçekleştirilecektir. kuruluşlar Eylem 7.2.2. Su, gıda ve enerji alanlarında sektörel | TOB (SYGM)*, Su yönetiminde li Ma, N e N ii Su yönetiminde yer alan Sep , yönelimleri destekleyen girişimlerin hayata geçmesini yer alan kurum ve e 2026-2035 Geliştirilen proje sayısı p za A o “e kurum ve kuruluşlar sağlamaya yönelik projeler gerçekleştirilecektir. kuruluşlar Eylem 7.2.3. Su, gıda ve enerji politikalarına yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi için çapraz sektörel çalışma TOB (SYGM)*, Su Kurulları grupları oluşturulacaktır. Oluşturulan çalışma grupları, 2026-2035 Çalıştay sayısı, Çözüm önerilerini içeren belge sayısı Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** Eylem 7.2.4. Kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum TOB (SYGM)*, STK, Su yönetiminde yer alan arasında iş birliği ve sektörel sinerjilerin geliştirilmesi için Üniversiteler, Araştırma Y Y 2026-2035 Kurulan platform sayısı kurum ve kuruluşlar** çok paydaşlı platformlar kurulacaktır. Kurumları Strateji 7.3. Farklı sektörel stratejiler, politikalar ve planlar arasında koordinasyonu, tamamlayıcılığı ve uyumu sağlayacak bir mekanizmanın geliştirilmesi Eylem 7.3.1. Gıda ve enerji sektörlerine ilişkin konuların Ulusal Su Kurulu, Havza Su Kurulu ve İl Su Kurullarının TOB (SYGM)*, Su Kurulları gündemine alınması sağlanacaktır. Kurul toplantılarında gıda-enerji- 2026-2035 su konularına yönelik alınan karar sayısı Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar** Eylem 7.3.2. Uygulanan politikaların ekonomik Hazine ve Maliyet Bakanlığı*, ni i öğ , İLUR İL AİMLİ İle İsi Üdiessi Dedllisiii ” “ vi Su yönetiminde yer alan İzleme--değerlendirme sürdürülebilirliği ile iş gücü üzerindeki etkileri düzenli Çalışma Bakanlığı, Belediyeler, kurum ve kuruluslar** 2026-2035 faaliyetlerinin sayısı olarak izlenecek ve değerlendirilecektir. SUKİ'ler, Valilikler ş V Y Eylem 7.3.3. Çevre dostu ürün ve teknolojilerin üretimi ile ulusal ve uluslararası ticareti teşvik edecek politikalar, usul ve esaslar oluşturulacaktır. Çevre dostu ürün ve teknolojileri 2026-2030 teşvik eden program veya düzenleme sayısı TOB, Ticaret Bakanlığı*, STB, Su yönetiminde yer alan TOBB, Su Kurulları kurum ve kuruluşlar** Strateji 7.4. Suya göre planlamanın yapılması Eylem 7.4.1. Stratejik, master, mekânsal vb. tüm plan ve İDB*, Tüm k Su yönetimind l Mekânsal Plan Sayısı, Mast stratejilerde tarım, sanayi, kentsel ve turizm başta olmak G ANYA Ve Mi YORSMMARA e dan 2026-2035 li M N m m kuruluşlar kurum ve kuruluşlar** Plan Sayısı üzere tüm sektörlerde suya göre planlama esas alınacaktır. | Eylem 7.4.2. Suya göre planlama esasına dayalı Su yönetiminde yer alan havzalararası su transferine ilişkin çevresel, sosyal ve TOB (DSİ)* Y Y 2026-2035 Değerlendirme raporu , ğ i 5 kurum ve kuruluşlar** ekonomik etkiler belirlenecektir. Eylem 7.4.3. Kurak dönemler özelinde havza ve alt havza | TOB (SYGM*, TRGM TAGEM, TOB (BÜGEM,), Su Tanin Tava vss bazında sektörel su ihtiyaçları ve ihtiyaçlarının karşılanma | DSİ), Su yönetiminde yer alan yönetiminde yer alan kurum 2026-2035 S5VİSİ durumları belirlenecektir. kurum ve kuruluşlar* * ve kuruluşlar** v Hedef 8. Eğitim, Farkındalık ve İş Birliğinin Artırılması Strateji 8.1. “Su İletişim Planı”nın hazırlanması ve uygulanması Eylem 8.11, Eg emilme; KİRA ve karar alma TOB (SYGM, EYDB), MEB p Su yönetiminde yer alan 2026-2028 Sa liğin aman hazılanması süreçlerini içeren “Su İletişim Planı” hazırlanacaktır. YOK kurum ve kuruluşlar** Eylem 8.1.2. Su İletişim Planı dahilinde bilgilendirme aşaması (ouygulanacaktır (o (Kamu (o Spotları, (o Temel TOB (SYGM, EYDB), MEB*, Su yönetiminde yer alan z YL R i P Bilgilendirme Dokümanları, Bakanlıkların Web Siteleri, YÖK, RTÜK kurum ve kuruluşlar** 2026-2035 Yapılan bilgilendirme faaliyetleri Uzaktan Eğitim Kapısı Vb.). Eylem 8.1.3. Su İletişim Planı dahilinde danışma süreci Tarım ve Su Şuraları Kararları, (USBS Vatandaş Portalı, Bir Fikrim Var, Bakanlık Web TOB (SYGM, EYDB)*, MEB, Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Bakanlık Çalışmaları Kapsamında Siteleri, Uzaktan Eğitim Kapısı, Havza Ölçekli Plan YÖK kurum ve kuruluşlar** Alınan Görüşler, Paydaşlar alınan Süreçlerinde Paydaş Görüşleri) uygulanacaktır. geri dönüşler ve Anketler Eylem 8.1.4. Ulusal ve uluslararası düzeyde dijital mecralar ” N — si) Mı m MEB*, TOB(SUEN)*, Su MN Gerçekleştirilen eğitim, kurs ve dahil eğitim programları hazırlanacak ve (Uzaktan Eğitim a Su yönetiminde yer alan Si NN “ ln yönetiminde yer alan kurum 2026-2035 panel sayısı ve eğitim alan kişi Kapısı, Hizmet İçi Eğitimler, Kurs, Panel ve Sempozyumlar) ve kuruluşlar» kurum ve kuruluşlar** SY uygulanacaktır. Strateji 8.2. Su kaynakları konusunda eğitim, yayım ve farkındalık faaliyetlerinin yaygınlaştırılması Eylem 8.2.1. Çevre dostu tarımsal uygulamalar ve sularda nitrat kirliliğinin önlenmesine yönelik eğitim ve yayım çalışmaları yapılarak çiftçiler ve işletme sahipleri bilgilendirilecektir. Su yönetiminde yer alan TOB (TRGM, EYDB)* kurum ve kuruluşlar**, 2026-2035 Üniversiteler İyi tarım uygulamaları kapsamında verilen eğitim sayısı Uygulama Dönemi Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Gösterge TOB (EYDB)*, İl Özel İdareleri, Su yönetiminde yer alan Büyükşehir Belediyeleri, kurum ve kuruluşlar**, 2026-2035 Belediyeler, SUKİ'ler Üniversiteler Eylem 8.2.2. Tarımsal sulamada su verimliliğinin sağlanmasına yönelik çiftçi eğitimleri düzenlenecektir. Düzenlenen eğitim sayısı, Eğitim verilen çiftçi sayısı Eylem 8.2.3. Sanayi bölgelerinde atıksu geri kazanımı ve yeniden kullanım uygulamalarıyla suyun döngüsel | TOB (SYGM”*), ÇŞİDB (ÇYGM), kullanımına yönelik eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri STB yürütülecektir. Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar**, 2026-2035 Düzenlenen eğitim sayısı OSBÜK, Üniversiteler Su yönetiminde yer alan kurum ve kuruluşlar**, Özel Sektör, TBB, Büyükşehir 2026-2035 Eylem 8.2.4. Geleneksel olmayan su kaynakları konusunda ” N paydaşların teknik bilgi, tecrübe ve farkındalığı MİBASYSNE SDEN DSİ, Yapılan eğitim/çalıştay/iş artırılacaktır. Gl Belediyeleri, Belediyeler, birliği/yayın sayısı SUKİ'ler, Üniversiteler | Eylem 8.2.5. Örgün ve yaygın eğitim öğretim programında TOB (SYGM, İl Müdürlükleri), Su kaynaklarına yönelik içeriğin su kaynaklarının önemi ve verimli kullanılmasına yönelik MEB* Üniversiteler 2026-2035 eklendiği eğitim/öğretim içeriğe yer verilecektir. programı sayısı , TOB (SYGM*, DSİ), Büyükşehi Eylem 8.2.6. Su baskını, sel, taşkın afetleri konusunda di eleri Balli ir toplumda farkındalık artırma ve bilinçlendirme faaliyetleri iü yeteri, Sir yeler, v Valilikler, Üniversiteler 2026-2035 Gerçekleştirilen faaliyet sayısı ürütülecektir SUKİ'ler, MEB, İçişleri Bakanlığı z (AFAD), TRT Eylem 8.2.7. Su kıtlığı, kuraklık riskine karşı kapasite i Bl » geliştirme ve farkındalığın artırılması o çalışmaları TER Gree BUKLE Valilikler, Üniversiteler 2026-2035 Gerçekleştirilen faaliyet sayısı yapılacaktır. : Eylem 8.2.8. Temiz su, sanitasyon ve güvenli su kullanımı | Sağlık Bakanlığı (Halk Sağlığı konularında toplum bilincini artırmak için eğitim ve Genel Müdürlüğü”), TOB . şel e n öğretim peoaramlarhanıanacaktir (SYGM, DSİ, EYDB), ÇŞİDB, Valilikler, Üniversiteler 2026-2035 Gerçekleştirilen faaliyet sayısı SUKİ'ler, MEB, TRT TOB (SYGM)*, ÇŞİDB (YYGM), Büyükşehir Belediyeleri, Belediyeler, Valilikler, İl Müdürlükleri, Özel Sektör, SUKİ'ler Eylem 8.2.9. Su tasarrufu, su verimliliği ve su kaynaklarının korunması konularında sosyal medya, yerel su koruma projeleri veya yerel etkinlikler ( aracılığıyla (halkın bilinçlendirilmesi sağlanacaktır. Su yönetiminde yer alan 2026-2035 Gerçekleştirilen etkinlik/çalışma kurum ve kuruluşlar** sayısı Uygulama Dönemi Eylem Sorumlu Kurum/Kuruluş İlgili Kurum/Kuruluş Gösterge Eylem 8.2.10. İklim değişikliğinin su kaynaklarına etkileri TOB (SYGM)*, Büyükşehir hususunda farkındalık ve bilinçlendirme faaliyetleri Belediyeleri, Belediyeler, ÇŞİDB, MEB, SUKİ'ler 2026-2028 yürütülecektir. Valilikler Gerçekleştirilen eğitim, toplantı, çalıştay vb. faaliyet sayısı Kaynakça Birleşmiş Milletler, (1994). Birleşmiş Milletler Çölleşme IPCC (2021). Climate Change 2021: The Physical ile Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) 14-15 Ekim 1994. Science Basis. Contribution of Working Group | to the Sixth hitos://catalogue.unced.int/936 UNCCD Convention ENG.Dd Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate # (Erişim Tarihi: 15/03/2025) Change. Cambridge University Press. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, (2021) Climate hitps://www.ipcc.ch/report/arö/We1 (Erişim o Tarihi: Change 'Biggest Threat Modern Humans Have Ever Faced, 13/08/2025) World-Renowned Naturalist Tells Security Council, Calis for Kadıoğlu, M. (2008). Kuraklık Kıranı Risk Yönetimi; Greater Global Cooperation. Kadioglu M ve Ozdamar E (editör) 'Afet Zararlarini Azaltmanin hitos://press.un.org/en/2021/5c14445 doc.htm (Erişim Tarihi: Temel ilkeleri' s. 277-300. JICA Türkiye Ofisi Yayinlari No: 2, 15/03/2025) Ankara. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, (2020). Milli Su İstanbul Büyükşehir Belediyesi (2021). İstanbul İklim Politikası Geliştirme Çalışma Raporu. Ankara, Türkiye Değişikliği Eylem Plan . https://cevre.ibb.istanbul/Awp- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, (2024a). 2023 Yılı content/uploads/2022/01/ist iklim degisikligi eylem plani.p Faaliyet Raporu, Ankara, Türkiye. dt (Erişim Tarihi: 5/08/2025) httos://wwwwdsi gowtir/sayfa/detay/759 o (Erişim oo Tarihi: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, (2025). 2024 Yılı İklim 15/03/2025) Değerlendirmesi. Ankara, Türkiye. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (2024b) Sulamada https://www.mgm.gov.tr/FILES/ iklim /yillikiklim/2024-iklim- Yapay Zekâ Destekli Otomasyon Çalışmaları Devam Ediyor. raporu.pdf (Erişim Tarihi: 15/03/2025) https://www.dsi gov.tr/Haber/Detay/12868?utm source Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel (Erişim Tarihi: 15/03/2025) Müdürlüğü (2016) İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisi Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (2025). 2024 Yılı Projesi, Ankara, Türkiye. Faaliyet Raporu. https://Mww.tarimorman.gov.ir/SYGM/Belgeler/iklim?020değ https://cdniys.tarimorman.govtr/api/File/GetGaleriFile/425/ C4AMIFİKCSMSEFİkliCAY9FininM20su942OkaynaklarC4ABin DosyaGaleri/594/dsi 2024 yili faaliyet raporupdi — (Erişim a9420etkisi/İklim NihaiRapor.pdf (Erişim Tarihi: 15/03/2025) Tarihi: 15/03/2025) Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Dışişleri Bakanlığı (2025). Türkiye'nin Su Politikası. Müdürlüğü, (2018). İklim Değişikliğinin Kar Erimelerine ve https://www.mfa.gov.r/turkiye nin-su-politikasi.tr.mfa Akımlarına Etkisinin Belirlenmesi Projesi. Ankara, Türkiye. (Erişim Tarihi: 15/03/2025) Tarım ve Orman Bakanlığı (2019). Ulusal Su Planı 2019- Dünya Bankası/World Bank, (2022). People using safely 2023. Ankara, Türkiye. managed drinking water services (© of population) https://Www.tarimorman.govtr/SYGM/Belgeler/NHYP420DE https://data worldbank.org/indicator/SH.H20.SMDWZS N26C490BOZ/ULUSAL?420SUX20PLANI.pdf o (Erişim (o Tarihi: (Erişim Tarihi: 15/03/2025) 15/03/2025) Dünya Meteoroloji Örgütü/WMO, (2025). 2024 was Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel the hottest year on record, says UN weather agency Müdürlüğü (2019). Ulusal Kuraklık Yönetimi Strateji Belgesi ve httos://turkiye.un.org/en/287264-2024-wa5-hottest-year- Eylem Planı 2017-2023. Ankara, Türkiye. record-says-un-weather-agency (Erişim Tarihi: 15/03/2025) hitps./www.tarimorman.gov.tr/SYGM/Sayfalar/Detay.aspx?$ Dünya Sağlık Örgütü/MHO (2023). Drinking.water ayfald-1i (Erişim Tarihi: 15/03/2025) hitos://wwwwho.int/news-room/facisheets/detail/drinking- Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü water (Erişim Tarihi: 15/03/2025) (2025). 2024 Yılı Birim Faaliyet Raporu. Ankara, Türkiye. EMDAT, (2025). Uluslararası Afet Veri Tabanı httos.///wwwtarimorman.govâr/TAGEM/Menu/72/Faliyet. İstatistikleri. | https://www.emdat.be/ ( (Erişim (| Tarihi: Raporu (Erişim Tarihi: 15/03/ 2025) 15/03/2025) TÜİK, (2023). Su ve Atıksu İstatistikleri, 2022. Ankara, Gıda ve Tarım Örgütü/FAO, (2022). Water-Energy- Türkiye, https.//data.tuik.govitr/Bulten/ndex?p-Su-ve-Atiksu. Food-Ecosystem (WEFE) Nexus to increase food systems" Istatistikleri-2022-49607 (Erişim Tarihi: 15/03/2025) resilience to climate change and conflict's cascading effects in TÜİK, (2024). TÜİK Veri Portalı-Nüfus Projeksiyonları, the Mediterranean region. 2023-2100. Ankara, Türkiye, https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/f httos://data.tuik.gov.r/Bulten/index?pzNufus- 769264a-1d8e-4f19-a620-b7670febec4c/content (Erişim Proleksiyonlari-2023-2100-53699 (Erişim Tarihi: 15/03/2025) Tarihi: 13/08/2025) IPCC, (2007). Climate Change Synthesis Report-2007. httpsı//www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar4 syr fu il report.pd (Erişim Tarihi: 13/08/2025) Ekler Su Yönetiminde Yer Alan Kurum ve Kuruluşlar ile Görevleri** Kurum/Kuruluş Görevleri Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe ” i iü Başkanlığı (SBE) » 13 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde tanımlanmıştır. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü (ÇYGM) » 1 Sayılı CBK Madde 103'te tanımlanmıştır.18 Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü « 1 Sayılı CBK Madde 104'te tanımlanmıştır. Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü (ÇEM) » 1 Sayılı CBK Madde 108/A'da tanımlanmıştır. © İller Bankası Anonim Şirketi (İLBANK) * 6107 sayılı İller Bankası A.Ş. Hakkında Kanun ile tanımlanmıştır."9 İklim Değişikliği Başkanlığı e 31643 Sayı ve 29 Ekim 2021 Tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan CBK kapsamında görev tanımı yapılmıştır.29 Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) » 4 Sayılı CBK Madde 262'de tanımlanmıştır.2! Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü » 1 Sayılı CBK Madde 109'da tanımlanmıştır. ” Türkiye Çevre Ajansı * 7261 Sayılı Kanun kapsamında görev tanımı yapılmıştır.22 Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü » 1 Sayılı CBK Madde 100'de tanımlanmıştır. 9 Belediyeler * 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu?3 * 5393 Sayılı Kanun'da tanımlanmıştır.?* Su ve Kanalizasyon İdareleri (SUKİ) * 2560 Sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında görevleri tanımlanmıştır.25 İl Özel İdareleri * 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu kapsamında görevleri tanımlanmıştır.2 * 6004 Sayılı Kuruluş kanununda Madde 6'da .27 » 1 Sayılı CBK Madde 143/D'de tanımlanmıştır. * Dışişleri Bakanlı işleri Bakanlığı Avrupa Birliği (AB) Başkanlığı » 4 Sayılı CBK Madde 62'de tanımlanmıştır. 2 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı » 1 Sayılı CBK Madde 166'da tanımlanmıştır. 9 »* 1 Sayılı CBK Madde 254'te tanımlanmıştır. * içişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) * 5902 Sayılı Kanun kapsamında tanımlanmıştır.2 Kültür ve Turizm Bakanlığı n 19 (Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü) » 1Sayılı CBK Madde 285'de tanımlanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı » 1 Sayılı CBK Madde 301'de tanımlanmıştır. 7 https://www.mevzuat.gov.ir/MevzuatMetin/19.5.13.pdf “8 https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.1.pdf 1 https://www.ilbank.gov.tr/sayfa/kurulus-kanunu 2 https://iklim.gov.tr/db/turkce/menu/idb-kurulus-kararnamesi 20220725110620.pdf 2 https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.4.pdf > https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/12/20201230-10.htm 2 https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo-5216&MevzuatTur-1&MevzuatTertip-5 2 https://www.mevzuat.gov.ir/mevzuat?MevzuatNo-53938&MevzuatTur-18&MevzuatTertip-5 2 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo-2560&MevzuatTur-18&MevzuatTertip-5 2 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo-5302&MevzuatTur-1&MevzuatTertip-5 2 https://www.mfa.gov.tr/data/BAKANLIK/Mevzuat/2-kanun.pdf 2 https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/06/20090617-1.htm Kurum/Kuruluş Görevleri Sağlık Bakanlığı p 19 (Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü) e 1 Sayılı CBK Madde 361'de tanımlanmıştır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı »* 1 Sayılı CBK Madde 385'de tanımlanmıştır. * Su Yönetimi Genel Müdürlüğü (SYGM) «e 1 Sayılı CBK Madde 421'de tanımlanmıştır. Devlet Su işleri Genel Müdürlüğü (DSİ) » 4Sayılı CBK Madde 121'de,” * 6200Sayılı DSİ Kuruluş Kanunu'nda tanımlanmıştır. 9 Türkiye Su Enstitüsü (SUEN) « 4 Sayılı CBK Madde 470'de tanımlanmıştır. 22 Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) » 4 Sayılı CBK Madde 792/Z'de tanımlanmıştır. ? Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü (OGM) » 4 Sayılı CBK Madde 333'de tanımlanmıştır. ?? Tarım Reformu Genel Müdürlüğü (TRGM) » 1 Sayılı CBK Madde 417'de tanımlanmıştır. * Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) » 1 Sayılı CBK Madde 418'de tanımlanmıştır. * Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü (BSGM) » 1 Sayılı CBK Madde 416'da tanımlanmıştır. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü » 1 Sayılı CBK Madde 414'de tanımlanmıştır. * Ticaret Bakanlığı » 1 Sayılı CBK Madde 441'de tanımlanmıştır. * Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) * 5429 Sayılı Kanun ile tanımlanmıştır.?9 Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı » 3348 Sayılı Kanun kapsamında tanımlanmıştır.* 2 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5429.pdf 3 https://www.uab.gov.tr/uploads/pages/mevzuat/ec37f3c74200d9d.doc