CUMHURBAŞKANI KARARI Karar Sayısı: 5787 Ekli “Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (2022-2030)”nın yürürlüğe konulmasına karar verilmiştir. 7 Temmuz 2022 Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI WWE TARAP Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (2022-2030) SUNUŞ Afetlerin oluş sıklıkları ve meydana getirdikleri zararlar dünya çapında olduğu gibi ülkemizde de artmaya devam etmektedir. İnsan ve çevre üzerinde büyük yıkıcı etkileri olan afetlerin bedeli oldukça yüksektir. Bu sebeple dünyada afetlerin verebileceği zararların en aza indirilmesi için afet öncesi yapılması gereken risk azaltma çalışmalarına daha çok önem verilmeye başlanmış, afetler konusunda duyarlı olunması amacıyla toplumlarda afet kültürü oluşturulmasına yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP); afet risklerini en aza indirebilmek için afetler olmadan gerçekleştirilmesi gereken faaliyetleri bir süreç dahilinde sorumluları ve sorumlulukları ile birlikte tanımlayan sürdürülebilir bir plandır. TARAP ile kaynakların etkin ve etkili kullanımı ile azami risk azaltma amaçlanmaktadır. Dirençli toplumlar ve güvenli yaşam alanları oluşturularak, afet kaynaklı kayıplar mümkünse önlenecek veya en aza indirgenecektir. TARAP bu konuda yol haritası niteliğindeki plan olup sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlamış olacaktır. TARAP hazırlanma sürecinde ülke genelinde mevcut durum belirlenmiş, ihtiyaç analizleri yapılmış ve çalıştaylar düzenlenmiş, ulusal ve uluslararası afet risk azaltma öncelikleri ve stratejileri dikkate alınmıştır. AFAD tarafından yapılan GZFT analizi sonuçlarına göre afet risk azaltma konusunda karşılaştığımız sorun ve çözüm önerileri de belgeye yansıtılmıştır. Akademisyenler, paydaşlar ve kurum içi uzmanların katkıları ile şekillenen belgede Sendai Afet Risklerini Azaltma Çerçevesi (2015-2030) ile uyumlu stratejik öncelikler ortaya konulmuştur. Sendai Çerçeve Belgesinde yer alan ve uluslararası kabul gören stratejik öncelikler TARAP'ın da stratejik önceliklerini oluşturmuştur. Her stratejik önceliğin içeriğinde hedef, amaç, eylemler ve bunları yapmakla yükümlü olan sorumlu kuruluş ile sorumlu kuruluşa destek verecek ilgili kurum ve kuruluşlar tanımlanmıştır. Ayrıca her eylem için ilgili ve sorumlu kuruluşa verilen kısa, orta ve uzun vadeler de belirtilmiştir. Strateji geliştirilen afet türleri; “Deprem, Kütle Hareketleri, Sel-Taşkın, İklim Değişikliği, Orman Yangınları, Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklar, Kimyasal-Biyolojik-Radyolojik-Nükleer Tehditler (KBRN), Büyük Endüstriyel Kaza, Tehlikeli Madde Taşımacılığı, Maden Kazaları ve Tasman, Kitlesel Göç ve Diğer Afetler "dir. 81 İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından hazırlanan İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) illerde afet risklerinin azaltılması için; amaç, hedef, eylemlerin yer aldığı operasyonel bir plandır. İRAP'larda yer alan eylemler bütünleştirilip TARAP belgesinin amaç, hedef ve eylemlerine de altlık oluşturmuştur. TARAP'ın başarısı; stratejik amaçların gerçekleştirilip, belirlenen hedeflerin ve eylemlerin zamanında ve önceliklere uygun şekilde hayata geçirilmesine; planın sorumlu ve ilgili kuruluşlar tarafından sahiplenilmesine, bütün paydaşların koordinasyon içinde çalışmasına ve kaynakların doğru kullanım ve yönlendirilmesine bağlıdır. İÇİNDEKİLER SUNUŞ eeceiemenrememseenaneerssamerersanereasemmeseasenrassanaz yesesrsrenrorezesenseoansess0nk0semessseaassasası esussssaneseneresanssansersasosanseaz 2 İÇİNDEKİLER emme eesanesenesmessmaseessreserananına ineseassmssneesnmesaeeuseıs meni KISALTMALAR DİZİNİ smeeeerseeresrerssseresssesse ensasamssassaassesauassssensasousesresssumnessusarssurssssmısın ili ŞEKİLLER DİZİNİ eeeeemeemeresressnı eeseemmessssmunsasannssaennn easarasssssnsszsamasessmassssunessseresss0usesssına yi TABLOLAR DİZİNİ. semmerreerereeereeresesssaane üaeeasmeenessrassnesenssomasanesr nsan vi 1. TÜRKİYE AFET RİSK AZALTMA PLANI (TARAP) seeeeemamemmesenueesseseseesssssssressassaresrammamaanassa 1 11. AmaçveKapsam...................... eee rrerrreserssemrsaresnn 2 12. HukukiDayanaklar........................ een 2 1.3. YararlanılanBelgeler................................ee emer 3 2. TÜRKİYE'NİN AFET RİSK PROFİLİ, mass. aanesamesamsassesssussamasneaseasensessasın 4 2.1.Deprem......... memenin sessesamereneene 4 2.2. Kütle Hareketleri (Heyelan, Kaya Düşmesi, ÇIğ)...................eeeeeerrrrene 5 23.Sel-Taşkım............... eee 5 2.4. İklim Değişikliği... saanen 6 2.5. Kitlesel Göç..............eeeerrrerrererresrmemreamemassasserseeserseern 7 2.6. Bulaşıcı ve SalgınHastalıklar................................. eee rrrererremersane 7 2.7. Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik,NükleerTehditler.................................................... 8 28.Orman Yangınları... eee 8 29. Büyük Endüstriyel Kazalar................................. eee errasermeer 8 2.10. MadenKazalarıveTasman................................ eee eee 9 2.11. Tehlikeli Madde Taşımacılığı....................eeeeee erer 9 2.12. Diğer Afetler (Kuraklık, Obruk, Fırtına vb.).................. eren 10 3. GÜÇLÜ, ZAYIF, FIRSAT VE TEHDİT ANALİZİ eemeeeemerersesmeesmeesmsesnsssn eaamesamesanesen 2 4. AFET RİSK AZALTMA POLİTİKALARI smmmessemeseesessmsoesesseessn eses 3 41.UluslararasıPolitikalar................................... eee 3 42. Ulusal Politikalar..................eee esasen 15 5. TARAP'IN STRATEJİK ÖNCELİKLERİ eeereseemsesemaaeeeemaneneesersessessooe asersemmsersssenmmerssesamanesasasan 18 5.1. Stratejik Öncelik A. Afet Risklerini Anlamak............................. eee. 21 5.2. Stratejik Öncelik B. Afet Risklerinin Yönetilmesi için Afet Risk Yönetişimini Güçlendirmek... saa samnan 25 5.3. Stratejik Öncelik C. Afetlere Karşı Direnç Geliştirmek İçin Risk Azaltma Faaliyetlerine YatırımYapmalk.................................. eee 29 5.4. Stratejik Öncelik D. Etkili Müdahale için Afete Hazırlığı Geliştirme ve İyileştirme, Rehabilitasyon ve Yeniden İnşaada “Öncekinden Daha İyisiniKurmak................................ 33 6. AFET TÜRLERİNE GÖRE RİSK AZALTMA STRATEJİLERİ. mmm 36 6.1. Deprem Risklerine Yönelik HedefveEylemler.............................. een 37 6.2. Kütle Hareketleri Risklerine YönelikHedefveEylemler................................................ 42 6.3. Sel-Taşkın Risklerine Yönelik HedefveEylemler......................................ee. 44 6.4. İklim Değişikliği RisklerineYönelikHedefveEylemler.................................................. 47 6.5. Kitlesel Göç RisklerineYönelikHedefveEylemler...................................................... 54 6.6. Bulaşıcı ve Salgın Hastalık Risklerine Yönelik HedefveEylemler................................. 6l 6.7. KBRN Risklerine YönelikHedefveEylemler................................. een 65 6.8. Orman Yangınları Risklerine YönelikHedefveEylemler................................................. 67 6.9. Büyük Endüstriyel Kaza Risklerine YönelikHedefveEylemler................................... 70 6.10. Maden Kazaları ve Tasman Risklerine Yönelik HedefveEylemler............................ 7n 6.11. Tehlikeli Madde Taşımacılığı Risklerine Yönelik HedefveEylemler............................. 75 7. İZLEME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ secere 78 7.1. İzleme Süreci... 78 72.DeğerlendirmesSirci.................................. esra 80 KISALTMALAR DİZİNİ AA Anadolu Ajansı AB Başkanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı ADR Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması AFAD Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı AR-GE Araştırma Geliştirme ASHB Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ASELSAN Askeri Elektronik Sanayi AYDES Afet Yönetimi ve Karar Destek Sistemi BEK Büyük Endüstriyel Kazalar BEKRA Büyük Endüstriyel Kaza Risklerinin Azaltılması BM Birleşmiş Milletler BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi CBS Coğrafi Bilgi Sistemleri CİB Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ÇEM Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ÇSGB Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ÇŞİDB Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı DASK Doğal Afet Sigortaları Kurumu DB Dışişleri Bakanlığı DİB Diyanet İşleri Başkanlığı DKMP Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü DSİ Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü EGM Emniyet Genel Müdürlüğü ETKB Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EÜAŞ Elektrik Üretim Anonim Şirketi GİB Göç İdaresi Başkanlığı GSB Gençlik ve Spor Bakanlığı GZFT Analizi Güçlü, Zayıf, Fırsat, Tehdit Analizi HFA Hyogo Çerçeve Eylem Planı HGM Harita Genel Müdürlüğü HMB Hazine ve Maliye Bakanlığı IDNDR Doğal Afet Zararlarını Azaltma On Yılı IMDG Kod Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Yükler Kodu İB İçişleri Bakanlığı İDEP İklim Değişikliği Eylem Planı İDKK İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu İLBANK İller Bankası İRAP İl Risk Azaltma Planı JGK Jandarma Genel Komutanlığı KBRN Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehditler KENTGES Bütünleşik Kentsel Gelişme Stratejisi ve Eylem Planı KGM Karayolları Genel Müdürlüğü KKK Kara Kuvvetleri Komutanlığı KOSGEB Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı KRDAE Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü KTB Kültür ve Turizm Bakanlığı MAPEG Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü MEB Milli Eğitim Bakanlığı MGM Meteoroloji Genel Müdürlüğü MGK Genel Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Sekreterliği MİT Milli İstihbarat Teşkilatı MKE Makine Kimya Endüstrisi MSB Milli Savunma Bakanlığı MTA Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü NDK Nükleer Düzenleme Kurumu OECD Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü OGM Orman Genel Müdürlüğü RID Tehlikeli Maddelerin Taşınması Demiryoluyla Taşınması Sözleşmesi SB Sağlık Bakanlığı SBB Strateji ve Bütçe Başkanlığı SEDDK Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Sendai Çerçeve Belgesi oSendai Afet Risklerini Azaltma Çerçevesi SG Komutanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığı SPK Sermaye Piyasası Kurulu STB Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı STK Sivil Toplum Kuruluşu TAMP Türkiye Afet Müdahale Planı TARAP Türkiye Afet Risk Azaltma Planı TARSİM Tarım Sigortaları Havuzu TB Ticaret Bakanlığı TCDD Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları IDK Türk Dil Kurumu TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi TENMAK Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu TESK Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu TİKA Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı TOB Tarım ve Orman Bakanlığı TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği TOKİ Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TPAO Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TSE Türk Standartları Enstitüsü TRT Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSK Türk Silahlı Kuvvetleri TÜBİTAK Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu TÜİK Türkiye İstatistik Kurumu TZMOB Türkiye Ziraat Mühendisleri Odası UAB Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı UDSEP Ulusal Deprem Strateji ve Eylem Planı YÖK Yükseköğretim Kurulu YİKOB Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı YTB Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 1: Türkiye afet ve acil durum yönetim sistemi.......................... een 1 TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1: GZFT Analizi Tablo 2: Eylem İzleme Tablosu Tablo 3: Eylem Değerlendirme Tablosu 1. TÜRKİYE AFET RİSK AZALTMA PLANI (TARAP) Ülkemizde afet ve acil durumların etkin bir şekilde yönetilmesi amacıyla, 5902 sayılı Kanun gereği AFAD'ın kurulması ile “Bütünleşik Afet Yönetim Sistemine” geçilmiştir. Bu kapsamda afet ve acil durumların tek bir merkezden koordine edilmesi, denetlenmesi ve bu hizmetlere ilişkin eğitimlerin standartlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Afetlerin sayısı ve sıklığı ile birlikte verdikleri sosyal ve ekonomik zararlar son yıllarda katlanarak artmaktadır. Bu kayıplarla başa çıkabilmek için “Kriz Yönetimi” anlayışından “Risk Yönetimi” anlayışına geçen, afet öncesi hazırlık, planlama ve risk azaltma çalışmaları, eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri, erken uyarı ve kesintisiz haberleşme projeleri ile afetin zararlarını en aza indirmeye çalışan bir afet yönetim sistemi oluşturulmuştur. Afetlerle mücadelede başarılı olabilmek için toplumsal farkındalık çalışmaları dışında tehlike ve risk analizine dayandırılmış risk azaltma çalışmalarına ihtiyaç vardır. Sürdürülebilir ve etkin bir afet yönetimi için; nüfus artışı, kentleşme olgusu gibi demografik özelliklere ait verileri güvenilir, hızlı ve kolay kullanımı olan teknikler ve teknolojiler ile buluşturarak bütünleşik bir yönetim sistemi bünyesinde uygulamak gerekmektedir. Bu çerçevede AFAD tarafından hazırlanmış ve hazırlanmakta olan ulusal planların ilişkisel gösterimi Şekil 1?de sunulmuştur. Türkiye Afet Yönetimi Stratejisi (TAYS) Türkiye Afet Risk o i i Türkiye Afet Sonrası Azaltma Planı o Müdehalerlem (İN İyileştirme Planı (TARAP) o AMP (TASİP) (Hazırlandı) oç Mürürüktel #Hazırlık Sürecinde) Şekil 1: Türkiye afet ve acil durum yönetim sistemi Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), Türkiye'de yaşanabilecek her tür ve ölçekteki afet ve acil durumlara etkin müdahale için görev alacak, kamu kurumları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve gerçek kişileri kapsayan taktik bir plan olup 2014 yılından itibaren yürürlüktedir. TAMP ile entegre planlama yaklaşımı ve modüler yapısıyla afet sırasındaki operasyon risklerini en aza indirecek bir sistem kurgulanmıştır. Yerelde 81 il için il afet müdahale planları hazırlanmıştır. İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) ise illerimizde güvenle yaşamak, afetlerden dolayı oluşabilecek can, mal vb. kayıpları azaltmak/önlemek, afet risk azaltma bilincini oluşturmak, paydaşlar arasındaki iş birliğini arttırmak, afet sonrasında müdahale ve afet sonrasında iyileştirme için yapılan harcamaları azaltmak, kaynakların etkili kullanımını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Ülke düzeyinde risk azaltma planlaması kapsamında ise kaynakların etkili ve verimli kullanımı ile risklerin asgari seviyeye indirilmesini amaçlayan taktik seviyede TARAP hazırlanmıştır. 1.1. Amaç ve Kapsam TARAP'ın amacı, afetlerin neden olabileceği fiziksel, sosyal, ekonomik, çevresel, psikolojik zarar ve kayıpları önlemek veya etkilerini en aza indirmek, dayanıklı, güvenli, hazırlıklı, sürdürülebilir, afete dirençli yaşam çevreleri oluşturmak ile afet öncesinde hazırlanması ve uygulanması gereken afet risk azaltma çalışmalarının temel prensiplerini belirlemektir. TARAP; ülkemizde yaşanma olasılığı olan her tür ve ölçekteki afetler için afet risk azaltma çalışmalarını yapacak bakanlık, kurum ve kuruluşlar, özel sektör, STK'lar ve gerçek kişileri kapsar. 1.2. Hukuki Dayanaklar TARAP'ın hazırlanmasında aşağıda yer alan kanun, kararname ve planlar göz önünde bulundurulmuştur. e 15/05/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirler ile Yapılacak Yardımlara Dair Kanun » 16/05/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun » 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi e 29/12/2020 tarihli ve 181896 sayılı İl Afet Risk Azaltma Planının (İRAP) Hazırlanması Genelgesi 1.3. Yararlanılan Belgeler TARAP”ın hazırlanmasında faydalanılan hukuki dayanakların yanı sıra aşağıda yer alan eylem planları ve strateji belgeleri de dikkate alınmıştır. e Afet Yönetiminde Etkinlik- Özel İhtisas Komisyonu Raporu (2014) » Bütünleşik Kentsel Gelişme Stratejisi ve Eylem Planı-KENTGES (2010-2023) » İklim Değişikliği Eylem Planı (İDEP) (2011-2023) e İklim Değişikliği Stratejisi (2010-2023) » İklim Değişikliği Uyum Stratejisi Eylem Planı (2011-2023) e İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) Hazırlama Kılavuzu (2020) * Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) » On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023) » Paris İklim Anlaşması (2015-) » Sendai Afet Risklerini Azaltma Çerçeve Belgesi (2015-2030) e Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (2015-2030) e Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) (2014) © Ulusal Deprem Strateji Belgesi ve Eylem Planı-UDSEP (2012-2023) » Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2021) e Türkiye Büyük Millet Meclisi Depreme Karşı Alınabilecek Önlemlerin ve Depremlerin Zararlarının En Aza İndirilmesi İçin Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu Raporu (2021) » Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği (2022) 2. TÜRKİYE'NİN AFET RİSK PROFİLİ Türkiye, yeryüzünün en aktif deprem kuşaklarından birisi olan Akdeniz, Alp-Himalaya deprem kuşağında olup bu kuşak dünyadaki depremlerin yaklaşık 9020” sinin meydana geldiği ve ülkede ortalama olarak beş yılda bir yıkıcı bir depreme neden olan aktif bir kuşaktır. Afetlerin yol açtığı beşeri ve ekonomik kayıplar açısından ülkemiz, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ülkeleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Türkiye; sahip olduğu jeolojik, topoğrafik ve iklimsel özellikleri nedeniyle farklı afet türleri ile sıklıkla maruz kalan bir ülkedir. Aşağıda genel hatlarıyla ülkemizde daha sık görülen ve etkin olan afet türlerine ilişkin genel bilgiler verilmiştir. 2.1.Deprem Ülkemiz, güneyde kuzey ve kuzeybatıya hareket eden Afrika ve Arabistan levhaları ile kuzeydeki Avrasya levhası arasında bulunmaktadır. Levha hareketlerine ve depremlere bağlı olarak ülkemizde çok sayıda aktif fay meydana gelmiştir. Bu fayların en önemlileri Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu, Güney Doğu Anadolu Bindirmesi ve Ege Graben Sistemi”dir. Ülkemizi çevreleyen levha içi aktif faylar nedeniyle çok sayıda deprem meydana gelmekte, büyüklükleri 5 ve daha büyük olan depremler de hasara ve can kayıplarına neden olabilmektedir. Son yüz yirmi yıllık deprem istatistiklerine baktığımızda her altı yılda bir büyüklüğü 7 veya daha büyük bir depremin, her yıl iki adet 6 veya daha büyük bir depremin Türkiye'yi etkilediği ve bu depremlerin önemli can ve mal kayıplarına neden olduğu görülmektedir. Depremlerin neden olabilecekleri fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel zarar ve kayıpları önlemek veya etkilerini azaltmak ve depreme dirençli, güvenli, hazırlıklı ve sürdürülebilir yeni yaşam çevreleri oluşturulması amacıyla 18 Ağustos 2011 tarihli ve 28029 sayılı Resmi Gazetede Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı (UDSEP 2012-2023) yayımlanmıştır. Deprem riskini azaltmada ve depremlerle baş edebilmede hazırlıklı ve dirençli bir toplum oluşturma amacına yönelik kurumsal alt yapının oluşturulması ve konuyla ilgili araştırma geliştirme faaliyetlerinin önceliklerinin belirlenmesini hedefleyen UDSEP, deprem risklerini azaltmada ülkemizin ilk stratejik planıdır. Ayrıca; 1 Ocak 2019 tarihinde “ Yenilenen Türkiye Deprem Tehlike Haritası” ile “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği” yürürlüğe girmiştir. Bu sayede ülke ölçeğinde deprem tehlikesinin tespit edilmesi ile başta yeni yapılacak binaların deprem tehlikesine karşı tasarımı ve mevcut binaların değerlendirilmesi ve deprem riskinin azaltılması faaliyetlerinde daha etkin kullanılması sağlanmıştır. 2.2. Kütle Hareketleri (Heyelan, Kaya Düşmesi, Çığ) Ülkemizde meydana gelen afetlerin; afet olayı ve etkilenen afetzede sayıları baz alınarak yapılan değerlendirmede olay bazında, depremlerden sonra en çok hasar verici etkiye sahip afet türü, kütle hareketleri başlığı altında toplanan heyelan, kaya düşmesi ve çığ afetleri olarak ortaya çıkmaktadır. Doğa kaynaklı afetler içinde hem dünyada hem de ülkemizde yaratmakta olduğu olumsuz etkilerden dolayı son derece önemli bir yer tutan kütle hareketleri, etkiledikleri yerleşim alanlarında can ve mal kayıplarına yol açmakla birlikte ekonomik değeri olan alanlarda da hasar ve kayıplara neden olabilmektedir. Kütlesel hareketlere bağlı tehlike ve risklerin belirlenmesi, gerek yeni planlanacak alanlarda gerekse mevcut yerleşim alanlarında bu tehlike ve riskleri azaltacak önlemlerin alınması, kişi, kurum ve kuruluşların bu konuda üstüne düşen görevleri eksiksiz yerine getirmesi, bu amaç doğrultusunda yeterli iş gücü ve finansal kaynak ayrılması önemli önceliklerden olup afetlere dirençli bir toplumun oluşturulmasında temel stratejik amaçlardandır. 2.3. Sel - Taşkın Türkiye'de depremden sonra en fazla beşeri ve ekonomik kayba sebep olan afet türü sel veya taşkındır. İklim değişiklikleri, sanayileşme ve çarpık kentleşme sonucunda ülkemizde sel ve taşkınların sayısında ve verdiği zararlarda önemli artışlar meydana gelmektedir. Hemen hemen her bölgede görülen ve büyük kentlerimiz dışında, küçük yerleşim birimlerinde de son derece önemli kayıpların yaşanabildiği ülkemizde konuyla ilgili doğrudan veya dolaylı birçok kurumumuzun sorumlulukları bulunmakta olup, son yıllarda önemli projeler ve yönetim planları bu doğrultuda uygulamaya koyulmaktadır. Sürdürülebilir risk yönetimi yaklaşımı ile afetlere karşı direnci geliştirmenin önemli bir adımı risk azaltma faaliyetlerine yapılan yatırımlardır. Sel-taşkın afetinin risklerini azaltmak amacıyla yapısal veya yapısal olmayan tedbirlerin alınması gerekmektedir. Risk azaltma yönetimi çerçevesinde her süreçte yapılması gereken çalışmalarda; daha geniş bir perspektif içinde, mevcut durum ve uygulamalar göz önünde bulundurularak, koordineli ve entegre bir program yaklaşımının oluşturulması ve uygulanması büyük önem arz etmektedir. Afet yönetim programlarının bir parçası olan taşkınların önceden tahmin edilebilmesi ve buna dayanarak erken uyarı yapılması, planlama ve eğitim ile can kayıplarında önemli azalmalar ve ekonomik zararlarda da önemli düşüşler sağlanmaktadır. 2.4. İklim Değişikliği İklim ile ilgili riskler; iklim değişikliği, plansız kentleşme, demografik baskılar, arazi kullanımı, arazi örtüsü değişimi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve ekosistem bozulması nedeniyle artmıştır. İklim ile ilgili olan bu riskler toplumun güvenliği ve refahını etkilemektedir. Toplum, ekosistem ve doğa kaynaklı tehlike arasındaki etkileşimlerin anlaşılması adına iklim ile ilgili risklerin azaltılması ve direncin artırılması kaçınılmaz bir durum haline gelmektedir. Türkiye'nin yer aldığı Akdeniz Havzası, iklim değişikliğinin olumsuz etkileriyle en çok karşılaşılması olası olan bölgeler arasında değerlendirilmektedir. Şiddet, etki, süre ve oluştuğu yer bakımından önceden yaşanmamış, mevcut fiziksel altyapının yetersiz kaldığı, ekonomi ağırlıklı kayıplara yol açan, hidro-meteorolojik karakterli küçük ölçekli afetlerin sayısı da artmaktadır. Türkiye'nin aylık sıcaklık ve yağış dağılışında yaz aylarında sıcaklıklar artarken, yağışlar azalmaktadır. İklim değişikliğine uyum, iklim değişikliğinin zararlı etkilerini azaltmak amacı ile iklim değişikliğine karşı hazır olmak için önceden yapılan önlem ve düzenlemeleri kapsamaktadır. İklim değişikliğine uyum ve afet risk azaltma çalışmaları; karşılıklı olarak birbirlerine katkıda bulunan gelişmeler olması sebebiyle birlikte düşünülmelidir. Çünkü iklim değişikliği, afet risklerinin altında yatan nedenlerden biridir. 2.5. Kitlesel Göç Göç farklı nedenlerle zorunlu veya isteyerek, geçici ya da kalıcı olarak yaşanılan yerin terk edilerek başka bir yere yerleşilmesi eylemidir. İnsanlar daha iyi bir yaşam sürebilmek umuduyla başka güvenli yerlere göç etmiştir. Göç hareketleri ve göçmen sayıları her yıl artmaktadır. Bu durumdan öncelikle kadınlar, çocuklar ve yaşlılar etkilenmektedir. Türkiye coğrafi konumu nedeniyle insani krizler, iklim değişikliği ve daha birçok nedenle göç etmek zorunda kalan kişilerin kitlesel göçüne maruz kalmaktadır. Kitlesel göçün hacmi, göç ile gelen kişilerin ülkemizde kalış sürelerinin uzunluğu, geçicilikten kalıcılığa evrilen göç olgusu ülke olarak kitlesel göçlere ilişkin olarak her zaman hazırlıklı olmayı gerektirmiş, kitlesel göç risklerinin azaltılmasına yönelik politika, hedef ve uygulama stratejileri geliştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Göçlerin yeni bir afete sebebiyet vermemesi için, risk azaltma planlarının bütün paydaşlarla birlikte çok yönlü olarak ele alınması gerektiği ortaya çıkmaktadır. 2.6. Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklar Ülkelerin gelişmişlik düzeyi hakkında bilgi veren önemli etkenlerden biri bulaşıcı ve salgın hastalıkların görülme sıklığıdır. Herhangi bir coğrafyada ortaya çıkan bulaşıcı hastalıklar, sadece o coğrafyada sınırlı kalmayacağı için evrensel bir risk unsurudur. Bu riskler göz önüne alındığında her ülkenin sağlık sisteminin olası bulaşıcı hastalıklara karşı geliştirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Sendai Çerçeve Belgesi yedi hedefinden biri dirençli sağlık sistemlerinin geliştirilmesi ve afet yönetimi süreçleriyle bütünleştirilmesidir. Bu bütünleştirilme sürecinde afet risk yönetimi bakımından daha kapsamlı ve sürdürülebilir stratejik plan ve politikaların geliştirilmesi gerekmektedir. Paris Anlaşması ve İklim Değişikliği Değerlendirme Raporu'na göre bulaşıcı ve salgın hastalık riskleri sağlık sistemlerini etkilemektedir. Dirençliliğe yönelik fırsatların değerlendirilmesi açısından iklim değişikliği ile bulaşıcı ve salgın hastalık riskleri ortak yönlere sahiptir ve bu nedenle birlikte ele alınıp değerlendirilmelidir. 2.7. Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehditler Geçtiğimiz yüzyılda başlayan teknolojik ilerlemelerle birlikte KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer) maddelerinin kitle imha silahları olarak kullanılması olasılığı meydana gelmiştir. Bunun sonucu olarak KBRN, hem ülkemizde hem de dünya genelinde önemli bir tehdit unsuru olarak benimsenmektedir. KBRN olaylarının kitlesel paniğe ve kargaşaya yol açma potansiyelinin oldukça yüksek olması, son derece önemli bir afet türü olarak değerlendirilmesinde etkili olmaktadır. KBRN olay yönetiminde farklı alanlardan sorumlu ekiplerin koordineli şekilde çalışması gerekliliği, KBRN olaylarına müdahalenin özel ekipmanlı yetkin ve tecrübeli personel ile yapılması zorunluluğu, sürecin zaman alıcı olması gibi sebepler KBRN alanında gerekli önlemlerin alınarak planlamaların yapılmasını zorunlu kılmakta olup, tüm bu çalışmalar ülkemizin geleceği adına büyük bir önem arz etmektedir. 2.8. Orman Yangınları Ülkemizde yaşanan orman yangınlarının büyük bir bölümünün ihmal, dikkatsizlik ve kaza sonucunda meydana geldiği tespit edilmiştir. Ormanlık alanlarımızın yaklaşık yüzde 60'ına tekabül eden kısmının yangına maruz kalma olasılığının yüksek olduğu belirlenmiştir. Ormanların tahribi ve ormansızlaşma toprakların erozyon yoluyla kaybedilmesine, iklim değişikliklerine neden olmakta; su düzeninin bozulması sonucunda çölleşme, sel, heyelan, çığ ve kuraklık gibi afetleri beraberinde getirmektedir. 2.9. Büyük Endüstriyel Kazalar Sanayileşme üretim süreçleri kimyasal madde kullanımını zorunlu kılmaktadır. Kimyasal maddeler bu üretim zincirinde tarım, imalat, inşaat ve hizmet sektörlerinin önemli bileşenlerindendir. Bu maddelerin depolanması, kullanımı, üretimi, taşınması ve ortadan kaldırılması sırasında oluşacak bir aksaklık sonucu olası bir patlama, yangın veya yayılım ağır tahribat büyük endüstriyel kazalar kapsamında değerlendirilmektedir. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi, hızlı nüfus artışı, gelişmişlik düzeyi, çevre kirliliği, çarpık kentleşmeye bağlı olarak teknolojik afetlerin sayısı ve sıklığı dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de artış göstermiştir. İnsan yaşamı ve ekonomik kayıpların yanı sıra büyük endüstriyel kazalar nedeniyle çevresel tahribat ve zararların ortaya çıkması olasılığı göz önünde bulundurulduğunda yüksek seviyede, etkili ve sürekli korumayı sağlamak için alınması gerekli önlemler ile ilgili usul ve esasları belirlemek, konuyla ilgili kurum ve kuruluşların yapacakları ortak çalışmalarla bu tehdit unsuru en az seviyeye indirgenebilecektir. 2.10. Maden Kazaları ve Tasman Maden işletmeleri, üretim yerinin seçilememesi, çevresel risklerden arındırılamaması, emek yoğun çalışma gerektirmesi ve üretimin her aşamasının yüksek riskler içermesi nedeniyle özellik taşımaktadır. Bu risklerin anlaşılması için gerekli tanımlamalar ve saptamaların doğru yapılması risklerin azaltılmasında birinci basamağı oluşturmaktadır. Farklı madenlerin üretim aşamaları ve her birinde oluşabilecek riskleri anlamak bunların ölçülebilir değerler haline getirilmesini, ülkenin kalkınmasında gerekli ham madde üretiminin kesintisiz biçimde sağlanabilmesi gerektirmektedir. Bu kapsamda oluşabilecek riskleri belirleyebilmek için gerekli monitörizasyon sistemlerinin kurulması ve gerek merkezi gerekse yerel olarak izlenmesi, bu amaçla gerekli yatırımların yapılmasını gerekli kılmaktadır. Madencilikte yeraltında oluşan boşlukların zamanla çeşitli faktörlere bağlı olarak çökmesi nedeniyle yer üstünde çöküntüler meydana gelmekte olup bu olaya tasman adı verilmektedir. Çöküntüler, üzerinde bulunan yapılara ve insanlara zarar verebilmektedir. 2.11. Tehlikeli Madde Taşımacılığı Son yıllarda Türkiye?de karayolu, demiryolu, denizyolu gibi ulaşım sektörlerindeki çok önemli gelişmelere ek olarak patlayıcı, yanıcı maddeler ve türevlerinin katı, sıvı ve gaz olarak çok sayıdaki sektörde kullanılıp taşınması ülkemiz için bir teknolojik afet unsuru olarak değerlendirilmektedir. Teknolojik gelişmeler, hızlı nüfus artışı, çevresel kirlilik, çarpık kentleşme gibi birçok faktöre bağlı olarak bu tür afetlerin sayısı ve sıklığı dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de artış göstermiştir. Bu kapsamda risk azaltma, müdahale ve iyileştirme çalışmalarının bütünleşik bir anlayışla gerçekleştirilmesi olası zarar ve kayıpları en az seviyeye indirgeyecektir. 2.12. Diğer Afetler (Kuraklık, Obruk, Fırtına vb.) TARAP Belgesi'nde yer alan deprem, kütle hareketleri (heyelan, kaya düşmesi, çığ), sel-taşkın, iklim değişikliği, kitlesel göç, bulaşıcı ve salgın hastalıklar, KBRN, orman yangınları, BEK, maden kazaları, tehlikeli madde taşımacılığı afet türlerinin yanı sıra ülkemiz kuraklık, obruk afetleri başta olmak üzere dolu, tsunami, hortum, yıldırım vb. afetlere de maruz kalmaktadır. Kuraklık hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok üzerine çıkması ve yıllık yağış ortalamalarının mevsim normallerinin altına düşmesi sebebiyle meydana gelir. Meteorolojik açıdan, yağışların mevsim ortalama değerlerin yüzde 80”in altına indiği geçici dönemler olarak tanımlanmaktadır. Kuraklığa bağlı olarak ortaya çıkan su stresi, su talebinin sürdürülebilir şartlarda su kaynaklarından temin edilebilecek su miktarından fazla olması durumudur. Kuraklık ve su stresinin çok ciddi ekonomik, çevresel ve sosyal etkileri olmakla birlikte bunun sonucunda insan sağlığı ve gıda güvenliği olumsuz etkilenebilmektedir. Türkiye'nin içerisinde bulunduğu coğrafya tarih boyunca kuraklığın etkilerine sıklıkla maruz kalmıştır. Kuraklık ülkemizde belli dönemlerde yaşanmaktadır ancak yanlış yönetimler ve uygulamalar sonucu doğal döngü içinde var olan kuraklığın etkisi ekonomik ve sosyal açıdan büyük boyutlarda olabilmektedir. Kasırga, hortum ve tayfun gibi adlarla ifade edilen şiddetli rüzgâr veya fırtınalar ise çok büyük can ve mal kaybına yol açan klimatolojik karakterli hava olaylarıdır. Aralarında basınç farkı bulunan iki merkez arasındaki havanın yatay hareketine rüzgâr, saatteki hızları 63 km'yi geçen güçlü hava akımlarına ise fırtına denmektedir. Fırtınalar şiddetli yağışlarla birlikte denizlerin yükselmesine sel ve taşkınlara, kara, deniz ve havayolu kazalarına, yerleşim yerlerinin zarar görmesine ve yıldırım düşmelerine yol açabilir. Son yıllarda fırtına ve kuvvetli rüzgardan kaynaklanan afetlerin şiddet ve sıklığında dünya genelinde iklim değişikliğinin bir sonucu olarak gözle görülür bir artış gözlemlenmektedir. Türkiye'de özellikle Kuzey Ege Bölgesi ile batı ve Orta Akdeniz bölgelerinde fırtınalar meydana gelmektedir. Kuvvetli rüzgarlar ve fırtınaların en çok görüldüğü iller sırasıyla Balıkesir, İzmir, Konya, Kayseri, Kars ve Elazığ illeridir. Yıllara göre zamansal dağılımlara bakılınca 1998 yılından beri rüzgâr fırtınalarında hızlı bir artış görülmektedir. Ülkemizin belirli coğrafi bölgelerinde görülen obrukların oluşumu kayaçların itolojik özellikleri ve yeraltı suyunun niteliklerine bağlıdır. Geçmişte düşük nüfus yoğunluğu, sınırlı tarım ve sanayi alanları gibi nedenlerden dolayı bir tehdit olarak algılanmayan obruklar, günümüzde bu faktörlerin daha geniş alanlara yayılmasına bağlı olarak, insan yaşamı açısından tehlike yaratabilecek konuma gelmiştir. 3. GÜÇLÜ, ZAYIF, FIRSAT VE TEHDİT ANALİZİ Güçlü-zayıf yönler ile fırsat ve tehdit unsurlarını içeren GZFT analizinde, TARAP kapsamında farklı türde afetler için ortak bir analiz yapılması yoluna gidilerek genel bir değerlendirme yapılmış olup Tablo.1 bu analizin sonucunu özetlemektedir. Tablo 1: GZFT Analizi * Afet yönetimi ile ilgili planların var olması/ güncellenmesi * Devletin finansman ve bankacılık sisteminin gelişmiş olması * Afet risklerinin azaltılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesi ve finansal destek önceliklerinin bulunması * Afet öncesi, sırası ve sonrası kazanılmış tecrübeler * Yasal kontrol mekanizmalarının varlığı * Belediyelerin mekânsal planlarında afet risk azaltma esaslarına ilişkin uygulamalara yeterince yer verilmemesi * Mali desteğin etkin kullanılamaması » Özel sektörün ve toplumun etkin ve yeterli bir şekilde afet yönetimi çalışmalarında yer alamaması * Denetimsel eksiklikler * Yetişmiş insan gücü » Mevzuat uygulama ve denetimin yeterli düzeyde ve etkin * Toplumsal afet farkındalığının artmış olması olarak yapılamaması » Uluslararası standart ve strateji belgelerinin çoğuna katılımın |» Ortak çalışma kültürünün yeterince yerleşememiş olması sağlanmış olması »* Ulusal ve uluslararası finansal krizlerin doğurduğu * Uluslararası standartların, uygulama örneklerinin ve denetim | olumsuzluklar mekanizmalarının ülkemiz koşullarına uyarlanabilir olması * Teori ve pratiğin tam olarak örtüşmemesi, uygulamalardaki aksaklıklar 4. AFET RİSK AZALTMA POLİTİKALARI 1970 ve 1980'lerde dünya, afet müdahalesi üzerine odaklanırken 1990'larda afet sonrası durumdan afet öncesi hazırlık durumuna geçerek büyük bir dönüşüm göstermiştir. Doğa kaynaklı afetler yaşandıktan sonra önlem alınması yerine afet yaşanmadan önce tehlike ve risklerin öngörülerek önleyici tedbirlerin alınmasının sağlanması ortak anlayışı ön plana çıkmıştır. Bu doğrultuda farklı disiplinlerin ve uluslararası kuruluşların katılımıyla işbirlikleri artırmayı hedefleyen bir dizi çalışma yapılmıştır. Afetrisk azaltmayla ile ilgili uluslararası alanda yaşanan gelişmeler gibi ülkemizde de birtakım değişikler görülmüştür. Özellikle 1999 yılında yaşanan Kocaeli ve Düzce Depremleri ülkemizde afet ve acil durum yönetimi açısından dönüm noktası olup uluslararası alanda afet risk azaltma politikalarına ilişkin standartlar yakalanmaya çalışılmıştır. Deprem sonrasında edinilen tecrübeler ışığında öncelik risk azaltma çalışmalarına verilmiştir. 4.1. Uluslararası Politikalar Uluslararası alanda 1990'lı yıllardan itibaren, giderek, risk azaltma politikaları öne çıkmaya başlamış ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından 1990-2000 dönemi “Doğal Afet Zararlarını Azaltma On Yılı” (DNDR) olarak ilan edilmiştir. 1994 yılında, BM tarafından “Yokohama Stratejisi ve Eylem Planı” kabul edilmiştir. 2005 yılında, Japonya'da toplanan “4fet Risklerinin Azaltılması Dünya Konferansı”nda 2005-2015 yılları afet risk azaltma politikalarının öne çıkarılacağı bir on yıl olarak benimsenerek “Hyogo Çerçeve Eylem Planı” kabul edilmiştir. Plan'da risk azaltma faaliyetlerine ilişkin temel bazı stratejilere değinilmiş ve ülkelerin anılan konulara ilişkin ülke durum raporları hazırlamaları öngörülmüştür. 2015 yılında gerçekleştirilen “Birleşmiş Milletler Dünya Afet Risklerinin Azaltılması Konferansında, 2015- 2030 yıllarında geçerli olmak üzere Sendai Çerçeve Belgesi kabul edilmiştir. 14-18 Mart 2015 tarihleri arasında Japonya'nın Miyagi Eyaleti Sendai kentinde düzenlenen Afet Risklerinin Azaltılması Üçüncü Dünya Konferansı'nda ise Sendai Çerçeve Belgesi (2015- 2030) ülkemizin de içinde bulunduğu 187 ülkeden gelen temsilciler tarafından uluslararası bir deklarasyonla kabul edilmiştir. Söz konusu Çerçeve Belgesi 2015 kalkınma gündeminin uluslararası kabul gören ilk büyük anlaşması olma niteliğindedir. 2015 sonrası dönemde afet risklerinin azaltılması konusunu merkezine alan bu konferansta, ülkeler, afet risklerinin azaltılması ve afetlere karşı direncin artırılmasının, sürdürülebilir kalkınma ve yoksulluğun ortadan kaldırılması bağlamında ele alınması ve bu bakış açısının tüm düzeylerdeki politika, plan, program ve bütçelerle uyumlulaştırılması şeklindeki taahhütlerini ifade etmişlerdir. Sendai Çerçeve Belgesi 2030'a kadar olan süreçte; kişilerin, işletmelerin, toplulukların ve ülkelerin ekonomik, sağlık, fiziksel, sosyal, kültürel ve çevresel varlıklarında afet riskinin ve kayıplarının önemli ölçüde azaltılmasını amaçlamaktadır. Sendai Çerçeve Belgesi'nde belirtilen ve afetlere dirençliliği artırmayı öngören 7 temel hedefler şu şekilde sıralanmıştır: 1. Küresel düzeyde afetler nedeniyle meydana gelen can kaybını 2030 yılına kadar önemli ölçüde azaltmak, 2. Küresel düzeyde afetten etkilenen insan sayısını 2030 yılına kadar önemli ölçüde azaltmak, 3. Küresel düzeyde gayri safi yurtiçi hasılaya istinaden afetlerin yol açtığı doğrudan ekonomik kayıpları 2030 yılına kadar azaltmak, 4. Temel hizmetlerin aksamasına yol açabilecek ve kritik altyapıyı etkileyebilecek afet zararını önemli ölçüde azaltmak, 3. 2020 yılına kadar ulusal ve yerel afet risk azaltma stratejisi olan ülkelerin sayısını önemli ölçüde arttırmak, 6. Gelişmekte olan ülkelerle bu çerçevenin uygulanmasında onların ulusal eylemlerini tamamlayıcı nitelikte, yeterli ve sürdürülebilir destek sağlayarak, 2030 yılına kadar uluslararası işbirliğini önemli ölçüde arttırmak, 7. Çoklu tehlike erken uyarı sistemleri, afet risk bilgi ve değerlendirmelerinin topluma elverişliliği ve ulaşılabilirliğini 2030 yılına kadar önemli ölçüde arttırmaktır. Hyogo Çerçeve Eylem Planı 2005 — 2015 (HFA)Y'nın uygulanmasından kazanılan deneyimi dikkate alarak Sendai Çerçeve Belgesinin yeni afet risklerini önlemek ve mevcut olanları azaltmak için dört eylem önceliği aşağıda özetlenmektedir: Stratejik Öncelik 1: Afet riskini anlamak Stratejik Öncelik 2: Afet riskinin yönetilmesi için afet risk yönetişimini güçlendirmek Stratejik Öncelik 3: Dirençlilik için afet risk azaltmaya yatırım yapmak Stratejik Öncelik 4: Etkili müdahale için afete hazırlık çalışmalarını geliştirmek ve iyileştirmek, rehabilitasyon ve yeniden inşa safhalarında “önceki durumdan daha iyisini inşa etmek”. TARAP'ın oluşturulması sürecinde ülkemizin afet risklerinin azaltılmasıyla ilgili olarak uluslararası alandaki taahhütlerinin yanı sıra ulusal strateji ve politika belgelerinin de göz önünde bulundurulması gerekliliği bulunmaktadır. Sendai Çerçeve Belgesi'nin öncelikleri TARAP'ın temel dayanağını oluşturmuştur. 4.2. Ulusal Politikalar Ulusal düzeyde, afet risklerinin azaltılmasıyla ilgili olarak 10. Kalkınma Planı, Afet Yönetiminde Etkinlik- Özel İhtisas Komisyonu Raporu (2014), Bütünleşik Kentsel Gelişme Stratejisi ve Eylem Planı-KENTGES (2010-2023), İklim Değişikliği Stratejisi (2010-2023), İklim Değişikliği Eylem Planı (İDEP), İklim Değişikliği Uyum Stratejisi Eylem Planı, Ulusal Deprem Strateji Belgesi ve Eylem Planı-UDSEP (2012-2023), Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) (2014), TBMM Depreme Karşı Alınabilecek Önlemlerin ve Depremlerin Zararlarının En Aza İndirilmesi İçin Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu Raporu (2021), Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği (2022) ve 11. Kalkınma Planı öne çıkan belgeler arasında yer almaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nun 1 Temmuz 2013 tarihli birleşiminde onaylanan ve 2014-2018 dönemini kapsayan 10. Kalkınma Planı'nın afet risklerinin azaltılması bakımından en önemli özelliği, hedef ve politikaları arasında yer almakta olan “Yaşanabilir Mekânlar, Sürdürülebilir Çevre” başlığı altında, “Afet Yönetimi”ne yer verilmiş olmasıdır. Bu çerçevede 10. Kalkınma Planı'nda, afetlere yönelik risk azaltma ve hazırlık çalışmalarının iyileştirilmesi, afet konusunda görev yapan kurumlar arasında işbirliği ve koordinasyonun sağlanması amacıyla Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) kurulmasının önemine vurgu yapılmakta ve taşra teşkilatının yeniden yapılandırılması konusu üzerinde durulmaktadır. 10. Kalkınma Planı'nda belirlenen amaç ve hedefler, “(a) Makroekonomik, sektörel ve mekânsal planlama süreçlerinde afet risk ve zararlarının dikkate alınması, (b) Afetlere karşı toplumsal direncin ve bilinç düzeyinin artırılması, c) Afetlere dayanıklı ve güvenli yerleşimler oluşturulması” şeklinde ortaya çıkmaktadır. Plan'da temel olarak afet sonrası müdahaleye yönelik politikaların yerine, afet öncesi risk azaltmaya yönelik politikaların önemi vurgulanmaktadır. 10. Kalkınma Planı'nda afet yönetimi ile ilgili olarak yer verilen hususların arka planını “Afet Yönetiminde Etkinlik- Özel İhtisas Komisyonu Raporu (2014)” oluşturmuştur. Komisyon Raporu, Plan'a kaynak teşkil etmesinin yanı sıra afet risklerinin azaltılmasına yönelik politikaların belirlenmesine de katkı sağlayan bir belgedir. Afet risklerinin azaltılması konusunda yol gösterici bir diğer belge, kentleşme ve imar konularında merkezi ve yerel idareler için bir yol haritası niteliğinde olan “Bütünleşik Kentsel Gelişme Stratejisi ve Eylem Planı KENTGES (2010-2023)”tir. KENTGES belgesi incelendiğinde, Kentleşme Şurası'nın ana temalarından birisini oluşturan “Afetlere Hazırlık ve Kentsel Risk Yönetimi” temasının, KENTGES'in “Mekânsal planlama sisteminin yeniden yapılandırılması”, “Yerleşmelerin mekân ve yaşam kalitesinin arttırılması” ve “Yerleşmelerin ekonomik ve toplumsal yapılarının güçlendirilmesi” şeklindeki üç ana ekseni ile kesiştiği görülmektedir. Türkiye'de afet risklerinin azaltılması konusunda önemli bir diğer belge iklim değişikliği alanında çıkarılan İklim Değişikliği Stratejisi (2010-2023Y'dir. Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne 24 Mayıs 2004 tarihinde taraf olmuştur. Paris İklim Anlaşması Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilmiş ve “Paris Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” 7 Ekim 2021 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda, 2001/2 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile iklim değişikliği alanında Türkiye'nin izleyeceği politikaların, alacağı önlemlerin ve yapacağı çalışmaların belirlenmesi amacıyla oluşturulan İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu (İDKK), yeniden yapılandırılarak strateji belgesinin hazırlanması konusunda çalışmalar sonuçlandırılmıştır. İklim değişikliği strateji belgesi, sektörler esas alınarak hazırlanmış bir belgedir. Bu hedef doğrultusunda, somut eylemler, İklim Değişikliği Eylem Planı'nda (201 1- 2023) yer almaktadır. Konu ile ilgili diğer önemli belgeler arasında İklim Değişikliği Eylem Planı (İDEP) ve İklim Değişikliği Uyum Stratejisi Eylem Planı bulunmaktadır. TARAP'ın hazırlanması sürecinde dayanak oluşturan belgeler arasında yer alan “Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı'nın (UDSEP-2023) ana amacı ise, “depremlerin neden olabilecekleri fiziksel, ekonomik, sosyal, çevresel ve politik zarar ve kayıpları önlemek veya etkilerini azaltmak ve depreme dirençli, güvenli, hazırlıklı ve sürdürülebilir yeni yaşam çevreleri oluşturmaktır”. UDSEP-2023, deprem kayıplarının en aza indirilmesini hedefleyen stratejik yaklaşımlar ve eylem dizilerini içeren bir belge olması açısından ülkemiz için örnek bir çalışmadır. 3 Ocak 2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), afet ve acil durumlara ilişkin müdahale çalışmalarında görev alacak hizmet grupları ve koordinasyon birimlerine ait rolleri ve sorumlulukları tanımlamak, afet öncesi, sırası ve sonrasındaki müdahale planlamasının temel prensiplerini belirlemek amacıyla çıkarılmıştır. TAMP, ülkemizde yaşanabilecek her tür ve ölçekte, afet ve acil durumlarda müdahalede görev alacak bakanlık, kurum ve kuruluşlar, özel kuruluşlar, STK”lar ve gerçek kişileri kapsamaktadır. Plan'ın hedefleri; “hayat kurtarmak”, “kesintiye uğrayan » Ge hayatı ve faaliyetleri en kısa sürede normale döndürmek”, “müdahale çalışmalarını hızlı ve planlı bir şekilde gerçekleştirmek, “halk sağlığını korumak ve sürdürmek, “mülkiyet”, “çevre ve kültürel mirası korumak”, “ekonomik ve sosyal kayıpları azaltmak”, “ikincil afetleri önlemek, etkilerini azaltmak” ve “kaynakların etkin kullanımını sağlamak” olarak ortaya konulmaktadır. 2018 yılında yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Bakanlıklar ve bağlı kuruluşlarda değişiklikler meydana gelmesi nedeniyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne uyumun sağlanması ve son yıllarda yaşanan iklim değişikliği etkilerinin de sonucu olarak, afetlerin sayı ve çeşit olarak giderek artması nedeniyle, sahada edinilen tecrübeler neticesinde Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği'nin güncellenmesi ihtiyacı hâsıl olmuştur. 24.02.2022 tarihinde güncellenen Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yayımlanmıştır. On Birinci Kalkınma Planı ise, 2019-2023 yıllarını kapsamakta olup “Yaşanabilir şehirler, sürdürülebilir çevre” başlığı altında, “afetlere karşı toplumsal bilincin artırılması, afetlere dayanıklı ve güvenli yerleşim yerlerinin oluşturulması ve afet risk azalima çalışmaları yapılarak afetlerin neden olabileceği can ve mal kaybının asgari düzeye indirilmesi” temel amaç olarak belirtilmiştir. Ayrıca planda, “ 4/ei risk ve zarar azaltma çalışmalarına yönelik Türkiye Afet Risk Azaltma Planı hazırlanacaktır.” ibaresi yer almakta olup, afet risk azaltma çalışmalarında bu planların önemi açıkça ortaya konulmaktadır. 2021 yılında yayınlanan “Depreme Karşı Alınabilecek Önlemlerin ve Depremlerin Zararlarının En Aza İndirilmesi İçin Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu Raporu”nda ulusal düzeyde risk azaltma planı olarak çerçevesi çizilen TARAP'ın yerel düzeyde uygulanmasının il afet risk azaltma planları ile gerçekleştirilmesi öngörülmüştür. TARAP'ta taslak olarak belirlenen öncelikler dâhilinde afet risklerinin ilin afetselliği ve kapasitesi çerçevesinde yerel düzeyde azaltılması için olası can ve mal kayıplarını azaltmak, risk azaltma bilinci oluşturmak, paydaşlar arasında iş birliğini güçlendirmek ve afet sonrası çalışmalar için yapılacak olası harcamaları azaltmak hedefi ile illerde il afet risk azaltma planları hazırlanmıştır. İRAP; ilin afetselliğini dikkate alarak afet risklerinin azaltılmasına yönelik amaçların, hedeflerin ve eylemlerin bulunduğu, çok paydaşlı bir süreçle yapılan ve sürdürülmesi gereken bir plandır. İl Afet Risk Azaltma Planı, bir kentin dayanıklılığını/dirençliliğini desteklemeye yönelik temel bir araçtır, ulusal ve yerel düzeydeki afet risk azaltma hedefleri, göstergeleri ve kalkınma zorunluluklarıyla uyumlu olmalıdır. Eylem planı; faaliyetleri, önerilen zaman takvimlerini, uygulama için sorumlu kurumları/birimleri, eylem tabanlı düzenlemeleri, finansman yönetimini, beklenen etki düzeyini, izleme ve değerlendirme için önerilen faaliyetleri vurgulamaktadır. Türkiye'nin afet risklerinin azaltılması konusunda farklı ulusal belgelerde yer verilen önceliklerin, bir plan çerçevesinde stratejik amaçlar ve hedefler ortaya konularak bu amaç ve hedeflere ulaşma yolunda eylemler belirlenerek bütünleştirilmesine yönelik bir çalışmanın sonucu olan TARAP, uluslararası alandaki gelişmeler ve taahhütler çerçevesinde Sendai öncelikleri temel dayanak alınarak oluşturulmuştur. 5. TARAP'IN STRATEJİK ÖNCELİKLERİ TARAP, afet risklerinin azaltılması ve afetlere karşı direncin artırılması, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması yönünde ulusal çabaları ve uluslararası taahhütleri kapsayan bir çerçeve oluşturmaktadır. Bu planda her stratejik amaçta sorumlu kuruluş ve ilgili kuruluşlar belirtilmiş olup üniversiteler ise her bir eylem için destekleyici ve yönlendirici rol almaktadır. Bu sebeple üniversiteler eylem özelinde ilgili kuruluşlar kısmına ayrıca yazılmamıştır. Afet risk azaltma çalışmalarında başarıya ulaşmak için yerel yönetimlerin yapacakları plan ve projelerde afet risklerini azaltma konularına öncelik vermeleri ve risk azaltma çalışmalarınm TARAP'ta yer alan amaç, hedef ve eylemler ile uyumlu yürütülmesi önem arz etmektedir. TARAP 'ta yer alan eylemler Kısa Vade (2022-2024), Orta Vade (2022-2028) ve Uzun Vade (2022-2030) olmak üzere 3 dönemden oluşmaktadır. Sendai Çerçeve Belgesi öncelikleri de göz önünde bulundurularak TARAP'a temel dayanak teşkil eden stratejik amaçlar şu şekildedir; Stratejik Öncelik A: Afet Risklerini Anlamak Stratejik Amaç 1. Yerel ve Ulusal Düzeyde Afet Tehlike ve Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi Stratejik Amaç 2. Afet Risk Azaltma Politikaları ile Sürdürülebilir Kalkınma Politikalarının Bütünleştirilmesi Stratejik Amaç 3. Afet Risklerine İlişkin Toplumsal Direncin Artırılması Stratejik Öncelik B: Afet Risklerinin Yönetilmesi İçin Afet Risk Yönetişimini Güçlendirmek Stratejik Amaç 1. Afet Türlerine İlişkin Verilerin Toplanması ve Güncelliğinin Sağlanması Stratejik Amaç 2. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Erken Uyarı Sistemlerinin Geliştirilerek Yaygınlaştırılması Stratejik Amaç 3. Ulusal Bütünleşik Erken Uyarı Sistemi Kurulması Stratejik Amaç 4. Sığınma gerektirecek risklere karşı sığınak yapımı gerekliliğinin benimsenmesi Stratejik Amaç 5. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yasal, Yönetsel Yapı ve Mekanizmaların Güçlendirilmesi Stratejik Amaç 6. Kurumsal Kapasitenin Afet Risklerini Daha Etkin Yönetebilecek Şekilde Yapılandırılması Stratejik Öncelik C: Afetlere Karşı Direnç Geliştirmek İçin Risk Azaltma Faaliyetlerine Yatırım Yapmak Stratejik Amaç 1. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yatırımlara Öncelik Verilmesi ve Yatırımların Artırılması Stratejik Amaç 2. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yatırımların Çevresel Etkilerinin Değerlendirilmesi Stratejik Amaç 3. Afet Risk Transfer Mekanizmalarının Bütün Afet Türlerini Kapsayacak Şekilde Geliştirilmesi Stratejik Amaç 4. Güvenli Yerleşim Alanlarının ve Afete Dirençli Yapılaşmanın Sağlanması Stratejik Amaç 5. Afetlere Karşı Toplumsal Direnci Artırıcı Sosyo-Ekonomik Tedbirlerin Alınması Stratejik Öncelik D: Etkili Müdahale İçin Afete Hazırlığı Geliştirme ve İyileştirme, Rehabilitasyon ve Yeniden İnşaada “Öncekinden Daha İyisini Kurmak” Stratejik Amaç 1. Afet Risklerinin Azaltılması için Müdahale Altyapısının Geliştirilmesi ve Etkinliğinin Artırılması Stratejik Amaç 2. Afet Risk Azaltmanın Afet Sonrası İyileştirme ve Rehabilitasyon Süreçlerine Dahil Edilmesi Stratejik Amaç 3. Afet Risklerinin Ortaya Konulması ve Gerekli Önlemlerin Alınması Amacıyla Etkili İzleme, Değerlendirme ve Denetim Sistemlerinin Oluşturulması 5.1. Stratejik Öncelik A. Afet Risklerini Anlamak Afet risklerinin önlenmesi, mevcut risklerin azaltılması ve afetlere karşı toplumun dirençli kılınması öncelikle afet risklerini anlamakla mümkündür. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik bir yol haritasında ilk adım afet risklerini anlamaya yönelik stratejik amaçların ortaya konulması olmalıdır. Afetrisk yönetiminin, afet riskinin kırılganlık, kapasite, kişilerin ve varlıkların afete maruz kalmaları, afetin özellikleri ve çevre dahil tüm yönleriyle ele alınması gerekmektedir. Stratejik Öncelik A alt başlığında 3 stratejik amaç, 5 hedef, 16 eylem yer almaktadır. Stratejik Amaç 1. Yerel ve Ulusal Düzeyde Afet Tehlike ve Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi Hedef 1: Afet Tehlike ve Risk Analizlerinin Yapılması Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade A.1.1.1. Bütünleşik afet tehlike haritalarının AFAD | ŞSIDB. KTB, | Farklı ölçeklerde ve farklı afet türlerine yönelik | orta Vade MTA, Yerel | tehlike haritaları hazırlanması Mn Yönetimler A.1.1.2. Afet risk analizlerinin yapılmasına AFAD Tüm kamu Orta Vade ilişkin özel standartların oluşturulması idareleri Risk analiz rehberleri A.1.1.3. Afet risk değerlendirmelerinin AFAD Tüm kamu Afet türleri için risk haritalar Uzun Vade yapılması idareleri Risk analiz sonuçlarını ortaya koyan raporlar Hedef 2: Afet tehlike ve risklerinin mekânsal planlama aşamasında dikkate alınması ve uygulamaların güçlendirilmesi Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade . e AFAD, KTB, A.1.2.1. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik plan ÇŞİDB Yerel Kısa Vade esaslarının belirlenmesi Güncel mekânsal planlar Yönetimler Standartların belirlenmesi AFAD, KTB, | Uygulama esasları kılavuzlarının ÇŞİDB | TOB, Yerel |hazırlanması Yönetimler A.1.2.2. Afet tehlike haritalarına uyumlu mekânsal planların yapılması ve arazi kullanım politikalarında afet risk değerlendirmelerinin gözetilmesi Orta Vade Afete duyarlı mekânsal planlar Mevzuat düzenlenmesi A.1.2.3. Afet tehlike ve risklerinin plan aşamasında dikkate alınması ve bunların plan notlarına yansıtılmasına yönelik bağlayıcı düzenleme yapılması AFAD, KTB, Yerel Yönetimler Mekânsal planlara afet tehlike ve risklerinin Kısa Vade işlenmesi Stratejik Amaç 2. Afet Risk Azaltma Politikaları ile Sürdürülebilir Kalkınma Politikalarının Bütünleştirilmesi r Hedef 1: Afet riskinin azaltılmasına yönelik yatırımların sürdürülebilir kalkınma amaçlarını kapsayacak şekilde değerlendirilmesi Sorumlu Pa Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade . a İlgili mevzuatın oluşturulması AZ.LI. Afet risklerinin azaltılmasına AFAD, SEDDK, Uzun Vade yönelik mali koruma politikalarının HMB . N Di , SBB Mali koruma mekanizmaları geliştirilmesi A2 12. Sürdürülebilir kalkı anın N , . | Fiziki yapı ve insan kaynağının etkin Uzun Vade sağlanması için temel hizmetlerin HMB Tüm kamu idareleri kullanımı devamlılığının temini ve kapasite artırımı A.2.1.3. Can ve mal kaybına sebep olabilecek eylemlere ilişkin cezai | yaptırımların uygulanması Yerel ÇŞİDB, AFAD,KTB, Yönetimler İB Afete dirençli yapılaşma Orta Vade Hedef 2: Afet riskinin azaltılmasına yönelik AR-GE faaliyetlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması Sorumlu e Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade AZ2Z.Z.I. Sektörel yatırımlar için afet risk HMB SBB, AFAD, İhtiyaç analizi doğrultusunda kaynak Orta Vade azaltmaya yönelik kaynak tahsisi yapılması KOSGEB kullanımı AFAD, AB Başkanlığı, ÇŞİDB, A.2.2.2. Afet riski azaltma ile ilgili bilimsel ETKB, Orta Vad araştırmaların desteklenmesi STB KTB,YİKOB,TOB, a vade MEB, UAB, YÖK, Afet risk azaltma projeleri TÜBİTAK, Kalkınma Ajansları Stratejik Amaç 3. Afet Risklerine İlişkin Toplumsal Direncin Artırılması Hedef 1: Afet risk azaltmaya ilişkin toplumun farkındalığının artırılması Sorumlu İlgili Eylemler | Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade Toplumda afet farkındalık düzeyinin A.3.1.1. Afet risk azaltma konusunda farkındalığın M arlması artırılmasına yönelik eğitim ve faaliyetlerin AFAD Tü m kamu , , Kısa Vade idareleri | | Katılım belgesi/ sertifikası alan personel yaygınlaştırılması Afet Müzesi'nin kurulması Mm AMR Mei | AKAD | ÇAŞR, İÖzeeskinminnryirimi | KerVak MEB,SB (farkındalık düzeyinin artması | ÇŞİDB, A.3.1.3 Açıklamalı Afet Yönetimi Terimler TDK, Türk Afet ve acil durum yönetiminde Sözlüğünün güncellenmesi AFAD Kızılay, koordinasyon ve dil birliği Kısa Vade senn g STK, YÖK, y z MEB ni Jİ A.3.1.4. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik Okullarda afet tatbikatları Orta Vade Mn AL La , MEB AFAD konuların eğitim müfredatına dâhil edilmesi M ee M Güncel eğitim müfredatı A.3.1.5. Yazılı ve görsel medyanın afet yönetiminde N yayın etiği konusunda farkındalığının artırılması AFAD o Yayın etiğine uygun afet haberleri Orta Vade A. 5.2. Stratejik Öncelik B. Afet Risklerinin Yönetilmesi için Afet Risk Yönetişimini Güçlendirmek Ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde afet risk yönetişimi tüm sektörlerde afet risk azaltma için hayati öneme sahiptir. Afet risk yönetişimi, rol ve sorumlulukları tanımlayarak kamu ve özel sektöre eyleme geçme ve afet riskine eğilme konusunda öncülük yapar, teşvik eder ve ulusal ve yerel çerçevede kanun, yönerge ve kamu politikalarının tutarlı olmasını sağlar. Stratejik Öncelik B alt başlığında 6 stratejik amaç, 6 hedef, 15 eylem yer almaktadır. Stratejik Amaç 1. Afet Türlerine İlişkin Verilerin Toplanması ve Güncelliğinin Sağlanması |Hedef 1: Afet veritabanının oluşturulması Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Eylemler B.1.1.1. Afet türlerine göre veri toplama, arşivleme, analiz, sunum ve paylaşım standartlarının belirlenmesi AFAD Tüm kamu idareleri Afet veri toplama standartları (o | Kısa Vade formları B.1.1.2. Afet ve acil durumlarla ilgili bilgi, yönetim ve karar destek sistemlerinin (AYDES, ARAS vb.) ve veritabanlarının geliştirilmesi ile güncelliğinin, AFAD Tüm kamu idareleri | Güncel ve güvenilir afet verileri doğruluğunun, tutarlılığının ve tamlığının sağlanması Kısa Vade Stratejik Amaç 2. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Erken Uyarı Sistemlerinin Geliştirilerek Yaygınlaştırılması Hedef 1: İşlevsel bir alt yapı ile desteklenmiş, anlaşılır ve kullanışlı erken uyarı sistemleri oluşturulması Sorumlu esi; Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade e STB, ÇŞİDB, ETKB, İB, B.2.LI. Erken uyarı verilerinin paylaşım esaslarının AFAD TOB, SB, UAB Fikin ve güvenli veri paylaşımı Kısa Vade belirlenmesi lat Yerel Yönetimler B.2.1.2. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik erken STR, ÇŞİDB, ETKB, İB, , uyarı, ikaz ve alarm sistemlerinin oluşturulması ve AFAD TOB. SB. UAB Erken tahliyenin sağlanması Orta Vade yaygınlaştırılması | Yerel Yönetimler | Stratejik Amaç 3. Ulusal Bütünleşik Erken Uyarı Sistemi Kurulması Hedef 1: Erken uyarı sistemleri, Haber Alma ve Yayma Sistemi, İkaz ve Alarm Sistemlerinin entegrasyonu Sorumlu | ;, ... Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade B.3.1.1 Ulusal Bütünleşik Erken Uyarı Strateji MSB, ÇŞİDB, , , Belgesi Taslağının hazırlanması AFAD TOB, SB, NDK, İB Erken Uyarı Strateji Belgesi Orta Vade B.3.1.2 Haber Alma ve Yayma Yönetmeliği Kısa Vade AFAD | Tüm kamu idareleri | İkincil mevzuat hazırlanması hazırlanması — B.3.1.3 Ulusal Bütünleşik Erken Uyarı ile ilgili düzenlemelerin yapılması AFAD | Tüm kamu idareleri Mevzuatın hazırlanması Orta Vade Stratejik Amaç 4. Sığınma gerektirecek risklere karşı sığınak yapımı gerekliliğinin benimsenmesi Hedef 1: Tehlikelere karşı halkın korunması için yerleşim merkezlerinde sığınak yapımı Sorumlu | ;, ... Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade B.4.1.1 Sığınak Strateji Belgesi Taslağının ; ÇŞIDB, MSB, M Ni , hazırlanması AFAD TOB,SB, İB, NDK Sığınak Strateji Belgesi Kısa Vade B.4.1.2 Sığınak mevzuatının hazırlanması AFAD | Tüm kamu idareleri | İkincil mevzuatın hazırlanması Orta Vade Sığınak yerlerinin imar planlarında B.4.1.3 Genel, özel ve konutlarda sığınak yapımının i AFAD), Yerel işaretlenmesi . , e ÇŞIDB e Uzun Vade gerçekleştirilmesi ve takibi Yönetimler m e Yönetmeliğin uygulanması Stratejik Amaç 5. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yasal, Yönetsel Yapı ve Mekanizmaların Güçlendirilmesi Hedef 1: Afet risklerinin azaltılmasına ilişkin mevzuatta düzenleme yapılması Sorumlu a, Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade i Güncel mevzuat Orta Vade B.5.1.1. Afet risklerinin azaltılmasına ilişkin 0 ei AB , mevzuatın gözden geçirilmesi AFAD Pa ? | Kurumlar arası yetki Yerel Yönetimler . karmaşasının giderilmesi B.5.1.2. Afet risklerinin azaltılmasına ilişkin AFAD ÇŞİDB, ETKB, İB, TOB, uygulama esaslarını içeren ikincil mevzuatın SB, UAB, Yerel İkincil mevzuat Orta Vade geliştirilmesi Yönetimler Stratejik Amaç 6. Kurumsal Kapasitenin Afet Risklerini Daha Etkin Yönetebilecek Şekilde Yapılandırılması Hedef 1: Kurumsal yapıların afet risklerini azaltmaya yönelik olarak geliştirilmesi ve koordinasyonun sağlanması Sorumlu | ;, ... Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade B.6.1.1. Merkezi yönetim ve yerel yönetimlerin STB, ÇŞİDB, stratejik planlarında afet risk azaltma stratejilerine yer ÇSGB, BIKB, IB, Stratejik planda yer alan afet risk verilmesi SBB | SBB.TOB,SB, | almaya ilişkin faaliyeti Orta Vade UAB, AFAD, Yerel aya TAŞKIN Taanyeyer Yönetimler B.6.1.2. Sektörel planlarda afet risk azaltma konusuna N . . | Sektörel planlarda yer alan afet risk (o | Orta Vade , . SBB | Tüm kamu idareleri ie . yer verilmesi azaltmaya ilişkin faaliyetler B.6.1.3, Her düzeyde afet risk azaltma için tüm sektörlerde etkili koordinasyon mekanizmalarının. Afet risk azaltma odaklı sektörel bazlı kurulması ve farklı kamu kurum kuruluşları ve ilgili N , , Orta Vade MA , AFAD | Tüm kamu idareleri | ortaklıklar paydaşlar arasında sürdürülebilir ortaklıklar inşa edilmesi 5.3. Stratejik Öncelik C. Afetlere Karşı Direnç Geliştirmek İçin Risk Azaltma Faaliyetlerine Yatırım Yapmak Toplumların afetlere dirençli hale getirilmesi ekonomik, sosyal, kültürel ve sağlık alanlarında bir dizi önlem alınmasını gerektirmektedir. Kaynak kullanımında etkinliğin sağlanması, afet risklerine karşı alınacak önlemlerde, risklerin bir bütün halinde değerlendirilmesi ve önceliklendirme yapılmasıyla mümkündür. Stratejik Öncelik C alt başlığında 5 stratejik amaç, 6 hedef, 16 eylem yer almaktadır. Stratejik Amaç 1. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yatırımlara Öncelik Verilmesi ve Yatırımların Artırılması pe 1: Afet risklerinin azaltılmasına yönelik yatırımların ve ödeneklerin genişletilmesi, finansal ve mali araçlarla teşvik edilmesi Sorumlu İLGEN Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade C.1.1.1, Afetlere karşı dirençlilik oluşturacak SBB, STB, HMB, SEDDK, Yatırım teşviki ay . , SPK, TARSIM sektörlerin belirlenmesi AFAD . Kalkınma Ajansları, AB Bilimsel arastırma Orta vade Başkanlığı, TÜBİTAK, YÖK ş fonları C.1.1.2. Olası afetlerin ekonomik etkilerinin Verilerin belirlenmesi Orta vade araştırılması AFAD Tüm kamu idareleri Ekonomik etkilerin sınıflandırılması Afet risk azaltma faaliyet/projeleri Orta Vade C.1.1.3. Kurum ve kuruluşların afet sektörüne ayrılan bütçenin afet risk azaltma faaliyetlerine/projelerine SBB Tüm kamu idareleri aktarılacak ödenek oranının belirlenmesi Bikin kaynak kullanımı Risk azaltmaya yönelik destek mekanizmalarının | Orta Vade geliştirilmesi C.1.1.4. Afet risklerinin ve afetlerin mali yükünün azaltılması amacıyla önlemlere ilişkin finansal ve mali HMB AFAD, SEDDK araçların geliştirilmesi Stratejik Amaç 2. Afet Risklerinin Azaltılmasına Yönelik Yatırımların Çevresel Etkilerinin Değerlendirilmesi Hedef 1: Yapıların afetlere dirençli, doğal, tarihi ve kültürel çevreye uyumlu tasarlanması Sorumlu |, .. Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade C.2.1.1. Yapıların afetlere dirençli ve çevreye duyarlı i İB, Yerel Imar planlarındı a risk azaltmaya Orta vade Mi MN a ) ÇŞIDB MN ilişkin yasal düzenlemeler biçimde tasarlanmasına yönelik geliştirilmesi Yönetimler C.2.1.2. Hava ve su kalitesinin bozulmasını ve çevrenin STB, TOB,IB Ni Ni N . 2. i UAB, Yerel NM . . | Orta vade zarar görmesini önleyecek şekilde alt yapı tesislerinin ÇŞIDB Yönetimler Mevcut altyapının güçlendirilmesi afetlere dirençli hale getirilmesi TÜBİTAK Stratejik Amaç 3. Afet Risk Transfer Mekanizmalarının Bütün Afet Türlerini Kapsayacak Şekilde Geliştirilmesi Hedef 1: Afet sigortasının etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması Sorumlu İLE Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade C.3.1.1. Bütün afet türlerini kapsayacak zorunlu . . sigorta mekanizmalarının geliştirilmesi SEDDK AFAD, HMB, DASK Risk Transferi Kısa vade C.3.1.2. Afetlerin işletmeler ve çiftçiler üzerindeki AFAD, TOB, SEDDK, Orta vade olumsuz etkilerini azaltmak için sigorta sisteminin HMB M Ni N TARSİM Sigortalılık oranının artırılması özendirilmesi C.3.1.3. Afet risklerinin azaltılmasına yönelik finansal ve mali araçların geliştirilmesi AFAD, SEDDK Afetlerin mali yükünün azaltılması Stratejik Amaç 4. Güvenli Yerleşim Alanlarının ve Afete Dirençli Yapılaşmanın Sağlanması Hedef 1: Planlama, çevre ve şehircilik çalışmalarında afet risklerinin azaltılmasına yönelik düzenlemelerin yapılması Sorumlu Kuruluş Eylemler İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade C.4.1.1. Önem derecesi ve öncelik sırasına göre Uzun bütün kritik yapıların afete dayanıklı hale ÇŞİDB | AFAD, Yerel Yönetimler | Afetlere dirençli yapı stoğu Vade getirilmesi ve güçlendirilmesi Afet riski yüksek bölgelerde riskli i yapı ve tesislerin belirlenmesi, C.4.1.2. Kritik alt/üst yapıların afetlere dirençli n STB, ETKB, IB, MEB, SB, | gü çlendirilmesi ve/veya yıkılarak Uzun NE Di , . , ÇŞIDB UAB, AFAD), Yerel yeniden inşaası duruma getirilmesi için teşvik desteği verilmesi Vade Yönetimler | Afete dirençli alt yapıları Stratejik Amaç 5. Afetlere Karşı Toplumsal Direnci Artırıcı Sosyo-Ekonomik Tedbirlerin Alınması Hedef 1: Geçim kaynaklarını güçlendirmeye yönelik proje ve programların sosyal güvenlik sistemine entegre edilmesi Sorumlu | ., ... Eylemler Kuruluş | İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Kalkınma plan ve politikalarıyla uyumlu sürdürülebilir kalkınmayı sağlayacak C.5.1.1. Afet direncinin artırılmasına ilişkin İB, Kalkınma programların geliştirilmesi : a amanlLLeI3 SBB . Orta Vade faaliyetlerde sürdürülebilir kalkınma amaçlarının Ajansları, Yerel lm EE : Rna Sürdürülebilir yaşam koşullarının dikkate alınması Yönetimler, STK > oluşturulmasına katkı sağlayacak projeler geliştirilmesi C.5.1.2. Özel gereksinimli grupların afet sonrası NN ŞE. EB, Özel gereksinimli grupların afet sonrası | Orta Vade ihtiyaçlarının analizi ASHB a W ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik Yönetimler, Türk hazırlıklar Kızılay Hedef 2: Geçim kaynakları ve üretken varlıkların korunmasına yönelik olarak sektörlerin üretim/tedarik zincirlerinde afetlere dirençliliğinin artırılması Sorumlu | ;, ... Eylemler Kuruluş Ilgili Kuruluşlar Çıktılar Vade C.S.2.1. İş sürekliliğinin sağlanması STB AFAD Sanayi ve ticaret sektörlerinde afetlerde | Orta Vade iş sürekliliği planları C.5.2.2. Kırsal kalkınmayı destekleyecek şekilde tarımsal ve hayvansal üretimde afet risklerinin TOB azaltıcı tedbirlerin alınması Tarımsal ve hayvansal üretime yönelik afet risklerinin azaltılması Orta Vade Üretici ve Sanayici Birlikleri TARSİM benzeri uygulamalar C.5.2.3. Turizm sektöründe afet risklerinin azaltılmasına yönelik faaliyetlerin teşvik edilmesi KTB 1B, Yerel Orta Vade MO Sektörel risk transfer mekanizmaları Yönetimler 5.4. Stratejik Öncelik D. Etkili Müdahale için Afete Hazırlığı Geliştirme ve İyileştirme, Rehabilitasyon ve Yeniden İnşaada “Öncekinden Daha İyisini Kurmak” Afetlerde müdahale için hazırlığın daha güçlendirilmesine, olaylar meydana gelmeden gerekli adımların atılmasına, afet risklerinin azaltılması çalışmalarının müdahale hazırlıkları ile bütünleştirilmesine ve etkili müdahale ile iyileştirme için tüm seviyelerde yeterli kapasitenin hazır bulundurulmasına gerek duyulmaktadır. Afet yönetiminde müdahale, iyileştirme ve afet öncesinde hazırlanması gereken yeniden inşa safhası, afet risk azaltma önlemlerini uyumlaştırması yoluyla “Yeniden Daha İyi İnşa” için bir fırsattır. Stratejik Öncelik A alt başlığında 3 stratejik amaç, 3 hedef, 9 eylem yer almaktadır. Stratejik Amaç 1. Afet Risklerinin Azaltılması için Müdahale Altyapısının Geliştirilmesi ve Etkinliğinin Artırılması Hedef 1: Etkili müdahaleye yönelik risk azaltma ve hazırlık çalışmalarının planlanması Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar | Çıktılar Vade Eylemler Afet risk azaltmaya yönelik tedbirlerin geliştirilmesi D.1.1.1. Afet risk azaltma planlarında ÇŞİDB İB, Orta Vade çevresel risklerin belirlenmesi Yerel Yönetimler | Altyapının güçlendirilmesi D.1.1.2. Toplumsal hayatın yeniden ASHRB, AFAD, inşasında iş/istihdam olanaklarının ÇSGB | Yerel Yönetimler, artırılması TESK, TOBB Afet sonrası toplumsal hayatın yeniden inşasında Kısa Vade işfistihdam olanaklarının artırılması Stratejik Amaç 2. Afet Risk Azaltmanın Afet Sonrası İyileştirme ve Rehabilitasyon Süreçlerine Dahil Edilmesi Hedef 1: İyileştirme sürecinde yeniden inşa faaliyetlerinde risk azaltmaya yönelik teknolojik alt yapının geliştirilerek sürdürülebilirliğinin sağlanması Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade İyileştirme sürecinde teknolojik alt yapının kullanıcı ihtiyaçlarına, sosyal ve UAB, KTB, | kültürel gereksinimlere, toplumsal cinsiyet | Orta Vade D.2.1.1. Sosyal ve kültürel gereksinimlerin belirlenmesi | ASHB AFAD eşitliğine uygun hale getirilmesinin sağlanması D.2.1.2. Yeniden inşa faaliyetlerinde arazi planlaması AFAD açısından insan yerleşimi için güvenli alanların ÇŞİDB Yerel imar planlarının revize edilmesi Orta Vade gipenme$i Yönetimler D.2.1.3. Yeniden inşa faaliyetlerinde bütün afet türleri Yerel için kritik tesisler ile yapılar için güvenli alanların i re Kritik tesisler ile önemli yapıların güvenli , , ÇŞİDB | Yönetimler, |, . Uzun Vade belirlenmesi AFAD bölgelere taşınması D.2.1.4. Yeniden inşa faaliyetlerinde afet risk azaltma Yerel çalışmalarına esas olmak üzere insan ve bina ÇŞİDB Me Uzun Vade . Yönetimler, | Envanter çalışması yapılması envanterinin hazırlanması AFAD Stratejik Amaç 3. Afet Risklerinin Ortaya Konulması ve Gerekli Önlemlerin Alınması Amacıyla Etkili İzleme, Değerlendirme ve Denetim Sistemlerinin Oluşturulması Hedef 1: Kurumlarda afet risklerinin azaltma çalışmalarının raporlanması Eylemler Sorumlu İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Kuruluş D.3.1.1. Rapor değerlendirme kurulları ile ilgili mevzuatta düzenleme yapılması AFAD Tüm kamu idareleri Yasal olarak rapor değerlendirme Orta Vade kurullarının oluşturulması D.3.1.2. Afet risk azaltma planlarının hazırlanması, izlenmesi, değerlendirilmesi ve kamuoyuna M , . | Afet risk azaltma planlarının Orta Vade o N , AFAD Tüm kamu idareleri ln a ma ape gayi sunulmasına yönelik mekanizmaların oluşturulması etkinliğinin ölçülebilirliği D.3.1.3. Faaliyet sonuçlarının ortak raporlanması Orta Vade AFAD Tüm kamu idareleri | Hesap verme sorumluluğu 6. AFET TÜRLERİNE GÖRE RİSK AZALTMA STRATEJİLERİ Afet türlerine göre afet risklerinin azaltılmasına yönelik stratejik amaçlar, hedef ve eylemler, alana ilişkin yapılan mevcut durum analizi, boşluk analizi, ulusal ve uluslararası ölçekte politika ve strateji belgelerinin değerlendirilmesi, türlere yönelik görev, yetki ve sorumluklara sahip kurum ve kuruluşlara uygulanan bilgi formlarının analizi sonucunda ortaya konulmuştur. Aşağıda genel çerçevesi sunulan stratejik hedef ve eylemler TARAP'ın önceliklerine göre hazırlanmış olup daha kapsamlı ve detaylı çalışmaların aynı çerçevede yürütülmesi gerekmektedir. Buna göre üzerinde strateji geliştirilen afet türleri: * Deprem e Kütle Hareketleri (Heyelan, Kaya Düşmesi, Çığ) e Sel-Taşkın e İklim Değişikliği » Kitlesel Göç » Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklar » KBRN e Orman Yangınları » Büyük Endüstriyel Kaza » Maden Kazaları ve Tasman e Tehlikeli Madde Taşımacılığı » Diğer Afetler ( kuraklık, obruk, fırtına vb. ) olarak belirlenmiştir. 6.1. Deprem Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Deprem risklerinin ülke, bölge ve yerel düzeyde daha iyi anlaşılabilmesi için birçok çalışmanın etkili ve sürdürülebilir bir şekilde yapılması gerekir. Bu çalışmalar afet risklerinin azaltma çalışmalarının temelini oluşturmaları bakımından oldukça önemlidir. Çok paydaşlı bir yaklaşım gerektiren bu çalışmaların bir bütünlük ve koordinasyon içerisinde yürütülmesi gerekir. Deprem risklerine yönelik hedefler ve eylemler UDSEP (2012-2023) ve TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, deprem afet türü özelinde belgede 7 hedef 29 eylem yer almaktadır. Sorumlu | ilgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Eylemler Kuruluş D.1.1. Türkiye'nin kabuk yapısı ve modelinin belirlenmesi yönündeki çalışmaların sürdürülebilirliğinin MTA, HGM, | Kabuk yapısının ve kabuk modelinin Uzun Vade > AFAD Bim , , sağlanması TUBİTAK belirlenmesi men | Ni KRDAE, AFAD, Va U İkemizdeki Diri Yay Zonlarındaki yerkabuğu HGM MTA, Deformasyon miktarı Uzun Vade eformasyonlarının izlen TÜBİTAK D.1.3. Deniz lerde kabuk yapısının ve deprem üreten diri MTA, AFAD, | Denizel kabuk yapısı ve denizde aktif olan Uzun Vade fayların belirlenmesi TPAO TÜBİTAK O | fayların belirlenmesi A, Hedef 2; Bölgesel ve yerel ölçekte deprem tehlike analizleri ve tehlike haritalarının geliştirilmesi | Sorumlu Kuruluş Eylemler İlgili Kuruluşlar Çıktılar AFAD, MTA, | Standartlar Yerel Kısa Vade listirilmesi Yönetimler, Kılavuzlar genşiriime$i Meslek Odaları D.2.1. İmar planına esas raporlarda deprem tehlikesi, diri , fay ve tampon bölge belirleme konusunda standartların ÇŞİDB D.2.2. Depremlerin tekrarlanma periyotlarının (paleosismoloji) belirlenmesi konusunda çalışmaların MTA AFAD, ÇŞİDB Aküf fay zonlarındaki tekrarlama Kısa Vade Mn N periyotlarının belirlenmesi yürütülmesi N in. AFAD, MTA, Sıvılaşma potansiyel haritaları Uzun D.2.3. Mekânsal planlama ölçeğinde sıvılaşma potansiyeli i Zİ i ÇŞİDB TÜBİTAK, m , Vade haritalarının hazırlanması mai Zemin büyütme potansiyeli haritaları Yerel Yönetimler D.2.4. Yerel ölçekli zemin büyütme potansiyeli i AFAD. MTA, Uzun | ÇŞİDB TÜBİTAK, A, A kan Vade haritalarının hazırlanması a Zemin büyütme potansiyeli haritaları Yerel Yönetimler D.2.5. Deprem tehlike ve risklerinin azaltılması . Kısa Vade konusunda yapılan çalışmaların mekânsal planlara ÇŞİDB AFAD Uygulama esaslarının belirlenmesi aktarılması konusunda uygulama esaslarının belirlenmesi D.2.6. Ülke, bölge ve yerel ölçekli deprem tehlike ve risk ÇŞİDB, MTA, | Deprem tehlike ve risk haritalarının Uzun i . : AFAD a N N Vade haritalarının hazırlanması esaslarının belirlenmesi Yerel Yönetimler | esaslarının belirlenmesi D.2.7. Deprem risklerinin azaltılmasına yönelik plan <ŞİDB, Risk azaltma planları hazırlama esaslarının Kısa Vade N , AFAD Valilikler, Yerel , N hazırlama esaslarının belirlenmesi De belirlenmesi Yönetimler D.2.8. Sıvılaşma açısından bölgesel ölçekte sıvılaşma ÇŞİDB, Yerel | Sıvılaşma duyarlılık haritası hazırlama Uzun duyarlılık haritalarının hazırlanması esaslarının MTA m . . Vade “ N Yönetimler esaslarının belirlenmesi belirlenmesi | Hedef 3: Deprem aktivitesinin en doğru ve en hızlı şekilde belirlenmes ve ilgili öm paydaşlara ulaştırılmasının sağlanması > i Sorumlu i a i TT Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade D.3.1. Ülke ölçeğinde deprem gözlem ağı kapasitesini tüm Yerel paydaşlarla eşgüdüm halinde nitelik ve nicelik olarak AFAD Yönetimler, Ulusal deprem gözlem ağının geliştirilmesi Uzun Vade sürekli geliştirmek ve ilişkili veri tabanlarını güncel KRDAE tutmak D.3.2. Deprem risklerinin azaltılması konusunda i AFAD, RTÜK, | Medyayı etkin kullanma konusunda eğitim Uzun Vade N CİB yn - . medyanın etkin kullanılması AA, Valilikler | verilmesi Hedef 4: Tarihi yapıların deprem güvenliklerinin belirlemesine ve güçlendiri mesine yönelik çalışmaların geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması Sorumlu |; ... Eylemler Kuruluş gi Kuruluşlar Çıktılar Vade D.4.1. Kültür mirası ve hizmet yapılarının envanterinin AFAD, ÇŞİDB çıkartılması, risk, önem ve öncelik derecelerinin KTB MEB, SB, Yerel Envanter oluşturulması Uzun Vade belirlenmesi Yönetimler Del Geleneksel yapıların depreme ve diğer tehditlere AFAD, ÇŞİDB, Tarihi yapıların ve eserlerin depreme Uzun Vade ayanıklı yapım tekniği ve malzemelerinin kayıt altına KTB MEB, SB, Yerel . , N Ma dayanıklı hale getirilmesi alınarak yasal düzenlemelerle koruma altına alınması Yönetimler D.4.3. Müze içerisinde yer alan tarihi eserlerin depreme AFAD, ÇŞİDB, Rl ai , , karşı hasar görebilirliklerini azaltmaya yönelik çalışmalar KTB MEB, SB, Yerel Müze içerisindeki eserlerin depreme karşı Uzun Vade Ma korunması yapılması Yönetimler Hedef 5: Planlama, çevre ve şehircilik çalışmalarında deprem risklerinin azaltılmasını sağlamak için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması © Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade D.S.I. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ne ilişkin AFAD ÇŞİDB, STK | Yönetmelik Uzun Vade çalışmaların sürekliliğinin ve güncelliğinin sağlanması D.5.2. Ulusal Yapı Sağlığı İzleme Merkezi; sistem ÇŞİDB, SB, Uzun Vade işleyişi, uygulama, standart belirleme, raporlama ve AFAD UAB,KTB, Yönetmelik güncelliğin sağlanması SBB, STK D.5.3. Planlama, çevre ve şehirleşme ile ilgili bütün yasal ; mevzuatın gözden geçirilerek deprem risklerinin ÇŞİDB AFAD, 1B, SB, Kanun taslağının hazırlanması Kısa Vade azaltılması ile ilgili gerekli düzenlemelerin yapılması Yerel Yönetimler D.5.4. Kentsel dönüşümün tamamlanması ve kırsal kesimin dönüşümünün sağlanması AFAD), Yerel Yönetimler Uzun Vade ÇŞİDB Kentsel ve kırsal dönüşümün sağlanması ee a Sorumlu D.6.1. Deprem mühendisliği alanında çalışan üniversitelerin katılımıyla bir konsorsiyum oluşturulması ve üniversiteler bünyesinde mevcut Deprem Mühendisliği ÇŞİDB AFAD Deprem Mühendisliği Laboratuvarları Uzun Vade Laboratuvarlarının gereksinimleri belirlenerek eksik alt yapılarının giderilmesi | Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade m , Ma N m AFAD, MEB, Pe nereli yapıların hasar görebilirlik ve risklerinin ÇŞİDB SB, Yerel Hasar görebilirlik ve risk analizleri Uzun Vade Yönetimler AFAD, UAB, D.6.3. Alt yapıların (içme suyu, kanalizasyon, petrol- MEB, SB, doğal gaz boru hatları gibi) depreme dayanıklı hale ÇŞİDB İLBANK, Alt yapıların depreme dayanıklı hale Uzun Vade getirilmesi BOTAŞ, Yerel getirilmesi Yönetimler Hedef 7: Deprem ve tsunami erken uyarı sistemleri, yapı izleme sistemlerinin geliştirilmesi ve uluslararası sistemlerle uyumlu hale getirilmesi Sorumlu |;, ... Eylemler | Kuruluş Ilgili Kuruluşlar Çıktılar Vade ETKB, UAB, D.7.1. Deprem erken uyarı sistemlerinin DSİ, ASELSAN, |... . . Kısa Vade yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi AFAD KRDAE, Yerel Güncel ve yaygın erken uyarı sistemi Yönetimler D.7.2. Tsunami erken uyarısı yapılması ve konuyla ilgili AFAD KRDAE Halkın farkındalık düzeyinin artması Uzun Vade farkındalık oluşturulması D.7.3. Tsunami tehlike ve risk modelinin oluşturulması, KRDAE AFAD Tsunami tehlike ve risk haritaları Uzun Vade haritalar yapılması ve kayıp senaryolarının geliştirilmesi Risk ve kayıp modelleri D.7.4. Deprem tehlike ve risklerini dikkate alan ve var . N m AFAD, HMB, , a olan riskleri artırmayacak ve azaltacak yönde yapılacak SBB TÜBİTAK Proje desteği Uzun Vade çalışmaların öncelikle desteklenmesi D.7.5. Yapı sağlığı izleme sistemlerinden elde edilen verilerin uluslararası standartlarda depolanarak CŞIDB, 5B, lik , a a .. . JAFAD UAB, KTB, Yaygın ve sürdürülebilir yapı izleme sistemi (| Uzun Vade yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, raporlanması ve sistemin SBB. STK sürdürülebilir hale getirilmesi 6.2. Kütle Hareketleri Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Kütlesel hareketlere bağlı tehlike ve risklerin belirlenmesi, gerek yeni planlanacak alanlarda gerekse mevcut yerleşim alanlarında bu tehlike ve riskleri azaltacak önlemlerin alınması, kişi, kurum ve kuruluşların bu konuda üstüne düşen görevleri eksiksiz yerine getirmesi, bu amaç doğrultusunda yeterli iş gücü ve finansal kaynak ayrılması önemli önceliklerden olup afetlere dirençli bir toplumun oluşturulmasında temel stratejik amaçlardandır. Kütle hareketleri risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 3 hedef 10 eylem yer almaktadır. Hedef 1 : Ülkesel, bölgesel ve yerel ölçekte kütle hareketlerine yönelik tehlikelerin ve risklerin ortaya konulması ve haritalanması Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade hası belirleneceğine yönelik usul ve esasların İDE, İB, TOB, Orta Vade gıne AFAD MTA, Yerel Standartların ortaya konulduğu mevzuat ortaya konulması Yönetimler K.H.1.2. Yerleşim alanlarında kütlesel , iB, TOB, AFAD, Jeolojik ve jeoteknik mikro bölgeleme haritaları Uzun Vade hareketlerden kaynaklanan tehlikelerin ve ÇŞIDB Yerel Yönetimler erleşime uygunluk durumlarının belirlenmesi Plana esas yerbilimsel etütleri Yy — — K.H.1.3. Kütle hareketleri tehlike haritalarının ÇSİDB. 1B. TOB, | Güncel tehlike haritaları Kısa Vade a . AFAD MTA, Yerel güncellenmesi Yönetimler N - . . AFAD ÇŞİDB, İB, TOB, Kl Kütle hareketleri risk değerlendirmesi MTA, Yerel Risk haritaları ve analizleri Orta Vade yapılması Yönetimler N . İB, TOB, AFAD, Yapılaşma öncesi önlemlerin alınması K.H.1.5. Kütle hareketlerinden kaynaklanan MTA, Yerel Orta Vade risklere ilişkin önlemlerin mekânsal planlara Yönetimler İmar planına esas jeolojik ve jeoteknik mikro yansıtılması bölgeleme haritaları Kütle hareketlerine yönelik sayısal verilerin ÇŞİDB, İB, TOB, toplanması, analiz edilmesi AFAD MTA, Yerel Uzun Vade Yönetimler CBS verilerinin etkin kullanımının sağlanması K.H.1.6. Kütle hareketleri CBS tabanlı erken uyarı sistemlerinin kurulması Hedef 2; Kütle hareketleri konusunda farkındalığın artırılması Sorumlu Hesi; Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar | Vade Yazılı ve görsel yayınlar K.H.2.1. Kütle hareketleri öncesi, sırası ve AA, CİB, MEB, YÖK, Eğitim faaliyetleri Kısa Vad sonrasında yapılması gerekenler konusunda AFAD RTÜK, Valilikler, Yerel 5 y ! .sa vade bilinçlendirme yapılması Yönetimler Farkındalık düzeyi yüksek bireyler GSB, İB, KTB, ÇEM, K.H.2.2. Hazırlık bilincinin geliştirilmesi AFAD OGM, MGM,STK, | Tatbikatlar Orta Vade Valilikler, Yerel | Yönetimler Hedef 3: Mevcut mevzuatın gözden geçirilerek görev, yetki ve sorumluluklardaki çakışmaların belirlenmesi ve ortadan kaldırılması Eylemler Sorumlu İlgili Kuruluşlar | Çıktılar Vade Kuruluş K.H.3.1. Görev, yetki ve sorumluluklardaki ÇŞİDB, İB, TOB, UAB | ... Orta Vade çakışan hususların belirlenmesi AFAD MTA, Yerel Yönetimler Güncel mevzuat K.H.3.2. Mevzuatta kurumlar arası eşgüdüm ÇŞİDB, İB, TOB, UAB Orta Vade sağlanarak dil birliğinin sağlanması AFAD | MTA, Yerel Yönetimler | Mevzuat standardizasyonu 6.3. Sel-Taşkın Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Sel-taşkın afeti öncesi, anı ve sonrasında sorumlulukları ve faaliyet alanları farklı çok sayıda kurum ve kuruluş görev almakla birlikte, risk azaltma yaklaşımı çerçevesinde birlikte ve koordineli şekilde çalışmaları sürdürmek ve bunu geliştirerek iyileştirmek gerekmektedir. Sel-taşkın risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 4 hedef 8 eylem yer almaktadır. Hedef 1. Sel-taşkın risklerinin havza bazında değerlendirilerek riskleri azaltılması|(|( Sorumlu Eylemler Kuruluş Ilgili Kuruluşlar Çıktılar Vade S.T.1.1. Havza Taşkın Yönetim ETKB, İB, SB, Taşkın ön risk değerlendirmesi, tehlike ve risk haritası ve Planların oluşturulması ve MEB, STB, KTB, | yönetim planlarının tüm havzalar için tamamlanması Kısa Vade güncellenmesi TOR AFAD, Yerel Yönetimler AB Taşkın Direktifi ve Su Çerçeve Direktifine göre değişen | şartlar dikkate alınarak yapılan düzenlemeler S.T.1.2. Ulusal Taşkın Veritabanının , Taşkın verilerinin toplanması, saklanması ve paylaşılması güncel tutulması ve Ulusal Su Bilgi ,1B, AFAD, için standartlar Orta Vade Sistemi ile entegre edilmesi TOB TUBİTAK, Yerel Yönetimler Ulusal Su Bilgi Sistemi içerisinden de taşkın verilerine ulaşılmasının sağlanması Hedef 2: Sel-taşkın konusunda farkındalığın artırılması z Sorumlu ili Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Yazılı ve görsel yayınlar S.T.2.1. Sel-taşkın öncesi, sırası ve sonrasında , Eğitim faaliyetleri Kısa Vad yapılması gerekenler konusunda bilinçlendirme TOB IB, MEB, AFAD, STK isa Vade yapılması Farkındalık düzeyi yüksek bireyler j Tatbikatlar S.T.2.2. Taşkın yönetimi ile ilgili bilimsel AFAD, ÇŞİDB, TOB, Ulusal ve uluslararası etkinlikler Uzun sos JAŞKID TOB İB, UAB, Yerel etkinliklerin düzenlenmesi MO Vade Yönetimler, STK Hedef 3. Akarsu yataklarının korunması ve sel-taşkın önlemlerinin alınması. e ii e Sorumlu İlci Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade S.T.3.1. Sel-taşkına neden olan akarsu Muhtemel taşkın alanlarının yapılaşmaya açılmaması yataklarına müdahalelerin engellenmesi TOB, AFAD, Yerel UAB, HMB, Kanalizasyon ve atık su vb. sistemlerinin ayrık olarak Yönetimler ÇŞİDB, İB projelendirilmesi Uzun Vade Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Akarsu yataklarına deşarj edilecek tüm bağlantıların uygun İLBANK standartlarda ve uygun noktalarda yapılması S.T.3.2. Akarsu havzalarının memba ve mansap kesimlerinde sel-taşkın Ağaçlandırma, sel ve heyelan kontrolü, taşkın ve rüsubat kontrolü ve risk azaltma yaklaşımı TOB AFAD, Yerel kontrolü çerçevesinde yapısal ve yapısal Yönetimler Uzun Vade olmayan gerekli tedbirlerinin alınması Hedef 4. Tahmin ve erken uyarılar için gerekli mekanizmanın oluşturulması ||| Sorumlu Kuruluş Eylemler İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade TOB AFAD Erken uyarı ve taşkın tahmini için meteorolojik, hidrolojik ve hidrolik verilerin entegrasyonu S.T.4.1. Havzalara özel taşkın tahmini ve erken uyarı için gerekli sistemlerin oluşturulması ve geliştirilmesi Orta Vade S.T.4.2. Tahmin ve erken uyarıların AFAD | AA,İB,TOB,CİB | Paylaşım konusunda usul ve esaslar ilgili kurumlarla ve kamuoyuyla Yerel Yönetimler, Orta Vade paylaşılması RTÜK | Uyarı mekanizmaları —İ 6.4. İklim Değişikliği Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler İklim değişikliği riskleri tüm canlı yaşamıyla birlikte insan yaşamını da fazlasıyla olumsuz etkileyecektir. Risklerin etkin bir şekilde yönetilebilmesi için iklim değişikliğine ilişkin risk değerlendirme mekanizmalarının geliştirilmesi ve risk analizlerinin yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bütün bu süreçlerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerine öncelik verilmesi, iklim değişikliği risklerine ilişkin bilgi, farkındalık ve bilinç düzeyinin artırılması ve iklim değişikliğine yönelik doğru bilginin üretimi ve paylaşımı için bilgi sistemlerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. İklim değişikliği risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 7 hedef 30 eylem yer almaktadır. Heder 1: Ulaştırma yapılarının iklim değişikliği risklerini azaltmak amacıyla temiz enerji kullanacak özellikte ve standartlarda yapılması Eylemler Kuruluş Kurduslar Çıktılar Vade İ.1.1. “Akıllı Ulaşım Sistemleri” uygulamalarına , Yerel Akıllı Ulaşım Sistemi kullanan ulaşım koridorları Orta Vade yönelik Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi KGM Yönetimler, yapımı TÜBİTAK Trafikteki araç yoğunluğunu azaltmak için düzenleme ve denetimler UAB, İ.1.2. “Trafik Yönetimi” uygulamalarına yönelik EGM TÜBİTAK, | Toplu taşımanın teşviki Orta Vade Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi Yerel Yönetimler | Şehir içine araba ile girilmesini azaltacak düzenlemelerin standartlaştırılması |1.1.3. Konvansiyonel demiryolu hattının , yenilenerek standartlarının yükseltilmesi, TCDD ÇŞIDB, HMB, elektrifikasyon ve sinyalizasyonunun yapılması SBB, UAB, Yeni alt yapı ve tren sistemlerin geçirilmesi Orta Vade Yeni teknoloji ve temiz enerji kullanan sistemleri İ.1.4. Limanlarda teknoloji, altyapı ve standartların geliştirilmesi, yeni limanların bu standartlara uygun SIB, 18 We iz TÜBİTAK, . a, Kısa Vade yapılması ve limanlarda yeşil liman uygulamasına UAB Yerel Yeşil enerjili limanlar geçilmesi le Yönetimler KN — ——— Yeni yapılaşan yerlerde bisiklet yolları İ.1.5. Yaya ve bisiklet yolculuklarını cazip Yerel zorunluluğunun getirilmesi seçenekler haline getirmeye yönelik standart kent Yönetimler | UAB, ÇŞİDB planlama yaklaşımlarının uygulanması Kısa Vade Eski yerleşimlerde bisikletler için düzenleme ve kanuni teşvikler getirilmesi Hedef 2: İklim değişikliği risklerinin azaltılmasına ilişkin düzenlemeler Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar İ.2.1. 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili Çıktılar Vade İmar mevzuatının iklim değişikliği riskleri yönetmeliklerin iklim değişikliği risklerinin ÇŞİDB AFAD, Yerel | çerçevesinde gözden geçirilmesi Orta Vade azaltılmasına yönelik düzenlemeleri içerecek Yönetimler | şekilde güncellenmesi İhtiyaç duyulan mevzuat düzenlemelerinin yapılması STB, HMB, İ.2.2. İklim değişikliğiyle ilgili mevzuatın iklim i TOB, UAB, değişikliği kaynaklı risklere odaklı bir şekilde ele <ŞIDB ÇEM, DSİ, | Risk azaltma odaklı düzenlemelerin mevzuatla Orta Vade alınması DKMP, MGM, | ilişkilendirilerek yapılması OGM, AFAD STB, ETKB, 1.2.3. Kurum ve kuruluşların strateji AFAD, UAB, Komisyon ve alt çalışma gruplarının kurulması dokümanlarının iklimle ilişkili risklerin ÇŞİDB ÇEM, DSİ Kısa Vade azaltılmasına odaklı olarak güncellenmesine destek DKMP, MGM, Strateji belgelerinin güncellenmesi verilmesi OGM. SYGM İ.2.4. Yenilenebilir enerji kaynaklarının STB, ÇŞİDB, Ar-Ge alanlarının ve kapsamlarının belirlenmesi geliştirilmesi, kullanılması ve enerji verimliliği ETKB TOB, Kalkınma Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi için mevzuat Orta Vade konusunda Ar-Ge desteklerine ilişkin mevzuatın Ajansları, Yerel |, Şavişına $ a , MN düzenlemesinin yapılması genişletilmesi Yönetimler ÇŞİDB, SBB N a İ.2.5. Tarım sektörünün kurumsal yapısının iklim TOB OGM, Mevzuatın güçlendirilmesi değişikliği ile mücadele esaslarını içerecek şekilde Kalkınma İlgili kurumlar ve üniversiteler ile ortak projeler ve geliştirilmesi Ajansları, Yerel | . gı Kurum . , proj Ma işbirliklerinin geliştirilmesi Yönetimler STB, ÇŞİDB, İ.2.6. Su yönetimi konusunda çalışan kuruluşların LE DSİ kurumsal ve sektörel strateji planlarında (sanayi, TOB DA , m N . e N Ni ILBANK, Stratejik planların güncellenmesi tarım, enerji, turizm, kentsel, içme suyu) iklim Mai Ee Ni p . , Türkiye Su değişikliği risklerini içerecek şekilde geliştirilmesi Enstitüsü. Yerel Yönetimler 1.2.7. Biyoteknolojinin sunduğu yeni olanakların ve mevcut genetik çeşitlilik yardımıyla bitkilerin iklim değişikliğine uyumun sağlanmasına yönelik araştırma ve uygulama faaliyetlerinin yapılması Ni Mevzuat düzenlemeleri TOB TÜBİTAK, Kısa Vade ÇŞİDB Hedef 3: İklim değişikliği risklerini azaltmak için tüm ilgili sektörlerin tehlike, T isk haritaları hazırlama bilgi altyapısının oluşturulması, geliştirilmesi, güncellenmesi ve sürdürülebilir hale getirilmesinin. sağlanması ii ÇO Sorumlu. İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade , , ÇŞİDB, AFAD, 1.3.1. İklim değişikliği tehlike ve risk haritalarının MGM STB, ETKB, CBS tabanlı tehlike ve risk haritaları Uzun Vade geliştirilmesi, güncellenmesi TOB, Yerel Yönetimler , STB, TOB, İB, 1.3.2. Meteorolojik tehlikelere ilişkin erken uyarı MGM UAB, DSİ, | Farklı afet türlerine yönelik tahmin ve erken uyarı U Vad sistemlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması MGM ,OGM, | sistemleri zun vade AFAD Hedef 4: iklim VE iklim değişikliğinin sürekli ve e güvenilir bilg alt yapısının oluşturulması ve verilerle izlenmesinin sağlanması Sorumlu İlgili Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade Eylemler /İ1.4.1. İklim verilerinin, geniş alanları temsil edebilecek ve iklim çalışmaları için ihtiyaç duyulan MGM ÇŞİDB, TOB, AFAD), | İstasyon kurulması için gereken coğrafi konumların tespiti veriyi sağlayacak şekilde güvenli, doğru ve sürekli Kısa Vade N My Yerel olarak elde edilmesini destekleyecek mevzuat le iLe N , düzenl i yapılması Yönetimler, İhtiyaç duyulan mevzuat düzenlemesi üzenlemesi yapılmas DSİ, TÜİK Usül ve esasların belirlenmesi |oO9O9O9O0(000000 Şİ Her türlü uygulama prensibi, yöntem ve süreç tasarımının İ.4.2. Çölleşme ve erozyon ile mücadele . yapılması kapsamında ulusal düzeyde ilgili kurum ve ÇEM ÇŞİDB, Orta Vade kuruluşlar tarafından yürütülen faaliyetlerin TOB, DSİ | Uygulanması izlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili izlenmesi ve değerlendirilmesi yönergeleri, iş akışlarının düzenlenmesi İzleme ve değerlendirme sistemlerinin o kurulması sonuçlarının raporlanması ve yayınlanması T ETKB,İB, 1.4.3. Yapılarda enerji verimliliğini artırmaya ÇSİDB STK AĞİR Kisa Vad yönelik veri tabanlarının oluşturulması, bütünsel TOKİ SPK | Ortak bir dilde yazılım hazırlanması .sa vade etkilerin tespit edilmesi için analizler yapılması Yerel , İN Yönetimler Yerli tohumların tespiti ve onayı İklim değişikliğinin etkileyeceği havza ve bölgelerin İ.4.4. İklim değişikliği risklerine karşı uyum amaçlı tespiti Yerli Tohum Bankası'nın geliştirilmesi TOB HMB, SBB, Orta Vade TOB, OGM vi ln N . Me Uyum için gerekli iklim değerlendirme ve projeksiyonları Yerli tohumun yetişmesi için yapılan coğrafi bölge tespitleri 1.4.5. İklim değişikliğinin etkilerini izleme ve değerlendirme, erken uyarı için ÇŞİDB, a , . projeksiyon çalışmaları altyapısının ve MGM TOB, AFAD, Verilerin Toplanması, arşivlenmesi, doğrulanması ve Orta Vade kapasitesinin oluşturulması ve artırılması DSİ, TÜİK |98Y Hedef 5: Toprakta tutulan karbon stok miktarının belirlenmesi ve artırılmasına yönelik çalışma yapılması. N Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade Altyapının araştırılması ve değerlendirilmesi DSİ, OGM, M , ne , . N Mı MN NN eN Sulama gölet ve barajların tespiti ve projelendirilmesi 1.5.1. Verimli sulama altyapısı ve yöntemlerinin Valilikler, Don . M N . TOB . Orta Vade kullanımı, geliştirilmesi ve bu yöntemlerin ortak bir Ziraat kili N ? W İşbirliği protokolleri platform sayesinde paylaşımının sağlanması Bankası, TZMOB Finansal kaynakların oluşturulması İlgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon yapılması i azi kaynaklarında otansivel ke ÇŞİDB, ileri . 1.5.2. Arazi kaynaklarında potansiyel karbon yutak OGM ÇEM, DSİ, Plan program ve projelerin yapmak/yaptırmak Orta Vade alanlarının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi TOB . Uygulamak/uygulatmak ve izlemek Hedef 6: İklim değişikliğine uyum konusunda Ar-Ge kapasitesinin geliştirilme Sorumlu İlgili T Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade ÇŞİDB, )Proje alanlarının tespiti i iu lie NE Ral SBB, TOB, Ne . 1.6.1. İklim değişikliği risklerini azaltmaya yönelik Ortak paylaşım için yazılım ve internet ortamı LA “Dİ Yerel Orta Vade altyapı oluşturacak araştırma imkânlarının TUBİTAK Yönetimler oluşturulması belirlenmesi için projelerin yapılması , Kalkınma | işbirliği protokolleri Ajansları şolrıği protokolleri HMB, Rüzgâr ve güneş enerjisi potansiyel alanların tespiti ve ETKB, iklim verilerinin elde edilmesi SBB, İ.6.2. Rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesini artırmak i EPDK, Rüzgâr ve güneş enerjisi elde edilecek arazilerin istimlak me > TEİAŞ Ni Orta Vade için gerekli altyapının oluşturulması Kalkınma | ve elde etme protokollerinin yapılması Ajansları, MGM, Rüzgâr ve güneş enerji santralleri teçhizat alımı için Yerel uygun teknolojinin araştırılması Yönetimler AFAD Erozyon tespit çalışması i N . , İklim verileri toplama, arşivleme ve değerlendirme 1.6.3. Su erozyonu haritası, toprak organik karbonu TOB, N Ni - . i çalışmaları Kısa Vade haritası, çölleşme hassasiyet haritasının ÇEM ÇŞİDB, Çölleşme tespit çalışmaları hazırlanması TUBİTAK, 3 pıt çalış TÜİK Havza değişim raporu çalışmaları 1.6.4. Endüstriyel atık yönetim planı İzleme ve denetleme için ortak kullanım yazılımı uygulamalarının sağlanması i AFAD, Kısa Vade ÇŞİDB Yerel Broşür, katalog ve eğitim dokümanlarının oluşturulması Yönetimler Geri dönüşüm tesisleri İ.6.5. İklim değişikliği alanında gerçekleştirilen AFAD, Kısa Vad çalışmaların tek bir kaynakta toplanması ve ilgili ÇŞİDB | TÜBİTAK, | İklim değişikliği platformu kurulması sa vade aydaşların erişimine olanak sağlanması YÖK Hedef 7: İklim değişikliği risklerinin azaltılması için yapılacak iş ve işlemler için finans kaynaklarının daha etkin kullanılması Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade İ.7.1. Sektörlere ve vatandaşlara enerji verimliliğini HMB, Çalıştay, seminer ve eğitimlerin verilmesi sağlamaya yönelik mevcut finans mekanizmaları ETKB KOSGEB, Kısa Vade hakkında bilgilendirme yapılması TOBB Bilgilendirme toplantılarının yapılması İ.7.2. Denizlerde rüzgâr enerjisi konusunda yol STB, UAB, ll haritası hazırlanması ve finansman modelinin ETKB EPDK, Model oluşturulmasına yönelik ortak çalışmaların Kısa Vade geliştirilmesi EÜAŞ yap (1.7.3. Kalkınma ajanslarının uyum projelerini finanse etmesi için kapasi telerinin güçlendirilmesi Valilikler, | Yerel yönetimlerin bu alanda proje yapmalarının teşviki ve destek programlarına iklim değişikliğine uyum STB Yerel Kısa Vade konularının dahil edilmesi Yönetimler | Finans kuruluşları ve kalkınma ajansları ile sanayi sektör arasında protokoller STB, SBB, | Bankalar ve kamu kuruluşları ile özel sektör arasında 1.7.4. Yenilenebilir ürün geliştirmede araştırma ETKB HMB, protokoller düzenlenmesi Kısa Vade amaçlı kamu kuruluşları için finansman KOSGEB kolaylığının sağlanması TÜBİTAK | Mevzuat düzenlemelerin yapılması 6.5. Kitlesel Göç Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Yer değiştirme ve yerleşme hareketi olarak tanımlanan “göç” kavramı insanlık tarihi boyunca her zaman gündemde olmuş, çağ açıp çağ kapatmıştır. Yüzyıllar boyunca insanlar, siyasal ve ekonomik istikrarsızlıklar, çatışmalar, savaşlar ve afetler nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kalmışlardır. Kitlesel göçün hacmi, göç ile gelen kişilerin ülkemizde kalış sürelerinin uzunluğu, geçicilikten kalıcılığa evrilen göç olgusu ülke olarak kitlesel göçlere her zaman hazırlıklı olmayı gerektirmiş, kitlesel göç risklerinin azaltılmasına yönelik politika, hedef ve uygulama stratejileri geliştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Kitlesel göç risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 6 hedef 19 eylem yer almaktadır. Hedef 1. Kitlesel göçlere ilişkin risklerin belirlenerek risk azaltma faaliyetlerinin bütüncül bir şekilde gerçekleştirilmesi Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade . . .. İ İ K.G.L.I. Kitlesel göç risklerinin GİB DB, NR AYAD, Kısa vade azaltılmasına ilişkin ulusal düzeydeki belge — Komutanlığı, | Kitlesel göç risklerinin azaltılmasına ilişkin eylem planları ve planlar arasında uyumun sağlanması EGM, İGK, | ve strateji belgelerinin takibinin sağlanması Türk Kızılay, İller İdaresi GM Kitlesel göç senaryolarının hazırlanması, senaryolara göre GİB DB, MİT,MSB | risklerin belirlenmesi, göç hacminin ölçeklendirilmesi Orta vade K.G.1.2. Farklı ölçeklerde kitlesel göç risk IB, AFAD, haritalarının hazırlanması Valilikler, Yerel | Bölgesel ve yerel ölçekteki riskler analiz edilerek risk Yönetimler | | haritalarının hazırlanması İllerde ortaya çıkabilecek toplumsal risklere ilişkin risk ASHB İl Pi , , e dal e N . h |! k kitlesel sk düz K.G.1.3. Kitlesel göçler neticesinde yerel Müdürlükleri, şahminlerinin belirlenerek kitlesel göç risk düzeyinin ölçekte oluşabilecek risklerin tespit edilmesi, İB AFAD, GİB, i risk azaltıcı tedbirler alınması Valilikler, Yerel Kitlesel göçler nedeniyle illerde gettolaşma, Yönetimler gecekondulaşma vb. risklerin belirlenmesi Orta vade — | Kitlesel göçle mücadele konusunda uluslararası DB, GİB, SG | standartlarla uyumlu yasal, yönetsel ve kurumsal Komutanlığı , | kapasitenin iyileştirilmesi . N , Jandarma JGK, K.G.LA. Kitlesel — göçler nedeni yi N GİB EGM, Kitlesel göçün kontrol altında tutulması amacıyla kaynak ve Orta vade oluşabilecek toplumsal risklerinin pe am lili! , : Valilikler, Yerel | transit ülkelerle işbirliği yapılması belirlenmesi Kari i Yönetimler, İller Idaresi GM Sığınmacılara yönelik insani mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla diğer ülkelerle işbirliği yapılması Sınır yönetimi konusunda kurumlar arası işbirliği ve DB,JGK,SG (koordinasyonu güçlendirici tedbirler alınması K.G.1.5. Kitlesel göç ile gelen kişilerin Komutanlığı, güvenliklerini sağlayacak tedbirlerin i TB, GİB, UAB, | Kitlesel göç ile mücadele kapsamında sınır kapılarında IB Ok . — NN Orta vade alınması TOB, TSK, gerekli önlemlerin alınması, sınır güvenliği ve sınır MSB, KKK, (kontrollerinin külfet paylaşımı modeliyle daha etkili hale EGM getirilmesi İB STB, GİB, Ölçülebilir kriterlere dayanan denetleme standartlarının | Orta vade K.G.1.6. Kitlesel göçlere ilişkin uluslararası AFAD, geliştirilmesi risk Oo azaltma standartlarının ulusal HMB, Sayıştay, standartlara uyarlanması ve standartların DB, TB Sığınmacılara ilişkin denetimlerinin ülke sınırında veya geliştirilmesi kaynak ülke sınırında yapılmasına ilişkin standart ve prosedürlerin geliştirilmesi Hedef 2. Kitlesel göç risklerinin azaltılmasına ilişkin konularda farkındalık sağlanması, eğitim verilmesi (| Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade Toplumun kitlesel göçlere ilişkin bilgilendirilmesi K.G.2.I. Kitlesel göçle gelen nüfusun ve ev , Yazılı ve görsel basın ile sosyal medyada toplumu sahibi toplumun, hak ve sorumluluklar ile CIB i bilinçlendirici faaliyetlerin düzenlenmesi Kısa vade AA, GİB, TRT : Magi M N . toplumsal uyum açısından bilinç ve Mevcut kitlesel göç ile gelen nüfusun toplumsal riskleri farkındalıklarının artırılması azaltacak ve ev sahibi topluma katkı sağlayacak şekilde yönetilmesinin sağlanması ÇSGB, MEB, |... vi e K.G.2.2. Kurumlarda göç ile ilgili işlemleri GİB SB, AFAD, | GÖS alanında çalışan personel için hazırlanacak eğitim N eği : X programlarına destek verilmesi yöneten ve yürüten personele kitlesel göçler EGM JGK, SG P - Orta vade konusunda kurumsal farkındalık ve kapasite Komutanlığı, mi Ni ee , ği e Merkezi idare ve yerel yönetimlerde çalışan personele geliştirme eğitimlerinin verilmesinin Valilikler, Yerel |, . N Ml re / , , pan kitlesel göçlere ilişkin eğitime destek verilmesi desteklenmesi Yönetimler Kitlesel göç ile gelebilecek kişilerin ülkede kalış Orta vade sürelerinin tahmin edilerek eğitim ihtiyacının belirlenmesi GİB, YTB, K.G.2.3. Okullarımızın kapasitesinin kitlesel Valilikler, Eğitim kurumlarının il bazında sığınmacı öğrenci göçten etkilenen nüfuslar göz önüne alarak HMB, ÇŞİDB, | karşılama kapasitesinin ölçeklendirilerek belirlenmesi güçlendirilmesi MEB Yerel Yönetimler (| Kitlesel göç ile gelebilecek kişilerin eğitim sistemine AFAD, SBB | getireceği yükün tespit edilmesi İhtiyaçlar doğrultusunda göçten yoğun olarak etkilenen illerde geçici eğitim merkezlerinin oluşturulması Hedef 3. Kurumların ve illerin kitlesel göçü karşılama kapasitesinin belirlenmesi, idari (kurumsal) kapasitenin güçlendirilmesi Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade Kitlesel göç ile gelebilecek kişilerin ülkede kalış süreleri | Orta Vade doğrultusunda istihdam olanaklarının belirlenmesi | İllerin sığınmacı işçi karşılama kapasitesinin sektör ve il K.G3.1. Kitlesel göç ile gelen kişilere İB, GİB, Göç | bazında ölçeklendirilerek belirlenmesi çalışma (Oimkânı sağlayan (o kurumların ÇSGB alan Valilikler, . . © isti kurumsal kapasitelerinin ihtiyaçlar y ve pas artırımı suretiyle yeni istihdam alanlarının - N ve : önetimler, o | oluşturulması doğrultusunda güçlendirilmesi HMB, YTB Sığınmacı kayıt dışı çalıştırılması, kaçak işyeri çalıştırma, sigortasızlık, çocuk işçiliği vb. vergi kayıp ve kaçaklarını önleyici tedbirler geliştirilmesi ği GİB Ülkenin göç kabul kapasitesinin belirlenmesi Orta Vade K.G.3.2. Ülkenin kitlesel göç karşılama ve hazır bulunurluk kapasitesinin belirlenmesi Göç kabul kapasitesi ve kapasite aşımına ilişkin ihtiyaçlar ÇSGB, SB doğrultusunda idari kapasitenin güçlendirilmesi Valilikler İB, AFAD Göç kabul kapasitesi ve yeni ihtiyaçlar doğrultusunda kurumların stratejik planlarının güncelleştirilmesine destek verilmesi Hedef 4. Ulusal ve uluslararası bazda etkin, yaygın ve şeffaf bir bütçenin oluşturulması ve fonların etkin kullanılması | Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade Sınır ötesine yönelik barınma, sağlık, gıda hizmeti K.G.4.1. Kaynak ülkelere yönelik insani yardımlarının teşvik edilmesi yardımların teşvik edilerek uluslararası AFAD DB, GİB, Türk - N nn . . Kısa vade fonların doğru yönlendirilmesi ve etkin Kızılay, STK Kaynak ülkelere yönelik insani yardımların teşvik kullanılması i , edilmesi AFAD, Türk K.G.4.2. Kaynak ülkelerde yoksulluğun Kızılay, TİKA U aslaratası boyutta finansal sek alınması, ulusal Orta vad ortadan (kaldırılması ve sürdürülebilir DB GİB, STK oyunla at yapının geliş a vâde kalkınmanın teşvik edilmesine yönelik HMB, Kamu ve uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi Özel Finans Kuruluşları Projelere zamanında finansman sağlanması ve gerçekleşmelerin yayınlanması ve denetlenmesi Kitlesel göçler ile ilgili yasal ve idari düzenlemelerin K.G.4.3. Kitlesel göçler ile ilgili risk azaltma geliştirilmesi ve uygulanması için finansal kaynak Uzun vad faaliyetlerine kaynak sağlanarak finansal SBB HMB, DB, GİB, tahsisinin yapılması un vade kaynakların etkin kullanımı ve AFAD, İB sürdürülebilirliğinin sağlanması Hassas grupların barınabileceği merkezlerinin tesis edilmesi ve işletilmesi için gerekli finansal kaynağın belirlenmesi, Avrupa Birliği'nin Türkiye ile mali külfet paylaşımında bulunmasının sağlanması K.G.4.4. Kitlesel ( göçler (neticesinde HMB, AFAD, Kitlesel göç risklerinin azaltılmasına ilişkin çalışmalara Kısa vade SBB oluşabilecek ekonomik risklerin azaltılması GİB, İB imkan sağlayacak mali kaynakların geliştirilmesi Hedef 5. Kitlesel göç ile gelen kişilerin topluma uyumunun sağlanması T pi Eylemler Karaluz Kurduşlar Çıktılar Vade K.G.S.1. Kitlesel göç ile gelen yabancıların MEB ASHB, YTB, | Zorunlu eğitim çağındaki yabancı çocukların Türk eğitim | Kısa vade dil konusunda topluma uyumlarını sağlayıcı GİB, sistemine dâhil edilmesi, Türkçe dil eğitimi verilmesi uygulama alanlarının geliştirilmesi YTB, Valilikler, STK, Halk Türkçe dil kurslarının teşvik edilmesi, meslek edindirme Eğitim faaliyetleri ile kültürel uyum ve sosyal becerilerin Merkezleri geliştirilmesine yönelik uyum kurslarının düzenlenmesi Kitlesel göçe maruz kalanlar içindeki nitelikli insan ASHB, ÇSGB, | gücünün ülkede kalması için özendirici tedbirler alınması K.G.5.2. Kitlesel göç ile gelen yabancıların GİB GSB, MEB, topluma uyumlarını sağlayıcı çalışmalar YTB, STK Sosyal, iktisadi ve kültürel haklara erişim hususunda Orta vade yapılması bilgilendirme yapılması Hedef 6. Kitlesel göçün sosyo-ekonomik, güvenlik, sağlık, eğitsel ve kültürel etkilerinin azaltılması (| L Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade SB DB, Sınır kapılarından kitlesel olarak geçiş yapan yabancıların K.G.6.1. (o Kitlesel (o göçler (o nedeniyle İB, AFAD, GİB, | sınırdaki sıcak bölgede veya kaynak ülkede acil sağlık oluşabilecek sağlık risklerinin azaltılması JGK, EGM, SG | taramalarının yapılması Komutanlığı, Türk Kızılay, | Bulaşıcı hastalık riskine ilişkin sağlık tarama, tetkik ve Kısa vade Valilikler aşılarının yapılması, bulaşıcı hastalık taşıma ve yayma riskine sahip olanların tedavi edilmeden ülkeye girişinin önlenmesi Toplu kullanım alanlarının sağlığa elverişliliğinin artırılması Sınır kapılarından kitlesel olarak geçiş yapan yabancıların sınırdaki sıcak bölgede veya kaynak ülkede acil sağlık taramalarının yapılması ve izolasyon ve/veya karantina tedbirlerinin uygulanması Ülkesine gönüllü geri dönmek isteyenler için geri dönüş| Kısa Vade programlarının geliştirilmesi DB, AFAD, Türk Kızılay, | Ulusal ve uluslararası kuruluşlarla gönüllü geri dönüşe TİKA, EGM |ilişkin projelerin geliştirilmesi K.G.6.2. Kitlesel göçle gelen kişilerin | gönüllü geri dönüşlerinin planlanması ğ GİB 6.6. Bulaşıcı ve Salgın Hastalık Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Bulaşıcı ve salgın hastalıklara karşı hazırlıklı olmak için bulaşıcı ve salgın hastalıkların kaynaklarının, yayılma yollarının, korunma yöntemlerinin ve etkin müdahale yöntem ve tekniklerinin bilinmesi ve toplum tarafından bulaşıcı ve salgın hastalık risklerinin anlaşılması gereklidir. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 4 hedef 21 eylem yer almaktadır. Hedef 1. Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklara İlişkin Tehli e ve Risklerin Belir enerek Veri Payi m ,e Kullanımının Sağlanması. : Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş Kuruluşlar Çıktılar Vade SB, TOB, TB, Online veri paylaşım sisteminin kurulması B.S.1.1. Bulaşıcı ve salgın hastalıklarla ilgili Yerel verilerin toplanarak ortak dijital haritada AFAD Yönetimler, birleştirilmesi GR B, Veri ve veri paylaşım standartlarının belirlenmesi Kurumsal verilerin toplanması P Orta vade AFAD, TOB, TÜİK, ÇŞİDB SB ÇSGB, TB, Tehlike ve risk haritaları Yerel Yönetimler B.S.1.2. Bulaşıcı ve salgın hastalıkların tehlike ve risk haritalarının hazırlanması Orta vade Hedef 2. Bulaşıcı ve Salgın Hastalık Konusunda Kurumlar Arası İşbirliğinin Sağlanarak Rol ve Sorumlulukların Belirlenmesi m Eylemler Karaluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade B.S.2.1. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerinin AFAD, TOB, Orta Vade azaltılma konusunda, bakanlık, kurum ve SB ÇSGB, IB, TÜİK, | Kurumlardan birlikte çalışmak üzere komisyonlar kuruluşların rol ve görevlerinin tanımlanması ÇŞİDB, TB, STB, | oluşturulması Valilikler, Yerel Yönetimler Ulusal hazırlıklılık planı/ları hazırlanması B.S.2.2. Salgın hastalıklara yönelik bilgi İB, Yerel paylaşımı, insan kaynağı geliştirilmesi, sB Yönetimler, TOB, | Güncel mevzuat Orta Vade i ÇŞİIDB, ÇSGB, kurumsal sorumlulukların geliştirilmesi konusunda mevzuatta düzenleme yapılması L AFAD Ni ln AFAD, ÇŞİDB, | İş birliği protokolleri B.S.2.3. Sektörler arası iş birliğinin ÇSGB, TOB, Kısa vade sağlanarak çok paydaşlı sağlık SB sorumluluğunun geliştirilmesi Yere önemle, Çalışma grupları oluşturulması B.S.2.4. Salgın Hastalıkların risklerinin azaltılması konusunda yerel yönetimlere bilgi B AFAD, > Hizmet içi Eğitimler Düzenlenmesi Orta vade desteği sağlanması S ÇŞIDB, Yere Yönetimler, İB B.S.2.5. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerinin AFAD. TOB, azaltılması, hazırlıklılık, kontrol ve müdahale : ee k da ulusal hazırlıklılık planlarının ÇSGB, İB, TÜİK, Hizmet içi Eğitimler Düzeni i, ulusal tatbikat onusunda u p SB ÇŞİDB, ÇGB, TB, içi Eğiti üzenlenmesi, ulusal tatbika uygulanması, değerlendirilmesinde eşgüdüm yapılması Orta vade e birliği seğl STB, Valilikler, ve ışbımığı Sağranması Yerel Yönetimler B.S.2.6. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerinin ; azaltılması, hazırlıklılık, kontrol ve müdahale İl hazırlıklılık planı/ları hazırlanması konusunda il planlarının hazırlanması, SB Valilikler Hizmet içi Eğitimler Düzenlenmesi Uzun vade uygulanması, değerlendirilmesinde eşgüdüm ve işbirliği sağlanması Ulusal tatbikatlara il düzeyinde katılım sağlanması —— Hedef 3. Bulaşıcı ve Salgın Hastalık Risklerini Azaltmaya Yönelik Finansman Sağlanması Eylemler Sorumlu İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Kuruluş ÇŞİDB, ÇSGB, TOB, B.S.3.1. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerini TB, Yerel Yönetimler, | Salgın hastalıkların risklerinin azaltılmasına yönelik azaltmaya yönelik kaynak sağlayacak SB IB, SBB, AFAD, proje yapılması Orta vade kurumlarla iş birliği yapılması TÜBİTAK, HMB, Kalkınma Ajansları B.S.3.2. Kurumların bulaşıcı ve salgın AFAD, SB, ÇŞİDB, | Gerekli finansmanın sağlanmasına yönelik risk oranının hastalık risklerine göre kaynak dağıtımının SBB TOB, TB, Yerel belirlenmesi Orta vade önceliklendirilmesi Yönetimler, İB a SD, AM, Armin amman ağlaması aşıların gelişi İMES e aşı O SB TÜBİTAK, TOB Orta vade kurulmasına finansal kaynak sağlanması anal yi Aşı üretim tesislerinin kurulması | AB fonl gi B.S.3.4. Salgın Hastalıkların risklerinin SB, HMB, Yerel onarının Sağlanması azaltılması için halkın, gıda yetiştiricilerinin, Yönetimler, İB A, gıda satıcı ve toptancılarının bilgilendirmesine TOB TÜBİTAK, AB Uluslararası kredilerin sağlanması Orta vade finansal kaynak sağlanması | Başkanlığı, SBB Teknik bilgi geliştirilmesi için bütçe sağlanması İl SB, STB, TOB, B.S.3.5. Bulaşıcı ve salgın hastalıkların O Kalkınma Ajansları, önlenmesine yönelik projeler yapılması ve TÜBİTAK TÜBİTAK, AB Projelerinin desteklenmesi Orta vade desteklenmesi Başkanlığı, AFAD, YOK B.S.3.6. İçme suyu şebekesinin kanalizasyon es > RR sisteminin ve temiz su depolarının yapılması SBB HMB, Yerel Bütçeye içme suyu ve kanalizasyon için kaynak Kısa vade ve işletilmesi için finansal kaynak sağlanması aktarılması Yönetimler, İB, İLBANK Hedef 4. Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklarla İlgili Teknik Kapasitenin Güçlendirilmesi ve Farkındalığın Artırılması. Sorumlu Eylemler Kuruluş Ilgili Kuruluşlar Çıktılar Vade B.S.4.1. Temiz su depolarının sağlanması için İ depo güvenlik sistemlerini kurulması, içme su şebekesi ile kanalizasyon şebekelerinin | AFAD, SB, TOB, arızası, zarar görmesi durumunda alarm/ uyarı IB ÇŞİDB, ÇSGB, TB, | Suların dezenfeksiyonu için sistemlerin kurulması Uzun vade sisteminin çalışarak hızlı müdahale ile salgın Yerel Yönetimler tehdidinin azaltılması B.S.4.2. Salgın Hastalık riskleri konusunda AFAD, DB, ÇŞİDB, farklı bölgelerde yahut sınır komşularındaki SB ÇSGB, TB, TOB,İB | İletişim ağı ve sisteminin oluşturulması Orta vad tehlikelerden ilgili kuruluşlarla operasyonel HMB, Yerel vade risk iletişiminin sağlanması Yönetimler . Sınır kontrollerinin artırılması B.S.4.3. Sınır giriş kapılarında salgın yapma : riski taşıyan insanlara karşı önlemlerin SB APAD, TOB, ÇŞİDB, K d ŞIy ş İB, TB Gerekli durumlarda karantina uygulamalarının sa vade alınması yapılması am z Sınır kontrollerinin artırılması B.S.4.4. Gümrüklerden salgın yapma riski i AFAD, SB, ÇŞİDB, taşıyan hayvan, su, gıda tohum vb. etkenlere TOB i . , Kısa vade m , IB, TB Gerekli durumlarda karantina uygulamalarının karşı önlemlerin alınması yapılması B.S.4.5. Bulaşıcı ve salgın hastalıkların MEB, AFAD, ÇSGB, önlenmesi konusunda toplumun ÇŞİDB, CİB, TOB, farkındalığının artırılması için eğitim içerik ve SB YÖK, GSB, Valilikler, Yıllık Plan hazırlanması Kısa vade planlarının hazırlanması Yerel Yönetimler B.S.4.6. Salgın hastalık riskleri konusunda i Sınır ötesi salgınlarla ilgili risk iletişim planı ve sınır ötesi tehlikeler ile ilgili kuruluşlarla SB DB, ÇŞİDB, ÇSGB, sisteminin kurulması Orta vade operasyonel risk iletişimin sağlanması TB, TOB, İB, HMB B.S.4.7. Bulaşıcı ve salgın hastalık risklerine yönelik kurumların Erken Uyarı Cevap SB Sistemlerinin entegre edilmesi TOB, İB, DB, ÇŞİDB, | Erken Uyarı Sistemlerinin Bulaşıcı ve salgın hastalık ÇSGB, TB risklerine yönelik algoritmalarının hazırlanması Orta vade 6.7. KBRN Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler KBRN olaylarının meydana gelmeden önce önlenmesi, meydana gelmesi halinde etkin bir şekilde bu olaylara müdahale edilmesi,olay sonrasında oluşabilecek zararlarının azaltılması ve iyileştirme çalışmalarının yürütülmesi ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil-asker işbirliğini içeren bütüncül bir yapıyla mümkün olmaktadır. KBRN risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 2 hedef 8 eylem yer almaktadır. Hedef 1: KBRN tehdit ve tehlikelerine yönelik risk azaltma faaliyetlerinin desteklenmesi — e Sorumlu ili Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade K.B.1.1. KBRN tehdit ve tehlikelerine yönelik risk | AFAD MSB, TOBB, ME De enel Sekreterliği, Kalitatif ve kantitatif Orta vade değerlendirme analiz metodolojileri geliştirilmesi metodolojiler K.B.1.2. KBRN Ulusal Strateji Belgeleri ve Eylem | AFAD MSB, SB, NDK, TOB Strateji belgeleri Kısa vade Planlarının Hazırlanması K.B.1.3. KBRN tehdit ve tehlikelerine yönelik AFAD | ASHB, ÇSGB, TOB, MEB, SB, YÖK, CİB, farkındalığın arttırılması Basılı ve görsel materyaller AA, RTÜK, Yerel Yönetimler, NDK, Ni Uzun vade . . Eğitim faaliyetleri İB,ÇŞİDB,TB,MSB,UAB,STB Hedef 2: KBRN risklerinin azaltılmasına yönelik kaynak planlaması ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi. e e 7 - Eylemler orum'u İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Kuruluş Güncel karar destek sistemi K.B.2.1. KBRN envanter takibinin sağlanması AFAD Jİ Valilikler Kısa vade — | K.B.2.2. KBRN tehdit ve tehlikelerine yönelik AFAD kritik sonuçlar doğuracak kaynak ve tesis planlaması ve güncel tutulması MGK Genel Sekreterliği, STB, | Kaynak ve tesis envanteri i Uzun vade GŞIDB, ETKB, TOB, SB, UAB, | rrberlik Kaynak Planlama Sistemine NDK, TENMAK, TB, MSB, | kategori oluşturulması MKE K.B.2.3. İkaz ve alarm sistemlerinin T AFAD DİB, Siren kurma ve eğitim çalısmaları Orta vade kapasitesinin artırılması MSB,ASELSAN,HAVELSAN a ve Eğilim çalışma Ma Ulusal kimyasal ve biyolojik test, K.B.2.4. Kimyasal ve biyolojik tehdit ve| TUBITAK sertifikasyonu tehlikelere | yönelik ( uluslararası (o standart SB CSİDE, TOB e İB Orta vade çalışmalarının geliştirilmesi ? ? ? ? pe laboratuvarı kurulması oo | 00O| KN kamanları ok ak AFAD | MSB,STB, TÜBİTAK, ÇŞİDB, | Geliştirilen standartlar Orta vade özelliklerinin belirlenmesi TOB, TB,İB,UAB LL. 6.8. Orman Yangınları Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Afet risklerinin azaltılması çalışmalarında, halkın yangınlardan zarar görmesini engellemek ve tabiat değerlerini korumak önemlidir. Diğer taraftan, orman yangını risklerinin azaltılması için potansiyel orman yangını tehlikelerinin özel uygulamalar ile en aza indirilmesi gereklidir. Öncelikli uygulamalar ekosistemi en az etkileyecek şekilde ve maksimum fayda sağlamaya yönelik olmalıdır. Orman yangınları risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 4 hedef 12 eylem yer almaktadır. Hedef 1: Fonksiyonel yangın yönetim planlarının ülke geneline yaygınlaştırılması Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade 0.1.1. Orman içi yerleşim yerlerinde yanıcı madde | OGM TOB, Yerel | | Fonksiyonel yönetim planlarının tamamlanması Kısa Vade uygulamaları için prensiplerin ortaya konulması ve Yönetimler, STK uygulanması 0.1.2. Tarım arazileri / orman arakesitinde yanıcı| OGM TOB, Yerel (o | Orman yangını risk azaltma tesislerin yapımı Kısa Vade madde düzenlemeleri yapılması ile anız yangınlarına Yönetimler, STK yönelik kontrol ve denetimlerin sıkılaştırılması 0.1.3. Yangın tehlikesi olan meşcere içi ve ana yol| OGM TOB, STK Yangına hassas bölgelerde bakımlar yapılması kenarlarındaki zonlarda yanıcı maddelerin azaltılması Kısa Vade | 0.1.4. Yangın tehlikesinin yüksek olduğu yerlerde | OGM TOB, STK Denetimli yakma konusunda eğitim verilmesi Kısa Vade yanıcı yoğunluğunu azaltma amacıyla kontrollü yakma yapılması Kontrollü yakma Hedef 2: Ormanların korunmasında bilişim teknolojilerinden faydalanılması ve Karar Destek Sistemlerinin geliştirilmesi © Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar | Vade 0.2.1. Ormanların koruyucu faydaları ve çevresel MEB, GSB, CİB, | Yayın araçlarıyla toplumun bilinçlendirilmesi işlevleri konusunda toplumun bilinçlendirilmesi DİB, Valilikler, OGM TRT, RTÜK, Uyarı levhaları hazırlanması Kısa Vade Yerel Yönetimler, STK 0.2.2. Orman yangınları konusunda AR-GE destekli OGM | AFAD, TOB, STK | Karar destek sistemlerinin geliştirilmesi ove| Kısa Vade bilişim altyapısının geliştirilmesi entegrasyonu 0.2.3. Yangın şiddeti, yanıcı madde tüketimi ve| OGM TOB, STK Davranış modeli, hava halleri, topografya ve yanıcı| Kısa Vade | yayılma oranı tahminlerinin yapılması madde özelliklerinin dikkate alınması 0.2.4. Orman yangınlarına karşı erken uyarı| OGM TOB, Yerel Kısa Vade sistemlerinin geliştirilmesi Yönetimler, Uzaktan algılama projelerinin geliştirilmesi TÜBİTAK, STK L Hedef 3: Orman yangınlarının önlenmesine yönelik tedbirlerin artırılması, müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi ve gönüllülük sisteminin geliştirilmesi RR Sorumlu İlgili Eylemler Kuruluş | Kuruluşlar Çıktılar Vade İnce yanıcı maddelerin bertarafı 0.3.1. Orman yangınlarının başlamasının ve Ormanlardaki yanıcı materyalin azaltılması yayılmasının engellenmesine yönelik tedbirlerin TOB, Su kaynaklarının planlanması . AL Kısa Vade alınması AFAD, | Yangın emniyet yol ve şeritlerinin yapımı ve bakımının OGM STK gerçekleştirilmesi 0.3.2. Orman yangınlarına ilk müdahale süresinin) OGM | TOB,Yerel | Alt yapı ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi İN Kısa Vade kısaltılması Yönetimler, STK Hedef 4: Orman yangınlarına karşı mücadele ve kapasite artırımı için uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi | Sorumlu | İlgili Kuruluş | Kuruluşlar TOB | AFAD, DB | İşbirliği anlaşmaları Vade Eylemler çıktılar 0.4.1. Ulusal kapasiteyi aşan yangınlarla mücadele için Orta Vade ikili işbirliği anlaşmaları yapılmasının imkanlarının araştırılması | 0.4.2. Yangınlarla mücadele eğitim programları için) TOB | AFAD, DB | Uluslararası fonlar bulunması uluslararası fonların incelenmesi LL Orta Vade 6.9. Büyük Endüstriyel Kaza Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Büyük endüstriyel kazalara karşı hazırlıklı olmak için, büyük endüstriyel kaza risklerini anlamak gerekir. Büyük endüstriyel kaza risklerinin azaltılmasına yönelik çalışmalarda bulunan personellerin aynı terminoloji altyapısına sahip olmaları, olaylara müdahaleden olay öncesi koruyucu önlemlerin alınmasına kadar farklı kurumlarda olsalar bile, aynı dili konuşuyor olmaları, doğru hamlelerde bulunulmasını sağlayacaktır. Büyük endüstriyel kaza risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 2 hedef 5 eylem yer almaktadır. Hedef 1: Kurumlar arasında BEK”e ilgili veri ve bilgi paylaşımının sağlanması ; ii e Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Eylemler Veri paylaşım düzeylerinin belirlenmesi SB, STB, ÇSGB, AFAD, BEKRA''da yer alan sanayi Veri güvenliği yöntemlerinin belirlenmesi Kısa vade kuruluşları ve illerin yerel B.E.1.1. BEK”le ilgili kurumlar arası güvenli veri paylaşımına yönelik altyapının ÇŞİDB güçlendirilmesi yönetimleri TB, ÇSGB, AF | B.E.1.2. BEKRA bildirim sistemi ÇŞİDB STR OSB bii sayi Güncel BEKRA programı Kısa vade altyapısının güncelliğinin sağlanması kuruluşları — B.E.1.3. BEK uygulamasında kullanılacak ÇSGB, STB, SB , BEK e : Mi : mevzuatına tabii sanayi Milli BEK yazılımı yerli yazılımların üretilmesi ve Orta vade AFAD | kuruluşları, BEKRA'da yer alan sanayi kuruluşları ve illerin yerel | BEK yerli yazılım eğitimleri yönetimleri yaygınlaştırılması Hedef 2: BEK ilgili kurumlar arası koordinasyonun sağlanması || Eylemler Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar B.E.2.1. BEK”le ilgili uygulama ve mevzuat Mevzuat çalışmaları çalışmalarına yönelik komisyon kurulması ÇSGB ÇŞIDB, AFAD ve teknik rapor hazırlanması Kısa vade Teknik raporlar | — B.E.2.2. BEK”le ilgili AR-GE çalışmalarının yapılması ve desteklenmesi STB, ÇSGB, AFAD, BEK ÇŞİDB mevzuatına tabii sanayi kuruluşları Orta vade Finansal kaynak sağlanması K A 6.10. Maden Kazaları ve Tasman Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler Madencilik; üretiminin her aşaması çok riskli olan, yatırımın geri dönüş sürecinin çok uzun olduğu, üretim alanı seçim şansının olmadığı, bulunduğu yerde işletilmesi zorunlu olan, istihdam ve katma değer yaratan emeğin yoğun olduğu, durdurulduğunda yeniden üretime alınması büyük maliyetlere yol açtığı bir sektördür. Maden kazaları risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 3 hedef 18 eylem yer almaktadır. Hedef V Kazalara yol açan risk etmenleri ni izlenmesi vey terli Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Personel takibinin yapılması M.1.1. Personel takip izleme sisteminin . , Orta Vade geliştirilmesi ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, HMB, AFAD, TKİ | Haberleşme sistemlerinin kurulup geliştirilmesi M.1.2. Erken uyarı sistemlerinin | Bölgesel risklerin işletmelere bildirilmesi Kısa Vade yaygınlaştırılması ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, HMB, AFAD, TKI Ekipmanların bakım ve onarımı N , i ni Kısa Vade M.1.3. Acil durum planlaması ÇSGB ÇŞIDB, ETKB, AFAD Tatbikatlar M.1.4. Kişisel koruyucu ve donanım ÇSGB ÇŞİIDB, ETKB, HMB, AFAD, TKİ, Standartlar Kısa Vade kullanımının yaygınlaştırılması Meslek odaları M.1.5. Çalışma yerinin, çalışanların . , iş sağı ein venliğinin güvenlik ve sağlığına zarar gelmeyecek ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, HMB,TKI, Meslek yaygınlaş Kısa Vade şekilde yapabilmesinin sağlanması, odaları işletilmesi ve bakımlarının yapılması Uygulama standartları geliştirilmesi Kurtarma istasyonlarının fizibilite etütleri M.1.6. Bir tehlike anında uygun kaçış ve ei Kısa Vade kurtarma araçlarının bulundurulması, ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, - AFAD Kaynak ihtiyacı bakımının yapılması Kaçış yol haritaları M.1.7. Standartlara uygun malzeme ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, AFAD Tüm araç, gereç ve cihazların Kısa Vade kullanımının sağlanması standardizasyonu M.1.8. Maden tesislerinin envanterinin ÇŞİDB ETKB, AFAD Kaynak planlaması Orta Vade oluşturulması Hedef 2: Maden kazalarında riskleri azaltacak kaynakların etkin kullanılması ve alternatif finansman kaynaklarının oluşturulması Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade M.2.1. Madencilikle ilgili afet risk azaltıcı . kaynak oluşturulması ÇSGB ÇŞİDB, ETKB, HMB, AFAD, TKİ | Risk azaltıcı tedbir maliyetleri tabloları Orta Vade M.2.2. Risk azaltıcı eylemlerin SAYIŞTAY ÇŞİDB, ETKB, HMB Harcamaların kontrolü Orta Vade gerçekleştirilmesi konusunda denetim Sigortalanan işletmeler M.2.3. Maden işletmelerinde sigorta i ” değerlerinin oluşturularak, alınan tedbirlere SEDDK ÇŞIDB, ETKB, HMB, AFAD, TKİ, Sigorta primlerindeki düşüş Orta Vade E Ş ÇSGB karşılık prim oranlarının düşürülmesi M.2.4. Maden sahalarının kamu eliyle MAPEG ÇSGB, ÇŞİDB, ETKB, HMB, Orta Vade değerlemesinin yapılması AFAD Ulusal değerleme çalışmaları , Rezervlerin değerlendirilmesi M.2.5. Etkin Maden borsasının kurulması ETKB ÇSGB, ÇŞİDB, HMB, AFAD, TKİ | Borsa çalışmaları Uzun Vade Hedef 3: Maden işletmelerinde teknolojinin yenilenmesi ve teknik kapasitenin artırılması ve düzenleme yapılması e Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade İT Ekipman standardizasyonu M.3.1, Madenlerde kullanılan cihazların ÇSGB, ÇŞİDB, HMB, AFAD, TKİ (| Teşvik programları uygulamaları Ora Vad üretiminde yerli sanayi kuruluşlarının| ETKB , a vade nde Maden yan sanayi gereksinimi özendirilmesi İhtiyaç analizi ANN, M.3.2. Kapalı ve açık madencilikte . “ İ Uzaktan izleme ve erken uyarı sistemi Orta Vade uzaktan izleme, (ölçme ve kontrol ETKB ÇSGB, ÇŞİDB, HMB, AFAD), TKİ â sistemleri çalışmalarının desteklenmesi M.3.3. Havza madenciliğinin korunmasına a yönelik tedbirler alınması ETKB | ÇŞİDB,ÇSGB,HMB, AFAD, Tki | Maden havzalarının uydu üzerinden o | Orta Vade kontrollerin yapılması | e Man ip ÇŞİDB, ETKB, HMB, SGK, , Kısa Vade M.3.4. İstatiksel verilerin güncel tutulması | ÇSGB AFAD.TKİ Veri bankasi ÇSGB M.3.5. Maden Yönetmeliği ile uyumlu ÇŞİDB, ETKB, AFAD, TKİ İkincil mevzuat Kısa Vade uygulama yönergelerinin hazırlanması 6.11. Tehlikeli Madde Taşımacılığı Risklerine Yönelik Hedef ve Eylemler | Tehlikeli maddelerin taşınmasındaki olası kazalarda çevreye ve insana olan zararlarının önlenmesi noktasında etkin afet risk yönetimi planlamaları oldukça önemlidir. Planlamaların doğru şekilde kurgulanmasında ilgili kurumlar arası işbirliği ve koordinasyonun yanı sıra kurumların kendi mevzuatlarının etkili ve hızlı mücadeleye elverişli konuma getirilmelerine yönelik mevzuat değişiklikleri her zaman güncelliğini koruyacaktır. Tehlikeli madde taşımacılığı risklerine yönelik hedefler ve eylemler TARAP belgesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerine getirilecek olup, bu afet türü özelinde belgede 4 hedef 11 eylem yer almaktadır. Hedef : Teknik kapasitenin artırılarak olası risklerin azaltılması ; Sorumlu Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Ti Denizlerde kaza sonrası deniz kirliliğine neden olabilecek tehlikeli maddelerin bertarafına/ ÇŞİDB, AFAD, İB, SG Orta Vade azaltılmasına yönelik kullanılacak malzemelerin UAB Yenilenmiş müdahale ekipmanları ler 2 Ni o - Komutanlığı, STB, TSE çeşitliliğinin ve güncelliğinin sağlanması T.1.2. Karayollarında meydana gelmesi lerin malda kaymeİiinin arılı ÇŞİDB | İB,UAB,TENMAK | Güçlü itfaiye müdahale kapasitesi Orta Vade i Hedef 2: Tehlikeli madde olaylarının bildirilmesi ve raporlanması (© Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade Eylemler T.2.1. ADR kapsamında oluşan karayolu , . olaylarının mevzuat çerçevesinde raporlanması AFAD, ÇŞIDB, IB, SB, Mevz Kısa Vade ve güncelliğinin sağlanması VAB TENMAK evzuat çalışmaları — T.2.2. RID kapsamında oluşan demir yolu olaylarının mevzuat çerçevesinde raporlanması UAB AFAD, ÇŞIDB, 1B, SB, Mevzuat çalışmaları Kısa Vade N e TENMAK ve güncelliğinin sağlanması T.2.3. IMDG Kod kapsamında oluşan deniz yolu olaylarının mevzuat çerçevesinde raporlanması i i ve güncelliğinin sağlanması UAB ATAD, SD 2, SB, Mevzuat çalışmaları Kısa Vade İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade ——i— - — Sorumlu Eylemler Kuruluş T.3.1. Tehlikeli maddelerin karayolu ile Karayolu kazaları acil müdahale planı taşınmasında meydana gelebilecek kazalar için UAB ÇŞİDB, İB, SB, AFAD i P Kısa Vade TAMP ile uyumlu olay türü acil müdahale ii planının hazırlanması T.3.2. Tehlikeli maddelerin demiryolu ile taşınmasında meydana gelebilecek kazalar için UAB ÇŞİDB, İB, SB, AFAD Demiryolu kazaları acil müdahale planı Kısa Vade TAMP ile uyumlu olay türü acil müdahale 2 planının hazırlanması li — T.3.3. Deniz kirliliğine sebep olabilecek kazalara i ilişkin 5312 sayılı Kanun kapsamında ÇSİDB UAB,İB, SB, AFAD, | Güncel ulusal acil müdahale planı Kısa Vade hazırlanmış olan ulusal acil müdahale planının TENMAK ihtiyaçlar doğrultusunda güncellenmesi Hedef 4: Denetim altyapısının güçlendirilmesi Sorumlu NE ni NN Eylemler Kuruluş İlgili Kuruluşlar Çıktılar Vade | T. 1 P ili .. , : 4.1, İlgili alan tecrübesine sahip kurum ve Kısa Vade kuruluşlarda uzman denetçi sayısının artırılması UAB Tüm kamu idareleri (| Denetçi sayısındaki artış İT.4.2. Yetkili denetçi kuruluşların tanımlanması T M £ çalışmal J Kısa Vad ve mevzuatta etkili yaptırımlara yer verilmesi UAB STB, TB ovzual çatışmaları sa vade .4.3. Yapıl imlerin sürekliliğini T.4.3. Yapılan denetimlerin sürekliliğinin Orta Vade sağlanması amacına yönelik denetim planı bilgi UAB Tüm kamu idareleri sistemi oluşturulması Denetim planı bilgi sistemi 7. İZLEME VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ Planın izleme ve değerlendirme süreci, izleme ve değerlendirme olmak üzere iki bölümde yapılacaktır; izleme her altı ayda bir eylemlerin izleme tablosu doldurularak, değerlendirme ise yılda bir defa yapılacaktır. Plandaki eylemlerin izleme ve değerlendirilmesinin yapılması için AFAD bünyesinde bir yazılım oluşturulmuştur. Bu yazılım risk azaltma planının etkililiğini sağlamak için karar vericilere planlarla ilgili durumun gösterilmesi amacıyla kullanılacaktır. Yazılım sayesinde plandaki sorumlu ve ilgili kuruluşlar, şifreleriyle yazılıma giriş yapacak, eylemleri web üzerinden çevrimiçi olarak takip edecek ve eylemlerle ilgili istenen verileri/bilgileri yazılıma girebilecektir. AFAD tarafından plandaki paydaşlar yazılım ve yazılımın kullanımı hakkında bilgilendirecektir. İzleme ve değerlendirme yöntem ve uygulama çalışmaları detaylı şekilde aşağıda anlatılmıştır. 7.1. İzleme Süreci * Planın izlenmesi, planda yer alan her eylem bazında, eylemden/eylemlerden sorumlu kurumun koordinasyonunda ilgili kuruluşlarla, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren, 6 (altı) aylık periyodu içerisine alacak şekilde gerçekleştirilir. * Eylemlerdeki sorumlu kurum, sorumlu olduğu her eylem için “Eylem İzleme Tablosu” nu doldurarak izleme raporunu oluşturur. * Eylemizleme tablolarının altı aylık periyot içerisinde eylemin uygulanması ile ilgili durumu, gerçekleştirilen faaliyetleri, eylemin tamamlanma yüzdesini, gelecek altı ayda yapılması planlanan faaliyetleri içermesi esastır. * Tamamlanması için süre öngörülemeyen sürekli nitelikteki eylemler de dâhil olmak üzere planda bulunan bütün eylemler izleme sürecine tabidir. * Eylemleilgili ilk eylem izleme tablosu, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren, başlangıçtaki mevcut durumu ortaya koyacak biçimde düzenlenir. * Eylem tamamlandığında son defa eylem izleme tablosu doldurulur. * Altı aylık periyodun sonunda AFAD eylemden/eylemlerden sorumlu kurumlardan resmi yazı ile “Eylem İzleme Tablosu” nu doldurmasını talep eder ve 30 (otuz) gün içerisinde “Eylem İzleme Tabloları” ndan oluşan izleme raporu, eylemden/eylemlerden sorumlu kurum tarafından AFAD'a gönderilir. * AFAD'ta bulunan TARAP Sekretaryası, gelen izleme raporlarının bir araya getirilmesi ile rapor oluşturur. * Plan yürürlükte olduğu sürece planın izlenmesi devam eder. Tablo 2: Eylem İzleme Tablosu Plan İzleme Dönemi Eylem Numarası Eylem Sorumlu Kurum İlgili Kuruluşlar 1 () Başlamadı Eylemin Durumu 2 () Devam ediyor 3 ( ) Tamamlandı Eylemin Tamamlanma Yüzdesi* Eylemle İlgili Gerçekleştirilen Faaliyetler Eylemle İlgili Yapılması Planlanan Faaliyetler Eylemin Başlangıcındaki Mevcut Durum”** * Eylemin tamamlanma yüzdesi yazılmalıdır. ** Planın yürürlüğe girmesinden sonra eylem izleme tablosu ilk kez doldurulduğunda bilgi girilmelidir. Ardından gelen izleme dönemlerinde boş bırakılmalıdır. 7.2. Değerlendirme Süreci * Planın değerlendirilmesi, planda yer alan her eylem bazında, eylemden sorumlu kurumun koordinasyonunda ilgili kuruluşlarla birlikte, planın yürürlüğe girmesini takip eden aydan itibaren 12 (on iki) aylık periyot içerisine alacak şekilde gerçekleştirilir. * Eylemlerdeki sorumlu kurum, sorumlu olduğu her eylem için “Eylem Değerlendirme Tablosu”nu doldurarak değerlendirme raporunu oluşturur. * Eylem değerlendirme tablolarının on iki aylık periyot içerisinde eylemin afet riskinin azaltılmasına etkisini, devam eden eylemle ilgili olmak kaydıyla yapılmasına ihtiyaç duyulan/yapılması tavsiye edilen yeni eylem önerilerini, eylemin uygulanması sırasında varsa karşılaşılan zorlukları, varsa başka afet risklerinin artmasına/azalmasına neden olup olmadığını ve eylemin başlatılması, sürdürülmesi ve/veya tamamlanması için ihtiyaç duyulan kaynakları, bu kaynaklarla ilgili ayrıntılı bilgiyi içermesi esastır. * Tamamlanması için süre öngörülemeyen sürekli nitelikteki eylemler de dahil olmak üzere planda bulunan bütün eylemler değerlendirme sürecine tabidir. * Eylem tamamlandığında son defa eylem değerlendirme tablosu doldurulur. Eylemle istenilen neticeye ulaşılıp ulaşılmadığı, tamamlanan eylem sonucunda eylemle ilgili olmak kaydıyla yapılmasına ihtiyaç duyulan/yapılması tavsiye edilen yeni eylem önerileri tabloya işlenir. * Oniki aylık periyodun sonunda AFAD eylemden/eylemlerden sorumlu kurumlardan resmi yazı ile “Eylem Değerlendirme Tablosu”nu doldurmasını talep eder ve 60 (altmış) gün içerisinde değerlendirme raporu, eylemden/eylemlerden sorumlu kurum tarafından AFAD'a gönderilir. * TARAP grubu, daha önce iletilen 2 (iki) adet konsolide plan izleme raporu ve | (bir) adet konsolide değerlendirme raporu üzerine düzenlenen toplantıda TARAP'ın durumunu değerlendirir. Bu değerlendirme ile, afet risk azaltma eylemleri sayesinde afet riskinin ne ölçüde azaltıldığı, afet türleri açısından afet risk değerlendirmeleri de göz önüne alınarak afet riskinin azaltılmasında istenilen noktaya gelinip gelinmediği ve eylemler nedeniyle afet risklerinin oluşmasına/artmasına sebep olunup olunmadığı ortaya konur. * Plan yürürlükte olduğu sürece planın değerlendirilmesi devam eder. Tablo 3: Eylem Değerlendirme Tablosu Plan Değerlendirme Dönemi Eylem Numarası Eylem Sorumlu Kurum Kk —— İlgili Kuruluşlar Eylemin Afet Riskinin Azaltılmasına Etkisi > İ |. . 5 . . Devam Eden Eylemle İlgili Yeni Eylem Önerileri* Eylemin Uygulanması Sırasında Karşılaşılan Zorluklar”** Eylemin Başka Afet Risklerinin Artmasına/ Azalmasına Etkisi*** Eylemin Başlatılması, Sürdürülmesi ve/ve ya Tamamlanması İçin İhtiyaç Duyulan Kaynaklar**** il —7 Tamamlanan Eylemin Afet Riskinin Azaltılmasına Katkısı ve Tamamlanan Eylemle İlgili Yeni Eylem Önerileri***** * Öneri bulunması durumunda doldurulacaktır. ** Eylemin uygulanması sırasında karşılaşılan zorluk varsa yazılmalıdır, yoksa boş bırakılmalıdır. *** Eylemin başka afet risklerinin artmasına/azalmasına etkisi olduğuna dair bilgi varsa yazılmalı ve ayrıntılandırılmalıdır. Bilgi bulunmuyorsa boş bırakılmalıdır. **** Lütfen ayrıntılandırınız. ***** Eylem tamamlandığında doldurulacaktır.