6 Eylül 2023 ÇARŞAMBA Resmi Gazete Sayı : 32301 (Mükerrer) CUMHURBAŞKANI KARARI Karar Sayısı: 7597 Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ekli “Orta Vadeli Program (2024-2026)”ın onaylanmasına, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16 ncı maddesi gereğince karar verilmiştir. 6 Eylül 2023 Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI ORTA VADELİ PROGRAM 2024-2026 EYLÜL 2023 İÇİNDEKİLER GİRİŞ I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi II. TEMEL AMAÇLAR III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi 7. Afet Yönetimi 8. Yeşil Dönüşüm 9. Dijital Dönüşüm 10. İş ve Yatırım Ortamı 11. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar EK 1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler EK 2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2024-2026) Ödenek Teklif Tavanları EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler İÇİNDEKİLER GİRİŞ I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi II. TEMEL AMAÇLAR III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR 1. Büyüme 2. İstihdam 3. Fiyat İstikrarı 4. Ödemeler Dengesi 5. Finansal İstikrar 6. Kamu Maliyesi 7. Afet Yönetimi 8. Yeşil Dönüşüm 9. Dijital Dönüşüm 10. İş ve Yatırım Ortamı 11. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar EK 1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler EK 2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2024-2026) Ödenek Teklif Tavanları EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler 1 1 GİRİŞ Merkezi yönetim bütçesi hazırlık sürecini başlatan Orta Vadeli Program1 (OVP), makro politikaları, ilkeleri, hedef ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükleri, gelecek üç yıla ilişkin toplam gelir ve gider tahminlerini, bütçe dengesi ve borçlanma durumu ile kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını içeren temel politika dokümanıdır. Her sene Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca üç yıllık bir perspektif ile hazırlanan OVP, Cumhurbaşkanı Kararıyla resmileşmektedir. Program dönemi boyunca, kamu kurumlarının bütçelerinin hazırlanmasında, yasal ve idari düzenlemelerin gerçekleştirilmesinde, karar alma ve uygulama süreçlerinde OVP’de yer verilen amaç ve önceliklerle tam uyum sağlanması esastır. OVP’de küresel, bölgesel ve ulusal ekonomideki gelişmeler analiz edilmekte, bu analizler çerçevesinde belirlenen makroekonomik hedefler ile ekonomik ve sosyal alanlarda izlenecek politikalar kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Bu yönüyle OVP, gerek kamu kesimi gerekse özel kesim için öngörülebilirliği artıran bir yol haritası niteliği taşımaktadır. OVP (2024-2026), hazırlanmakta olan On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028)’nın genel çerçevesiyle uyumlu olarak, makroekonomik ve finansal istikrarı güçlendirmeyi, yüksek katma değerli üretimi teşvik etmeyi, yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla verimlilik ve ihracat artışı yoluyla büyümeyi ve cari işlemler dengesinde kalıcı iyileşme sağlamayı, enflasyonu orta vadede tek haneye düşürmeyi, iş ve yatırım ortamını iyileştirmeyi ve afetlerle etkin mücadele ederken mali disiplini korumayı esas alan politika zeminini tesis etmeyi amaçlamaktadır. OVP’de yer alan öncelikli politikalara yönelik Programın ilk yılında uygulanacak somut tedbirlere ayrıntılı olarak 2024 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında yer verilecektir. 1 Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Plan 20.05.2021 tarihli ve 7319 sayılı Kanunla 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yapılan değişiklikle Orta Vadeli Program adı altında birleştirilmiştir. 2 2 I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER A. DÜNYA EKONOMİSİ Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün Mayıs 2023 itibarıyla Covid-19 salgınını “küresel sağlık acil durumu” tanımlamasından çıkarmasıyla birlikte dünya ekonomisinde ağır tahribat oluşturan salgın ve gecikmeli etkileri “küresel tehdit” özelliğini yitirmiştir. Son dönemde virüsün yeni varyantları ortaya çıksa da bu gelişme henüz pandemi seviyesinde bir riske işaret etmemektedir. 2022 yılı Şubat ayında başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ise, yol açtığı kayıplar ve göç sorunlarının yanı sıra gıda ve enerji fiyatları kanalıyla ciddi hasarlar verdiği küresel ekonomi üzerinde tehdit olmaya devam etmektedir. Söz konusu durum, küresel ekonomi üzerindeki riskler arasında jeopolitik sorunları ön plana çıkarmaktadır. Bununla birlikte, salgın ve savaşa rağmen alınan önlemler ve teşviklerle birlikte makroihtiyati politikalar küresel ekonominin beklenenden daha kısa sürede toparlanmasında etkili olmuştur. Tedarik zincirlerindeki aksaklıklar büyük ölçüde iyileşmiş, navlun maliyetleri ile tedarik süreleri salgın öncesi dönemlere oldukça yakınsamıştır. Türkiye öncülüğünde uygulamaya konulan Karadeniz Tahıl Koridoru diplomasisi gibi jeopolitik tansiyonu düşürmeyi ve az gelişmiş ülkelere gıda sevkiyatını amaçlayan uluslararası girişimler ise olumlu sonuçlar vermiştir. Jeopolitik gerilimlerin ve ticarette korumacılık eğilimlerinin sürmesi uluslararası ekonomik ilişkilerin karmaşıklaşmasını beraberinde getirmekte, küresel ekonomi çok kutuplu bir düzene doğru evrilmektedir. Ülkeler ve bölgelerarası yeni ticareti ve siyasi iş birlikleri ortaya çıkmakta, dost ve müttefik ülkelerden tedarik (friend-shoring) ve yakın ülkelerden tedarik (near-shoring) yaklaşımları daha fazla benimsenmektedir. Son dönemde küresel ölçekte en önemli ekonomik sorun olarak öne çıkan enflasyon, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enerji başta olmak üzere emtia fiyatları nedeniyle düşüş eğilimini sürdürmekle birlikte hala yüksek seviyelerini korumaktadır. Çekirdek göstergelerdeki katılık küresel enflasyonda düşüş eğiliminin önümüzdeki dönemde hız kesebileceğine işaret etmektedir. Bu dönemde küresel düzeyde enflasyonla mücadelede ülkeler arası ayrışmalar izlenmekte, özellikle gelişmiş ülkelerin, politika faizlerinde sert artış kararlarıyla enflasyonu dizginlemeye çalıştıkları gözlenmektedir. Dirençli hale gelen enflasyona eşlik eden finansal koşulların sıkılaşmasıyla, başta ABD olmak üzere gelişmiş ekonomilerde bankacılık sektörü zorluklar yaşamıştır. Gelişmiş ekonomilerdeki yüksek faiz oranları ve kredi koşullarının sıkılaşması, artan finansal kısıtlamalar, yüksek borç yüküne sahip hanehalkları ve ülkeler için daha yüksek borçlanma maliyetleri doğurmuştur. Finansal koşullardaki sıkılaşmaya ve kronikleşen sorunlara rağmen, 2023 yılının ilk yarısında küresel iktisadi faaliyet ılımlı görünümünü korumuştur. Bu dönemde özellikle gelişmiş ülkelerdeki hizmetler sektöründeki olumlu ayrışma dikkat çekmiştir. Bu gelişmede, sosyal hareketliliğin salgın öncesine dönmesiyle hizmet sektörlerinde görülen iyileşmeler belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, para politikalarının imalat sanayii üzerindeki sınırlayıcı etkileri gelişmiş ülkelerde daha belirgin olarak gözlenmeye başlanmıştır. Bu ülkelerde İmalat Sanayii Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) yılın ikinci yarısında kayda değer bir düşüşle salgın sonrası en düşük düzeyine gerilemiştir. Özellikle gelişmiş ekonomilerde gözlenen tüketimdeki azalış, zorlaşan finansal koşullar, düşük verimlilik artışları, azalan yatırımlar ve yavaşlayan kapasite kullanımı küresel aktivitede zayıf bir görünüme işaret etmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak, 2021 yılında yüzde 6,3 büyüyen dünya ekonomisinin 2022 yılında yüzde 3,5 oranında büyümesi, 2023 yılında ise ivme kaybının sürmesiyle Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre yüzde 3,0 oranında büyümesi beklenmektedir. 2023 yılında beklenen ekonomik zayıflama gelişmiş ekonomiler kaynaklı olarak öngörülmekte, küresel büyümeyi özellikle Avro Bölgesi ve ABD ekonomilerinin aşağıya çekeceği tahmin edilmektedir. Söz konusu yılda Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarından biri olan Avro Bölgesi’nin yüzde 0,9 oranında büyümesi beklenirken bölgenin 3 3 lokomotif ekonomilerinden Almanya’nın yüzde 0,3 oranında daralması, aynı dönemde ABD’nin ise yüzde 1,8 oranında büyümesi beklenmektedir. 2023 yılı ekonomik performansı gelişmekte olan ülkeler açısından daha olumlu bir çerçeve çizmektedir. IMF’ye göre söz konusu ülke grubunun 2022 yılı büyümesi ve 2023 yılı büyüme beklentisi yüzde 4,0 ile istikrarlı bir görünüm arz etmektedir. Çin ve Hindistan’ın yüzde 5,2 ve yüzde 6,1 büyüme oranlarıyla bu grupta öncü olacakları, diğer gelişmekte olan ülkelerin küresel büyümenin altında performans gösterecekleri tahmin edilmektedir. Öte yandan, Çin ekonomisinde son dönemde yaşanan gelişmeler büyümenin sınırlanacağına işaret etmektedir. Rusya-Ukrayna savaşının da gelişmekte olan Avrupa ekonomilerinin büyümesi üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi beklenmektedir. Enflasyondaki katılığın da beslediği yavaşlama işaretlerinin sadece imalat sanayii ile sınırlı kalmayacağı ve yılın kalan döneminde hizmetler sektörüne de yansıyabileceği değerlendirilmektedir. Önümüzdeki dönemde, jeopolitik sorunlar, enerji ve gıda piyasalarındaki olası dalgalanmalar, küresel tedarik zincirlerindeki gelişmeler, mal ve hizmet ticaretinde ürün ve pazar çeşitlenmesi ve finansal sıkılaşmaya yönelik kararların boyutu ve süresi ülkelerin büyüme performansları üzerinde etkili olmaya devam edecektir. Grafik 1: Küresel Büyüme ve Küresel Ticaret Hacmi (Yüzde) Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2023), T: Tahmin 2023 yılında küresel ekonomik aktivitedeki yavaşlamaya paralel olarak dünya ticaret hacminde, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde daha belirgin olmak üzere ivme kaybı öngörülmektedir. Bu dönemde zayıflayan toplam talebin ve talep kompozisyonunun yurt içi mallara doğru yönelmesiyle küresel ticaretin hız kesmesi beklenmektedir. 2023 yılında mal ve hizmet ticaret hacminin küresel düzeyde yüzde 2,0, gelişmiş ülkelerde yüzde 2,3, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde ise yüzde 1,5 oranında artış kaydederek küresel büyümenin altında kalması öngörülmektedir. 2024 yılında ise küresel mal ve hizmet ticaretindeki artış hızının yüzde 3,7 ile küresel hasıla artışını geçmesi beklenmektedir. -7 -5 -3 -1 1 3 5 7 9 11 2000 2003 2006 2009 2012 2015 2018 2021 2024T Gelişmiş Ekonomiler Gelişmekte Olan Ekonomiler Dünya 0 2 4 6 8 10 12 14 2021 2022 2023T 2024T Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) Gelişmiş Ekonomiler Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 4 4 Tablo 1: Küresel Ekonomik Görünüm (Yüzde Değişme) 2021 2022 2023T 2024T Küresel Hasıla 6,3 3,5 3,0 3,0 Gelişmiş Ekonomiler 5,4 2,7 1,5 1,4 ABD 5,9 2,1 1,8 1,0 Avro Bölgesi 5,3 3,5 0,9 1,5 Almanya 2,6 1,8 -0,3 1,3 Diğer Gelişmiş Ekonomiler 5,5 2,7 2,0 2,3 Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 6,8 4,0 4,0 4,1 Yükselen ve Gelişmekte Olan Asya 7,5 4,5 5,3 5,0 Çin 8,4 3,0 5,2 4,5 Yükselen ve Gelişmekte Olan Avrupa 7,3 0,8 1,8 2,2 Orta Doğu ve Orta Asya 4,4 5,4 2,5 3,2 Sahra-Altı Afrika 4,7 3,9 3,5 4,1 Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) 10,7 5,2 2,0 3,7 Gelişmiş Ekonomiler 9,9 6,1 2,3 3,2 Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 12,2 3,7 1,5 4,5 Emtia Fiyatları Petrol 65,8 39,2 -20,7 -6,2 Yakıt Dışı (Dünya Emtia İthalat Ağırlıklarına Göre Ortalama) 26,7 7,9 -4,8 -1,4 Tüketici Fiyatları 4,7 8,7 6,8 5,2 Gelişmiş Ekonomiler 3,1 7,3 4,7 2,8 Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 5,9 9,8 8,3 6,8 Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2023), T: Tahmin 2022 yılında başlayan savaşın ardından Rusya’ya karşı birçok alanda uygulanan yaptırımlar, başta enerji fiyatları olmak üzere gıda ve tarımsal emtia fiyatlarında dalgalanmalara sebep olarak emtia fiyatlarını tarihi yüksek seviyelere çıkarmıştır. 2023 yılına gelindiğine ise tahıl diplomasisi, Avrupa'da gaz stoklarının artması ve Çin'de beklentinin altında kalan zayıf talebin ardından, gıda fiyatlarındaki yüksek seviyeler devam etse de enerji ve gıda fiyatları 2022 yılında ulaştığı yüksek seviyelerden önemli ölçüde gerilemiş olup hala küresel düzeyde risk teşkil etmektedir. Tüm bu gelişmelere ek olarak tedarik zincirlerinin normalleşmesiyle birlikte, emtia fiyatlarındaki ılımlı görünüm çoğu ülkede manşet enflasyonun hızlı bir şekilde düşmesine katkıda bulunmuştur. Grafik 2: Küresel PMI ve Seçilmiş Emtia Fiyatları (2017 Aralık=100) Kaynak: Markit Economics, FAO, Bloomberg, Dünya Bankası Sıkılaşan finansal koşullar fiyat artışlarının gerilemesine bir miktar katkı sağlamış olmakla birlikte küresel enflasyon halen dirençli bir görünüm arz etmektedir. Son dönemde tahıl koridoru anlaşmasının yenilenmesindeki belirsizlikler ve enerji arz ve talebindeki gelişmeler, gıda ve enerji fiyatları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Zayıflayan talep koşulları, manşet enflasyondaki düşüşü desteklese de çekirdek 45 47 49 51 53 55 57 59 61 01.2021 03.2021 05.2021 07.2021 09.2021 11.2021 01.2022 03.2022 05.2022 07.2022 09.2022 11.2022 01.2023 03.2023 05.2023 07.2023 Küresel PMI-İmalat (Mev.Düz.) Küresel PMI-Hizmetler (Mev.Düz.) 0 25 50 75 100 125 150 175 200 225 12.2017 06.2018 12.2018 06.2019 12.2019 06.2020 12.2020 06.2021 12.2021 06.2022 12.2022 06.2023 FAO Gıda Fiyatları Brent Petrol Dünya Bankası Ana Metal Endeksi 5 5 enflasyon birçok ekonomide yüksek seyretmekte ve manşet enflasyonun daha da gerilemesine engel olmaktadır. Gelişmiş ekonomilerde şirket karlılıkları yüksek seviyede olup işgücü piyasalarının sıkı olması ise ücret artışlarının yüksek olmasına katkı sağlamaktadır. Bu durum karşısında merkez bankaları çoğunlukla yüksek faiz seviyesini korurken, başta Çin olmak üzere bazı gelişmekte olan ülkelerde daha gevşek para politikaları tercih edilmektedir. Bu gelişmeler ışığında küresel enflasyon tahminleri ılımlı bir biçimde aşağı yönlü revize edilmiştir. IMF tarafından 2023 yılında, enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 4,7 ve yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 8,3, küresel enflasyonun ise bir önceki tahmine göre 0,2 puan aşağıda yüzde 6,8 oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Enflasyonun dünya genelinde 2024 yılında ortalama yüzde 5,2 olması beklenmektedir. Küresel düzeyde dirençli hale gelen enflasyon, alım gücünün düşmesine ve hanehalklarının yaşam standartlarının gerilemesine yol açmaktadır. Enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikası uygulamalarının devam etmesi halinde ise bu uygulamanın yatırım ve üretimde azalışa yol açarak dünya ekonomisinde kırılganlıkları beslemesi muhtemeldir. Bu dönemde, özel politika gerektiren kesimlere yönelik muhtemel mali desteklerin yanı sıra merkez bankaları tarafından geliştirilen yeni destekleyici araç ve uygulamalara ilave olarak iyi tasarlanmış makroihtiyati politikaların küresel düzeyde sorunların hafiflemesine yardımcı olabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, dünya genelinde tüm ülkeler için standart bir ekonomi politikası yaklaşımının izlenemeyeceği, ülkelerin farklılaşan iktisadi görünüme bağlı olarak ihtiyaç ve önceliklerinin değişebileceği değerlendirilmektedir. Birçok gelişmiş ülkede merkez bankası politikaları ayrışmakla birlikte küresel parasal sıkılaşma eğiliminin bir süre daha korunacak olmasının, gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinde ve küresel ekonomik aktivede dalgalanmalara neden olabileceği düşünülmektedir. Küresel borçluluk düzeyinin yüksek olduğu bir dönemde uzun bir zaman dilimine yayılan parasal sıkılaşma döngüsünün muhtemel etkileri, hem gelişmiş ekonomilerde hem de görece zayıf bilançoya sahip gelişmekte olan ülkelerde yakından takip edilmektedir. 2023’ün ilk yarısındaki olumlu gelişmelere rağmen, para birimi değer kaybeden ülkelerde kur geçişkenliğinin ithalat fiyatları üzerinde oluşturacağı baskı, Rusya-Ukrayna savaşı ile tahıl koridorundaki belirsizliğin gıda, enerji ve gübre fiyatlarında yol açabileceği dalgalanma ve tarımsal üretim üzerinde iklim değişikliği kaynaklı gelişmeler gibi riskler küresel enflasyon beklentilerinde bozulmaya neden olabilecektir. B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme 2022 yılında Türkiye ekonomisi küresel olumsuz gelişmelerin yol açtığı şoklara karşı dayanıklılığını ispat etmiş ve yüzde 5,5 oranında büyüme kaydederek OVP (2023-2025) tahmini olan yüzde 5’i aşıp son 13 yıl boyunca kesintisiz büyümeyi başarmıştır. Diğer taraftan, Rusya-Ukrayna savaşıyla tedarik zincirlerinde ortaya çıkan aksaklıkların yanı sıra küresel enerji ve gıda fiyatlarında yaşanan artışlar beklentilerde bozulmaya yol açmış, ayrıca cari açık ve enflasyon üzerinden ülke ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Bununla birlikte, salgın sonrası dönemde Türkiye’nin, alternatif üretim ve tedarik merkezlerinden biri olarak öneminin artmasıyla ve çok taraflı yürütülen etkili diplomasiyle savaşın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri hafifletilmiştir. Ayrıca, büyümeyi destekleyici politika ve tedbirlerin etkisiyle iktisadi faaliyet canlılığını sürdürmüş ve Türkiye, 2022 yılında yüzde 5,5’lik büyüme hızı ile OECD ülkeleri ortalaması olan yüzde 2,9’un oldukça üzerinde bir büyüme oranına ulaşarak üye ülkelerden olumlu ayrışmıştır. 6 6 2022 yılı için milli gelir üretim yönüyle değerlendirildiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörü ve sanayi sektöründe sırasıyla yüzde 8,1 ve yüzde 1,7 oranlarında katma değer artışları öne çıkmıştır. Özellikle ticaret, ulaştırma ve konaklama ile finans ve sigorta faaliyetleri sektörlerindeki katma değer artışları güçlü büyümede önemli rol oynamıştır. Öte yandan, tarım sektörü yıl genelinde yüzde 1,3 oranında büyüme kaydederek görece daha zayıf bir performans ortaya koymuştur. Türkiye ekonomisi, 2022 yılının ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,7 oranında hem sanayi hem de hizmetler sektörü öncülüğünde güçlü bir büyüme oranı kaydederek savaşın yol açtığı olumsuz koşullara rağmen oldukça başarılı bir görünüm sergilemiştir. Sanayi sektörü katma değer artışı yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,8 oranında gerçekleşmiştir. İnşaat dâhil hizmetler sektörü ise salgın sonrası artış eğilimini koruyarak bahse konu dönemde yüzde 10,2 oranında önemli düzeyde büyüme kaydetmiştir. Yılın ilk yarısında ticaret, ulaştırma ve konaklama ile finans ve sigorta faaliyetleri katma değeri sırasıyla yüzde 17,5 ve yüzde 25,2 oranında artış kaydederken yine aynı sektörler büyümeye yüzde 4,0 ve yüzde 1,2 puan katkı sağlamıştır. 2022 yılının ikinci yarısında ise, jeopolitik risklerin yarattığı belirsizlikler ve gelişmiş ülke merkez bankalarının uyguladığı sıkı para politikalarının etkisiyle iktisadi faaliyet daha zayıf bir görünüm arz etmiştir. Bu dönemde Türkiye ekonomisi, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,7 oranında büyüyerek nispeten ılımlı bir performans sergilemiştir. İnşaat dâhil hizmetler sektörü yüzde 6,4 oranında büyürken sanayi sektörü ise yüzde 2,9 oranında daralma kaydetmiştir. Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarının bulunduğu Avrupa’da ekonomik aktivitenin hız kesmesiyle birlikte imalat sanayiinde faaliyet yavaşlamış, özellikle dış talebin azalmasıyla ihracat yoğun sektörlerde kapasite kullanım oranlarında düşüş gözlenmiştir. Bu doğrultuda, yılın ikinci yarısında hizmetler sektörü milli gelire yüzde 3,9 puan katkı verip büyümenin sürükleyicisi olurken sanayi sektörü negatif katkıda bulunarak büyümeyi sınırlamıştır. Aynı dönemde, tarım sektörünün iktisadi büyümeye katkısı sınırlı kalmıştır. 2023 yılının ilk çeyreğinde GSYH artış hızı yüzde 3,9 oranında gerçekleşerek büyüme ivmesinin sürdüğüne işaret etmiştir. Şubat ayında meydana gelen deprem felaketine rağmen, milli gelir artışının devam ettiği ve depremin GSYH üzerindeki olumsuz etkisinin sınırlı düzeyde kaldığı gözlenmiştir. İktisadi faaliyet kollarına göre büyüme verisi incelendiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörünün hafif ivme kaybetmekle beraber yüzde 5 oranında artış kaydederek büyümenin arkasındaki itici güç olmaya devam ettiği görülmüştür. Bununla birlikte, zayıf dış talebin etkisiyle sanayi sektörü bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1 oranında daralma kaydederek büyümeyi sınırlayan unsurlardan biri olmuştur. Tarım sektörü ise bu dönemde yüzde 1,4 oranında azalarak diğer sektörlerden olumsuz ayrışmıştır. 2023 yılının ikinci çeyreğinde ise Türkiye ekonomisi yüzde 3,8 oranında ılımlı bir büyüme kaydetmiştir. Bu dönemde sanayi sektörü katma değeri yüzde 2,6 oranında küçülerek büyümeye yüzde 0,5 puan daraltıcı etkide bulunurken, hizmetler sektörü katma değeri yüzde 3,9 oranında artarak büyümeye 2,5 puan pozitif katkıda bulunmuştur. Böylece, 2023 yılı ilk yarısındaki ekonomik büyüme yüzde 3,9 oranında gerçekleşmiştir. 7 7 Grafik 3: Üretim Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları Harcamalar yönünden değerlendirildiğinde, 2022 yılının ilk yarısında, özel tüketim ve kamu tüketimi sırasıyla, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde 20,6 ve yüzde 3,0 oranlarında büyürken büyümeye katkıları ise sırasıyla 12,5 puan ve 0,4 puan olmuştur. Söz konusu dönemde toplam sabit sermaye yatırımları, makine ve teçhizat yatırımları öncülüğünde, yüzde 3,3 oranında artmış ve büyümeye 0,9 puan katkı yapmıştır. Yılın ilk yarısında net mal ve hizmet ihracatının büyümeye katkısı ise 3,3 puan olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılının ikinci yarısında ise ilk yarıya benzer bir şekilde özel tüketim büyümeye güçlü katkı vermeye devam ederek, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17,5 oranında artmıştır. Böylece, özel tüketimin büyümeye katkısı 11,0 puan olmuştur. Kamu tüketimi ilgili yılın ikinci yarısında yüzde 5,3 oranında artarak ekonomik büyümeye 0,7 puan katkı vermiştir. Toplam sabit sermaye yatırımları 2022 yılının ikinci yarısında, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,6 oranında gerilemiştir. Bu gelişmede söz konusu dönemde inşaat sektörünün yüzde 10,5 oranında daralması etkili olmuştur. 2023 yılının ilk yarısında yurtiçi nihai talep, özel tüketim öncülüğünde büyümenin sürükleyicisi olmuştur. Bu dönemde enflasyon beklentilerindeki bozulmanın da etkisiyle öne çekilen tüketimin sonucu olarak özel tüketim harcamaları yüzde 16,4 oranı ile kuvvetli bir artış kaydetmiştir. Bu doğrultuda, özel tüketimin 2023 yılı ilk yarısında büyümeye katkısı 11,2 puan olmuştur. Aynı dönemde toplam sabit sermaye yatırımları yüzde 4,4 oranında yükselirken makine-teçhizat yatırımlarındaki artış yüzde 6,9 olarak kaydedilmiştir. Potansiyel büyümenin sürükleyicilerinden olan makine-teçhizat yatırım harcamaları 2023 yılının ikinci çeyreğinde yükselmeye devam etmiş, on beş çeyrek boyunca kesintisiz artış göstererek istikrarlı bir görünüm sergilemiştir. Böylece, sürdürülebilir büyümeyi sağlayıcı bu temel bileşenin milli gelirdeki payı yüksek seviyelerini korumuştur. Diğer taraftan, kuvvetli iç taleple birlikte artan ithalatın etkisiyle net mal ve hizmet ihracatı büyümeye, 2023 yılının ilk yarısında daraltıcı yönde 4,9 puan katkı yapmıştır. 2023 yılının ikinci yarısına ilişkin öncü göstergeler dikkate alındığında, geniş bir coğrafi alanı etkileyen Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin iktisadi faaliyet üzerindeki daraltıcı etkisinin büyük ölçüde telafi edildiği görülmektedir. 2023 yılının ikinci yarısında yurtiçi talebi dengeleyici ve ihracatı artırıcı tedbirlerin ve turizmdeki canlı görünümün sürmesinin de etkisiyle Türkiye ekonomisinin yıl genelinde OVP (2023-2025) hedefine yakınsayarak yüzde 4,4 oranında büyümesi beklenmektedir. 7,5 22,3 8,0 9,7 7,8 7,6 4,1 3,3 3,9 3,8 -5,0 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 2021-1 2021-2 2021-3 2021-4 2022-1 2022-2 2022-3 2022-4 2023-1 2023-2 Tarım Sanayi Hizmetler Vergi-Süb. GSYH 8 8 Grafik 4: Harcama Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları 2. İstihdam 2022 yılı hem işgücüne katılımın hem istihdam artışlarının güçlü gerçekleştiği bir yıl olmuştur. Yıl genelinde 1 milyon 955 bin istihdam artışı kaydedilmiştir. Tarım sektörü hariç tüm sektörlerde istihdam artışı yaşanmış olup sanayi sektöründe 520 bin ve hizmetler (inşaat dâhil) sektöründe 1 milyon 519 bin istihdam artışı gerçekleşmiştir. Son dönemde istihdamın sektörel kompozisyonunda da olumlu gelişmeler yaşanmış olup 2022 yılı itibarıyla sanayi sektörü istihdamının payı yüzde 21,7 düzeyiyle Küresel Finansal Krizden beri en yüksek seviyesine ulaşmıştır. 2022 yılında işgücünde 1 milyon 618 bin net artış yaşanmış ve söz konusu artışın yüzde 56,4’ü kadın işgücündeki artıştan kaynaklanmıştır. Bu gelişmeler çerçevesinde toplam istihdam oranında ve kadın işgücüne katılım oranında serinin güncellendiği 2005 yılından itibaren en yüksek seviyelere ulaşılmıştır. İktisadi faaliyetteki güçlü performansın etkisiyle işsizlik oranı bir önceki yıla göre 1,6 puan azalarak yüzde 10,4 seviyesinde gerçekleşmiş ve yüzde 10,8 olan OVP (2023-2025) hedefinden daha iyi bir seviyede gerçekleşmiştir. 2022 yılında istihdamda ve işgücüne katılımda görülen artış eğilimi 2023 yılının ilk yarısında da devam etmiştir. Yılın ilk altı ayında, emekliliğe hak kazanma koşullarına yönelik düzenlemelerin ve depremin olumsuz etkilerine rağmen net 220 bin istihdam artışı sağlanmıştır. Mevsimsellikten arındırılmış işgücüne katılım ve istihdam oranı sırasıyla yüzde 53,4 ve yüzde 48,2 seviyelerinde gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 9,7 olmuştur. 2023 yılı genelinde istihdam artışının işgücüne katılım ve nüfus artışı etkilerine baskın gelmesi sonucu işsizlik oranının yüzde 10,1 düzeyine gerileyeceği tahmin edilmektedir. 7,5 22,3 8,0 9,7 7,8 7,6 4,1 3,3 3,9 3,8 -15,0 -10,0 -5,0 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 2021-1 2021-2 2021-3 2021-4 2022-1 2022-2 2022-3 2022-4 2023-1 2023-2 Toplam Tüketim Toplam Sabit Sermaye Yatırımları Stok Değişimi Net Mal ve Hizmet İhracatı GSYH 9 9 Grafik 5: İşsizlik Oranındaki Değişime Katkılar (Yüzde Puan) Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları (GT: Gerçekleşme Tahmini) 3. Fiyat İstikrarı 2022 yılında dünya genelinde gerek manşet gerekse çekirdek göstergelerde hız kazanan enflasyon, özellikle gelişmiş ülkeler için tarihi yüksek seviyelere ulaşmıştır. Bu nedenle küresel ölçekte merkez bankaları tarafından parasal sıkılaşma adımları atılmış, ancak bu adımların sonuçları çekirdek göstergelere beklenen düzeyde yansımamıştır. Rusya-Ukrayna savaşına bağlı olarak tedarik zincirlerindeki aksaklıklarla birlikte hızlı bir şekilde artan enerji ve gıda fiyatları, 2022 yılı boyunca küresel enflasyonist dalganın yaşanmasında öne çıkan unsurlar olmuştur. Ayrıca, küresel gıda güvenliğindeki belirsizlikler ve artan ticaret yasaklarıyla, emtia fiyatlarındaki yüksek seyir, salgın sonrası arz-talep uyumsuzluklarının devam etmesi ve taşımacılık maliyetlerindeki yüksek seviyeler uluslararası ölçekte enflasyonun yükselmesine neden olan diğer unsurlar olmuştur. Söz konusu gelişmelerin etkilerinin hissedildiği Türkiye’de 2022 yılı Ekim ayında tüketici enflasyonu, başta kur gelişmeleri olmak üzere küresel arz kısıtlamaları, artan kredi büyümesi ile canlı iç ve dış talebin etkisiyle son yılların en yüksek seviyesine ulaşmıştır. 2022 yılı sonunda TÜFE yıllık artış oranı baz etkisinin yanı sıra küresel enerji ve gıda fiyatlarındaki gelişmelerle yüzde 64,3 olarak OVP (2023-2025) tahminine oldukça yakın bir oranda gerçekleşmiştir. 2023 yılı Ocak-Ağustos döneminde birikimli TÜFE artış oranı yüzde 43,1 olarak kaydedilmiştir. Bu artışta temel mal fiyatlarında daha belirgin olmak üzere kur gelişmelerinin etkileri, hizmet enflasyonundaki katılık, gıda fiyatlarında tarihsel ortalamaların üzerindeki görünüm, vergi düzenlemeleri, maliyet yönlü baskılar ile enflasyon beklentilerindeki bozulmaya bağlı olarak güçlenen atalet etkisi belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, enflasyonla mücadelede başta doğalgaz grubu olmak üzere enerji fiyatlarında uygulanan sübvansiyonlar ve kira artışlarına tavan fiyat uygulanmasının yanı sıra bir takım dış ticaret tedbirleri alınmıştır. Böylece, TÜFE yıllık artış oranı 2023 yılı Ağustos ayı itibarıyla yüzde 58,9 olmuştur. 0,6 0,0 0,0 2,8 -0,6 -1,1 -1,6 -0,3 10,9 10,9 10,9 13,7 13,1 12,0 10,4 10,1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 -8 -6 -4 -2 0 2 4 6 8 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 GT Katılım Etkisi Çalışma Çağı Nüfus Etkisi İstihdam Etkisi İşsizlik Oranı Değişimi (Puan) İşsizlik Oranı (Sağ Eksen) 10 10 Grafik 6: TÜFE Yıllık Artışı (Yüzde) Kaynak: TÜİK Vergi ve harçlar ile asgari ücret ve diğer aylıklarda yapılan artışlar, enflasyon beklentilerindeki bozulmaya bağlı ataletin yanı sıra kur gelişmelerinin birikimli etkisiyle birlikte TÜFE yıllık artış oranının yıl sonunda yüzde 65 seviyesine yükseleceği öngörülmektedir. 4. Ödemeler Dengesi 2022 yılında jeopolitik gerilimler ve küresel ölçekte uygulanan sıkılaştırıcı politikalar nedeniyle ekonomik aktivitede yaşanan ivme kaybına rağmen ihracattaki artış devam etmiştir. Bu dönemde, mal ihracatı OVP (2023-2025) hedefine yakın seviyede 254,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiş, küresel mal ihracatından alınan pay yüzde 1,02’ye yükselmiştir. İthalat tarafında ise emtia fiyatlarında yaşanan yüksek artış enerji ithalatının 96,5 milyar dolar ile tarihi seviyelere çıkmasına neden olmuştur. Böylece, 2022 yılında ithalat OVP (2023-2025) hedefini 3,7 milyar dolar aşarak 363,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2022 yılında seyahat gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 55,3 düzeyinde artarak 41,4 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Grafik 7: Cari İşlemler Dengesi / GSYH (Yüzde) Kaynak: TCMB, TÜİK 64,3 58,9 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 80,0 90,0 Oca.21 Nis.21 Tem.21 Eki.21 Oca.22 Nis.22 Tem.22 Eki.22 Oca.23 Nis.23 Tem.23 -3,1 -4,7 -2,5 1,4 -4,4 -0,9 -5,3 -7,0 -6,0 -5,0 -4,0 -3,0 -2,0 -1,0 0,0 1,0 2,0 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 11 11 Bu gelişmelerin sonucunda, 2022 yılında 48,4 milyar dolar seviyesinde kaydedilen cari işlemler açığı, GSYH’ya oranla yüzde 5,3 ile OVP (2023-2025) tahmininin 0,6 puan altında gerçekleşmiştir. 2022 yılında sermaye hesabında, diğer yatırımlar ve net hata ve noksan kaynaklı sermaye girişleri ön plana çıkmış, doğrudan yabancı yatırım kaynaklı net sermaye girişleri bir önceki yıla göre ılımlı düzeyde yükseliş kaydetmiştir. Portföy yatırımları kaynaklı olarak ise net sermaye çıkışı gerçekleşmiştir. Cari işlemler açığındaki yükselişe rağmen sermaye girişlerinin artmasıyla birlikte rezerv varlıklar hesabında artış yaşanmıştır. 2023 yılının ilk yedi ayında ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0,7 oranında azalış kaydederek 143,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede, 2022 yılında artış eğilimine giren küresel enflasyon nedeniyle uygulanmaya başlayan sıkılaştırıcı para politikası adımları sonrasında dış talepteki düşüşün yanı sıra ihracat birim değerlerindeki yaşanan ivme kaybı belirleyici olmuştur. Şubat ayında yaşanan deprem felaketinin ihracat üzerindeki etkisi ise sınırlı düzeyde kalmıştır. İhracatın yıl genelinde yüzde 0,3 artış ile 255 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Yılın ilk yedi ayında ithalat artış hızı yüzde 5,0 ile önceki yıla göre ivme kaybederek 216,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu gelişmede, emtia fiyatlarında düşüş eğilimi sonrasında enerji ithalatındaki azalış etkili olmuştur. Ancak, altın ithalatında önceki yılın ikinci yarısında başlayan yüksek seyrin devam etmesi ile tüketim malları, yatırım malları ve motorlu kara taşıtları gibi ithalat kalemlerindeki artış toplam ithalattaki düşüş eğiliminin sınırlı düzeyde kalmasına neden olmuştur. Yılın kalan aylarında ithalattaki düşüş eğiliminin devam edeceği, altın ithalatındaki yüksek seyrin son dönemde alınan tedbirlerle gerileyeceği, 2023 yıl genelinde ithalatın yüzde 0,9 oranında artarak 367 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Yılın ilk altı ayında, seyahat gelirleri yüzde 21,5 oranında artarak 18,9 milyar dolar olarak kaydedilmiş, yıllıklandırılmış seyahat gelirleri ise 44,7 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Yılın geri kalan aylarında seyahat gelirlerinin yükseliş eğilimini sürdürerek OVP (2023-2025) hedefinin üzerine çıkması ve 2023 yılında 49 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. İhracattaki ivme kaybı, altın ithalatı ve bazı ithalat kalemlerindeki yüksek seyre rağmen seyahat gelirlerindeki artış ile enerji ithalatındaki aşağı yönlü hareket sonucunda cari işlemler dengesi geçtiğimiz yıla göre sınırlı düzeyde de olsa toparlanma eğilimi göstermiştir. 2023 yılı genelinde cari işlemler açığının GSYH’ya oranının yüzde 4,0 seviyesinde gerçekleşmesi, enerji hariç cari işlemler dengesinin ise GSYH’ya oranla yüzde 1,4 oranında fazla vermesi öngörülmektedir. 5. Finansal İstikrar Bankacılık sektörü sermaye yeterliliği bakımından güçlü görünümünü sürdürmektedir. Ocak 2023’teki Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplanmasında kullanılan döviz alış kurlarını artırıcı yöndeki değişiklik sonrasında SYR oranlarında gerileme görülmüştür. Aralık 2022’de yüzde 19,5 seviyesinde gerçekleşen SYR, yapılan değişiklik sonrası Ocak ayında yüzde 17’ye gerilemiş, ancak sektörün güçlü seyreden karlılığı ve kamu bankalarına yapılan sermaye desteğiyle yeniden yükselişe geçerek Temmuz ayı itibarıyla yüzde 18,7 seviyesine çıkmıştır. Sektörün SYR’si Basel kriterleri çerçevesinde belirlenen yasal asgari oran olan yüzde 8’in ve ülkemizde hedef oran olarak belirlenen yüzde 12’nin oldukça üzerinde bulunmaktadır. Sermaye kalitesinin bir ölçütü olarak kabul edilen çekirdek sermaye yeterliliği rasyosu da Temmuz ayında yüzde 14,7 ile yasal oranın oldukça üzerindedir. Aralık 2021’de açıklanan Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulaması bankacılık sektöründe Türk lirasına olan talebi artırmıştır. Yılın ilk yarısında KKM hesapları için faiz tavanının kaldırılmasıyla birlikte 12 12 uygulamaya ilgi artmıştır. 25 Ağustos itibarıyla 3,4 trilyon TL’ye yükselen KKM bakiyesinin toplam mevduat içindeki payı (bankalar mevduatı hariç) yüzde 26,1’e ulaşmıştır. Bu dönemde döviz tevdiat hesaplarında azalış devam etmiş, yurtiçi yerleşiklerin YP mevduatı 2022 yılsonundaki 191,9 milyar dolar seviyesinden 25 Ağustos itibarıyla 178,6 milyar dolara gerilemiştir. KKM’nin açıklandığı Aralık 2021’e göre yurtiçi yerleşiklerin döviz tevdiat hesaplarında 58,5 milyar dolarlık çözülme gerçekleşmiş, dolarizasyon oranı ise yüzde 62,7’den yüzde 40,3’e gerilemiştir. Öte yandan, son dönemde KKM dışı TL mevduatın, toplam TL mevduat artışına olan katkısının gerilediği görülmektedir. Buna mukabil, Ağustos ayında, KKM dışı TL mevduatı teşvik etmek amacıyla menkul kıymet tesisi ve zorunlu karşılık yükümlülüklerinde değişiklik yapılmıştır. TL mevduat payına göre menkul kıymet tesis ve zorunlu karşılık uygulamasına son verilirken YP mevduattan KKM’ye dönüşüm hedefi uygulaması kaldırılmış, KKM hesaplarından TL mevduata geçişi teşvik edici önlemler açıklanmıştır. 2022 yılı Nisan ayında ekonomide üretkenliği artıracak belirli sektörlere düşük faizli kredi sağlanması amacıyla ticari kredilerde hedefli kredi politikası uygulaması başlamıştır. 2023 yılı Haziran ayından bu yana ise sıkılaşmaya başlayan para politikası çerçevesinde kademeli faiz artışı yapılmış ve makroihtiyati politikalarda sadeleşme adımları atılmaya başlanmıştır. Sadeleşme süreci kapsamında bankaların TL mevduatı artırıcı yöndeki zorunlu karşılık ve menkul kıymet tesisi yükümlülükleri gevşetilmiş, menkul kıymet tesisi kapsamında TL ticari kredilere uygulanan faiz sınırı tek kademeye düşürülmüştür. Bunların yanı sıra kredileri sıkılaştırıcı yönde kararlar alınmıştır. Bu kapsamda, kredi kartı ve kredili mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranları artırılmış, tüketici kredilerinden alınan BSMV yükseltilmiştir. Menkul kıymet tesisi kapsamında aylık kredi büyüme sınırları TL ticari ve taşıt kredilerinde aşağı çekilmiştir. İhtiyaç ve taşıt kredileri ile kredi kartlarının SYR hesaplamasında kullanılan risk ağırlıkları artırılmış, yurtdışı seyahate yönelik harcamalarda kredi kartına taksit imkânı kaldırılmıştır. Ayrıca, tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması durumunda kullanılacak konut kredilerinin risk ağırlığı artırılmış ve kredinin konut değerine oranı ise yüzde 75 oranında azaltılmıştır. 2023 yılının ikinci yarısında bireysel kredi kartları dışındaki kredi türlerinin yıllık artışlarında yavaşlama görülmektedir. 2022 yılının son çeyreğinde ivmelenmeye başlayan yıllık TL ticari kredi artışı 2023 yılı Şubat ayında en yüksek değerini gördükten sonra gerilemeye başlamış, Haziran ayından bu yana atılan finansal sıkılaştırma adımlarıyla birlikte gerileme eğilimi güçlenmiştir. TL ticari kredilerin 13 haftalık yıllıklandırılmış değişim oranları kayda değer bir şekilde gerilese de yıllık değişim oranları halen yüksek seviyelerde seyretmektedir. YP ticari krediler ise 2018 yılından bu yana süregelen azalma eğilimini sürdürmüştür. 2022 yılı son çeyreğinden itibaren hızlanan yıllık tüketici kredi artışı yılın ikinci yarısında ihtiyaç kredileri öncülüğünde yavaşlamaya başlamıştır. Bireysel kredi kartı harcamalarının yıllık artışındaki canlı seyir, güçlü seyreden talep ve kullanım kolaylıklarının etkisiyle devam ederken kurumsal kredi kart harcamalarının yıllık artışının ikinci yarıda hız kestiği gözlenmektedir. Güçlü kredi artışı ve takibe giren alacak (TGA) bakiyesi artışındaki ılımlı seyrin etkisiyle TGA oranı Temmuz ayında yüzde 1,6 gibi oldukça düşük bir seviyeye gerilemiştir. Sermaye piyasaları hem arz hem de talep tarafında son yıllardaki gelişimini güçlü bir şekilde sürdürmektedir. 2023 yılı Ağustos ayı itibarıyla pay piyasası yatırımcı sayısı 6 milyonu aşarak rekor seviyeye ulaşmıştır. Yerli yatırımcının yanında yabancı yatırımcı ilgisi özellikle yılın ikinci yarısından itibaren önemli oranda artış göstermiş, Haziran-Temmuz 2023 döneminde 1,7 milyar dolar olmak üzere pay piyasasına son yılların en yüksek yabancı yatırımcı girişi gerçekleşmiştir. Bu gelişmelerle birlikte, BİST 100 Endeksinde yıl içinde tüm zamanların en yüksek kapanış seviyeleri kaydedilmiştir. Pay piyasasında görülen yüksek talebin yanında firmaların özkaynak finansman tercihi de devam etmektedir. 2023 yılının ilk yedi ayı itibarıyla ulaşılan 24 adet halka arz ile önceki yıllara benzer eğilim 13 13 sürmüştür. Aynı dönemde, halka arzlardan elde edilen toplam hasılat 32,7 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Sermaye piyasalarında görülen olumlu gelişmeler, sermaye piyasası araçlarının uluslararası sürdürülebilirlik kriterleri çerçevesinde çeşitlendirilmesi konusunda da kendini göstermiştir. Bu kapsamda, 2023 yılı dış finansman programı çerçevesinde, Nisan ayında Hazine tarafından uluslararası Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel (ÇSY) piyasalarındaki ilk yeşil tahvil ihracı gerçekleştirilmiş, 2,5 milyar dolar tutarındaki ihraçta ihraç tutarının üç katından fazla talep gelmiştir. Söz konusu yeşil tahvil ihracı ve Ocak ve Mart aylarında gerçekleştirilen diğer iki ihraçla birlikte bu sene Ağustos ayı itibarıyla uluslararası sermaye piyasalarından toplam 7,5 milyar dolar tutarında dış finansman sağlanmıştır. Gerek söz konusu ihraç gerekse uluslararası sürdürülebilirlik standartlarına uyum konusunda devam eden çalışmalar sayesinde küresel sermaye piyasalarıyla bütünleşme çalışmaları artarak sürdürülmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) veri tabanına göre, Türkiye’nin kamu borcunun milli gelire oranı 2022 yılında bir önceki yıla göre 9,9 puan gerileyerek yüzde 32 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ayrıca, ilgili oran gelişmekte olan ülke ortalaması olan yüzde 65,3 seviyesine göre oldukça düşük düzeyde bulunmaktadır. Hanehalkı borçluluğunda da Türkiye benzer şekilde gelişmekte olan ülke ortalamalarına göre düşük bir riskliliğe sahiptir. BIS verilerine göre, 2022 yılında Türkiye’de hanehalkı borcunun GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 3,7 puan azalarak yüzde 11’e gerilemiştir. Aynı dönemde, gelişmekte olan ülkelerin ağırlıklı ortalaması ise yüzde 47,7 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’nin reel sektör borcunun GSYH’ya oranı, 2021 yılına göre 19,7 puan azalarak 2022 yılı sonunda yüzde 55,2’ye gerilemiştir. Çin hariç gelişmekte olan ülke ortalaması ise 2022 yılı sonunda yüzde 60,5 düzeyinde gerçekleşmiştir. Türkiye’nin reel sektör borçluluğunun milli gelire oranı da benzer ülkeler ortalamasının altında seyretmeye devam etmektedir. Diğer taraftan, ülkemiz reel sektör firmalarının net döviz pozisyon açığı 2023 yılı Mayıs ayı itibarıyla bir önceki yılın sonuna göre 6 milyar dolar iyileşme göstermiştir. Sektörün kısa vadeli döviz pozisyonu fazlası ise aynı dönemde 66,5 milyar dolar olup bir yıllık vadede kur riski bulunmamaktadır. 6. Kamu Maliyesi Pandeminin olumsuz etkilerinin sürdüğü bir dönemde hazırlanan 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda GSYH’ya oranla yüzde 3,5’lik bir bütçe açığı öngörülmüştür. Yıl içinde döviz kurlarında yükseliş ile küresel gelişmeler kaynaklı gıda ve enerji fiyatlarında ortaya çıkan artışların hızlandırdığı enflasyon, başlangıç bütçesi büyüklüklerinin revize edilmesi ihtiyacını doğurmuş ve Temmuz ayında ek bütçe uygulamaya konulmuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda hazırlanan OVP (2023-2025)’de 2022 yılı bütçe açığı GSYH’ya oranla yüzde 3,4 düzeyinde öngörülmüştür. Bununla birlikte, yılın son çeyreğinde bir taraftan harcamalardaki artışın sınırlı tutulması, diğer taraftan gelirlerin de beklenenin üzerinde artması bütçe açığının öngörülenin altında kalmasına neden olmuş ve yılsonunda bütçe açığı GSYH’ya oranla yüzde 1 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2022 yılında genel devlet toplam gelirleri GSYH’ya oran olarak bir önceki yıla göre 3 puan azalırken, genel devlet toplam harcamaları 4,9 puan azalmıştır. 2022 yılında 2021 yılına göre, genel devlet cari giderlerinde 2,2 puan, transfer harcamalarında 2,9 puan azalış gerçekleşmiş, yatırım harcamalarında ise 0,3 puan artış yaşanmıştır. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığı 1,8 puan azalarak yüzde 0,8 seviyesinde gerçekleşmiştir. 14 14 2022 yılında kamu kesimi borçlanma gereğinin GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 0,2 puan azalarak yüzde 2,4 düzeyinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranı ise 10,1 puan azalış göstererek yüzde 31,7 düzeyinde gerçekleşmiştir. OVP (2023-2025)’de, 2023 yılı merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 3,5 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin yol açtığı hasarın onarımına yönelik harcamalar bütçeye ciddi bir yük getirmiştir. Ayrıca, enflasyonun öngörülenin üzerinde seyretmesi hem harcamalar hem de gelirlerde artışa neden olmuştur. Bu kapsamda ortaya çıkan ilave ödenek ihtiyacını karşılamak üzere Temmuz ayında ek bütçe uygulamaya konulmuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda, 2023 yılında merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranının OVP (2023-2025)’de öngörülen yüzde 3,5’lik hedefin 2,9 puan üzerinde yüzde 6,4 oranında gerçekleşmesi beklenmektedir. Depremde hasar gören bölgelerin yeniden ihyası ve imarı ile depremin etkilerinin ortadan kaldırılması amacıyla 2023 yılında 762 milyar TL harcama yapılacağı tahmin edilmektedir. Söz konusu harcamalar hariç 2023 yılsonunda bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 3,4 olacağı öngörülmektedir. 2023 yılında, bir önceki yıla göre, genel devlet toplam gelirlerinin GSYH’ya oranının 2,4 puan, genel devlet toplam harcamalarının ise 8,0 puan artması beklenmektedir. 2023 yılında 2022 yılına göre; genel devlet cari giderlerinin 2,3 puan, transfer harcamalarının 5,5 puan, yatırım harcamalarının ise 0,2 puan artması beklenmektedir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığının bir önceki yıla göre 5,7 puan artarak yüzde 6,5, genel devlet faiz dışı açığının ise yüzde 3,9 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. 2023 yılında kamu kesimi genel dengesinin GSYH’nın yüzde 6,4’ü oranında açık vermesi, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranının ise yüzde 33,3 olması beklenmektedir. 15 15 II. TEMEL AMAÇLAR OVP (2024-2026), Türkiye Yüzyılına girerken güçlü, istikrarlı, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümeyi tesis edecek sağlıklı bir makroekonomik çerçeveyle yapısal sorunların çözümüne yönelik politika önceliklerini ortaya koymaktadır. İlgili tüm kesimlerle istişare içerisinde hazırlanan OVP’nin, yeni dönemde ekonomi politikalarında öngörülebilirliği artırarak, beklentilere yön vermesi ve yatırım ortamına önemli katkı sunması amaçlanmaktadır. OVP’nin temel amaçlarından biri, iç ve dış dengenin sağlandığı istikrarlı bir büyüme ortamını sürdürürken enflasyonun dönem sonunda tek haneli seviyelere düşürülmesini sağlayarak refahı artırmaktır. Bu dönemde, yapısal dönüşümlerin yanı sıra sıkı parasal duruş ve mali disiplin temel makroekonomik politika araçları olacaktır. Bu sayede, enflasyonla mücadele güçlendirilerek güven ve istikrar ortamı pekiştirilecek, istihdamı artıracak üretken yatırımlar için sağlıklı bir iş yapma zemini oluşturulacak, yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla üretim ve ihracatın teknoloji kompozisyonu iyileştirilecektir. Program döneminde, fiyatlama davranışlarını etkileyerek iç talebi dengelemesi beklenen sıkı parasal duruş, enflasyonun arz yönlü nedenlerine yönelik yapısal politikalarla desteklenecektir. Bu bağlamda, girdi maliyetlerini düşürücü ve arzı artırıcı uygulamalar sürdürülecektir. Türkiye’nin beşeri sermayesi başta olmak üzere finansal ve doğal kaynaklarının ekonomik aktivitede etkin ve verimli bir şekilde kullanımıyla potansiyel büyüme oranlarının artırılmasına odaklanılarak yeşil ve dijital dönüşümün getirdiği fırsatlara özel önem verilecektir. Özellikle enerji, sanayi, ulaştırma ve tarım sektörlerinde bütünleşik ve çevre dostu politikalar benimsenerek sürdürülebilir, düşük emisyonlu, yüksek teknolojiye dayalı üretim teknikleriyle Türkiye’nin uluslararası rekabetçi konumu güçlendirilecektir. Bu kapsamda, gerek ithalat bağımlılığının azaltılması gerek üretim yapısının daha yüksek katma değer üretecek bir yapıya dönüşmesiyle birlikte cari işlemler dengesinde kalıcı iyileşmenin sağlanması hedeflenmektedir. Yurt içi tasarrufların artırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sermaye piyasalarının geliştirilmesi yoluyla finansmana erişimin kolaylaştırılması, finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması ve makroihtiyati tedbirlerde sadeleştirmeye gidilmesi suretiyle piyasa ekonomisiyle uyumlu şekilde finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Kamu harcamalarında depremlerin yaralarının sarılmasına ve afet risklerinin azaltılmasına öncelik verilecek, bu alanların dışındaki harcama kalemlerine azami tasarruf anlayışıyla yaklaşılacak, kamu maliyesinin konjonktürel dalgalanmalara karşı dayanıklılığını daha da artıracak mali alan oluşturulacaktır. Program döneminde deprem ve afet risklerine yönelik harcamalar hariç kamu açığının kademeli olarak azaltılması ve kamu mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi maliye politikasının temel amacı olacaktır. Ayrıca, yeşil ve dijital dönüşüme katkı sağlanması, gelir dağılımının iyileştirilmesi ve dezenflasyon sürecinde para politikasının desteklenmesi maliye politikasının öncelikleri arasında yer alacaktır. 16 16 III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR2 1. Büyüme Türkiye Yüzyılına girerken fiyat istikrarını ve finansal istikrarı gözeten, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümeyi hedef alan, serbest piyasa ve rekabet ortamında verimliliği artırarak makroekonomik dengeleri gözeten ve yapısal reformlarla desteklenen şeffaf, tutarlı, öngörülebilir ve uluslararası normlara uygun bir yaklaşım izlenecektir. Yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı destekleyen büyümenin sağlanması amacıyla para, maliye ve gelirler politikaları koordinasyon içerisinde yürütülerek bu alanlardaki reform adımları kademeli bir şekilde devreye alınacaktır. Böylece, Türkiye’de iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve sürdürülebilir büyüme için daha elverişli bir yapının tesisiyle potansiyel büyümenin artırılması sağlanacaktır. Bu bağlamda, iç ve dış talep dengesi gözetilerek yüksek katma değerli ihracat odaklı büyüme politikası izlenecektir. Teknolojik altyapı, beşeri sermaye, girişimcilik, araştırma, yenilikçilik ve tasarım kapasitesi güçlendirilerek sanayide teknolojik dönüşümü sağlamaya yönelik politikalar hayata geçirilecektir. Deprem sonrası yeniden yapılanma çalışmaları hızla sürdürülürken, afetlere dirençli ve bölgesel kalkınma dinamiklerini liman endüstrileriyle birleştiren bütünleşik bir kalkınma yaklaşımı izlenecektir. Yatay mimari ve düşük yoğunluklu kentleşme özendirilerek nüfusun ve üretim faktörlerinin afet riski yüksek alanlarda yoğunlaşması önlenecektir. Bu alanların güçlendirilip dönüştürülmesi ve yerleşim yerlerinin iklim değişikliği ve afetler kaynaklı risklere karşı dayanıklılığının artırılması yoluyla kentsel ekonomilerin sürdürülebilir büyümeye katkı sağlaması hedeflenmektedir. Program döneminde üretken alanlara yönelik yatırımlara dayalı ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bir büyüme stratejisiyle yıllık ortalama yüzde 4,5 büyüme oranına ulaşılması ve Türkiye’nin fert başına düşen milli gelirde orta-üst gelir grubundan üst gelir grubuna yükselmesi hedeflenmektedir. Grafik 8: Büyüme (Yüzde) GT: Gerçekleşme Tahmini 2 Makroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır. 5,5 4,4 4,0 4,5 5,0 3,5 4 4,5 5 5,5 6 2022 2023 GT 2024 OVP 2025 OVP 2026 OVP 17 17 Politika ve Tedbirler 1. Sanayi sicil sistemine bağlı sanayi envanteri güncellenerek veriye dayalı sanayi politikaları oluşturulacak, yatırım kararlarının daha sağlıklı alınması ile kaynakların etkin kullanılması sağlanacaktır. 2. Sanayide yapısal dönüşüme yönelik sektörel önceliklendirme yaklaşımıyla teknoloji odaklı yatırımlar desteklenecektir. 3. Yeni sanayi bölgeleri ve lojistik hatları afet riskleri gözetilerek oluşturulacak, mevcut demiryolu altyapısı daha etkin kullanılarak, sanayi bölgeleri ve limanlarla (RORO dahil) bağlantıları güçlendirilecektir. 4. Lojistik merkezlerin ve iltisak hatlarının işletme ve yönetim modellerinin geliştirilmesine yönelik Lojistik Koordinasyon Kurulunun yönlendiriciliğinde mevzuat hazırlıkları tamamlanacaktır. 5. Kamu alımlarında şartname aşamasından başlayarak yerliliği engelleyen teknik kriterler ve finansal yükler gözden geçirilecek, kamu alımlarında yeknesaklık sağlanacak ve öngörülebilirlik artırılacaktır. 6. Devlet yardımlarının etkileri ölçülecek, uygulama süreçleri iyileştirilecek ve farklı kurumlarca uygulanan yardımların mükerrerlikleri giderilerek kalkınma hedefleriyle uyumlu, sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. 7. Kalkınma Planı ve Milli Teknoloji Hamlesi hedefleriyle uyumlu olarak yerli üretimin ve teknolojik kabiliyetlerin geliştirilmesi sağlanacak, stratejik ürün ve teknolojiler için ürün bazlı yatırım yol haritaları hazırlanacaktır. 8. Stratejik öneme sahip alanlarda, özel sektör, üniversite ve kamu Ar-Ge merkezlerinin bir araya geldiği büyük ölçekli platform ve ağ destekleri ile teknoloji ve ürün geliştirme süreçleri teşvik edilecek, patentli teknolojilerin sanayiye aktarılması desteklenecektir. 9. Ar-Ge teşvikleri, stratejik teknoloji alanlarında ülkede birikim oluşumuna katkı sağlayacak şekilde güdümlü hale getirilecektir. 10. Daha fazla girişimcinin ekosisteme dâhil edilmesini teminen Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin altyapıları ve kuluçka merkezleri desteklenerek yaygınlaştırılacak, Ar-Ge, tasarım ve yenilik kapasitesi güçlendirilecektir. 11. Girişimcilik ekosisteminin desteklenmesi çerçevesinde nitelikli akredite danışman ve mentor havuzu oluşturularak aktif kullanımı sağlanacak, özellikle öncelikli sektörlerde danışmanlık merkezleri ve platformlar aracılığıyla birebir danışmanlık mekanizmaları geliştirilecektir. 12. Fikri mülkiyet varlıklarının yüksek teknolojili ve katma değerli üretime katkısının artırılması amacıyla patent, marka ve tasarımlara ilişkin değerleme, finansmana erişim ve ticarileştirme mekanizmaları güçlendirilecektir. 13. Sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, rekabetçi kümelenme teşebbüsleri daha etkili ve paydaş katılımcılığını özendirecek şekilde desteklenecektir. 14. Ana sanayi üreticileri ve büyük işletmelerin tedarik zincirlerine KOBİ’lerin eklemlenebilmeleri için eşleşmeleri kolaylaştırılacak ve gerekli kalite, verim, kapasite artışları ile Ür-Ge faaliyetleri tedarikçi geliştirme süreçleri kapsamında desteklenecektir. 15. Girişim ekosisteminin ve KOBİ’lerin krediye ulaşım şartları kolaylaştırılacak, alternatif finansman kaynaklarının kullanımı geliştirilerek yaygınlaştırılacaktır. 16. Kaynakların verimsizce kullanılmasına neden olan, özellikle faaliyet kârına sahip olmayan firma yapılarının dönüşümüne yönelik kapsamlı çalışma yapılacaktır. 17. Yapay zekâ, otonom sistemler, bulut bilişim ve büyük veri analitiği gibi dijital teknolojilerin yanı sıra yeşil teknolojilerin kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 18. Turcorn adayı ve küresel ölçekte rekabet potansiyeli yüksek teknoloji girişimleri desteklenecektir. 19. Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında açılacak yeni çağrılar ile kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi desteklenecektir. 18 18 20. Stratejik alanlarda özel sektörden, üniversitelerden ve kamudan tüm paydaşların güçlerini birleştireceği TOGG ve TURKOVAC modeli benzeri ulusal girişimler oluşturulacak ve tasarım, üretim ve ticarileşme faaliyetleri teşvik edilecektir. 21. İlaç ve tıbbi cihaz sektöründe üretim, Ar-Ge ve ihracat altyapısı desteklenecek ve arz güvenliği güçlendirilecektir. 22. Yarı iletken, elektrikli araç, batarya ve bunların değer zincirindeki kritik teknoloji ürünlerine yönelik yatırımlar teşvik edilecek, elektronik, havacılık, savunma ve biyomedikal gibi stratejik sektörlerde ihtiyaç duyulan kritik malzeme ve bileşenlere yönelik çalışmalar desteklenecektir. 23. Yerli ve millî savunma sanayinden elde edilen kazanımların sivil alanlara teknoloji transferini sağlayacak mekanizmalar kurularak, sağlanan katma değer daha da artırılacaktır. 24. Sanayide özellikle Ar-Ge alanında ihtiyaç duyulan doktora derecesine sahip nitelikli insan kaynağı üniversite-sanayi işbirliği ile yetiştirilerek istihdamı teşvik edilmeye devam edilecektir. 25. Tarım arazilerinin korunması, amacı dışında kullanımının önüne geçilmesi ve etkin kullanımı için zorlayıcı ve özendirici düzenlemeler hayata geçirilerek ekilebilir ve sulanabilir alanlar artırılacaktır. 26. Ürün ve tarım parseli bazında asgari ve azami üretim alanları belirlenecek, çiftçi başvurularının, üretim izinlerinin ve ekim kontrolünün çerçevesi ortaya konulacaktır. 27. Gıda fiyatlarında istikrarı ve gıda arz güvenliğini sağlamayı teminen arazinin verim kabiliyeti ile birlikte yağış ve sulama imkânları da gözetilerek stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır. 28. Yaş meyve sebze ürünlerinin arz sürekliliğinin sağlanması amacıyla jeotermal enerji kaynaklarının bulunduğu uygun alanlarda Sera Organize Tarım Bölgesi (OTB) kurulmasına yönelik yatırımlar hızlandırılacak, yeni sera kurulumu ile sera yenileme yatırımları desteklenecektir. 29. Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere önemli tüketim merkezi olan kentlerin çeperlerinde kent tarımı desteklenerek tarım sektöründe genç nüfusun istihdam edilmesi sağlanacaktır. 30. İnşaat sektörü, afet etkilerinin azaltılması ve sosyal konut ihtiyacının karşılanmasını teminen ülke genelinde dar ve orta gelirlilere yönelik konut, işyeri ve arsa projelerini hayata geçirecek şekilde yönlendirilerek, fiyat istikrarı da gözetilerek sektörün büyümeye seçici ve hedef odaklı katkı vermesi sağlanacaktır. 2. İstihdam Tarihi yüksek seviyelerde seyreden istihdam ve işgücünün Program döneminde özellikle işgücü piyasasına yönelik yapısal reformların hayata geçirilmesi ve hedeflenen büyüme oranlarına ulaşılmasıyla birlikte artış eğilimlerini sürdürmesi öngörülmektedir. Program boyunca istihdamın yıllık ortalama 909 bin kişi artması ve işgücüne katılım oranlarındaki öngörülen artışa rağmen işsizlik oranının kademeli olarak gerilemesi ve 2026 yılında yüzde 9,3 seviyesinde gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. 19 19 Grafik 9: İşsizlik Oranı (Yüzde) GT: Gerçekleşme Tahmini Politika ve Tedbirler 1. Nitelikli ara eleman ihtiyacının sağlanmasına yönelik pilot illerde yapılacak analiz sonuçları dikkate alınarak sanayi ile işbirliği içerisinde mesleki eğitim programları hayata geçirilecektir. 2. Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. 3. Mesleki ve teknik lise mezunlarının bulundukları bölgedeki iş kollarını önceleyecek şekilde işgücü piyasalarının ihtiyaçlarını karşılamak üzere istihdama erken dönemde katılmalarını sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecek, bu anlayışla meslek yüksekokullarının işlevi gözden geçirilecektir. 4. Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güvenlik, temiz ve sürdürülebilir enerji ile uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik kamu-üniversite-özel sektör işbirliği programları uygulamaya konulacaktır. 5. Çalışma çağındaki her bireyin üreterek gelir elde edeceği beceriler ile aidiyet hissedeceği meslekleri edinmesine yönelik programlar hayata geçirilecektir. 6. Bireylerin istihdamda kalmalarının temin edilmesi ve sahip oldukları becerilerin günümüz ihtiyaçlarına uyarlanması için hayat boyu öğrenmeye katılım artırılacak, sektörlerle işbirlikleri güçlendirilecektir. 7. İş ve meslek danışmanları aracılığı ile hane bazlı izleme sistemine geçiş sağlanarak istihdam fırsatlarının daha fazla kişiye ulaştırılması sağlanacaktır. 8. Öncelikle gençler olmak üzere her ailede en az bir çalışan olmasını sağlayacak tedbirler alınacaktır. 9. Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin eğitime ve istihdama katılımlarını teşvik etmek amacıyla mesleki eğitim, yetkinlik ve becerilerini dikkate alan programlar hayata geçirilecektir. 10. Geleceğin mesleklerine yönelik gençlerin kariyer farkındalıklarını artıracak program ve faaliyetler yaygınlaştırılacaktır. 11. Yeşil ve dijital dönüşüm alanlarında meslek standartları ve yeterlilikler hazırlanacak, meslek standartlarında gerekli güncellemeler yapılacak, yeşil ve dijital yetkinlik açığı kapatılacaktır. 10,4 10,1 10,3 9,9 9,3 8,0 8,5 9,0 9,5 10,0 10,5 11,0 2022 2023 GT 2024 OVP 2025 OVP 2026 OVP 20 20 12. Aktif işgücü programları, yeşil ve dijital dönüşümün gerektirdiği işlere yönelik işgücü uyumunun sağlanmasında ve yeni istihdam olanaklarının oluşturulmasında etkin bir şekilde uygulanacaktır. 13. Dijital ve yeşil dönüşümle değişen işgücü piyasasına kadınların tam, eşit, güvenceli ve etkin katılımlarının sağlanması ve bu kapsamda ihtiyaç duyulacak yeni beceri ve yeteneklerin kadınlara ve kız çocuklarına kazandırılması için özel programlar geliştirilecek ve kadınların işgücüne katılımlarını artıracak girişimcilik, finansal okuryazarlık, kooperatifçilik gibi alanlarda programlar, kapsamları genişletilerek yaygınlaştırılacaktır. 14. Adil geçiş sürecinin gerçekleştirilebilmesine yönelik, yeşil dönüşümden etkilenebilecek bölge ve meslek gruplarında istihdam edilenlerin ihtiyaç analizi yapılacaktır. 15. Bakım veren kişilerin işgücüne katılımını teşvik etmek ve toplumsal hayata katılımını artırmak amacıyla erişilebilir gündüz bakım merkezlerinin sayısı artırılacaktır. 16. Uzaktan, kısmi ve geçici süreli çalışma ile platform çalışması gibi yeni nesil esnek çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda iş dünyasının ihtiyaçları ve iş-özel yaşam dengesi gözetilerek mevzuat düzenlemeleri hızlı ve etkili bir biçimde hayata geçirilecektir. 17. İş Kanununda sosyal taraflarla diyalog halinde yapılacak değişiklikler ve bu doğrultuda gerçekleştirilecek ikincil mevzuat çalışmaları ile işgücü piyasalarında güvenceli esneklik sağlanacaktır. 18. Yurtiçinden temininde zorluk yaşanan hallerde işgücü piyasasının farklı vasıflarda ihtiyaçlarını karşılamak üzere göç ve istihdam politikalarının dengeli bir şekilde uyumlaştırılması sağlanacaktır. 19. Geçici ve/veya uluslararası koruma statüsündekilerin, kayıtlı olduğu ilde ikamet başta olmak üzere Türkiye’de bulunma şartlarına riayet etmeleri gözetilerek, işgücü temininde güçlük çekilen alanlar öncelikli olmak üzere kayıtlı bir biçimde çalışmaları tesis edilecektir. 20. Veriye dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri yaygınlaştırılarak iş yerlerinde çalışma koşullarının insana yakışır bir biçimde olması sağlanacaktır. 21. Üniversitelerin yönetişimi geliştirilecek, bu kapsamda, yerelde mütevelli heyet veya istişari mahiyette mekanizmalar oluşturularak üniversite-özel sektör-yerel yönetim-STK işbirliği güçlendirilecektir. 22. Yükseköğretim kontenjanları kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü miktarı ve nitelikleriyle uyumlu hale getirilecektir. 23. Aile müessesesinin korunması, güçlendirilmesi, evlenecek gençlerin desteklenmesi, gençlerin gelişimine ve girişimlerine katkı sağlanması, eğitim ve istihdam olanaklarının geliştirilmesini desteklemek üzere Aile ve Gençlik Bankası kurulacaktır. 3. Fiyat İstikrarı Program döneminde fiyat istikrarı önceliklendirilerek para, maliye ve gelirler politikaları eşgüdüm içerisinde uygulanacaktır. Fiyat artışlarına etki eden tüm unsurlarla mücadele edilerek, miktarsal sıkılaşmayı da içeren sıkı para politikası ile seçici kredi uygulamalarının desteğiyle iç talepte dengelenme sağlanırken, üretim, rekabet ve verimlilik artışlarıyla 2024 yılında başlaması öngörülen dezenflasyon sürecinin devamında TÜFE yıllık artış hızının 2026 yılı sonunda yüzde 8,5 ile tek haneye düşürülmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, Türk lirasının istikrarlı bir görünüme sahip olması, arz kapasitesinin güçlendirilmesi ve enflasyon ataletine yol açan unsurların giderilmesi hedeflenmektedir. 21 21 Grafik 10: Yıl Sonu TÜFE Artış Oranı (Yüzde) GT: Gerçekleşme Tahmini Politika ve Tedbirler 1. Fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesi amacıyla enflasyon hedeflemesi uygulamasına devam edilecektir. 2. Enflasyonla mücadelede Merkez Bankası tüm politika araçlarını etkin bir biçimde kullanırken, maliye ve gelirler politikalarının para politikası ile eşgüdümü sağlanacaktır. 3. Dalgalı döviz kuru rejimi sürdürülecek, finansal istikrarın fiyat istikrarını gözetecek şekilde ekonomiyi desteklemesi sağlanacaktır. 4. Ekonomik aktivitenin ivmesi, uygulamaya konulacak politikalarla enflasyonist baskı oluşturmayacak şekilde yönlendirilecektir. 5. Ekonomik dengeleri bozucu ve enflasyonu besleyen tüketim artışlarını önleyecek tedbirler alınacaktır. 6. Fiyat istikrarına yönelik yatırım-istihdam-üretim-ihracata dayalı büyüme politikaları doğrultusunda reel sektöre uygun maliyetlerle hedef odaklı finansman imkânı sağlanacaktır. 7. Mali disiplin gözetilerek, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecektir. 8. Finansal sistemde temel değer saklama aracının Türk lirası cinsinden varlıklar olması ve hanehalkı, firma ve bankacılık kesimlerinin varlık ve yükümlülüklerinde Türk lirası cinsinden kalemlerin ağırlıklarının artırılması desteklenecektir. 9. Kira ve konut fiyatlarındaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, salgın döneminde daralan konut arzı hızla artırılacak, depremin oluşturduğu konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirilecek ve dar gelirli vatandaşların konuta erişim imkânı artırılacaktır. 10.Kamunun uygun koşullarda sağladığı konut kredileri ilk kez konut edinimini destekleyecek, dar ve orta gelirli vatandaşlar için belirli standartlarda ve uygun fiyat aralığında olacak şekilde yeni başlayan projelere tesis edilecektir. 4. Ödemeler Dengesi 2024 yılında dış talep koşullarında göreli iyileşmeyle ihracatta ılımlı bir toparlanma eğiliminin yanı sıra seyahat gelirlerinde artışın devam edeceği öngörülmektedir. Buna ek olarak, emtia fiyatlarının mevcut seviyelerde süreceği ve altın ithalatında son dönemde alınan önlemlerin etkisiyle ivme kaybı yaşanacağı varsayımıyla cari işlemler dengesinde iyileşme beklenmektedir. Program döneminde, mal ve hizmet ticaretinde küresel gelişmeler yakından takip edilerek, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme alanlarında gerekli düzenlemeler hızla hayata geçirilecek ve bu kapsamda dış ticarette Türkiye'nin rekabet gücünün ve küresel değer zincirlerindeki konumunun daha üst seviyelere çıkarılması sağlanacaktır. Böylece, mal ve hizmet ihracatında nicelik ve nitelik bakımından gelişim 64,3 65,0 33,0 15,2 8,5 0,0 10,0 20,0 30,0 40,0 50,0 60,0 70,0 2022 2023 GT 2024 OVP 2025 OVP 2026 OVP 22 22 sağlanarak dünya ihracatındaki pay artırılacak, cari işlemler dengesinde kademeli ve kalıcı iyileşme kaydedilecektir. Bu dönemde, küresel ölçekte uzun dönemli ve yeşil dönüşümü önceleyen yatırımlardan daha fazla pay alınarak ekonominin yapısal dönüşümüne katkı sağlayacak bir perspektifle cari işlemler açığının finansman kalitesinin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır. Grafik 11: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde) GT: Gerçekleşme Tahmini Politika ve Tedbirler 1. Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecek, AB Gümrük Kodu reformu yakından takip edilerek Gümrük Kanununun uyumu ve AB bilgi sistemlerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. 2. Mal ve hizmet ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri doğrultusunda, rekabetçiliğin korunması ve artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacaktır. 3. Dijital ve yeşil dönüşüm kapsamında, ithalata bağımlılığı azaltmaya ve arz güvenliğini temin etmeye yönelik ulusal kritik hammaddeler stratejisi hazırlanacaktır. 4. Öncelikli sektörler başta olmak üzere, katma değeri yüksek, teknoloji dönüşümünü sağlayacak stratejik öneme sahip sektörlere yönelik yatırımlar desteklenecek, sanayi ve dış ticaret politikası araçları bütüncül bir biçimde uygulanacaktır. 5. Ölçek veya teknoloji yetersizliği nedeniyle yurtiçi üretim kapasitesi oluşturulamayan ürünlerde teknoloji transferine dayalı ortaklıkları da içeren yatırımlar özendirilecektir. 6. Lojistik açıdan uygun bölge ve ülkelerde yurtdışı lojistik dağıtım ağlarının yaygınlaştırılması ve etkin işletilmesine yönelik destek sağlanacaktır. 7. Mevcut ve yeni kurulacak serbest bölgeler ile organize sanayi bölgelerinde yenilenebilir enerji kullanımın yaygınlaştırılması, yeşil ve döngüsel ekonomiye katkının artırılması, yüksek teknoloji alanlarında doğrudan yabancı yatırımların bölgeye çekilmesinisağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir. 8. Dış ticarette iş süreçlerinin ve ihracat işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen gümrük idareleri ile gümrük kapılarının işlem kapasiteleri artırılacak, fiziki ve teknolojik altyapıları yerli kullanım imkânları gözetilerek ihtiyaçlar doğrultusunda yenilenecektir. 9. İhracatta yurtiçi katma değerin ve çıktı ürünün teknolojik seviyesini artırmak üzere Dahilde İşleme Rejiminin öncelikli hedef ürün ve sektör kapsamına ilişkin düzenleme yapılacaktır. -5,3 -4,0 -3,1 -2,6 -2,3 -6,0 -5,0 -4,0 -3,0 -2,0 -1,0 0,0 2022 2023 GT 2024 OVP 2025 OVP 2026 OVP 23 23 10. Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı gözden geçirilerek kredi politikası parasal sıkılaştırma sürecini gözetecek şekilde, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle entegre bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır. 11. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısı uluslararası en iyi uygulamalar dikkate alınarak geliştirilecek, Eximbank destekleri yüksek teknolojili ve katma değerli ihracatın finansmanında yeşil ve dijital dönüşümü önceleyerek kullandırılacaktır. 12. Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde yaratacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği ve etkinliği artırılacaktır. 13. İhracat destekleri ve ihracat finansman araçları birlikte ele alınarak projelendirilmek suretiyle teşvik mekanizmasının etkinliği artırılacaktır. 14. Türkiye Varlık Fonu ve özel sektör tarafından gübre ve petrokimya başta olmak üzere sanayinin ihtiyaç duyduğu yeni yatırımlar hayata geçirilecektir. 15. Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak teknoloji fonu ile girişim şirketleri desteklenerek stratejik teknolojik yatırımlara yönelik ekosistem geliştirilecektir. 16. Uluslararası markalaşma faaliyetleri ihracat potansiyeli yüksek alanlarda desteklenecektir. 17. Mal ve hizmet ihracatının artırılmasına yönelik tüm kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak uluslararası tanıtım faaliyetleri “Türkiye-Gücünü Keşfet” logosu kullanılarak etkin bir biçimde yürütülecektir. 18. Turizm, taşımacılık, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık, dizi/film ve animasyon başta olmak üzere kültür endüstrileri, yurtdışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanlarında verimlilik ve rekabet gücünü esas alan döviz kazandırıcı hizmet ticareti desteklenecektir. 19. Turizmin çeşitlendirilerek 12 aya ve tüm ülkeye yayılması amacıyla alternatif turizm ürünlerinin tanıtım çalışmaları başta dünyada yükselen pazar konumundaki ülkeler ile Amerika ve Uzak Doğu gibi uzak pazarlardaki ülkelerin öncelikle üst gelir grubuna yönelik olarak yürütülecektir. 20. Turizmde hizmet kalitesini artırmak üzere sektörde çalışan personelin nitelikli istihdam imkânlarının yıl geneline yayılması sağlanacak, mesleki ve teknik eğitim ile işbaşı programlarının aktif bir biçimde uygulanmasıyla beceri düzeyi yükseltilecektir. 21. Turizm sektöründe yüksek hizmet kalitesinin devamı, kayıt dışılığın azaltılması ve turizm gelirlerinin artırılmasını teminen günübirlik konut kiralama yoluyla konaklamaların sertifikalandırılması gibi hususlarda gerekli mevzuat düzenlemeleri hayata geçirilecektir. 22. Sağlık turizmi alanında hizmet kapasitesi nitelik ve nicelik olarak geliştirilecek, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri artırılacaktır. 23. Spor diplomasisi araçları kullanılarak bölgesel ve çok taraflı spor organizasyonlarıyla hizmet gelirini artırıcı etkinlikler düzenlenecektir. 24. Türkiye’yi önemli bir film yapım merkezi haline getirmek üzere ülke içinde gerçekleştirilecek uluslararası yapımları desteklenecektir. 25. Yurtdışında gerçekleştirilen kalkınma işbirliği proje ve faaliyetleri aracılığıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini yüklenen firmaların daha geniş pazarlara yönelmeleri özendirilecektir. 26. Finansal hizmet ihracatı hacmini artırmak üzere, değişen küresel ve bölgesel ihtiyaçlara yönelik İstanbul Finans Merkezi odağında rekabetçi bir finansal ekosistem oluşturulacaktır. 27. Elektronik ticaret alanında dijital altyapının geliştirilmesi, ödeme ve lojistik altyapısının güçlendirilmesi sağlanarak e-ihracat desteklenecek, elektronik ticaret pazarında daha fazla ihracatçı firmanın etkin şekilde faaliyet göstermesi sağlanacaktır. 28. Helal kalite altyapısı alanının gelişimine katkı sağlanmasına ve akredite helal belgelerinin ülkeler arasında karşılıklı tanınması amacıyla uluslararası bir sistem kurularak helal belgeli ürün ve hizmet ticaretinde teknik engellerin giderilmesine yönelik çalışmalar yapılacak, bu kapsamda akreditasyon, eğitim, işbirliği ve tanıtım faaliyetleri artırılacaktır. 24 24 29. Enerjide dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla petrol ve doğalgaz arama ve üretim faaliyetleri hızlandırılarak sürdürülecektir. 30. Dijital pazarlarda ortaya çıkan aksaklıklar ve adil olmayan uygulamalarla mücadele edilecek, bu alandaki düzenlemelerin Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlu hale getirilmesi sağlanacaktır. 31. Doğalgaz depolama tesislerinin depolama ve geri üretim kapasiteleri artırılacaktır. 32. Sakarya Gazını girdi olarak kullanarak üre üretecek bir tesis kurularak yerli doğalgazın katma değeri artırılacaktır. 33. Yurtdışında millî petrol şirketimizin enerji alanında farklı ortaklıklarla faaliyette olduğu üretim sahaları ile potansiyel arz eden sahalar değerlendirilecektir. 34. Yenilebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi artırılacak, nükleer güç santrali elektrik enerjisi üretim portföyüne dâhil edilecektir. 35. Nükleer teknoloji alanında yerli ve yenilikçi uygulamalar geliştirilmesi amacıyla Ar-Ge çalışmaları desteklenecek, ilave nükleer güç santrali kapasitesi oluşturmak için küçük modüler reaktör teknolojisine yönelik girişimler hızlandırılacaktır. 36. Potansiyeli yüksek jeotermal kaynakların aranmasına yönelik sondaj çalışmaları sürdürülerek yeni kaynaklar ekonomiye kazandırılacaktır. 37. Tüm tabii kaynak yönetim sistemlerinin birbiriyle uyumlu bir kurumsal yapılanmaya kavuşturulmasını teminen bu faaliyetlerin tek elden yönetilmesine yönelik gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 38. Maden kaynaklarının uluslararası standartlarda aranarak ekonomiye kazandırılması, arama ve üretimde sürdürülebilir madencilik politikalarının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. 39. Sorumlu madencilik ilkeleri çerçevesinde belirlenen stratejik ve kritik minerallerin arama, üretim ve zenginleştirme çalışmaları artırılacaktır. 40. Maden arama faaliyetleri mevzuatta kamu yararına faaliyet olarak tanımlanacak ve madenlerin işletilmesinin türlerine, niteliklerine ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre detaylı olarak ele alındığı yatırım güvencesini artıracak yeni bir temel düzenleme hazırlanacaktır. 41. Yerli kömür ve temiz kömür teknolojilerinin geliştirilmesi ile ekonomik değeri yüksek ürünlerin elde edilmesine yönelik Ar-Ge faaliyetleri sürdürülecektir. 42. Metro, tramvay ve hızlı tren üretimi dâhil olmak üzere tüm raylı sistem araçlarının millî imkânlarla tasarımı ve yerli üretimi artırılacaktır. 43. Arz şoklarının görülebildiği tarımın her bir alt sektöründe ürün bazında arz risklerini ortaya koyarak yerli üretim ve ekonomik dış alım tedarikine yönelik Üretim-İhracat-İthalat Konsolidasyon Programı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır. 44. Türkiye'nin uluslararası görünürlüğünün artırılması ve imajının güçlendirilmesi için kamu, kültür ve dijital diplomasi faaliyetleri yoğunlaştırılacak, ayrıca ticaret diplomasisi araçları ile bölgesel ve çok taraflı işbirliği platformları etkin şekilde kullanılacaktır. 45. Stratejik ekonomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi, enerji ve gıda arz güvenliğinin temini, bölgesel bağlantısallığın artırılması ve uzak kıtalarla bağların kuvvetlendirilmesine yönelik politikalar, ulusal öncelikler doğrultusunda etkin ve bütüncül bir biçimde sürdürülecektir. 46. Öncelikli sektörlere yönelik ticari ve ekonomik ilişkiler, Türkiye’nin bir enerji ve lojistik merkezi haline getirilmesi hedefi kapsamında derinleştirilip çeşitlendirilecektir. 47. Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik ortaklık ve açılım politikaları ile Yeniden Asya Girişimi karşılıklı yarar ve öncelikler temelinde ve somut hedefler doğrultusunda sürdürülecektir. 48. Mal ve hizmet ihracatında pazar çeşitliliği sağlamak üzere “Uzak Ülkeler Stratejisi” kapsamında belirlenen ülkelere özgü eylemler proaktif bir şekilde yürütülecektir. 49. Dış ticaretin geliştirilmesinde “dost ülkelerden tedarik” ve “yakın ülkelerden tedarik” gibi yaklaşımlar izlenerek, ortak değer, amaç ve çıkarları olan ülkeler ile ekonomik ve ticari ilişkiler derinleştirilecektir. 25 25 50. Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarını, iş dünyasını ve finansman unsurlarını temel alan bütüncül bir yaklaşım çerçevesinde, başta komşu ve yakın coğrafya olmak üzere, bölgesel ve ikili işbirlikleri geliştirilecek, bölgesel ve çok taraflı işbirliği platformlarından en etkin şekilde istifade edilerek ticari ilişkilerin yoğunlaştırılmasına yönelik çalışmalar etkili biçimde sürdürülecektir. 51. Tercihli pazara giriş imkânlarının geliştirilmesini teminen, yeni serbest ticaret anlaşmaları müzakere edilecek ve yürürlükteki serbest ticaret anlaşmalarının kapsamının genişletilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 52. Karma Ekonomik Komisyon (KEK) ve Ortak Ekonomik ve Ticaret Komisyonları (JETCO) çerçevesindeki ekonomik ve ticari ilişkiler güçlendirilecektir. 53. Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Gümrük Örgütü, İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (İSEDAK) ve Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere, bölgesel ve uluslararası örgütlerdeki çalışmalara aktif katkı verilecek, ulusal ticari ve ekonomik menfaatler üzerinde sonuçları olabilecek tüm gelişme ve girişimlerde etkinlik artırılacaktır. 5. Finansal İstikrar Sürdürülebilirlik ve dijital dönüşümle uyumlu olarak finansal sistemde tasarrufların artırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sermaye piyasaları geliştirilerek finansmana erişimin kolaylaştırılması ve finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması suretiyle finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Program döneminde piyasa ekonomisi ilkeleri gözetilerek mali sistemi oluşturan unsurların güçlendirilmesi, kırılganlıkların azaltılması ve finans piyasasının, Programın makroekonomik çerçevesini desteklemesi hedeflenmektedir. Başta yatırım kredileriyle olmak üzere finans sektörünün yüksek katma değerli ve ihracata katkı sunan sektörleri desteklemesi ve tasarruflara aracılık faaliyetini etkin ve verimli bir şekilde yürütmesi için gerekli politika adımları atılarak düzenlemelerde sadeleştirme yoluyla finansal istikrar desteklenecektir. Politika ve Tedbirler 1. Kaynakların daha etkin kullanılmasını sağlamak ve makro-finansal istikrarı güçlendirmek üzere tüm para politikası araçları etkin bir biçimde uygulanacaktır. 2. Finansal kuruluşlara yönelik getirilen makroihtiyati tedbirler sadeleştirilecektir. 3. Para politikasının etkinliği ve finansal istikrar açısından rezerv kaynaklarının çeşitlendirilmesine ve artırılmasına devam edilecektir. 4. Türk lirası cinsi yatırım araçlarının cazibesi ve çeşitliliği artırılacaktır. 5. Kredi kartı kullanımı parasal istikrarı etkilemeyecek ve tüketim talebini dengeleyecek şekilde uluslararası standartlarda yeniden düzenlenecektir. 6. Makroihtiyati önlemlerde sadeleşmenin sağlanması ve rezervlerin güçlendirilmesine paralel şekilde Türk lirası mevduata geçişlerin hızlanmasıyla birlikte, KKM’nin mevduatlar içindeki ağırlığı azalacaktır. 7. Yurt Dışında Yerleşik Vatandaşlar Mevduat ve Katılım Sistemi (YUVAM) hesabının geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve etkinliğinin artırılması sağlanacaktır. 8. Yastık altındaki altınların ekonomiye kazandırılması için geliştirilen Fiziki Altın Tasarruf Sistemi (FATSİ) uygulaması yaygınlaştırılacaktır. 9. Bankacılık sektörünün sermaye yeterliliğine ilişkin Basel III Final düzenlemelerine uyum sağlanacaktır. 10. Finansal sektör ve araçlar arasında düzenleme arbitrajı oluşmasının önüne geçilecektir. 26 26 11. Kalkınma ve yatırım bankacılığı, stratejik ürün ve öncelikli sektörlere odaklanılarak yatırım projelerinin finansmanında daha etkin hale getirilecek şekilde geliştirilecektir. 12. Banka dışı kredi kuruluşlarının finansal sektör içindeki payı artırılacaktır. 13. Finansal okuryazarlık faaliyetleri daha da yaygınlaştırılacaktır. 14. Sermaye piyasalarında finansal ürün ve hizmet çeşitliliği geliştirilecek ve küçük yatırımcı hakları gözetilerek yatırımcı tabanı genişletilecektir. 15. Sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan şirketlerin yaşam döngülerinin her aşamasında daha fazla yararlanması temin edilecek ve halka arzların artırılması için gerekli adımlar atılacaktır. 16. Katılım finansın kurumsal dönüşümü gerçekleştirilecek, sektörü destekleyici mekanizmalar tesis edilecektir. 17. Katılım sigortacılığı mevzuat altyapısı ve ekosistemi geliştirilecek, katılım finans esaslarına uyumlu sigortacılık tekniklerinin daha etkin ve şeffaf şekilde uygulanmasına yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. 18. Dijital Türk lirasının kullanıma sunularak yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 19. Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel (ÇSY) kriterlere yönelik farkındalık artırılarak yeşil finans alanında yeni ürün ve hizmetler geliştirilecektir. 20. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fon türleri katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacak, devlet katkısı getirilerinin artırılmasını, kesintilerin sadeleştirilmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacak ve bu kapsamda, BES’in cazibesi artırılarak sistemdeki fon tutarı ve katılımcı sayısında artış sağlanacaktır. 21. Otomatik Katılım Sisteminin (OKS) işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulacaktır. 22. “Tamamlayıcı Uzun Süreli Bakım Sigortası” ihdas edilecektir. 23. İstanbul Finans Merkezinin uluslararası finans sistemine entegrasyonu güçlendirilerek finansal piyasaların derinleşmesine katkıda bulunulacaktır. 24. İstanbul Finans Merkezi kapsamında yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik katılım esaslı faaliyet gösteren fintekler desteklenecektir. 6. Kamu Maliyesi Program döneminde, başta deprem kaynaklı harcamalar olmak üzere gerekli ihtiyaçlar süratle karşılanırken mali disiplinin ekonomide güven ve istikrarı artıran bir çıpa olarak korunması ve güçlendirilmesi için tüm adımlar kararlılıkla atılacaktır. Para, maliye ve gelirler politikaları arasındaki eşgüdüm güçlendirilecektir. Gelirler artırılarak ve kaynak tahsisi etkinleştirilerek sürdürülebilirliği güçlendirilen kamu maliyesi, makroekonomik istikrarın sağlanmasında ve kalkınmada stratejik bir araç olarak kullanılacaktır. Gelir ve harcama politikaları, yeşil ve dijital dönüşümü desteklemek için gerekli kaynak dağıtımını sağlayacak şekilde uygulamaya konulacaktır. Borçlanma politikası iç ve dış piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak belirlenen makul risk düzeyi çerçevesinde, finansman ihtiyacının orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ve borç stoku yapısının güçlendirilmesi ilkeleri kapsamında stratejik ölçütlere dayalı olarak yürütülecek, kamu borçlanmalarında kaynak ve pazar çeşitliliğini artırmaya yönelik çalışmalar yapılmaya devam edilecektir. Kamu kesimi genel dengesinin 2024 yılında GSYH’nın yüzde 5,9’u oranında açık vermesi ve söz konusu açığın Program dönemi sonu itibarıyla yüzde 2,6 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. 27 27 2024 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 3,6 olan program tanımlı kamu kesimi açığının dönem sonunda yüzde 0,3 fazlaya dönmesi beklenmektedir. 2024 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 6,0 olması öngörülen genel devlet açığının Program dönemi sonunda yüzde 2,5 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. GSYH’ya oran olarak 2024 yılında yüzde 31,2 olması öngörülen genel devlet toplam gelirlerinin program dönemi sonunda aynı seviyede gerçekleşmesi, genel devlet toplam harcamalarının ise aynı dönemde yüzde 37,2 seviyesinden yüzde 33,7’ye gerilemesi beklenmektedir. Merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oran olarak 2024 yılında yüzde 6,4, Program dönemi sonunda yüzde 2,9 olarak gerçekleşeceği, faiz dışı dengenin 2024 yılında yüzde 3,4 açık vereceği, Program dönemi sonunda ise yüzde 0,7 fazlaya döneceği öngörülmektedir. 2024 yılında, GSYH’ya oran olarak 1,6 puan artışla yüzde 24,5’e yükselmesi beklenen toplam vergi yükünün Program dönemi sonunda ise yüzde 24,4 olması öngörülmektedir. GSYH’ya oranla, 2024 yılında yüzde 35,2 olarak gerçekleşmesi beklenen AB tanımlı genel yönetim borç stokunun Program dönemi sonunda yüzde 33,2’ye düşürülmesi hedeflenmektedir. Merkezi yönetim bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının 2024 yılında yüzde 26,9, merkezi yönetim bütçesi faiz hariç bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 23,9 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise, makroekonomik tahminler ile gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelirlerin geçmiş yıllarda gösterdiği eğilimler dikkate alınarak belirlenmiştir. Merkezi yönetim bütçe gelirlerinin GSYH’ya oranının 2024 yılında yüzde 20,5, genel bütçe vergi gelirlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 18,0 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. Politika ve Tedbirler 1. Program döneminde, kamu harcamalarında tasarrufu sağlayacak yapısal değişiklikler hayata geçirilecek, deprem ve afet riski harcamaları hariç kamu açığı düşürülecek ve bütçe disiplini çerçevesinde maliye politikasının sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 2. 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen asrın en büyük afetlerinden biri olan Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerde hasar gören bölgelerin iyileştirilmesi ve yeniden yapılandırılmasıyla depremin etkilerinin ortadan kaldırılması için gerekli önlemler alınmaya devam edilecektir. 3. Kamu harcama politikasının, belirlenen politika öncelikleri ve kamu idarelerine tahsis edilen ödenek tavanları doğrultusunda çok yıllı bütçeleme yaklaşımı içerisinde yürütülmesi esas olacaktır. 4. Harcama gözden geçirmeleri sistematik hale getirilerek verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek ve yeni harcama alanları sınırlandırılacaktır. 5. Kamu hizmetleri, bütçe imkânları içinde kalınarak azami tasarruf anlayışı içinde yerine getirilecektir. 6. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları yapılmak suretiyle kısa sürede tamamlanarak ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. 7. Hazine nakit rezervinin güçlendirilmesi ve daha etkin kullanımı için Tek Hazine Kurumlar Hesabının kapsamı daha da genişletilecektir. 8. Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. 9. Kamu alımlarına yönelik harcamaların rasyonelleştirilmesi anlayışıyla tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikaları, kapsamı genişletilerek sürdürülecektir. 28 28 10. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, taşıt ihtiyaçları öncelikle geçici tahsisle ya da ihtiyaç fazlası taşıtların devri suretiyle karşılanacak ve yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilecektir. 11. Kamu mali yönetiminde sürdürülebilir ve sağlıklı gelir kaynaklarının artırılması için vergi tabanının genişletilmesi ve vergilemede gönüllü uyumun artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. 12. Vergi politikalarında büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırımı, istihdamı, üretimi, ihracatı ve rekabet ortamını destekleyen gelir politikalarının önceliklendirilmesine devam edilecektir. 13. Vergi harcamaları gözden geçirilecek, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimler kaldırılacaktır. 14. Kamu gelirlerine yönelik tahsilat performansı artırılacak, vergi cezaları caydırıcılığı güçlendirecek şekilde gözden geçirilecektir. 15. Gelir, kurumlar, katma değer vergileri kanunları ile vergi usul kanununun, vergilemede adalet, eşitlik, öngörülebilirlik ve şeffaflık ilkeleri temelinde, vergi tabanının genişletilmesine ve gönüllü uyumun artırılmasına destek veren, sade ve kolay uygulanabilir bir yapı oluşturulmak amacıyla güncellenmesi yönünde düzenlemeler hayata geçirilecek, orta vadede doğrudan vergilerin payı artırılacaktır. 16. Vergi idaresinin fiziki, beşeri ve teknolojik altyapısı geliştirilecektir. 17. Karbon vergisi niteliği taşıyan vergiler gözden geçirilecek ve tamamlayıcı karbon vergisi dahil karbon fiyatlandırma araçlarının kalkınma ve yatırım ortamı üzerinde yol açacağı ekonomik ve sosyal etkiler analiz edilecektir. 18. Vergi istatistikleri ve bu alandaki raporların daha kapsamlı bir şekilde yayımlanması sağlanacaktır. 19. Yurtiçi tasarrufların artırılması için alternatif araçlar geliştirme ve sermayenin tabana yayılmasını destekleme perspektifiyle çalışmalara hız verilecektir. 20. Kayıt dışılıkla mücadele, teknolojik imkânlardan daha çok faydalanılarak tüm tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir. 21. Dijital faaliyetlerdeki kayıt dışılığı kavrayacak ve yatırım ortamının cazibesini artıracak vergi uygulamaları geliştirilecektir. 22. Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlere yönelik mevzuat çalışmaları sürdürülecektir. 23. Enerji tüketiminde verimliliğin artırılması, iklim değişikliği ve çevre kirliliği ile mücadele edilmesine yönelik vergi uygulamalarına devam edilecektir. 24. Avrupa Birliği’ne katılım sürecinde müktesebata ve üyesi olduğumuz diğer uluslararası kuruluşlarca vergisel alanda belirlenen standartlara uyum çalışmalarına devam edilecektir. 25. Mükelleflere sunulan hizmetlerin ve uygulamaların etkinliği artırılacak, son teknolojik gelişmeleri kapsayan yeni nesil iletişim kanalları kullanılarak mükelleflere 7/24 gerçek zamanlı hizmet sunulması sağlanacaktır. 26. KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. 27. Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 28. Sosyal güvenlik sisteminde fiili ve yasal kapsamın artırılması doğrultusunda kadın, gençler, engelliler başta olmak üzere çalışma hayatına kalıcı katılımı sağlamayı teminen esnek çalışma biçimleri yaygınlaştırılacak, sosyal güvenlik mevzuatı ve uygulamaları değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha uyumlu hale getirilecektir. 29 29 29. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. 30. Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılarak prim tabanı genişletilecektir. 31. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek, ilaç ve tedavi harcamalarını rasyonelleştirecek tedbirler alınacaktır. 32. Devlet Malzeme Ofisi ile birlikte Sağlık Market Uygulamasının kapsamı genişletilerek ilaç ve medikal malzeme tedarik zinciri daha da güçlendirilecektir. 33. Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolünün ve hizmet basamaklarının uygun kullanımının sağlanması amacıyla teşvik edici mekanizmalar geliştirilecektir. 34. Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizini ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. 35. Sosyal Güvenlik Kurumunun bilişim sistemleri güçlendirilecek, kurumlar arası veri paylaşımı artırılacak, hizmet sunumu ve geri ödeme işlemleriyle ilgili bilgi sistemleri güçlendirilecektir. 36. Sağlık hizmetlerinin finansmanında değer bazlı geri ödeme yöntemlerinin kullanılması sağlanacak, ödenen ilaç ve tedavilere yönelik düzenli aralıklarla geriye dönük analizler yapılarak ödeme listelerinin etkinliği artırılacaktır. 37. İstihdam teşviklerinden etkin olmayanlar sonlandırılacak, kadın, genç ve engellilere yönelik teşviklerin ağırlığı artırılarak teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. 38. Kamu kesimi genel dengesinde yer alan fon ve döner sermayelerin harcama ilkeleri belirlenecek, bütçenin birlik ilkesinin uygulamasının güçlendirilmesine yönelik özel gelir, fon ve benzeri uygulamalar gözden geçirilecektir. 39. Sosyal yardım sistemi gözden geçirilecek, işgücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda, aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yeniden kurgulanarak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır. 40. KÖİ projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir. 7. Afet Yönetimi Afet yönetiminin afet öncesi, afet anı ve afet sonrası olmak üzere tüm aşamalarının hızlı, etkin ve bütüncül olarak yürütülmesi temel amaçtır. Afet yönetiminin tüm süreçlerinde ilgili idari, hukuki, fiziki, teknik ve mali çerçevenin güçlendirilerek yerleşim yerlerinin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması, afet risk ve zararlarının azaltılarak can ve mal kayıplarının asgari düzeye indirilmesi ile toplumun ve tüm kurum ve kuruluşların afet farkındalığının artırılması, olası afetlere hazırlıklı olunması hedeflenmektedir. Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremlerin yaraları ivedilikle sarılacak, bölgede ekonomik ve sosyal hayatın yeniden canlandırılmasına yönelik iyileştirme faaliyetleri yürütülecek, hak sahibi vatandaşların en kısa sürede kalıcı konutlara ve işyerlerine kavuşabilmelerini sağlamak için yerinde dönüşüm uygulamaları da dahil olmak üzere maliyet etkin programlar yürütülecektir. Program döneminde, alt ve üst yapının yerli ve yeşil teknolojilerle daha iyi standartlarda ve afetlere daha dirençli bir şekilde oluşturulması sağlanacak, bölgesel kalkınma stratejileriyle uyumlu bir biçimde yerleşim ve sanayi alanları geliştirilecektir. Nüfusunun büyük çoğunluğu deprem kuşağında bulunan ülkemizde tüm afet türlerine karşı dayanıklılığın artırılması ve olası yeni ve çoklu afetlere hazırlıklı olunması amacıyla afet riski altındaki alanlar risk ve tehlike durumlarına göre önceliklendirilecek, yerel yönetimlerle işbirliği halinde kentsel dönüşüm projeleri gerçekleştirilerek afetlere dirençli, sağlıklı, yaşanabilir ve sürdürülebilir yaşam alanları oluşturulacaktır. 30 30 Politika ve Tedbirler 1. Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinden etkilenen illerde sosyo-ekonomik hayatın tümüyle normale döndürülmesi ve deprem hasarlarının telafi edilmesine yönelik projelere öncelik verilecektir. 2. Kurumlar arasında sağlanacak etkin bir koordinasyon mekanizmasıyla deprem hasarlarının telafisine yönelik çalışmalar önceliklendirilecek ve planlı bir şekilde yürütülecektir. 3. Afet konut üretiminde hak sahipliği süreçleri iyileştirilecek, maliyet etkin afet konut üretimi sağlanacak ve geri ödeme sistemleri gözden geçirilecektir. 4. Yeniden yapılanma çalışmaları kapsamında deprem bölgesindeki altyapıların afetlere karşı dayanıklılığı artırılacak, bölgenin sağlıklı ve dirençli dokusunun oluşmasına katkı sağlanırken aynı zamanda yeniden imar çalışmaları çerçevesinde yeşil dönüşümü teşvik edecek ve enerji verimliliğini artıracak yatırımlar desteklenecektir. 5. Deprem bölgesindeki üretim, turizm ve ticaret faaliyetlerinin afet öncesi canlılığına kavuşturulmasına yönelik ayrılan finansman kaynakları çeşitlendirilecek, bölgenin rekabet edebilirliği yeniden sağlanacaktır. 6. Bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasına yönelik yatırım teşvik politikaları etkin bir şekilde uygulanacak, deprem bölgesine yönelik oluşturulan yatırım teşvik paketi aracılığıyla bölgede yatırım, üretim ve istihdamın hızla toparlanması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için destek uygulamalarının geliştirilmesine devam edilecektir. 7. Afet riski taşıyan bölgelerde kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak sürdürülebilir bir çevrede ve sosyal konut standartlarına uygun şekilde inşa edilecektir. 8. Kentsel dönüşüm faaliyetlerinin hızlandırılması, riskli konut sorununun çözümü ve şehirlerin afetlere dayanıklı ve daha sağlıklı hale getirilmesini desteklemek amacıyla rezerv alan ilan edilen Hazine taşınmazlarının uygulayıcı kuruluşlara devri sağlanacaktır. 9. Mekânsal planların yapımında ve uygulanmasında çoklu afet tehlikelerine karşı dirençliliğin sağlanmasına yönelik kriter ve önlemlere ilişkin mevzuatta düzenleme yapılacaktır. 10. Marmara Bölgesi başta olmak üzere afet riski yüksek bölgelerdeki yoğunluğun azaltılması amacıyla bölge dışında yeni endüstriyel gelişim alanları ve lojistik hatları oluşturulacaktır. 11. Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecektir. 12. Tüm illerde mikro ölçekte afet risk analizleri yapılarak afete duyarlı yerleşim yeri tercihlerine yönelik farkındalık artırılacaktır. 13. Eğitim ve sağlık başta olmak üzere kamu hizmetlerinin sunulduğu yapıların afet ve olağanüstü durumlara karşı hazırlık durumu güçlendirilecektir. 14. Olası yeni afetlere karşı direnci artıracak gerekli kurumsal ve yasal düzenlemeler yapılarak kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılacak, afetlere karşı dayanıksız yapı stokunun yeniden inşa sürecinde hukuki dayanağı güçlendirilmiş düzenlemeler hayata geçirilecektir. 15. Deprem, sel, heyelan, orman yangınları dahil afet risk yönetimine hizmet eden yerli yeni teknolojilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 16. Erken uyarı amaçlı veri analizini, afetlerin izlenmesini, komuta ve sevkiyatı sağlamak üzere yeni teknolojik imkânlardan faydalanılacaktır. 17. Afet ve acil durumlara müdahaleye yönelik teknik ve beşeri kapasite geliştirilecek, kesintisiz güvenli haberleşme sistemi altyapısının kurulumu tamamlanacaktır. 18. Afet ve acil durumlarda kullanılacak toplanma ve barınma alanlarının standartları geliştirilecek ve sayıları artırılacaktır. 19. Afet sonrası ihtiyaç duyulan malzeme ve ekipmanların tedariki yapılarak lojistik depolarda uzun süreli depolanabilmesi sağlanacaktır. 20. Savunma sanayiinde geliştirilen teknoloji ve ürünlerin tarım, lojistik, hasar tespit, afet müdahale süreçleri gibi toplumsal fayda sağlayacak sivil alanlarda kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 31 31 21. Taşkınların etkilerinin asgari seviyeye indirilebilmesi, dere yataklarına yapılan müdahalelerin önlenmesi ve taşkın riskinin yapılacak tüm çalışmalarda dikkate alınması amacıyla gerekli mevzuat hazırlanacak, havza bazında tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecektir. 22. Tarımsal kuraklıkla mücadele için eğitim, kapasite geliştirme, Ar-Ge projeleri ve erken uyarı sistemi çalışmaları sürdürülecektir. 23. Afet yönetimiyle bağlantılı sermaye piyasası ürünlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilecektir. 24. Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortası geliştirilerek yaygınlaştırılacak, zorunlu deprem sigortasının beyanı ve ödemesinin etkin takibi sağlanacaktır. 25. Bina tamamlama sigortasının yaygınlaştırılmasına ilişkin çalışmalar yürütülecektir. 26. Sigortanın oto denetim rolü hayata geçirilerek inşaat kalitesinin yükseltilmesini teminen yapı denetim sürecinde yer alan kişi ve kuruluşların mesleki sorumluluk sigortası ve yapı müteahhitlerinin yapı sorumluluk sigortası yaygınlaştırılacaktır. 8. Yeşil Dönüşüm Küresel ölçekte, iklim değişikliğinin çevresel, sosyal ve ekonomik yıkıcı etkileri daha yaygın hale gelirken Covid-19 salgınının üretim ve tüketim kalıplarında yol açtığı değişiklikler ile son dönemde Rusya￾Ukrayna savaşının enerji arz ve talep dengesini bozması, sürdürülebilirlik odaklı politika ve uygulamalara olan ihtiyacı daha fazla ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, başta enerji, sanayi, ulaştırma ve tarım sektörleri olmak üzere tüm alanlarda yenilenebilir kaynaklar, enerji verimliliği, elektrifikasyon ve döngüsel ekonomi politikaları öncelikli hale gelmiştir. Coğrafi konumu ve doğal kaynakları ile iklim değişikliğine maruziyeti yüksek ülkeler arasındaki Türkiye, aynı zamanda küresel ekonomiye entegrasyon düzeyi ile iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası politikalar ve gelişmelerden önemli düzeyde etkilenmektedir. Bu çerçevede, Paris Anlaşmasına taraf olunarak düşük karbonlu ekonomiye geçiş kararlılığı 2053 net sıfır emisyon hedefi ile ortaya konulmuş ve başlıca ticaret ortağı konumundaki Avrupa Birliği’ne uyum çalışmaları kapsamında Yeşil Mutabakat Eylem Planı hazırlanmıştır. Program döneminde, 2053 net sıfır emisyon hedefi ve ulusal kalkınma öncelikleri doğrultusunda, sera gazı emisyon azaltımını destekleyen, iklim değişikliğine uyum kapasitesini artıran, rekabetçiliği ve verimliliği ön planda tutan, adil geçişi gözeten ve küresel finansman kaynaklarından azami düzeyde faydalanarak ulusal teşvik mekanizmalarını geliştiren bir yaklaşımla ülkemizin yeşil dönüşüm süreci hızlandırılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. İklim değişikliğiyle ilgili uygulamaların bütüncül bir biçimde ele alındığı temel mevzuat hazırlığı tamamlanacaktır. 2. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hukuki altyapısı tamamlanarak Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına (SKDM) uyumlu bir yapıda geliştirilecek, geçiş dönemi etkin bir şekilde değerlendirilerek mali yükümlülük aşamasına yönelik gerekli hazırlıklar yapılacaktır. 3. 2053 net sıfır karbon emisyon hedefi doğrultusunda uzun vadeli düşük emisyonlu kalkınma stratejisi, kalkınma planlarıyla uyumlu olacak şekilde hazırlanmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 4. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında firmalara yönelik kaynak, süreç ve enerji verimliliği ile dijitalleşme gibi konularda sektörel yol haritaları hazırlanacak, farkındalık artırma çalışmaları yürütülecektir. 32 32 5. Başta AB olmak üzere ihracat pazarlarında rekabetçiliğin artırılması ve tedarik zincirlerinde Türkiye’nin konumunun yükseltilmesi amacıyla Yeşil Mutabakat Eylem Planı güncellenecektir. 6. İklim değişikliği ile mücadele hedefleri doğrultusunda, sera gazı emisyonlarının izlenmesi ve fiyatlandırılması için altyapı oluşturulacaktır. 7. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve 2053 net sıfır emisyon hedefi kapsamında enerji dönüşümünü destekleyen enerji depolama, hidrojen ve karbon yakalama, kullanma ve depolama gibi teknolojiler ile mikro-şebeke yönetimi ve dijitalizasyonun geliştirilmesine yönelik Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri desteklenecektir. 8. AB’nin döngüsel ekonomi politikaları çerçevesinde hazırlıkları süren mevzuata uyuma ilişkin etki değerlendirmesi yapılarak Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı hazırlanacak, sürdürülebilir üretim ve tüketim anlayışı çerçevesinde kaynak verimliliği ön planda tutularak maddesel geri kazanıma ve atık yönetimine öncelik verilecek, endüstriyel simbiyoz uygulamaları özendirilecektir. 9. Döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaştırılması ve AB Yeşil Mutabakatı doğrultusunda imalat sanayiinde eko-tasarım ve sürdürülebilir ürünlere ilişkin mevzuat takip edilerek karbon ayak izi ve diğer çevresel göstergelerin hesaplanması, izlenmesi için mevzuat geliştirilecek, ihtiyaç duyulacak dijital altyapı desteklenecektir. 10. Sıfır atık uygulamaları yaygınlaştırılacaktır. 11. Geri kazanılmış ikincil ürüne ait standartlar belirlenerek teşvik ve yönlendirme sistemi geliştirilecek, mevzuatta düzenlemeler yapılacaktır. 12. Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarının korunması, sürdürülebilir tüketim modeli kapsamında yenilenmiş ürün sisteminin yaygınlığı artırılacaktır. 13. Yeşil ve döngüsel ekonomiye geçiş sürecinin işgücü piyasalarına etkileri analiz edilecek, adil geçiş dikkate alınarak ortaya çıkacak yeni meslek grupları için işgücünün yetkinliği artırılacaktır. 14. Yeşil kamu alımları stratejileri geliştirilecek, yeşil dönüşümü destekleyen satın alma kriterleri belirlenecektir. 15. Çevreye duyarlı çok modlu taşımacılık terminalleri oluşturulacaktır. 16. Yeşil liman uygulaması için teşvikler sağlanarak çevreye zararlı makine ve ekipmanların kullanımı azaltılacaktır. 17. Elektrikli araçların yaygınlaştırılması amacıyla şarj istasyon ağı geliştirilecek, özellikle yerli elektrikli araçların kullanımı desteklenecektir. 18. Yol yapım projelerinde gürültü seviyesi ve sera gazı emisyonu düşük teknolojiler ve malzemelerin kullanılması yaygınlaştırılacaktır. 19. Kentiçi ulaşımda düşük karbonlu sistemlere geçişi kolaylaştıracak, ulaşımın sürdürülebilirliğine yönelik projeler hayata geçirilecektir. 20. Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) modeliyle yerli ürün kullanım şartı içerecek şekilde projeler geliştirilmeye devam edilecektir. 21. Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. 22. Yeni Enerji Verimliliği Strateji Belgesi ve II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı hayata geçirilecektir. 23. Kamu bina ve hizmetlerinde enerji verimliliği çalışmaları sürdürülerek enerji performans sözleşmelerinin daha yaygın kullanımı için gerekli teknik ve idari altyapı geliştirilecektir. 24. Kamu, ticari ve konut amaçlı binalarda yüksek enerji performansını ve aynı zamanda belirli oranda yenilenebilir enerji kullanımını amaçlayan Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar (NSEB) yaklaşımını yaygınlaştırılacak düzenlemeler yapılacaktır. 33 33 25. Sürdürülebilir orman yönetimi çerçevesinde orman varlığı korunup genişletilerek yeni yutak alanların oluşturulmasına devam edilecek, elverişli arazilerde endüstriyel plantasyon faaliyetleri sürdürülecektir. 26. İklim değişikliğine dayanıklı tarım uygulamaları ve yeni teknolojiler yaygınlaştırılarak toprak ve su kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır. 27. Yeşil dönüşüme yönelik finansman imkânları artırılacak, mevcut destek mekanizmaları gözden geçirilecek, sürdürülebilir finans konusundaki kurumsal kapasite artırılarak yeşil finansman ekosistemi geliştirilecektir. 28. Avrupa Birliği taksonomisi başta olmak üzere uluslararası taksonomi örnekleriyle uyumlu ve Türkiye’nin ihtiyaçlarını gözeten Ulusal Yeşil Taksonominin oluşturulmasına yönelik mevzuat çalışmaları yapılacaktır. 29. Bankacılık sektörünün sürdürülebilir bankacılık uygulamalarına geçişinin hızlandırılması ve iklim değişikliği kaynaklı finansal risklerin yönetimi için düzenlemeler yapılacaktır. 30. Sermaye piyasalarında sürdürülebilirlik temelinde yeni düzenleme ve uygulamaların geliştirilmesiyle şirketlerin sürdürülebilirlik raporlama ilkeleri uluslararası standartlara uyumlu olarak güncellenecek, Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel raporlamalarına yönelik üçüncü taraf güvence ve doğrulama sisteminin kurulması ve bu kapsamdaki verilerin oluşturulacak sisteme entegrasyonu sağlanacaktır. 31. Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel kriterler çerçevesinde uluslararası finans piyasalarına katılım hızlandırılacak, yeşil dönüşüme yönelik yenilikçi ve sürdürülebilir finansman araçları geliştirilerek yatırımların finansman ihtiyaçları karşılanacaktır. 9. Dijital Dönüşüm Nesnelerin interneti, yapay zekâ, büyük veri, makine öğrenmesi ve üç boyutlu baskı gibi gelişmelerle dijital teknolojiler, uluslararası üretimin konumlanmasında ve ülkelerin rekabet güçlerinde giderek daha fazla ön plana çıkmış, söz konusu teknolojilerin iş yapma şekilleri üzerindeki etkisi Covid-19 salgınıyla daha da ivme kazanmıştır. Dijital teknolojilerin en etkin şekilde kullanılarak üretici ve tüketici arasındaki etkileşimin geliştirilmesi, başta KOBİ’ler olmak üzere sanayi ve hizmetlerdeki dijital dönüşümün sağlanması ve desteklenmesi önem arz etmektedir. Bununla birlikte, verinin artan kullanımına bağlı olarak mahremiyet ve amaca uygunluk odaklı veri paylaşımı ile siber güvenlik konuları ağırlık kazanmaktadır. Program döneminde dijital dönüşümün hızlandırılması kapsamında, elektronik haberleşme altyapılarının güçlendirilmesi, yeni nesil ağ altyapılarının yaygınlaştırılması, öncelikli sektör ve alanlarda nitelikli Ar-Ge insan kaynağının geliştirilmesi, dijital dönüşüme yönelik teknolojilerde yetkinliğin artırılması, KOBİ’ler başta olmak üzere firmaların dijitalteknolojilere yönelik kapasite ve kabiliyetlerinin desteklenmesi ve finansmana yönelik etkin mekanizmaların oluşturulması sağlanacaktır. Ayrıca, siber güvenliğin ülke genelinde daha bütüncül politikalarla güçlendirilmesi sağlanacak, kamu hizmetlerinde vatandaş odaklı bir anlayışla dijital teknolojilerden etkin bir şekilde faydalanılarak verimlilik artırılacaktır. Kamu yönetiminin etkinleştirilmesi ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesinde dijital teknolojilerden en üst düzeyde faydalanılacaktır. Bu bağlamda, kamuda dijital teknolojilerin kullanımında yenilikçiliği ve tedarik etkinliğini artırmak ve veriden değer üretmek üzere bulut bilişim ve açık kaynak kodlu yazılımların kamuda kullanımı yaygınlaştırılacak, kamunun genelini kapsayan etkin bir veri yönetişimi mekanizması oluşturulacaktır. Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri proje yönetimi yetkinlikleri 34 34 geliştirilecek, nitelikli bilişim personelinin kamuda istihdamını kolaylaştırmayı ve özendirmeyi teminen kamu istihdam rejiminde gerekli iyileştirmeler yapılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere, veri sahipliği ve veri paylaşım sorumlulukları ile teknik yöntemlerinin belirleneceği veri yönetişimi çatı düzenlemeler ve yönetişim altyapısı oluşturulacaktır. 2. Veri esaslı rekabet gücünün artırılmasına yönelik ulusal veri stratejisi hazırlanacaktır. 3. İleri dijital becerilerin kazandırılması, veri ekosisteminin güçlendirilmesi ve güvenilir yapay zekâ ürün ve hizmetlerinin geliştirilmesi sağlanarak, kurumsal ve sektörel düzeyde veriden değer üretimi desteklenecektir. 4. Türkiye’yi veri işleme faaliyetleri için bölgesel bir merkez haline getirmek üzere veri merkezi ve bulut bilişim yatırımları desteklenecektir. 5. Yüksek hızlı, kaliteli ve güvenli erişim imkânı sunan sabit ve mobil genişbant altyapıları yaygınlaştırılacak, fiziksel altyapıların ortak kullanımı teşvik edilecektir. 6. Genişbant altyapılarının gelişmesinin zor olduğu bölgelerde altyapı kurulumu teşvik edilecek, mobil haberleşme altyapısının olmadığı yerleşim yerlerine altyapı kurulması sağlanacaktır. 7. Yeni nesil mobil haberleşme teknolojilerinin üretimi güçlendirilecek ve kullanımı yaygınlaştırılacaktır. 8. Sanayi ve hizmet sektörlerinde yapay zekâ, büyük veri, bulut bilişim, blokzincir, siber güvenlik ve siber-fiziksel sistemler gibi dijital dönüşüme yönelik yerli teknolojilerin geliştirilmesi desteklenecektir. 9. Yerli yazılım firmalarının yetkinliği artırılacak ve işbirliklerini destekleyici platformlar oluşturulacaktır. 10. Açık kaynak kodlu yazılım ekosistemi geliştirilecek, yazılım sektöründeki insan kaynağı artırılacaktır. 11. Kamu hizmet sunumunda tasarruf, güvenlik ve sürekliliği temin etmek üzere açık kaynak kodlu yazılım ve bulut bilişim gibi araçlardan faydalanılacaktır. 12. 81 ilde Teknofest Teknoloji Atölyeleri kurulacaktır. 13. Kuantum teknolojileri alanında ileri düzeyde teknolojik araştırmalar yapılarak bu araştırmaların endüstriye uygulanması sağlanacaktır. 14. Derin teknoloji alanlarında yurt dışında yaşayan Türk uzmanların Türkiye’de girişim başlatmalarına olanak sağlayacak mekanizmalar oluşturulacaktır. 15. Enerji yoğunluğu yüksek batarya teknolojileri, bağlantılı araçlar, tam otonom (sürücüsüz) mobilite sistemleri ve ray ötesi sistemler gibi yeni nesil enerji ve ulaşım sistemlerindeki teknolojik kabiliyetler ve yatırımlar artırılacaktır. 16. Yerli ve millî gözlem uydusu İMECE’nin savunma, afet yönetimi, çevre, şehircilik, tarım ve ormancılık gibi alanlarda etkin şekilde kullanımı sağlanacak, yer gözlem uydusu geliştirme kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. 17. Milli uzay programı çerçevesinde, ülkemizdeki uydu geliştirme ve pazarlama faaliyetleri koordine edilerek nano ve mikro uydu ile mega takım uydu gibi yeni teknolojik alanlarda Ar-Ge ve ürün geliştirme çalışmaları gerçekleştirilecektir. 18. KOBİ’lerde yaygın olarak ihtiyaç duyulan dijitalleşme uygulamaları merkezi bir altyapı ve destekleyici yazılım araçlarıyla karşılanacaktır. 19. Tarımsal faaliyetlerde dijital uygulamalarla ürün doğrulama, rekolte tahmini, yapay zeka, coğrafi bilgi sistemleri oluşturulacaktır. 35 35 20. Ulusal siber savunma ve siber caydırıcılık yeteneğinin artırılması, bu alanlarda ihtiyaç duyulan kapasitenin geliştirilmesine yönelik 2024-2027 Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanacaktır. 21. Sanayi alanındaki işletmelerin siber dayanıklılıkları artırılacaktır. 22. e-Devlet Kapısı başta olmak üzere hizmet tasarımı ve sunumuna yönelik standartlar, altyapı ve idari kapasite, hizmet süreçleri esas alınarak ve yeniden yapılandırılarak iyileştirilecektir. 23. Dijital devlet çalışmalarına ilişkin üst seviye yönetişim ile kurumlar arası bilgi teknolojileri yönetişim kapasitesi iyileştirilecektir. 24. Kamu kurumlarının bilgi ve işlem teknolojileri ürün ve hizmet alımlarında maliyet etkinliği sağlanarak yenilikçilik ve yerli katma değer artırılacaktır. 25. e-Devlet Kapısı üzerinden sunulmakta olan bütünleşik hizmetlerin niteliği ve sayısı artırılacaktır. 26. e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan belediye hizmetlerinin standardizasyonu sağlanacak ve e￾Devlet Kapısında kullanımı kolaylaştırılacaktır. 27. Kamu hizmetlerinin kesintisiz ve birlikte çalışabilirliği ile özel sektörün küresel rekabet gücünü artırmak üzere dijital devlet hizmetlerinde yeni nesil teknolojilerin etkin kullanımına yönelik modernizasyon ve süreç iyileştirmeleri yapılacak ve bu amaca yönelik ortak altyapı ve beşeri sermaye güçlendirilecektir. 28. Dijital dönüşüm sürecinin izlenebilmesi için uluslararası göstergeler ve ölçümlemeye yönelik veri kapasitesi iyileştirilecektir. 29. Dijital finans altyapısı güçlendirilerek fintek alanında yerli teknolojilerin geliştirilmesine yönelik tedbirler alınacaktır. 30. Blokzincir tabanlı akıllı sözleşmeler üzerinden menkul kıymet ihraçları yapılacak, ihraç süreçleri dijitalleştirilecektir. 31. Dijital ekonomide rekabet ortamını güçlendirecek düzenlemeler tamamlanacaktır. 32. Uzaktan erişim üzerinden mikro veri sunumunun yasal zeminine yönelik hazırlıklar tamamlanacak, araştırmacıların uzaktan erişim aracılığıyla mikro verilere erişip, bilimsel çalışmalarını yapabilmelerine imkân sağlayan Elektronik Veri Araştırma Merkezi (E-VAM) projesi hayata geçirilecektir. 10. İş ve Yatırım Ortamı İş ve yatırım ortamında bürokratik ve hukuki öngörülebilirliğin güçlendirilerek ekonominin daha rekabetçi bir yapıya kavuşturulması, istihdamın, ihracatın ve üretimin artırılması temel amaçtır. Bu çerçevede, Program döneminde şirket kurma ve tasfiye süreçlerinin iyileştirilmesi, bürokrasinin azaltılması, işlemlerin hızlandırılması ve işlem maliyetlerinin düşürülmesi ile hukuki ve mali süreçlerin iyileştirilmesine yönelik düzenlemeler yapılmasına öncelik verilecektir. Öncelikli sektörler ve bölgesel koşullar dikkate alınarak özel kesim yatırımlarının desteklenmesi sağlanacak, devlet yardımları gözden geçirilecek, yatırımın temel unsurlarından biri olan yatırım yeri tahsisi sistemi güçlendirilecek, yatırım, ticaret ve finans alanında hukuki süreçler kolaylaştırılacaktır. Politika ve Tedbirler 1. Yargıda ihtisaslaşmanın geliştirilmesi kapsamında, hâkim ve savcıların, bilirkişilerin ve arabulucuların nitelik ve nicelik açısından geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak, ihtisas mahkemeleri güçlendirilecektir. 36 36 2. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının etkinliğinin artırılması ve yaygınlaştırılması için çalışmalar yapılacak, gerçek ve tüzel kişiler ile devlet arasındaki uyuşmazlıkları en hızlı ve en az maliyetle çözmek amacıyla idari sulh usulü etkinleştirilecektir. 3. İcra ve iflas sisteminin etkinliği artırılacaktır. 4. Yargılama süreçleri etkinleştirilerek ve tahkim başta olmak üzere alternatif ihtilaf çözme mekanizmaları güçlendirilerek ekonomik karar ve faaliyetlerin hızlandırılması sağlanacaktır. 5. Tahkim mekanizmasının ticari uyuşmazlıkların çözümünde daha fazla kullanılmasının teşvik edilmesi ve İstanbul Tahkim Merkezi’nin yapısının güçlendirilmesi ve küresel görünürlüğünün artırılması sağlanacaktır. 6. Yatırım ortamının iyileştirilmesine ve yatırım ortamını etkileyen mevzuat değişikliklerinde öngörülebilirliği artırmaya yönelik özel sektör ile kamu kurumları arasındaki koordinasyon, işbirliği ve diyalog mekanizmaları güçlendirilecek, Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Koordinasyon Kurulu (YOİKK)’nun yapısı daha etkin hale getirilecektir. 7. İş yaşamını doğrudan etkileyen düzenlemelerin, uygulama amacına uygun, ölçülü, öngörülebilir ve piyasa ekonomisi ilkeleriyle uyumluluğu gözetilecektir. 8. Kişisel Verilerin Korunması Kanununun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) başta olmak üzere AB müktesebatına uyum sürecine yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. 9. Uluslararası standartlar dikkate alınarak, iş ve yatırım ortamının dijital dönüşümünde karşılıklı işlerlik, emniyet, veri koruma, kapsayıcılık, sürdürülebilirlik ve uluslararası işbirliği ilkelerine dayanan ulusal standartlar belirlenecektir. 10. Fikri mülkiyet sisteminde toplumsal bilinci ve farkındalığı artırmak üzere hukuki altyapı güçlendirilecek, fikri mülkiyet haklarının oluşmasını destekleyen ekosistem geliştirilerek bu hakların ticarileştirilmesi hızlandırılacak ve ticari sırların etkin bir şekilde korunmasına yönelik çalışmalar tamamlanacaktır. 11. Uluslararası ölçekte yatırım yapan Türk şirketlerinin korunması için uluslararası vergilendirmede güncel düzenlemelerden doğacak hak kayıplarına yönelik aktif bir diplomasi izlenecektir. 12. Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemleri sonuçlandırma süreleri kısaltılacaktır. 13. Şirket kuruluş ve ticaret defterlerine yönelik işlemlerin hız kazandırılarak kolaylaştırılması amacıyla şirket ve ticaret sicili işlemlerinde dijital uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. 14. Büyük ölçekli yatırımlar, hızlı büyüyen KOBİ’ler ve entegre tesisler için başta organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri olmak üzere planlı sanayi alanları genişletilecektir. 15. Endüstri bölgeleri, organize sanayi bölgeleri, küçük sanayi siteleri ve özel yatırım yerlerinin, hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu, liman bağlantısı ve çevre boyutu açısından tedarik zincirine uygun ve sürdürülebilir şekilde oluşturulması amacıyla alternatif yöntemler geliştirilecektir. 16. Yatırımcıların faydalanması için uygun yatırım yerlerini içeren yatırım yeri envanteri oluşturulacaktır. 17. Stratejik ve büyük ölçekli yatırımlar için yer temininde ve kamulaştırma süreçlerinde yeni bir mekanizma geliştirilecek, bürokrasinin azaltılması sağlanacaktır. 18. Bölgesel koşullar göz önünde bulundurularak başta imalat sanayiinde öncelikli sektörler olmak üzere yatırımlar için Hazine taşınmazlarının ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. 19. Yatırım teşvik sistemi, yapılacak etki değerlendirmelerinden yararlanılarak amaç ve destek unsurları açısından sadeleştirilerek yeniden yapılandırılacak, yatırımlar katma değer, ithalat bağımlılığını azaltma, teknolojik kapasite, rekabet, araştırma ve geliştirme, yeşil ve dijital dönüşüm gibi unsurlar çerçevesinde değerlendirilerek önceliklendirilecektir. 20. Proje Bazlı Teşvik sistemi nitelikli yatırım konularına odaklanacak, nitelikli alanlardaki yatırımlar bütüncül bir şekilde desteklenecektir. 37 37 21. Yurt dışındaki Türk araştırmacıların ulusal projelere dahil olmaları ve Türkiye’de girişim kurmaları teşvik edilecektir. 22. Yeşil ve dijital dönüşüm ile tedarik zincirlerinin geliştirilmesi konularında Avrupa Birliği ile yeni bir diyalog mekanizması hayata geçirilecektir. 23. Sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla ihracata yönelik katma değeri yüksek yatırımlara yönelik faaliyetlerde finansmana erişim koşulları iyileştirilecektir. 24. Yatırım odaklı girişimcilik ve ek yatırım fırsatlarının desteklenmesi kapsamında, girişim sermayesi fon kaynakları çeşitlendirilecek ve güçlendirilecek, devam destekleri ile başlangıç firmalarının ölçeklenmesi sağlanacaktır. 25. Melek yatırımcılık ve kitle fonlaması ekosisteminde karşılaşılan sorunlar ve ekosistemi geliştirilmesine ve iyileştirilmesine katkı sağlayacak alanlar tespit edilecek, sektörün kapasitesinin artırılmasına hizmet eden bir mekanizma kurulacaktır. 26. Özel bankaların, yatırımları daha fazla desteklemeleri özendirilecektir. 27. Finans kuruluşlarının teknoloji temelli başlangıç firmalarına yatırım yapmaları, girişimci hisselerini almaları, patentlerin bankalarda teminat gösterilmesi gibi uygulamalarla finansal destek sağlamaları kolaylaştırılacaktır. 28. Girişim ekosisteminin geliştirilmesinde, şirketlerin çalışanlarına yönelik çeşitli teşvik edici araçlar sunabilmelerine imkân veren düzenlemeler hayata geçirilerek girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacaktır. 11.Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar 5018 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, söz konusu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları Ek 2’de yer almaktadır. 2024, 2025 ve 2026 yılları bütçe teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından 5018 sayılı Kanunun 15, 16, 17 ve 18 inci maddelerine uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır. Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Ayrıca, idarelerin bütçe tekliflerini hazırlarken 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde yer alan düzenlemelere uymaları gerekmektedir. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller çerçevesinde 2024-2026 yıllarını kapsayan bütçe tekliflerini hazırlayarak 30 Eylül 2023 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına teslim edeceklerdir. EK: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler 41 39 Tablo 1.1: Temel Ekonomik Büyüklükler 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) BÜYÜME GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla) 15.012 25.483 41.159 52.942 62.997 GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla) 906 1.067 1.119 1.205 1.318 Kişi Başına Gelir (GSYH, Dolar) 10.659 12.415 12.875 13.717 14.855 GSYH Büyümesi (1) 5,5 4,4 4,0 4,5 5,0 Toplam Tüketim (1) 16,3 10,3 3,6 4,3 4,3 Kamu(2) 5,0 6,0 4,3 3,8 3,6 Özel(2) 17,8 10,9 3,5 4,3 4,4 Toplam Sabit Sermaye Yatırımı (1) 1,3 5,5 3,6 3,8 4,7 Kamu(2) 18,9 8,3 0,3 0,6 1,9 Özel(2) -0,6 5,1 4,0 4,3 5,0 Toplam Yurtiçi Tasarruf / GSYH 30,0 29,2 29,6 30,2 30,8 Kamu 2,0 0,1 -0,9 -0,1 0,3 Özel 28,0 29,1 30,5 30,3 30,6 Toplam Tasarruf -Yatırım Farkı / GSYH (3) -5,0 -3,9 -3,0 -2,5 -2,2 Kamu -1,9 -4,0 -4,2 -3,2 -2,8 Özel -3,1 0,1 1,2 0,7 0,6 Toplam Nihai Yurtiçi Talep (1) 12,5 9,2 3,6 4,2 4,4 Net İhracatın Büyümeye Katkısı 0,7 -2,9 0,4 0,2 0,3 İSTİHDAM Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi) (4) 84.980 85.917 86.883 87.833 88.750 İşgücüne Katılma Oranı (%) 53,1 53,7 54,4 55,0 55,6 İstihdam Düzeyi (Bin Kişi) 30.752 31.654 32.428 33.340 34.381 İstihdam Oranı (%) 47,5 48,3 48,8 49,5 50,4 İşsizlik Oranı (%) 10,4 10,1 10,3 9,9 9,3 DIŞ TİCARET (GTS) İhracat (GTS tanımlı, fob) (Milyar Dolar) (5) 254,2 255,0 267,0 283,6 302,2 İthalat (GTS tanımlı, cif) (Milyar Dolar) (5) 363,7 367,0 372,8 388,9 414,0 Ham Petrol Fiyatı - Brent (Dolar/Varil) 100,8 82,3 86,7 85,9 84,9 Enerji İthalatı (Milyar Dolar) 96,5 71,0 77,3 76,3 75,7 Dış Ticaret Dengesi (GTS tanımlı, Milyar Dolar) (5) -109,5 -112,0 -105,8 -105,3 -111,8 Dış Ticaret Hacmi / GSYH (%)(5) 68,2 58,3 57,2 55,8 54,3 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Turizm Gelirleri (Milyar Dolar) 46,5 55,6 59,6 64,7 71,3 Seyahat Gelirleri (Milyar Dolar) 41,4 49,0 52,5 57,0 62,8 Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) -48,4 -42,5 -34,7 -31,7 -30,0 Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) -5,3 -4,0 -3,1 -2,6 -2,3 Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) -29,0 -15,2 -22,2 -19,1 -17,2 Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) -3,2 -1,4 -2,0 -1,6 -1,3 ENFLASYON GSYH Deflatör Artışı, % Değişme 96,0 62,6 55,3 23,1 13,4 TÜFE Yıl Sonu, % Değişme 64,3 65,0 33,0 15,2 8,5 Not: GT: Gerçekleşme Tahmini P: Program (1) Zincirlenmiş hacim endeksi yüzde değişim (2) Kamu ve özel ayrımında tüketim ve yatırım verileri Strateji ve Bütçe Başkanlığı hesaplamalarıdır. (3) Toplam tasarruf-yatırım farkı ile cari işlemler açığı arasındaki fark, milli gelir hesaplamalarında ihracat ve ithalat ağırlıklı döviz kuru kullanılmasından kaynaklanmaktadır. (4) SBB hesaplamalarıdır. (5) TÜİK tarafından yayımlanan Genel Ticaret Sistemi (GTS) ile uyumlu dış ticaret istatistiklerini göstermektedir. 42 40 Tablo 1.2: Kamu Kesimi Genel Dengesi (1) 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) (Milyar TL)2022 Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD) -357,7 -1.631,4 -2.446,8 -1.658,0 -1.626,0 Genel Devlet -120,1 -1.651,7 -2.468,8 -1.609,4 -1.579,2 Merkezi Yönetim Bütçesi -142,7 -1.633,0 -2.651,9 -1.824,4 -1.827,1 Mahalli İdareler -39,8 -76,6 17,4 10,3 11,3 Bütçe Dışı Fonlar 20,0 12,3 39,2 35,5 43,4 İşsizlik Sigortası Fonu 33,6 50,5 144,8 181,2 201,5 Sosyal Güvenlik Kuruluşları -44,4 -116,8 -306,2 -366,2 -377,7 Genel Sağlık Sigortası 51,7 116,8 306,2 366,2 377,7 Döner Sermayeli Kuruluşlar 1,5 -4,9 -18,3 -12,1 -8,3 KİT'ler -237,6 20,3 22,0 -48,5 -46,8 Faiz Giderleri Hariç KKGD -18,9 -934,9 -1.131,1 191,7 701,7 Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD -24,9 -946,9 -1.156,1 161,7 666,7 (GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Kesimi Genel Dengesi -2,4 -6,4 -5,9 -3,1 -2,6 Genel Devlet -0,8 -6,5 -6,0 -3,0 -2,5 Merkezi Yönetim Bütçesi -1,0 -6,4 -6,4 -3,4 -2,9 Mahalli İdareler -0,3 -0,3 0,0 0,0 0,0 Bütçe Dışı Fonlar 0,1 0,0 0,1 0,1 0,1 İşsizlik Sigortası Fonu 0,2 0,2 0,4 0,3 0,3 Sosyal Güvenlik Kuruluşları -0,3 -0,5 -0,7 -0,7 -0,6 Genel Sağlık Sigortası 0,3 0,5 0,7 0,7 0,6 Döner Sermayeli Kuruluşlar 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 KİT'ler -1,6 0,1 0,1 -0,1 -0,1 Faiz Giderleri Hariç KKGD -0,1 -3,7 -2,7 0,4 1,1 Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD -0,2 -3,7 -2,8 0,3 1,1 (1) Kamu kesimi; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları ile GSS, fonlar, döner sermayeler, İşsizlik Sigortası Fonu ve KİT’lerden oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program 43 41 Tablo 1.3: Program Tanımlı Kamu Kesimi Genel Dengesi (1) 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) (Milyar TL) Kamu Kesimi -255,1 -1.244,3 -1.482,9 -292,2 158,7 Genel Devlet -22,7 -1.279,6 -1.528,7 -237,7 221,6 Merkezi Yönetim Bütçesi -19,9 -1.232,2 -1.665,5 -384,9 52,0 Mahalli İdareler -32,9 -67,8 29,0 21,8 22,2 Bütçe Dışı Fonlar 19,9 12,3 39,1 35,4 43,3 İşsizlik Sigortası Fonu 4,1 17,6 93,0 108,7 119,2 Sosyal Güvenlik Kuruluşları -44,4 -116,8 -306,2 -366,2 -377,7 Genel Sağlık Sigortası 51,7 116,8 306,2 366,2 377,7 Döner Sermayeli Kuruluşlar -1,3 -9,4 -24,3 -18,7 -15,1 KİT'ler -232,5 35,3 45,8 -54,5 -62,9 (GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Kesimi -1,7 -4,9 -3,6 -0,6 0,3 Genel Devlet -0,2 -5,0 -3,7 -0,4 0,4 Merkezi Yönetim Bütçesi -0,1 -4,8 -4,0 -0,7 0,1 Mahalli İdareler -0,2 -0,3 0,1 0,0 0,0 Bütçe Dışı Fonlar 0,1 0,0 0,1 0,1 0,1 İşsizlik Sigortası Fonu 0,0 0,1 0,2 0,2 0,2 Sosyal Güvenlik Kuruluşları -0,3 -0,5 -0,7 -0,7 -0,6 Genel Sağlık Sigortası 0,3 0,5 0,7 0,7 0,6 Döner Sermayeli Kuruluşlar 0,0 0,0 -0,1 0,0 0,0 KİT'ler -1,5 0,1 0,1 -0,1 -0,1 (1) Faiz gelirleri ve giderleri, özelleştirme gelirleri, kamu bankaları kâr payları ve bazı özellikli gelirler ile giderler hariç tutularak hesaplanmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program Tablo 1.4: Kamu Kesimine İlişkin Diğer Göstergeler (1) Red ve iadeler hariçtir. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) (GSYH’ye Oran, Yüzde) Kamu Harcanabilir Geliri 10,2 9,8 9,6 10,2 10,2 Kamu Tüketimi -8,2 -9,7 -10,5 -10,2 -9,9 Kamu Tasarrufu 2,0 0,1 -0,9 -0,1 0,3 Kamu Yatırımı -3,9 -4,1 -3,3 -3,2 -3,1 Kamu Tasarruf Yatırım Farkı -1,9 -4,0 -4,2 -3,2 -2,8 Toplam Kamu Kesimi Özelleştirme Geliri 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 Vergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Dâhil) (1) 20,8 22,9 24,5 24,3 24,4 Vergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Hariç) (1) 16,0 17,0 18,2 18,2 18,3 AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku 31,7 33,3 35,2 34,6 33,2 44 42 Tablo 1.5: Genel Devlet Dengesi (1) 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) (Milyar TL) Gelirler 4.180,7 7.697,4 12.859,8 16.504,6 19.630,3 Vergiler 2.383,6 4.323,8 7.480,8 9.613,5 11.467,6 Vergi Dışı Normal Gelirler 206,7 368,3 583,2 715,5 857,1 Faktör Gelirleri 624,3 1.069,0 1.485,7 1.981,6 2.349,7 Sosyal Fonlar 960,1 1.924,2 3.285,0 4.164,0 4.921,0 Özelleştirme Gelirleri 6,0 12,0 25,0 30,0 35,0 Harcamalar 4.300,8 9.349,1 15.328,6 18.114,0 21.209,5 Faiz Dışı Harcamalar 3.976,1 8.685,5 14.052,1 16.280,5 18.888,5 Cari Harcamalar 1.825,5 3.684,9 6.071,7 7.630,4 8.935,6 Yatırım Harcamaları 430,8 789,8 1.108,7 1.350,1 1.582,4 Transfer Harcamaları 1.719,8 4.210,8 6.871,6 7.300,0 8.370,4 Stok Değişim Fonu 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Faiz Harcamaları 324,7 663,6 1.276,5 1.833,5 2.321,0 Genel Devlet Dengesi -120,1 -1.651,7 -2.468,8 -1.609,4 -1.579,2 Faiz Giderleri Hariç Denge 204,6 -988,1 -1.192,3 224,1 741,8 Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge -126,1 -1.663,7 -2.493,8 -1.639,4 -1.614,2 Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge 198,6 -1.000,1 -1.217,3 194,1 706,8 (GSYH’ye Oran, Yüzde) Gelirler 27,8 30,2 31,2 31,2 31,2 Vergiler 15,9 17,0 18,2 18,2 18,2 Vergi Dışı Normal Gelirler 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4 Faktör Gelirleri 4,2 4,2 3,6 3,7 3,7 Sosyal Fonlar 6,4 7,6 8,0 7,9 7,8 Özelleştirme Gelirleri 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 Harcamalar 28,6 36,7 37,2 34,2 33,7 Faiz Dışı Harcamalar 26,5 34,1 34,1 30,8 30,0 Cari Harcamalar 12,2 14,5 14,8 14,4 14,2 Yatırım Harcamaları 2,9 3,1 2,7 2,6 2,5 Transfer Harcamaları 11,5 16,5 16,7 13,8 13,3 Stok Değişim Fonu 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Faiz Harcamaları 2,2 2,6 3,1 3,5 3,7 Genel Devlet Dengesi -0,8 -6,5 -6,0 -3,0 -2,5 Faiz Giderleri Hariç Denge 1,4 -3,9 -2,9 0,4 1,2 Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge -0,8 -6,5 -6,1 -3,1 -2,6 Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge 1,3 -3,9 -3,0 0,4 1,1 (1) Genel devlet; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, genel sağlık sigortası, fonlar, döner sermayeler ve İşsizlik Sigortası Fonundan oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program 45 43 Tablo 1.6: Merkezi Yönetim Bütçesi 2022 2023 (GT) 2024 (P) 2025 (P) 2026 (P) (Milyar TL) Harcamalar 2.942,7 6.562,6 11.089,0 12.715,0 14.812,7 Faiz Hariç Harcamalar 2.631,8 5.916,5 9.835,0 10.905,8 12.517,9 Personel Giderleri 615,3 1.326,5 2.553,5 3.158,2 3.628,3 Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. 96,9 183,2 312,5 386,8 444,7 Mal ve Hizmet Alımları 257,7 471,0 679,8 842,2 956,3 Cari Transferler 1.126,4 2.501,6 4.266,7 4.991,4 5.860,6 Sermaye Giderleri 276,9 538,8 788,0 910,1 1.014,0 Sermaye Transferleri 48,8 685,1 720,8 78,8 87,8 Borç Verme 209,9 210,4 298,5 291,5 238,7 Yedek Ödenekler 0,0 0,0 215,2 246,8 287,5 Faiz Giderleri 310,9 646,1 1.254,0 1.809,2 2.294,8 Gelirler 2.800,1 4.929,7 8.437,1 10.890,6 12.985,6 Genel Bütçe Vergi Gelirleri 2.353,4 4.270,7 7.407,7 9.523,2 11.349,5 Diğer Gelirler 446,7 659,0 1.029,4 1.367,4 1.636,1 Bütçe Dengesi -142,7 -1.633,0 -2.651,9 -1.824,4 -1.827,1 Faiz Dışı Denge 168,2 -986,8 -1.397,9 -15,2 467,8 Program Tanımlı Harcamalar 2.631,8 5.916,5 9.835,0 10.905,8 12.517,8 Program Tanımlı Gelirler 2.612,0 4.684,3 8.169,5 10.520,9 12.569,8 Program Tanımlı Denge -19,9 -1.232,2 -1.665,5 -384,9 52,0 (GSYH’ye Oran, Yüzde) Harcamalar 19,6 25,8 26,9 24,0 23,5 Faiz Hariç Harcamalar 17,5 23,2 23,9 20,6 19,9 Personel Giderleri 4,1 5,2 6,2 6,0 5,8 Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. 0,6 0,7 0,8 0,7 0,7 Mal ve Hizmet Alımları 1,7 1,8 1,7 1,6 1,5 Cari Transferler 7,5 9,8 10,4 9,4 9,3 Sermaye Giderleri 1,8 2,1 1,9 1,7 1,6 Sermaye Transferleri 0,3 2,7 1,8 0,1 0,1 Borç Verme 1,4 0,8 0,7 0,6 0,4 Yedek Ödenekler 0,0 0,0 0,5 0,5 0,5 Faiz Giderleri 2,1 2,5 3,0 3,4 3,6 Gelirler 18,7 19,3 20,5 20,6 20,6 Genel Bütçe Vergi Gelirleri 15,7 16,8 18,0 18,0 18,0 Diğer Gelirler 3,0 2,6 2,5 2,6 2,6 Bütçe Dengesi -1,0 -6,4 -6,4 -3,4 -2,9 Faiz Dışı Denge 1,1 -3,9 -3,4 0,0 0,7 Program Tanımlı Harcamalar 17,5 23,2 23,9 20,6 19,9 Program Tanımlı Gelirler 17,4 18,4 19,8 19,9 20,0 Program Tanımlı Denge -0,1 -4,8 -4,0 -0,7 0,1 GT: Gerçekleşme tahmini P: Program EK2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2024-2026) Ödenek Teklif Tavanları 49 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 5.980.156.000 596.876.000 1.071.171.000 0 0 1.057.541.000 0 328.662.000 0 0 0 0 0 0 9.034.406.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 2.225.960.000 123.287.000 6.931.161.000 0 0 1.659.500.000 0 1.343.935.000 0 0 0 0 0 0 12.283.843.000 ANAYASA MAHKEMESİ 306.614.000 32.415.000 175.899.000 0 0 21.371.000 0 22.500.000 0 0 0 0 0 0 558.799.000 YARGITAY 1.819.763.000 221.759.000 657.788.000 0 0 101.227.000 0 110.000.000 0 0 0 0 0 0 2.910.537.000 DANIŞTAY 1.281.960.000 140.756.000 155.680.000 0 0 34.275.000 0 67.500.000 0 0 0 0 0 0 1.680.171.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 573.498.000 58.199.000 95.734.000 0 0 2.526.000 0 30.000.000 0 0 0 0 0 0 759.957.000 SAYIŞTAY 1.658.402.000 206.555.000 198.318.000 0 0 17.300.000 0 251.171.000 0 0 0 0 0 0 2.331.746.000 ADALET BAKANLIĞI 125.355.199.000 13.951.288.000 31.667.808.000 0 0 2.602.182.000 0 18.146.832.000 3.508.900.000 0 0 0 0 0 191.723.309.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 213.505.521.000 26.371.769.000 189.406.752.000 10.000.000.000 0 7.960.841.000 0 3.252.077.000 2.667.000.000 0 0 0 0 0 440.496.960.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 43.865.760.000 8.518.480.000 6.828.385.000 0 0 3.191.445.000 0 12.339.366.000 5.170.096.000 1.552.000.000 0 0 0 0 76.295.436.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 14.303.759.000 950.712.000 4.680.377.000 0 0 9.721.527.000 0 1.713.558.000 0 0 0 3.714.000 0 0 31.373.647.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 16.261.055.000 1.881.537.000 20.352.706.000 0 1.254.000.000.000 2.656.207.980.000 0 1.736.960.000 159.062.000 14.633.094.000 0 262.343.859.000 0 0 4.227.417.191.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 790.060.716.000 94.210.419.000 79.707.141.000 0 0 25.902.262.000 0 100.000.000.000 41.158.760.000 349.130.000 0 0 0 0 1.090.229.668.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 403.926.442.000 47.721.783.000 134.338.404.000 0 0 2.401.527.000 0 142.095.000.000 38.203.894.000 38.190.000 0 0 0 0 730.521.346.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 2.223.193.000 348.495.000 144.822.000 0 0 10.212.552.000 0 94.207.757.000 95.000.000 0 0 0 0 0 107.136.819.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 28.433.972.000 4.396.914.000 13.777.086.000 0 0 283.569.253.000 0 4.167.500.000 1.344.000.000 5.200.000 0 0 0 0 334.349.925.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 841.277.000 103.390.000 35.486.392.000 0 0 3.098.160.000 0 100.148.000 0 0 0 0 0 0 39.629.367.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 10.375.745.000 1.332.516.000 1.629.742.000 0 0 3.193.022.000 0 9.990.881.000 1.786.000.000 1.465.853.000 0 0 0 0 27.987.759.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 2.588.167.000 318.429.000 330.644.000 0 0 16.120.480.000 0 5.325.020.000 5.012.000.000 4.134.000.000 0 8.294.256.000 0 0 37.110.996.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 11.796.489.000 1.535.334.000 814.814.000 0 0 224.437.188.000 213.900.000.000 14.624.871.000 10.568.490.000 18.282.187.000 0 250.500.000 26.000.000 0 271.741.383.000 TİCARET BAKANLIĞI 12.716.079.000 1.365.966.000 1.235.704.000 0 0 21.738.492.000 0 1.366.736.000 247.005.000 35.000.000 0 0 0 0 38.457.977.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 1.499.516.000 199.748.000 1.359.302.000 0 0 130.693.289.000 0 9.503.400.000 2.500.000.000 4.964.469.000 2.500.000.000 22.811.000.000 0 0 171.030.724.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 41.161.830.000 5.445.485.000 2.589.384.000 0 0 95.096.200.000 0 6.887.345.000 1.012.150.000 827.674.000 200.000.000 600.000.000 256.440.000 0 152.607.918.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 180.960.000 20.554.000 21.517.000 0 0 3.330.000 0 59.700.000 0 0 0 0 0 0 286.061.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 9.666.945.000 780.473.000 3.500.000.000 0 0 0 0 3.500.000.000 1.200.000.000 0 0 0 0 0 17.447.418.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 144.549.110.000 14.220.338.000 25.770.920.000 0 0 52.220.000 0 5.101.000.000 3.677.000.000 0 0 0 0 0 189.693.588.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 6.019.110.000 632.134.000 3.567.704.000 0 0 18.589.000 0 1.279.800.000 130.000.000 0 0 0 0 0 11.517.337.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 222.293.862.000 29.945.025.000 26.621.706.000 0 0 118.809.000 0 26.500.300.000 11.644.000.000 0 0 0 0 0 305.479.702.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 77.577.847.000 10.026.374.000 2.503.361.000 0 0 361.222.000 0 1.356.001.000 0 0 0 0 0 0 91.824.805.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 4.236.191.000 508.792.000 549.324.000 0 0 7.647.353.000 0 3.490.000.000 1.190.000.000 654.385.500.000 649.725.000.000 500.000.000 0 0 671.317.160.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 23.444.185.000 2.945.978.000 2.038.124.000 0 0 115.318.000 0 3.560.905.000 307.071.000 0 0 0 0 0 32.104.510.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 6.726.457.000 996.904.000 132.182.000 0 0 27.448.000 0 277.980.000 0 0 0 0 0 0 8.160.971.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.721.578.000 242.353.000 122.846.000 0 0 952.322.000 0 553.500.000 175.000.000 0 0 0 0 0 3.592.599.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 7.111.020.000 1.248.213.000 2.124.658.000 0 0 10.778.851.000 0 345.000.000 25.000.000 24.000.000 0 0 0 0 21.631.742.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 293.291.000 34.567.000 111.082.000 0 0 4.176.046.000 0 16.300.000 0 15.500.000 0 0 0 0 4.646.786.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 572.198.000 86.452.000 109.372.000 0 0 2.301.000 0 87.500.000 0 0 0 0 0 0 857.823.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 800.977.000 78.649.000 3.095.965.000 0 0 6.004.000 0 145.000.000 0 0 0 0 0 0 4.126.595.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 1.108.573.000 166.286.000 122.399.000 0 0 2.888.000 0 500.000.000 0 0 0 0 0 0 1.900.146.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 681.969.000 75.460.000 224.913.000 0 0 6.919.000 0 161.520.000 0 700.470.000 0 0 0 215.214.699.000 217.065.950.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 2.262.565.000 262.900.000 362.201.000 0 0 622.372.758.000 0 187.000.000 0 333.000.000 10.000.000 0 0 0 625.780.424.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 64.196.000 7.156.000 62.621.000 0 0 22.331.000 0 9.900.000 0 12.610.000 0 0 0 0 178.814.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 2.242.072.107.000 272.310.720.000 604.676.109.000 10.000.000.000 1.254.000.000.000 4.145.704.849.000 213.900.000.000 474.742.625.000 131.780.428.000 701.757.877.000 652.435.000.000 294.803.329.000 282.440.000 215.214.699.000 10.205.282.315.000 - Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2024 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 45 50 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 561.764.000 52.247.000 34.054.000 0 0 128.289.000 0 8.321.000 0 0 0 0 0 0 784.675.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 7.069.288.000 819.010.000 666.325.000 0 0 1.285.396.000 0 763.783.000 80.000.000 0 0 0 0 0 10.603.802.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.822.381.000 373.960.000 855.564.000 0 0 180.139.000 0 396.874.000 0 0 0 0 0 0 4.628.918.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 6.249.371.000 717.053.000 855.547.000 0 0 1.277.936.000 0 1.028.673.000 0 0 0 0 0 0 10.128.580.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 5.351.306.000 654.256.000 483.952.000 0 0 990.008.000 0 936.058.000 0 0 0 0 0 0 8.415.580.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 5.775.926.000 712.128.000 715.113.000 0 0 1.183.575.000 0 2.250.637.000 1.332.000.000 0 0 0 0 0 10.637.379.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.754.397.000 340.655.000 556.830.000 0 0 183.736.000 0 311.843.000 15.000.000 0 0 0 0 0 4.147.461.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 1.624.848.000 227.533.000 449.401.000 0 0 96.552.000 0 562.558.000 0 0 0 0 0 0 2.960.892.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 3.818.892.000 470.482.000 508.152.000 0 0 287.415.000 0 513.272.000 0 0 0 0 0 0 5.598.213.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.940.760.000 239.030.000 385.593.000 0 0 108.592.000 0 345.203.000 150.000.000 0 0 0 0 0 3.019.178.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 856.145.000 113.437.000 96.443.000 0 0 55.842.000 0 256.500.000 0 0 0 0 0 0 1.378.367.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 5.537.625.000 706.958.000 687.229.000 0 0 1.135.394.000 0 667.000.000 0 0 0 0 0 0 8.734.206.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 4.544.535.000 584.547.000 517.616.000 0 0 864.123.000 0 622.000.000 0 0 0 0 0 0 7.132.821.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 2.769.766.000 325.620.000 258.581.000 0 0 482.492.000 0 371.323.000 30.000.000 0 0 0 0 0 4.207.782.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 3.956.348.000 485.942.000 483.255.000 0 0 647.150.000 0 679.053.000 30.000.000 0 0 0 0 0 6.251.748.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 2.991.323.000 474.586.000 465.276.000 0 0 158.274.000 0 270.038.000 0 0 0 0 0 0 4.359.497.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 3.996.801.000 501.149.000 616.001.000 0 0 550.176.000 0 236.885.000 0 0 0 0 0 0 5.901.012.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 3.707.600.000 428.769.000 360.196.000 0 0 700.857.000 0 489.000.000 0 0 0 0 0 0 5.686.422.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 3.545.607.000 418.840.000 513.256.000 0 0 627.326.000 0 450.024.000 0 0 0 0 0 0 5.555.053.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 3.201.608.000 349.972.000 402.066.000 0 0 450.690.000 0 833.183.000 75.000.000 0 0 0 0 0 5.237.519.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 3.839.059.000 476.395.000 349.635.000 0 0 662.982.000 0 442.227.000 292.000.000 0 0 0 0 0 5.770.298.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 3.909.833.000 458.640.000 348.800.000 0 0 614.210.000 0 252.961.000 0 0 0 0 0 0 5.584.444.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 3.246.834.000 361.782.000 270.943.000 0 0 526.526.000 0 429.063.000 20.000.000 0 0 0 0 0 4.835.148.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 4.654.903.000 531.586.000 823.937.000 0 0 595.740.000 0 204.376.000 0 0 0 0 0 0 6.810.542.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 3.736.702.000 407.360.000 325.932.000 0 0 494.615.000 0 538.839.000 462.000.000 0 0 0 0 0 5.503.448.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 3.604.623.000 399.341.000 375.648.000 0 0 416.871.000 0 623.508.000 222.000.000 0 0 0 0 0 5.419.991.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 3.510.765.000 375.655.000 421.380.000 0 0 510.527.000 0 355.731.000 195.000.000 0 0 0 0 0 5.174.058.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 3.253.472.000 364.257.000 349.238.000 0 0 346.613.000 0 591.630.000 0 0 0 0 0 0 4.905.210.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 3.093.079.000 369.763.000 374.743.000 0 0 418.606.000 0 389.458.000 35.000.000 0 0 0 0 0 4.645.649.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 801.610.000 95.676.000 156.858.000 0 0 30.617.000 0 335.002.000 0 0 0 0 0 0 1.419.763.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 814.359.000 92.273.000 125.734.000 0 0 30.705.000 0 166.150.000 0 0 0 0 0 0 1.229.221.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2.139.508.000 233.575.000 218.786.000 0 0 278.168.000 0 263.750.000 217.250.000 0 0 0 0 0 3.133.787.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 2.982.961.000 367.403.000 345.521.000 0 0 419.541.000 0 272.691.000 0 0 0 0 0 0 4.388.117.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 2.864.397.000 336.937.000 307.246.000 0 0 453.424.000 0 352.804.000 0 0 0 0 0 0 4.314.808.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 2.088.810.000 240.550.000 179.396.000 0 0 258.343.000 0 310.329.000 0 0 0 0 0 0 3.077.428.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 3.007.902.000 363.928.000 210.159.000 0 0 418.450.000 0 219.062.000 0 0 0 0 0 0 4.219.501.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 3.461.272.000 420.686.000 293.703.000 0 0 507.585.000 0 344.070.000 65.000.000 0 0 0 0 0 5.027.316.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 1.710.393.000 211.492.000 229.405.000 0 0 215.093.000 0 289.500.000 0 0 0 0 0 0 2.655.883.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 3.300.601.000 392.778.000 394.434.000 0 0 540.503.000 0 193.574.000 0 0 0 0 0 0 4.821.890.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 2.107.090.000 255.958.000 272.600.000 0 0 91.775.000 0 202.546.000 180.000.000 0 0 0 0 0 2.929.969.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 2.599.089.000 325.016.000 245.154.000 0 0 387.833.000 0 221.736.000 25.000.000 0 0 0 0 0 3.778.828.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 1.845.973.000 216.272.000 213.602.000 0 0 104.799.000 0 207.573.000 0 0 0 0 0 0 2.588.219.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 1.898.444.000 219.296.000 172.161.000 0 0 276.925.000 0 583.707.000 540.200.000 0 0 0 0 0 3.150.533.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 1.402.137.000 176.232.000 153.213.000 0 0 46.397.000 0 101.700.000 0 0 0 0 0 0 1.879.679.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 1.445.955.000 160.890.000 259.639.000 0 0 104.748.000 0 239.007.000 0 0 0 0 0 0 2.210.239.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2.870.341.000 352.763.000 270.292.000 0 0 277.695.000 0 237.439.000 0 0 0 0 0 0 4.008.530.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 1.289.650.000 152.929.000 168.424.000 0 0 45.044.000 0 109.006.000 0 0 0 0 0 0 1.765.053.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 1.496.257.000 191.724.000 205.062.000 0 0 48.571.000 0 167.500.000 0 0 0 0 0 0 2.109.114.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 2.235.606.000 245.322.000 221.055.000 0 0 254.613.000 0 434.519.000 0 0 0 0 0 0 3.391.115.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 2.068.696.000 256.420.000 235.075.000 0 0 93.551.000 0 147.555.000 0 0 0 0 0 0 2.801.297.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 2.192.493.000 230.039.000 282.603.000 0 0 301.000.000 0 272.314.000 60.000.000 0 0 0 0 0 3.278.449.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 1.767.765.000 202.991.000 252.379.000 0 0 230.227.000 0 145.258.000 0 0 0 0 0 0 2.598.620.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 3.091.059.000 370.853.000 326.107.000 0 0 510.452.000 0 277.390.000 0 0 0 0 0 0 4.575.861.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 487.244.000 62.462.000 88.221.000 0 0 28.226.000 0 128.652.000 0 0 0 0 0 0 794.805.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 1.104.422.000 128.847.000 118.888.000 0 0 30.277.000 0 120.018.000 0 0 0 0 0 0 1.502.452.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 1.185.812.000 134.829.000 127.998.000 0 0 31.998.000 0 319.200.000 0 0 0 0 0 0 1.799.837.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 1.819.009.000 208.992.000 142.473.000 0 0 206.090.000 0 284.507.000 35.000.000 0 0 0 0 0 2.661.071.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 1.277.913.000 167.924.000 228.512.000 0 0 43.818.000 0 253.800.000 0 0 0 0 0 0 1.971.967.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 1.044.833.000 123.366.000 153.860.000 0 0 61.935.000 0 167.459.000 0 0 0 0 0 0 1.551.453.000 RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 1.635.142.000 185.664.000 104.455.000 0 0 83.646.000 0 207.756.000 0 0 0 0 0 0 2.216.663.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 1.901.444.000 226.317.000 167.942.000 0 0 211.979.000 0 308.767.000 105.000.000 0 0 0 0 0 2.816.449.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 1.360.637.000 139.763.000 146.751.000 0 0 33.333.000 0 153.182.000 0 0 0 0 0 0 1.833.666.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 1.043.337.000 122.790.000 117.358.000 0 0 27.567.000 0 125.900.000 0 0 0 0 0 0 1.436.952.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 1.283.342.000 145.818.000 122.012.000 0 0 44.538.000 0 165.700.000 0 0 0 0 0 0 1.761.410.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2024 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 46 51 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM HİTİT ÜNİVERSİTESİ 1.017.892.000 117.353.000 126.308.000 0 0 31.573.000 0 200.000.000 0 0 0 0 0 0 1.493.126.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 1.454.460.000 168.184.000 176.361.000 0 0 103.376.000 0 121.500.000 0 0 0 0 0 0 2.023.881.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 1.302.391.000 134.578.000 122.531.000 0 0 44.708.000 0 350.000.000 253.000.000 0 0 0 0 0 1.954.208.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 1.116.234.000 121.481.000 110.285.000 0 0 76.792.000 0 83.832.000 0 0 0 0 0 0 1.508.624.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 940.544.000 117.510.000 84.492.000 0 0 25.361.000 0 83.250.000 0 0 0 0 0 0 1.251.157.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 941.271.000 103.924.000 102.923.000 0 0 24.808.000 0 152.000.000 0 0 0 0 0 0 1.324.926.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 852.810.000 96.742.000 152.748.000 0 0 12.410.000 0 128.500.000 0 0 0 0 0 0 1.243.210.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 744.010.000 88.440.000 69.218.000 0 0 19.204.000 0 240.200.000 0 0 0 0 0 0 1.161.072.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 968.537.000 103.706.000 95.848.000 0 0 17.710.000 0 155.000.000 0 0 0 0 0 0 1.340.801.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 907.876.000 108.352.000 109.133.000 0 0 22.054.000 0 220.002.000 0 0 0 0 0 0 1.367.417.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 1.557.480.000 176.673.000 197.016.000 0 0 33.837.000 0 125.000.000 0 0 0 0 0 0 2.090.006.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 615.206.000 70.437.000 89.095.000 0 0 13.142.000 0 72.000.000 42.000.000 0 0 0 0 0 859.880.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 950.930.000 113.091.000 107.270.000 0 0 23.091.000 0 187.500.000 0 0 0 0 0 0 1.381.882.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 689.587.000 78.327.000 71.090.000 0 0 15.310.000 0 74.300.000 0 0 0 0 0 0 928.614.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 901.945.000 106.967.000 126.876.000 0 0 20.799.000 0 102.800.000 0 0 0 0 0 0 1.259.387.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 737.179.000 75.715.000 116.573.000 0 0 15.265.000 0 97.300.000 0 0 0 0 0 0 1.042.032.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 915.012.000 106.733.000 133.116.000 0 0 25.287.000 0 143.500.000 0 0 0 0 0 0 1.323.648.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 798.537.000 90.340.000 79.438.000 0 0 19.041.000 0 96.000.000 35.000.000 0 0 0 0 0 1.083.356.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 985.954.000 96.611.000 145.555.000 0 0 18.201.000 0 189.100.000 0 0 0 0 0 0 1.435.421.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 858.489.000 87.564.000 141.808.000 0 0 15.402.000 0 75.200.000 0 0 0 0 0 0 1.178.463.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 1.025.841.000 107.047.000 115.939.000 0 0 15.925.000 0 97.002.000 0 0 0 0 0 0 1.361.754.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 866.095.000 92.702.000 101.841.000 0 0 15.241.000 0 222.450.000 0 0 0 0 0 0 1.298.329.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 511.902.000 55.831.000 119.820.000 0 0 10.449.000 0 85.250.000 0 0 0 0 0 0 783.252.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 820.352.000 91.586.000 73.991.000 0 0 19.538.000 0 131.200.000 0 0 0 0 0 0 1.136.667.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 687.665.000 74.535.000 102.325.000 0 0 14.308.000 0 46.000.000 0 0 0 0 0 0 924.833.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 857.366.000 94.786.000 93.409.000 0 0 20.369.000 0 40.850.000 0 0 0 0 0 0 1.106.780.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 517.874.000 58.195.000 70.925.000 0 0 9.758.000 0 140.002.000 0 0 0 0 0 0 796.754.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 712.236.000 76.092.000 78.715.000 0 0 13.448.000 0 62.500.000 0 0 0 0 0 0 942.991.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 462.418.000 45.188.000 80.682.000 0 0 8.860.000 0 73.200.000 0 0 0 0 0 0 670.348.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 660.215.000 66.007.000 74.961.000 0 0 14.644.000 0 70.200.000 0 0 0 0 0 0 886.027.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 759.394.000 86.867.000 92.549.000 0 0 21.437.000 0 166.400.000 0 0 0 0 0 0 1.126.647.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 357.031.000 44.573.000 104.181.000 0 0 7.577.000 0 275.002.000 0 0 0 0 0 0 788.364.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 1.826.536.000 212.705.000 268.813.000 0 0 74.271.000 0 197.500.000 0 0 0 0 0 0 2.579.825.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 589.832.000 65.130.000 74.137.000 0 0 10.547.000 0 178.000.000 0 0 0 0 0 0 917.646.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 1.083.953.000 117.867.000 93.096.000 0 0 40.254.000 0 168.375.000 0 0 0 0 0 0 1.503.545.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 1.299.603.000 146.777.000 138.306.000 0 0 76.546.000 0 320.002.000 0 0 0 0 0 0 1.981.234.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 3.246.364.000 353.955.000 226.458.000 0 0 553.998.000 0 258.458.000 0 0 0 0 0 0 4.639.233.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 361.464.000 42.741.000 61.265.000 0 0 7.544.000 0 130.250.000 0 0 0 0 0 0 603.264.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 438.319.000 50.616.000 77.117.000 0 0 6.026.000 0 51.500.000 0 0 0 0 0 0 623.578.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 464.946.000 53.918.000 45.738.000 0 0 12.419.000 0 226.000.000 0 0 0 0 0 0 803.021.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 513.063.000 63.823.000 58.077.000 0 0 13.064.000 0 40.000.000 0 0 0 0 0 0 688.027.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 4.076.127.000 482.399.000 283.502.000 0 0 167.414.000 0 646.781.000 320.000.000 0 0 0 0 0 5.656.223.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 705.615.000 81.749.000 91.767.000 0 0 13.031.000 0 187.000.000 0 0 0 0 0 0 1.079.162.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 541.351.000 65.243.000 82.302.000 0 0 14.761.000 0 172.500.000 89.000.000 0 0 0 0 0 876.157.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 684.014.000 77.741.000 105.078.000 0 0 28.560.000 0 226.000.000 0 0 0 0 0 0 1.121.393.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 408.774.000 46.067.000 52.974.000 0 0 7.546.000 0 148.000.000 0 0 0 0 0 0 663.361.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 362.003.000 40.670.000 56.930.000 0 0 7.203.000 0 183.500.000 0 0 0 0 0 0 650.306.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 16.897.000 2.141.000 19.959.000 0 0 667.000 0 1.022.000 0 0 0 0 0 0 40.686.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 206.840.000 26.685.000 70.610.000 0 0 2.028.000 0 100.000.000 0 0 0 0 0 0 406.163.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 233.985.000 24.344.000 80.384.000 0 0 2.243.000 0 45.200.000 0 0 0 0 0 0 386.156.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 627.571.000 75.074.000 92.033.000 0 0 16.408.000 0 180.000.000 0 0 0 0 0 0 991.086.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 685.188.000 72.577.000 49.596.000 0 0 36.255.000 0 155.002.000 0 0 0 0 0 0 998.618.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 562.257.000 63.113.000 78.383.000 0 0 8.435.000 0 151.502.000 0 0 0 0 0 0 863.690.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 3.776.677.000 463.577.000 593.665.000 0 0 735.663.000 0 1.484.331.000 655.500.000 0 0 0 0 0 7.053.913.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 1.597.128.000 187.519.000 200.791.000 0 0 50.269.000 0 82.449.000 0 0 0 0 0 0 2.118.156.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 811.097.000 109.495.000 93.559.000 0 0 20.583.000 0 138.200.000 70.000.000 0 0 0 0 0 1.172.934.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 441.092.000 52.166.000 41.848.000 0 0 5.701.000 0 160.000.000 0 0 0 0 0 0 700.807.000 SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 164.551.000 17.290.000 46.689.000 0 0 1.644.000 0 160.002.000 0 0 0 0 0 0 390.176.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 323.998.000 33.983.000 31.154.000 0 0 6.160.000 0 180.200.000 0 0 0 0 0 0 575.495.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 603.970.000 71.920.000 64.481.000 0 0 18.711.000 0 195.400.000 0 0 0 0 0 0 954.482.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 391.805.000 48.345.000 73.513.000 0 0 9.484.000 0 75.001.000 0 0 0 0 0 0 598.148.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 182.556.000 19.411.000 36.903.000 0 0 4.071.000 0 209.501.000 0 0 0 0 0 0 452.442.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.090.572.000 155.037.000 183.443.000 0 0 33.424.000 0 131.124.000 0 0 0 0 0 0 1.593.600.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 951.782.000 130.079.000 82.446.000 0 0 25.183.000 0 214.500.000 0 0 0 0 0 0 1.403.990.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.183.527.000 127.544.000 60.733.000 0 0 239.264.000 0 325.502.000 0 0 0 0 0 0 1.936.570.000 47 52 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 2.360.343.000 292.299.000 240.166.000 0 0 9.569.000 0 151.050.000 30.000.000 0 0 0 0 0 3.053.427.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 2.606.140.000 84.205.000 1.988.790.000 0 0 6.117.000 0 7.580.000 0 0 0 0 0 0 4.692.832.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 571.595.000 60.995.000 57.784.000 0 0 14.574.000 0 132.104.000 0 0 0 0 0 0 837.052.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 69.350.000 10.495.000 23.014.000 0 0 5.308.000 0 10.700.000 0 0 0 0 0 0 118.867.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 28.645.000 3.096.000 16.155.000 0 0 2.125.000 0 10.000.000 0 0 0 0 0 0 60.021.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 28.194.000 3.123.000 17.730.000 0 0 2.880.000 0 14.000.000 0 0 0 0 0 0 65.927.000 TÜRK DİL KURUMU 65.185.000 8.929.000 27.809.000 0 0 18.123.000 0 15.300.000 0 0 0 0 0 0 135.346.000 TÜRK TARİH KURUMU 126.118.000 17.815.000 18.952.000 0 0 24.876.000 0 49.200.000 0 0 0 0 0 0 236.961.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 4.546.244.000 861.189.000 3.319.467.000 0 0 6.557.118.000 0 3.198.458.000 0 13.602.105.000 0 0 0 0 32.084.581.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 36.738.000 5.923.000 18.018.000 0 0 47.459.000 0 11.000.000 0 0 0 0 0 0 119.138.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 17.581.862.000 3.430.381.000 17.637.910.000 0 0 74.053.363.000 0 154.429.332.000 5.800.000.000 0 0 0 0 0 267.132.848.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.021.180.000 259.346.000 297.354.000 0 0 53.247.000 0 120.000.000 0 0 0 0 0 0 2.751.127.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.118.913.000 244.146.000 165.227.000 0 0 98.462.000 0 70.000.000 0 0 0 0 0 0 2.696.748.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12.471.621.000 1.951.423.000 5.945.524.000 0 0 547.646.000 0 5.200.100.000 0 428.869.000 0 1.202.936.000 0 0 27.748.119.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.509.592.000 220.624.000 421.248.000 0 0 335.161.000 0 1.240.000.000 0 0 0 0 0 0 3.726.625.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 512.273.000 69.097.000 41.510.000 0 0 13.760.000 0 82.000.000 0 0 0 0 0 0 718.640.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.845.012.000 293.270.000 247.016.000 0 0 150.689.000 0 2.000.000.000 29.142.000 0 0 214.000.000 0 0 4.749.987.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 360.086.000 33.758.000 29.183.000 0 0 45.270.000 0 40.000.000 0 0 0 0 0 0 508.297.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 154.943.000 15.332.000 75.198.000 0 0 3.260.000 0 18.000.000 0 0 0 0 0 0 266.733.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 1.994.402.000 334.587.000 328.934.000 0 0 55.542.000 0 500.000.000 0 0 0 0 0 0 3.213.465.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 434.875.000 47.707.000 106.502.000 0 0 171.443.000 0 88.400.000 0 0 0 0 0 0 848.927.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 1.449.828.000 168.790.000 226.738.000 0 0 3.480.218.000 0 123.500.000 11.000.000 0 0 2.284.250.000 0 0 7.733.324.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 461.901.000 52.771.000 208.973.000 0 0 1.814.846.000 0 24.000.000 0 50.000.000 0 0 0 0 2.612.491.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 209.539.000 38.075.000 52.902.000 0 0 2.257.000 0 66.202.000 65.000.000 470.341.000 255.841.000 0 0 0 839.316.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 209.120.000 25.905.000 17.805.000 0 0 16.485.000 0 106.700.000 100.000.000 0 0 0 0 0 376.015.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 167.731.000 21.600.000 30.867.000 0 0 4.776.000 0 11.000.000 0 0 0 0 0 0 235.974.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 407.812.000 39.734.000 8.689.327.000 0 0 171.000 0 4.438.445.000 783.700.000 0 0 0 0 0 13.575.489.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 88.266.000 18.347.000 24.106.000 0 0 167.000 0 41.810.000 0 0 0 0 0 0 172.696.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 257.646.000 37.328.000 63.995.000 0 0 1.613.189.000 0 22.500.000 0 0 0 0 0 0 1.994.658.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 259.173.000 37.176.000 25.351.000 0 0 3.592.000 0 180.000.000 0 0 0 0 0 0 505.292.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 39.008.000 5.505.000 12.373.000 0 0 451.000 0 2.690.000 0 345.061.000 35.000.000 0 0 0 405.088.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 37.485.000 5.126.000 17.278.000 0 0 1.210.000 0 18.600.000 0 360.000.000 0 0 0 0 439.699.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 36.534.000 4.851.000 15.351.000 0 0 896.000 0 4.500.000 0 680.145.000 0 0 0 0 742.277.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 18.079.922.000 3.070.551.000 2.308.420.000 0 0 332.443.000 0 99.065.000.000 7.130.000.000 723.000.000 0 0 0 0 123.579.336.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 15.904.000 2.333.000 4.849.000 0 0 0 0 6.441.000 0 0 0 0 0 0 29.527.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 772.507.000 90.271.000 344.060.000 0 0 20.071.000 0 72.000.000 0 0 0 0 0 0 1.298.909.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 106.431.000 12.320.000 33.469.000 0 0 2.272.000 0 25.000.000 0 0 0 0 0 0 179.492.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 221.271.000 32.751.000 81.090.000 0 0 3.068.000 0 309.000.000 0 550.000.000 0 0 0 0 1.197.180.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 34.947.000 4.450.000 9.079.000 0 0 1.004.000 0 1.400.000 0 0 0 0 0 0 50.880.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 474.892.000 64.752.000 141.447.000 0 0 2.744.960.000 0 145.000.000 65.000.000 0 0 3.000.000 0 0 3.574.051.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 39.684.000 4.503.000 46.661.000 0 0 29.416.000 0 12.500.000 0 1.570.000.000 0 0 0 0 1.702.764.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 52.087.000 11.125.000 67.704.000 0 0 36.000 0 151.005.000 0 0 0 0 0 0 281.957.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 57.352.000 7.561.000 116.768.000 0 0 3.209.000 0 15.000.000 0 0 0 0 0 0 199.890.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 614.310.000 80.324.000 191.488.000 0 0 376.882.000 0 547.000.000 0 300.000.000 0 0 0 0 2.110.004.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 31.066.000 7.319.000 10.521.000 0 0 20.000 0 12.000.000 0 0 0 0 0 0 60.926.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 305.066.981.000 39.228.774.000 71.654.669.000 0 0 118.376.051.000 0 308.367.503.000 19.643.792.000 19.079.521.000 290.841.000 3.704.186.000 0 0 865.477.685.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. 48 53 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 7.627.768.000 767.090.000 1.304.448.000 0 0 1.356.503.000 0 525.133.000 0 0 0 0 0 0 11.580.942.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 2.470.863.000 136.847.000 8.535.041.000 0 0 2.043.100.000 0 1.654.343.000 0 0 0 0 0 0 14.840.194.000 ANAYASA MAHKEMESİ 381.421.000 40.389.000 216.776.000 0 0 26.306.000 0 27.695.000 0 0 0 0 0 0 692.587.000 YARGITAY 2.265.613.000 277.089.000 811.384.000 0 0 124.605.000 0 135.405.000 0 0 0 0 0 0 3.614.096.000 DANIŞTAY 1.594.597.000 175.490.000 192.080.000 0 0 42.185.000 0 83.090.000 0 0 0 0 0 0 2.087.442.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 712.755.000 72.435.000 117.893.000 0 0 3.102.000 0 36.929.000 0 0 0 0 0 0 943.114.000 SAYIŞTAY 2.457.007.000 303.384.000 253.876.000 0 0 20.756.000 0 215.000.000 0 0 0 0 0 0 3.250.023.000 ADALET BAKANLIĞI 155.651.336.000 17.327.705.000 39.144.614.000 0 0 457.058.000 0 23.957.905.000 5.939.050.000 0 0 0 0 0 236.538.618.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 265.294.826.000 32.796.028.000 233.157.694.000 0 0 9.518.937.000 0 720.211.000 0 0 0 0 0 0 541.487.696.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 54.451.369.000 10.573.895.000 8.406.980.000 0 0 3.928.455.000 0 9.529.713.000 704.558.000 1.909.677.000 0 0 0 0 88.800.089.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 17.752.933.000 1.180.330.000 5.765.286.000 0 0 11.612.546.000 0 2.109.337.000 0 0 0 4.572.000 0 0 38.425.004.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 20.199.385.000 2.339.231.000 24.475.401.000 0 1.809.184.376.000 2.736.950.519.000 0 2.118.406.000 176.062.000 17.829.569.000 0 241.431.904.000 0 0 4.854.528.791.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 966.250.717.000 115.042.533.000 101.265.107.000 0 0 32.632.519.000 0 117.224.506.000 44.792.700.000 424.300.000 0 0 0 0 1.332.839.682.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 502.256.629.000 59.415.027.000 167.169.234.000 0 0 2.915.776.000 0 152.123.846.000 24.237.000.000 47.010.000 0 0 0 0 883.927.522.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 2.772.979.000 435.354.000 178.277.000 0 0 13.033.872.000 0 116.474.986.000 625.000.000 0 0 0 0 0 132.895.468.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 35.587.718.000 5.517.011.000 17.567.902.000 0 0 313.109.516.000 0 5.575.644.000 2.100.000.000 6.401.000 0 0 0 0 377.364.192.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 1.046.885.000 128.844.000 43.682.693.000 0 0 144.330.000 0 123.279.000 0 0 0 0 0 0 45.126.031.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 12.904.601.000 1.659.182.000 2.006.207.000 0 0 3.880.252.000 0 12.298.456.000 2.198.495.000 1.804.421.000 0 0 0 0 34.553.119.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 3.215.730.000 395.968.000 407.018.000 0 0 19.825.608.000 0 7.385.317.000 7.000.000.000 5.088.829.000 0 10.164.741.000 0 0 46.483.211.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 14.669.649.000 1.911.536.000 1.003.036.000 0 0 386.450.398.000 373.600.000.000 9.203.278.000 4.210.000.000 22.504.824.000 0 304.352.000 28.000.000 0 436.047.073.000 TİCARET BAKANLIĞI 15.787.187.000 1.696.616.000 1.521.334.000 0 0 26.752.276.000 0 2.178.367.000 800.013.000 43.083.000 0 0 0 0 47.978.863.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 1.866.365.000 249.038.000 1.673.266.000 0 0 133.978.839.000 0 9.120.974.000 500.000.000 3.533.686.000 500.000.000 33.620.000.000 0 0 184.042.168.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 51.232.171.000 6.787.515.000 3.187.536.000 0 0 117.044.524.000 0 8.298.582.000 1.066.400.000 972.646.000 200.000.000 780.752.000 357.840.000 0 188.303.726.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 224.870.000 25.572.000 26.487.000 0 0 4.009.000 0 73.488.000 0 0 0 0 0 0 354.426.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 11.995.869.000 968.502.000 4.308.395.000 0 0 0 0 3.031.231.000 200.000.000 0 0 0 0 0 20.303.997.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 179.383.913.000 17.648.294.000 31.723.458.000 0 0 63.245.000 0 6.169.898.000 4.417.000.000 0 0 0 0 0 234.988.808.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 7.479.373.000 786.545.000 4.391.791.000 0 0 22.883.000 0 1.915.368.000 500.000.000 0 0 0 0 0 14.595.960.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 275.912.106.000 37.172.317.000 32.770.740.000 0 0 142.190.000 0 29.349.659.000 11.062.000.000 0 0 0 0 0 375.347.012.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 96.276.444.000 12.443.722.000 3.081.806.000 0 0 444.434.000 0 1.669.195.000 0 0 0 0 0 0 113.915.601.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 5.264.283.000 632.911.000 676.201.000 0 0 9.408.643.000 0 4.130.230.000 1.299.000.000 31.389.000 0 615.485.000 0 0 20.759.142.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 29.102.860.000 3.657.837.000 2.508.870.000 0 0 141.875.000 0 5.244.951.000 1.239.580.000 0 0 0 0 0 40.656.393.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 8.354.942.000 1.238.587.000 162.712.000 0 0 33.786.000 0 342.185.000 0 0 0 0 0 0 10.132.212.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.139.829.000 301.455.000 151.220.000 0 0 1.137.594.000 0 565.922.000 100.000.000 0 0 0 0 0 4.296.020.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 8.940.736.000 1.572.387.000 2.615.390.000 0 0 13.266.894.000 0 393.910.000 0 29.543.000 0 0 0 0 26.818.860.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 365.275.000 43.176.000 136.751.000 0 0 5.146.118.000 0 20.064.000 0 19.080.000 0 0 0 0 5.730.464.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 714.032.000 108.065.000 134.634.000 0 0 2.814.000 0 107.709.000 0 0 0 0 0 0 1.067.254.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 995.021.000 97.815.000 4.049.957.000 0 0 7.391.000 0 178.490.000 0 0 0 0 0 0 5.328.674.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 1.384.090.000 208.119.000 150.677.000 0 0 3.555.000 0 615.485.000 0 0 0 0 0 0 2.361.926.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 848.788.000 94.151.000 276.861.000 0 0 8.517.000 0 198.824.000 0 754.178.000 0 0 0 246.770.821.000 248.952.140.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 2.811.782.000 327.176.000 445.915.000 0 0 952.064.704.000 0 230.191.000 0 397.603.000 0 0 0 0 956.277.371.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 79.670.000 8.881.000 77.085.000 0 0 26.696.000 0 12.186.000 0 15.522.000 0 0 0 0 220.040.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 2.770.724.387.000 336.564.049.000 749.732.033.000 0 1.809.184.376.000 4.797.777.330.000 373.600.000.000 535.369.388.000 113.166.858.000 55.411.761.000 700.000.000 286.921.806.000 385.840.000 246.770.821.000 11.588.455.951.000 - Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2025 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 49 54 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 698.247.000 65.081.000 41.919.000 0 0 157.870.000 0 10.242.000 0 0 0 0 0 0 973.359.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 8.786.827.000 1.018.713.000 820.226.000 0 0 1.578.987.000 0 1.063.288.000 221.575.000 0 0 0 0 0 13.268.041.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 3.514.329.000 466.327.000 1.053.174.000 0 0 221.837.000 0 488.539.000 0 0 0 0 0 0 5.744.206.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 7.762.115.000 891.153.000 1.053.153.000 0 0 1.569.699.000 0 1.266.264.000 0 0 0 0 0 0 12.542.384.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 6.656.512.000 814.909.000 595.730.000 0 0 1.215.893.000 0 1.152.257.000 0 0 0 0 0 0 10.435.301.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 7.181.732.000 886.416.000 880.283.000 0 0 1.454.484.000 0 2.394.954.000 1.264.141.000 0 0 0 0 0 12.797.869.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 3.424.498.000 423.843.000 685.441.000 0 0 226.184.000 0 383.867.000 18.465.000 0 0 0 0 0 5.143.833.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2.022.799.000 283.734.000 553.199.000 0 0 118.850.000 0 692.489.000 0 0 0 0 0 0 3.671.071.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 4.751.250.000 585.858.000 625.520.000 0 0 353.686.000 0 631.821.000 0 0 0 0 0 0 6.948.135.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.412.385.000 297.374.000 474.653.000 0 0 133.732.000 0 320.287.000 80.000.000 0 0 0 0 0 3.638.431.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 1.064.940.000 141.235.000 118.718.000 0 0 68.766.000 0 315.743.000 0 0 0 0 0 0 1.709.402.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 6.889.725.000 880.812.000 845.958.000 0 0 1.394.860.000 0 821.054.000 0 0 0 0 0 0 10.832.409.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 5.648.527.000 727.893.000 637.170.000 0 0 1.061.500.000 0 765.661.000 0 0 0 0 0 0 8.840.751.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 3.442.016.000 404.994.000 318.305.000 0 0 592.338.000 0 466.156.000 46.000.000 0 0 0 0 0 5.223.809.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 4.920.710.000 605.091.000 594.872.000 0 0 794.835.000 0 828.963.000 30.000.000 0 0 0 0 0 7.744.471.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 3.736.959.000 594.136.000 572.741.000 0 0 194.861.000 0 332.407.000 0 0 0 0 0 0 5.431.104.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 4.973.884.000 625.063.000 758.279.000 0 0 675.507.000 0 291.597.000 0 0 0 0 0 0 7.324.330.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 4.606.269.000 533.072.000 443.391.000 0 0 860.344.000 0 601.943.000 0 0 0 0 0 0 7.045.019.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 4.407.132.000 521.392.000 631.803.000 0 0 770.131.000 0 553.963.000 0 0 0 0 0 0 6.884.421.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 3.978.674.000 435.554.000 494.931.000 0 0 553.296.000 0 983.299.000 50.000.000 0 0 0 0 0 6.445.754.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 4.773.505.000 593.105.000 430.390.000 0 0 814.160.000 0 524.923.000 340.000.000 0 0 0 0 0 7.136.083.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 4.859.636.000 570.719.000 429.362.000 0 0 754.102.000 0 311.386.000 0 0 0 0 0 0 6.925.205.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 4.034.826.000 449.755.000 333.523.000 0 0 646.493.000 0 563.543.000 60.000.000 0 0 0 0 0 6.028.140.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 5.791.852.000 662.728.000 1.014.242.000 0 0 731.598.000 0 251.579.000 0 0 0 0 0 0 8.451.999.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 4.646.361.000 507.355.000 401.213.000 0 0 607.124.000 0 492.950.000 398.365.000 0 0 0 0 0 6.655.003.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 4.482.905.000 497.528.000 462.411.000 0 0 511.764.000 0 921.324.000 427.081.000 0 0 0 0 0 6.875.932.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 4.363.258.000 467.549.000 518.706.000 0 0 626.767.000 0 277.852.000 80.000.000 0 0 0 0 0 6.254.132.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 4.048.251.000 454.268.000 429.902.000 0 0 425.504.000 0 728.278.000 0 0 0 0 0 0 6.086.203.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 3.847.518.000 460.830.000 461.297.000 0 0 513.799.000 0 436.326.000 0 0 0 0 0 0 5.719.770.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 996.180.000 119.000.000 193.088.000 0 0 37.707.000 0 412.376.000 0 0 0 0 0 0 1.758.351.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.011.522.000 114.702.000 154.775.000 0 0 37.816.000 0 204.525.000 0 0 0 0 0 0 1.523.340.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2.662.291.000 291.114.000 269.319.000 0 0 341.449.000 0 222.335.000 165.096.000 0 0 0 0 0 3.786.508.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 3.711.839.000 457.860.000 425.326.000 0 0 515.075.000 0 335.672.000 0 0 0 0 0 0 5.445.772.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 3.560.274.000 419.207.000 378.211.000 0 0 556.560.000 0 434.290.000 0 0 0 0 0 0 5.348.542.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 2.598.091.000 299.688.000 220.831.000 0 0 317.091.000 0 382.004.000 0 0 0 0 0 0 3.817.705.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 3.738.840.000 453.343.000 258.699.000 0 0 513.633.000 0 269.657.000 0 0 0 0 0 0 5.234.172.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 4.303.009.000 523.573.000 361.540.000 0 0 623.039.000 0 493.526.000 150.000.000 0 0 0 0 0 6.304.687.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 2.127.294.000 263.420.000 282.391.000 0 0 264.063.000 0 356.365.000 0 0 0 0 0 0 3.293.533.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 4.104.265.000 489.048.000 485.536.000 0 0 663.419.000 0 238.282.000 0 0 0 0 0 0 5.980.550.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 2.622.432.000 319.069.000 335.562.000 0 0 112.985.000 0 127.753.000 100.000.000 0 0 0 0 0 3.517.801.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 3.232.355.000 404.921.000 301.777.000 0 0 476.170.000 0 262.175.000 20.000.000 0 0 0 0 0 4.677.398.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 2.295.152.000 269.192.000 262.938.000 0 0 128.856.000 0 255.514.000 0 0 0 0 0 0 3.211.652.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 2.362.108.000 273.353.000 211.925.000 0 0 339.869.000 0 638.404.000 584.850.000 0 0 0 0 0 3.825.659.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 1.744.620.000 219.600.000 188.601.000 0 0 57.130.000 0 125.188.000 0 0 0 0 0 0 2.335.139.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 1.799.752.000 200.716.000 319.608.000 0 0 128.622.000 0 294.208.000 0 0 0 0 0 0 2.742.906.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 3.571.806.000 439.786.000 332.721.000 0 0 340.966.000 0 292.278.000 0 0 0 0 0 0 4.977.557.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 1.603.014.000 190.253.000 207.325.000 0 0 55.449.000 0 134.181.000 0 0 0 0 0 0 2.190.222.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 1.862.660.000 239.123.000 252.425.000 0 0 59.818.000 0 206.185.000 0 0 0 0 0 0 2.620.211.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 2.777.935.000 305.157.000 272.112.000 0 0 312.536.000 0 534.879.000 0 0 0 0 0 0 4.202.619.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 2.572.264.000 319.178.000 289.370.000 0 0 115.175.000 0 181.634.000 0 0 0 0 0 0 3.477.621.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 2.724.530.000 286.194.000 347.876.000 0 0 369.421.000 0 291.351.000 30.000.000 0 0 0 0 0 4.019.372.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 2.197.909.000 252.678.000 310.671.000 0 0 282.722.000 0 178.806.000 0 0 0 0 0 0 3.222.786.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 3.844.155.000 461.856.000 401.428.000 0 0 626.632.000 0 341.457.000 0 0 0 0 0 0 5.675.528.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 606.115.000 77.821.000 108.597.000 0 0 34.759.000 0 158.366.000 0 0 0 0 0 0 985.658.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 1.373.301.000 160.443.000 146.348.000 0 0 37.287.000 0 147.738.000 0 0 0 0 0 0 1.865.117.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 1.475.070.000 168.021.000 157.562.000 0 0 39.407.000 0 392.924.000 0 0 0 0 0 0 2.232.984.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 2.261.585.000 260.257.000 175.380.000 0 0 252.986.000 0 407.133.000 100.000.000 0 0 0 0 0 3.357.341.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 1.589.436.000 209.506.000 281.291.000 0 0 53.923.000 0 312.418.000 0 0 0 0 0 0 2.446.574.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 1.299.696.000 153.675.000 189.397.000 0 0 76.097.000 0 206.135.000 0 0 0 0 0 0 1.925.000.000 RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 2.035.366.000 231.616.000 128.581.000 0 0 102.748.000 0 255.739.000 0 0 0 0 0 0 2.754.050.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 2.365.737.000 282.147.000 206.732.000 0 0 260.200.000 0 350.830.000 100.000.000 0 0 0 0 0 3.465.646.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 1.691.706.000 174.090.000 180.646.000 0 0 41.052.000 0 188.561.000 0 0 0 0 0 0 2.276.055.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 1.297.291.000 152.928.000 144.464.000 0 0 33.948.000 0 154.977.000 0 0 0 0 0 0 1.783.608.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 1.595.285.000 181.458.000 150.193.000 0 0 54.810.000 0 203.968.000 0 0 0 0 0 0 2.185.714.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2025 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 50 55 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM HİTİT ÜNİVERSİTESİ 1.265.956.000 146.175.000 155.481.000 0 0 38.883.000 0 246.192.000 0 0 0 0 0 0 1.852.687.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 1.810.799.000 209.899.000 217.095.000 0 0 126.971.000 0 149.561.000 0 0 0 0 0 0 2.514.325.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 1.619.380.000 167.614.000 150.832.000 0 0 54.997.000 0 496.194.000 376.790.000 0 0 0 0 0 2.489.017.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 1.387.921.000 151.287.000 135.758.000 0 0 94.322.000 0 103.193.000 0 0 0 0 0 0 1.872.481.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 1.171.123.000 146.626.000 104.007.000 0 0 31.234.000 0 102.478.000 0 0 0 0 0 0 1.555.468.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 1.170.421.000 129.438.000 126.695.000 0 0 30.510.000 0 187.105.000 0 0 0 0 0 0 1.644.169.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 1.062.933.000 120.949.000 188.028.000 0 0 15.284.000 0 158.179.000 0 0 0 0 0 0 1.545.373.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 925.546.000 110.199.000 85.205.000 0 0 23.651.000 0 295.678.000 0 0 0 0 0 0 1.440.279.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 1.205.729.000 129.462.000 117.986.000 0 0 21.810.000 0 190.799.000 0 0 0 0 0 0 1.665.786.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 1.129.784.000 135.090.000 134.339.000 0 0 27.155.000 0 270.815.000 0 0 0 0 0 0 1.697.183.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 1.937.087.000 220.098.000 242.521.000 0 0 41.671.000 0 153.870.000 0 0 0 0 0 0 2.595.247.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 766.103.000 87.914.000 109.673.000 0 0 16.185.000 0 36.929.000 0 0 0 0 0 0 1.016.804.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 1.183.686.000 141.064.000 132.046.000 0 0 28.438.000 0 230.805.000 0 0 0 0 0 0 1.716.039.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 858.343.000 97.730.000 87.510.000 0 0 18.855.000 0 91.460.000 0 0 0 0 0 0 1.153.898.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 1.122.354.000 133.317.000 156.181.000 0 0 25.616.000 0 126.543.000 0 0 0 0 0 0 1.564.011.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 917.426.000 94.428.000 143.498.000 0 0 18.800.000 0 119.772.000 0 0 0 0 0 0 1.293.924.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 1.138.488.000 133.023.000 163.862.000 0 0 31.142.000 0 176.643.000 0 0 0 0 0 0 1.643.158.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 993.435.000 112.563.000 97.786.000 0 0 23.450.000 0 75.087.000 0 0 0 0 0 0 1.302.321.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 1.225.446.000 120.275.000 179.174.000 0 0 22.415.000 0 232.774.000 0 0 0 0 0 0 1.780.084.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 1.068.382.000 109.226.000 174.561.000 0 0 18.968.000 0 92.566.000 0 0 0 0 0 0 1.463.703.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 1.278.130.000 133.585.000 142.717.000 0 0 19.613.000 0 119.405.000 0 0 0 0 0 0 1.693.450.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 1.077.979.000 115.703.000 125.363.000 0 0 18.770.000 0 273.827.000 0 0 0 0 0 0 1.611.642.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 637.704.000 69.746.000 147.495.000 0 0 12.868.000 0 104.939.000 0 0 0 0 0 0 972.752.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 1.020.100.000 114.045.000 91.081.000 0 0 24.062.000 0 161.502.000 0 0 0 0 0 0 1.410.790.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 855.960.000 93.011.000 125.959.000 0 0 17.622.000 0 56.623.000 0 0 0 0 0 0 1.149.175.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 1.067.216.000 118.268.000 114.984.000 0 0 25.086.000 0 50.283.000 0 0 0 0 0 0 1.375.837.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 644.966.000 72.679.000 87.307.000 0 0 12.018.000 0 172.337.000 0 0 0 0 0 0 989.307.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 886.524.000 94.963.000 96.896.000 0 0 16.561.000 0 76.934.000 0 0 0 0 0 0 1.171.878.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 574.741.000 56.255.000 99.317.000 0 0 10.912.000 0 90.106.000 0 0 0 0 0 0 831.331.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 820.919.000 82.229.000 92.275.000 0 0 18.036.000 0 86.412.000 0 0 0 0 0 0 1.099.871.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 945.013.000 108.270.000 113.925.000 0 0 26.401.000 0 204.833.000 0 0 0 0 0 0 1.398.442.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 444.614.000 55.587.000 128.244.000 0 0 9.332.000 0 338.518.000 0 0 0 0 0 0 976.295.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 2.271.397.000 264.938.000 330.901.000 0 0 91.279.000 0 243.115.000 0 0 0 0 0 0 3.201.630.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 733.218.000 81.079.000 91.260.000 0 0 12.990.000 0 219.111.000 0 0 0 0 0 0 1.137.658.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 1.348.590.000 146.734.000 114.598.000 0 0 49.525.000 0 207.263.000 0 0 0 0 0 0 1.866.710.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 1.615.412.000 182.685.000 170.251.000 0 0 94.034.000 0 393.910.000 0 0 0 0 0 0 2.456.292.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 4.033.139.000 440.198.000 278.763.000 0 0 679.908.000 0 318.153.000 0 0 0 0 0 0 5.750.161.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 449.473.000 53.226.000 75.415.000 0 0 9.292.000 0 160.333.000 0 0 0 0 0 0 747.739.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 545.667.000 63.176.000 94.929.000 0 0 7.422.000 0 63.394.000 0 0 0 0 0 0 774.588.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 578.181.000 67.149.000 56.302.000 0 0 15.296.000 0 278.198.000 0 0 0 0 0 0 995.126.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 639.019.000 79.651.000 71.491.000 0 0 16.090.000 0 49.237.000 0 0 0 0 0 0 855.488.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 5.061.492.000 599.300.000 348.982.000 0 0 206.011.000 0 739.998.000 337.743.000 0 0 0 0 0 6.955.783.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 877.585.000 101.844.000 112.962.000 0 0 16.048.000 0 230.189.000 0 0 0 0 0 0 1.338.628.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 673.724.000 81.340.000 101.311.000 0 0 18.179.000 0 250.501.000 147.716.000 0 0 0 0 0 1.125.055.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 850.654.000 96.841.000 129.348.000 0 0 35.091.000 0 278.197.000 0 0 0 0 0 0 1.390.131.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 507.910.000 57.302.000 65.209.000 0 0 9.294.000 0 182.182.000 0 0 0 0 0 0 821.897.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 449.848.000 50.599.000 70.079.000 0 0 8.871.000 0 225.883.000 0 0 0 0 0 0 805.280.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 21.076.000 2.680.000 24.569.000 0 0 806.000 0 1.258.000 0 0 0 0 0 0 50.389.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 257.682.000 33.319.000 86.919.000 0 0 2.499.000 0 123.096.000 0 0 0 0 0 0 503.515.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 290.677.000 30.258.000 98.950.000 0 0 2.763.000 0 55.638.000 0 0 0 0 0 0 478.286.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 779.966.000 93.413.000 113.290.000 0 0 20.208.000 0 221.574.000 0 0 0 0 0 0 1.228.451.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 850.985.000 90.225.000 61.051.000 0 0 44.532.000 0 190.801.000 0 0 0 0 0 0 1.237.594.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 699.630.000 78.693.000 96.487.000 0 0 10.389.000 0 186.493.000 0 0 0 0 0 0 1.071.692.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 4.695.503.000 577.120.000 730.784.000 0 0 903.210.000 0 1.798.643.000 778.378.000 0 0 0 0 0 8.705.260.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 1.985.633.000 233.434.000 247.168.000 0 0 61.911.000 0 101.490.000 0 0 0 0 0 0 2.629.636.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.010.317.000 136.598.000 115.168.000 0 0 25.349.000 0 113.951.000 30.000.000 0 0 0 0 0 1.401.383.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 547.895.000 64.845.000 51.514.000 0 0 7.021.000 0 196.955.000 0 0 0 0 0 0 868.230.000 SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 204.532.000 21.520.000 57.473.000 0 0 2.026.000 0 196.957.000 0 0 0 0 0 0 482.508.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 402.327.000 42.224.000 38.350.000 0 0 7.587.000 0 221.819.000 0 0 0 0 0 0 712.307.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 750.885.000 89.513.000 79.374.000 0 0 23.045.000 0 240.530.000 0 0 0 0 0 0 1.183.347.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 487.526.000 60.261.000 90.492.000 0 0 11.681.000 0 92.323.000 0 0 0 0 0 0 742.283.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 226.714.000 24.122.000 45.426.000 0 0 5.015.000 0 257.889.000 0 0 0 0 0 0 559.166.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.359.349.000 193.588.000 225.813.000 0 0 41.165.000 0 161.407.000 0 0 0 0 0 0 1.981.322.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.184.671.000 162.170.000 101.489.000 0 0 31.014.000 0 264.042.000 0 0 0 0 0 0 1.743.386.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.470.957.000 158.741.000 74.761.000 0 0 293.518.000 0 400.681.000 0 0 0 0 0 0 2.398.658.000 51 56 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 2.933.131.000 363.614.000 295.637.000 0 0 11.779.000 0 207.608.000 58.600.000 0 0 0 0 0 3.811.769.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 2.304.281.000 105.722.000 2.209.298.000 0 0 7.528.000 0 9.330.000 0 0 0 0 0 0 4.636.159.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 711.003.000 75.920.000 71.130.000 0 0 17.940.000 0 162.615.000 0 0 0 0 0 0 1.038.608.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 86.484.000 13.114.000 28.330.000 0 0 6.534.000 0 13.171.000 0 0 0 0 0 0 147.633.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 35.552.000 3.843.000 19.886.000 0 0 2.615.000 0 12.309.000 0 0 0 0 0 0 74.205.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 34.991.000 3.877.000 21.825.000 0 0 3.546.000 0 17.233.000 0 0 0 0 0 0 81.472.000 TÜRK DİL KURUMU 81.318.000 11.171.000 34.232.000 0 0 22.309.000 0 18.833.000 0 0 0 0 0 0 167.863.000 TÜRK TARİH KURUMU 157.072.000 22.224.000 23.329.000 0 0 30.619.000 0 60.563.000 0 0 0 0 0 0 293.807.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 5.742.186.000 1.087.783.000 4.086.164.000 0 0 7.913.069.000 0 3.937.205.000 0 16.743.784.000 0 0 0 0 39.510.191.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 46.316.000 7.482.000 22.180.000 0 0 58.406.000 0 13.540.000 0 0 0 0 0 0 147.924.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 22.128.507.000 4.321.474.000 21.711.741.000 0 0 136.700.743.000 0 182.947.452.000 0 0 0 0 0 0 367.809.917.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.515.379.000 323.344.000 366.034.000 0 0 65.546.000 0 147.716.000 0 0 0 0 0 0 3.418.019.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.632.503.000 303.643.000 203.389.000 0 0 121.192.000 0 86.167.000 0 0 0 0 0 0 3.346.894.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 15.601.726.000 2.443.212.000 7.318.763.000 0 0 674.050.000 0 6.401.167.000 0 528.712.000 0 1.480.778.000 0 0 34.448.408.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.882.370.000 275.777.000 518.544.000 0 0 412.574.000 0 1.526.402.000 0 0 0 0 0 0 4.615.667.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 637.117.000 86.041.000 51.098.000 0 0 11.021.000 0 100.939.000 0 0 0 0 0 0 886.216.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.302.367.000 366.643.000 304.069.000 0 0 185.488.000 0 2.461.940.000 35.873.000 0 0 264.000.000 0 0 5.884.507.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 447.585.000 42.048.000 35.923.000 0 0 54.212.000 0 49.238.000 0 0 0 0 0 0 629.006.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 192.749.000 19.126.000 92.566.000 0 0 3.949.000 0 22.157.000 0 0 0 0 0 0 330.547.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 2.478.902.000 416.042.000 404.908.000 0 0 66.347.000 0 615.485.000 0 0 0 0 0 0 3.981.684.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 540.951.000 59.447.000 131.101.000 0 0 205.313.000 0 108.817.000 0 0 0 0 0 0 1.045.629.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 1.806.854.000 211.015.000 279.108.000 0 0 4.278.887.000 0 138.484.000 0 0 0 2.811.843.000 0 0 9.526.191.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 574.620.000 65.792.000 257.240.000 0 0 2.167.685.000 0 29.543.000 0 61.548.000 0 0 0 0 3.156.428.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 263.812.000 48.004.000 65.121.000 0 0 2.775.000 0 56.479.000 55.000.000 524.815.000 260.774.000 0 0 0 961.006.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 260.231.000 32.298.000 21.917.000 0 0 20.292.000 0 108.247.000 100.000.000 0 0 0 0 0 442.985.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 208.952.000 26.982.000 37.997.000 0 0 5.880.000 0 24.350.000 0 0 0 0 0 0 304.161.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 530.799.000 49.330.000 10.696.302.000 0 0 210.000 0 5.464.231.000 965.350.000 0 0 0 0 0 16.740.872.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 111.494.000 23.173.000 29.674.000 0 0 206.000 0 51.466.000 0 0 0 0 0 0 216.013.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 321.660.000 46.733.000 78.776.000 0 0 1.980.099.000 0 27.696.000 0 0 0 0 0 0 2.454.964.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 323.460.000 46.519.000 31.206.000 0 0 4.422.000 0 221.574.000 0 0 0 0 0 0 627.181.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 48.693.000 6.894.000 15.231.000 0 0 555.000 0 3.311.000 0 414.674.000 33.000.000 0 0 0 489.358.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 46.748.000 6.408.000 21.269.000 0 0 1.489.000 0 22.894.000 0 443.147.000 0 0 0 0 541.955.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 45.570.000 6.069.000 18.897.000 0 0 1.102.000 0 5.539.000 0 837.236.000 0 0 0 0 914.413.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 22.676.980.000 3.860.467.000 2.841.596.000 0 0 409.200.000 0 120.169.234.000 7.000.000.000 889.991.000 0 0 0 0 150.847.468.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 19.757.000 2.900.000 5.969.000 0 0 0 0 7.928.000 0 0 0 0 0 0 36.554.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 960.637.000 112.454.000 423.528.000 0 0 24.580.000 0 88.629.000 0 0 0 0 0 0 1.609.828.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 132.544.000 15.383.000 41.199.000 0 0 2.791.000 0 30.774.000 0 0 0 0 0 0 222.691.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 279.100.000 41.366.000 99.819.000 0 0 3.738.000 0 380.369.000 0 677.033.000 0 0 0 0 1.481.425.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 43.587.000 5.570.000 11.176.000 0 0 1.236.000 0 1.723.000 0 0 0 0 0 0 63.292.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 590.673.000 80.651.000 174.117.000 0 0 3.384.413.000 0 98.477.000 0 0 0 3.693.000 0 0 4.332.024.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 49.330.000 5.606.000 57.438.000 0 0 35.256.000 0 15.387.000 0 1.932.623.000 0 0 0 0 2.095.640.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 65.710.000 14.053.000 83.342.000 0 0 44.000 0 185.881.000 0 0 0 0 0 0 349.030.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 71.569.000 9.465.000 143.738.000 0 0 3.948.000 0 18.464.000 0 0 0 0 0 0 247.184.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 766.207.000 100.454.000 235.716.000 0 0 452.158.000 0 673.340.000 0 369.291.000 0 0 0 0 2.597.166.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 39.241.000 9.245.000 12.951.000 0 0 30.000 0 14.771.000 0 0 0 0 0 0 76.238.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 379.149.087.000 48.978.362.000 87.965.912.000 0 0 190.932.874.000 0 369.561.040.000 14.151.023.000 23.422.854.000 293.774.000 4.560.314.000 0 0 1.104.570.443.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. 52 57 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 9.877.549.000 988.065.000 1.590.796.000 0 0 1.747.443.000 0 410.073.000 0 0 0 0 0 0 14.613.926.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 2.717.988.000 150.530.000 9.679.461.000 0 0 2.316.900.000 0 1.875.719.000 0 0 0 0 0 0 16.740.598.000 ANAYASA MAHKEMESİ 439.491.000 46.484.000 246.302.000 0 0 29.826.000 0 31.402.000 0 0 0 0 0 0 793.505.000 YARGITAY 2.607.949.000 318.680.000 923.504.000 0 0 141.275.000 0 153.525.000 0 0 0 0 0 0 4.144.933.000 DANIŞTAY 1.836.013.000 201.938.000 218.745.000 0 0 47.820.000 0 94.208.000 0 0 0 0 0 0 2.398.724.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 820.890.000 83.387.000 133.780.000 0 0 3.505.000 0 41.870.000 0 0 0 0 0 0 1.083.432.000 SAYIŞTAY 3.471.741.000 446.079.000 331.221.000 0 0 25.357.000 0 268.000.000 0 0 0 0 0 0 4.542.398.000 ADALET BAKANLIĞI 179.330.310.000 19.957.387.000 44.696.709.000 0 0 517.767.000 0 24.754.093.000 4.324.050.000 0 0 0 0 0 269.256.266.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 305.525.826.000 37.761.542.000 264.364.847.000 0 0 10.368.248.000 0 816.585.000 0 0 0 0 0 0 618.837.048.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 62.724.405.000 12.180.330.000 9.535.384.000 0 0 4.453.959.000 0 10.281.090.000 275.000.000 2.165.220.000 0 0 0 0 101.340.388.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 20.450.873.000 1.359.591.000 6.544.740.000 0 0 12.630.468.000 0 2.391.597.000 0 0 0 5.184.000 0 0 43.382.453.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 23.264.749.000 2.693.587.000 26.531.647.000 0 2.294.847.901.000 3.232.195.482.000 0 2.329.563.000 127.305.000 19.938.119.000 0 181.721.587.000 0 0 5.783.522.635.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 1.098.523.695.000 131.492.216.000 115.335.991.000 0 0 38.167.898.000 0 126.935.945.000 44.811.700.000 472.806.000 0 0 0 0 1.510.928.551.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 578.459.674.000 68.391.896.000 189.832.092.000 0 0 3.244.794.000 0 183.449.982.000 38.450.000.000 53.301.000 0 0 0 0 1.023.431.739.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 3.190.679.000 500.725.000 202.144.000 0 0 15.090.392.000 0 131.802.414.000 450.000.000 0 0 0 0 0 150.786.354.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 40.914.210.000 6.338.701.000 20.503.756.000 0 0 363.146.267.000 0 5.640.736.000 1.700.000.000 7.257.000 0 0 0 0 436.550.927.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 1.205.229.000 148.279.000 49.528.089.000 0 0 161.947.000 0 139.775.000 0 0 0 0 0 0 51.183.319.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 14.861.350.000 1.909.822.000 2.274.753.000 0 0 4.323.459.000 0 13.901.486.000 2.450.000.000 2.045.879.000 0 0 0 0 39.316.749.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 3.703.455.000 455.931.000 461.493.000 0 0 22.451.004.000 0 9.474.878.000 9.038.000.000 5.769.789.000 0 11.557.500.000 0 0 53.874.050.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 16.891.193.000 2.200.347.000 1.137.308.000 0 0 372.849.447.000 362.300.000.000 8.171.454.000 2.510.000.000 24.748.670.000 0 343.332.000 30.000.000 0 426.341.751.000 TİCARET BAKANLIĞI 18.184.984.000 1.954.080.000 1.725.368.000 0 0 30.321.296.000 0 1.840.722.000 277.924.000 48.849.000 0 0 0 0 54.075.299.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 2.148.586.000 286.571.000 1.897.186.000 0 0 153.215.290.000 0 9.774.587.000 0 3.439.638.000 0 38.680.000.000 0 0 209.441.858.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 58.980.753.000 7.810.881.000 3.614.242.000 0 0 132.682.515.000 0 8.429.954.000 230.000.000 1.076.036.000 200.000.000 479.503.000 0 0 213.073.884.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 258.976.000 29.442.000 30.031.000 0 0 4.408.000 0 83.322.000 0 0 0 0 0 0 406.179.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 13.819.337.000 1.115.722.000 4.884.922.000 0 0 0 0 3.410.091.000 200.000.000 0 0 0 0 0 23.230.072.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 206.648.767.000 20.330.407.000 35.968.969.000 0 0 70.139.000 0 4.777.463.000 2.790.000.000 0 0 0 0 0 267.795.745.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 8.613.523.000 905.518.000 4.979.582.000 0 0 25.945.000 0 1.904.765.000 300.000.000 0 0 0 0 0 16.429.333.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 317.835.119.000 42.819.170.000 37.156.365.000 0 0 155.076.000 0 26.013.817.000 5.279.000.000 0 0 0 0 0 423.979.547.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 110.909.343.000 14.334.758.000 3.494.743.000 0 0 503.576.000 0 1.892.558.000 0 0 0 0 0 0 131.134.978.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 6.062.492.000 728.691.000 766.687.000 0 0 10.660.062.000 0 3.682.090.000 472.000.000 35.590.000 0 697.846.000 0 0 22.633.458.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 33.524.085.000 4.213.268.000 2.844.594.000 0 0 160.742.000 0 5.780.129.000 1.238.780.000 0 0 0 0 0 46.522.818.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 9.623.829.000 1.426.443.000 184.485.000 0 0 38.304.000 0 387.974.000 0 0 0 0 0 0 11.661.035.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.464.239.000 347.081.000 171.455.000 0 0 1.237.355.000 0 578.269.000 50.000.000 0 0 0 0 0 4.798.399.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 10.267.352.000 1.804.869.000 2.965.368.000 0 0 15.039.856.000 0 446.621.000 0 33.496.000 0 0 0 0 30.557.562.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 420.449.000 49.663.000 155.074.000 0 0 5.529.150.000 0 22.749.000 0 21.633.000 0 0 0 0 6.198.718.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 821.473.000 124.275.000 152.650.000 0 0 3.162.000 0 122.122.000 0 0 0 0 0 0 1.223.682.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 1.145.986.000 112.625.000 4.598.472.000 0 0 8.380.000 0 202.375.000 0 0 0 0 0 0 6.067.838.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 1.592.146.000 239.263.000 170.855.000 0 0 4.031.000 0 697.845.000 0 0 0 0 0 0 2.704.140.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 977.135.000 108.322.000 313.909.000 0 0 9.657.000 0 225.430.000 0 977.638.000 0 0 0 287.483.207.000 290.095.298.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 3.238.104.000 376.649.000 505.696.000 0 0 1.199.471.072.000 0 260.994.000 0 450.808.000 0 0 0 0 1.204.303.323.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 91.789.000 10.232.000 87.400.000 0 0 29.069.000 0 13.817.000 0 17.599.000 0 0 0 0 249.906.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 3.178.445.736.000 386.753.447.000 850.740.815.000 0 2.294.847.901.000 5.633.082.343.000 362.300.000.000 593.512.089.000 114.973.759.000 61.302.328.000 200.000.000 233.484.952.000 30.000.000 287.483.207.000 13.519.652.818.000 - Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 53 58 (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 804.083.000 74.907.000 47.528.000 0 0 178.904.000 0 11.613.000 0 0 0 0 0 0 1.117.035.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 10.124.199.000 1.172.903.000 929.984.000 0 0 1.792.928.000 0 1.156.347.000 202.000.000 0 0 0 0 0 15.176.361.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 4.046.424.000 536.581.000 1.194.104.000 0 0 251.499.000 0 553.913.000 0 0 0 0 0 0 6.582.521.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 8.940.798.000 1.026.242.000 1.194.080.000 0 0 1.782.580.000 0 1.435.709.000 0 0 0 0 0 0 14.379.409.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 7.665.953.000 937.940.000 675.447.000 0 0 1.380.907.000 0 1.306.446.000 0 0 0 0 0 0 11.966.693.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 8.272.200.000 1.020.403.000 998.078.000 0 0 1.651.233.000 0 2.801.909.000 1.519.776.000 0 0 0 0 0 14.743.823.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 3.944.387.000 487.961.000 777.163.000 0 0 256.304.000 0 435.235.000 20.935.000 0 0 0 0 0 5.901.050.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2.329.117.000 326.481.000 627.225.000 0 0 134.663.000 0 785.155.000 0 0 0 0 0 0 4.202.641.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 5.474.169.000 674.349.000 709.224.000 0 0 401.179.000 0 716.367.000 0 0 0 0 0 0 7.975.288.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.778.822.000 342.368.000 538.169.000 0 0 151.618.000 0 272.442.000 0 0 0 0 0 0 4.083.419.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 1.226.686.000 162.576.000 134.604.000 0 0 77.957.000 0 357.994.000 0 0 0 0 0 0 1.959.817.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 7.932.548.000 1.013.721.000 959.160.000 0 0 1.583.876.000 0 930.924.000 0 0 0 0 0 0 12.420.229.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 6.505.702.000 837.840.000 722.433.000 0 0 1.205.391.000 0 868.118.000 0 0 0 0 0 0 10.139.484.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 3.964.950.000 466.302.000 360.899.000 0 0 672.879.000 0 531.378.000 55.000.000 0 0 0 0 0 5.996.408.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 5.666.578.000 696.493.000 674.475.000 0 0 902.680.000 0 905.876.000 0 0 0 0 0 0 8.846.102.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 4.301.006.000 682.999.000 649.382.000 0 0 220.842.000 0 376.888.000 0 0 0 0 0 0 6.231.117.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 5.727.474.000 719.196.000 859.748.000 0 0 767.306.000 0 330.617.000 0 0 0 0 0 0 8.404.341.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 5.306.141.000 613.825.000 502.723.000 0 0 977.370.000 0 682.491.000 0 0 0 0 0 0 8.082.550.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 5.076.143.000 600.193.000 716.348.000 0 0 874.863.000 0 628.093.000 0 0 0 0 0 0 7.895.640.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 4.582.491.000 501.411.000 561.160.000 0 0 628.538.000 0 1.058.188.000 0 0 0 0 0 0 7.331.788.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 5.498.031.000 682.725.000 487.983.000 0 0 924.704.000 0 599.669.000 390.000.000 0 0 0 0 0 8.193.112.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 5.596.550.000 657.034.000 486.817.000 0 0 856.601.000 0 353.054.000 0 0 0 0 0 0 7.950.056.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 4.646.955.000 517.899.000 378.153.000 0 0 734.338.000 0 650.924.000 80.000.000 0 0 0 0 0 6.928.269.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 6.669.447.000 762.615.000 1.149.962.000 0 0 830.913.000 0 285.245.000 0 0 0 0 0 0 9.698.182.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 5.350.636.000 583.963.000 454.901.000 0 0 689.753.000 0 567.223.000 459.981.000 0 0 0 0 0 7.646.476.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 5.162.041.000 572.609.000 524.288.000 0 0 581.355.000 0 998.158.000 437.778.000 0 0 0 0 0 7.838.451.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 5.024.802.000 538.235.000 588.116.000 0 0 711.991.000 0 224.329.000 0 0 0 0 0 0 7.087.473.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 4.660.885.000 522.695.000 487.429.000 0 0 483.376.000 0 825.731.000 0 0 0 0 0 0 6.980.116.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 4.431.567.000 530.331.000 523.025.000 0 0 583.732.000 0 494.713.000 0 0 0 0 0 0 6.563.368.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 1.147.416.000 137.016.000 218.926.000 0 0 42.754.000 0 467.558.000 0 0 0 0 0 0 2.013.670.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.165.077.000 132.085.000 175.486.000 0 0 42.877.000 0 231.894.000 0 0 0 0 0 0 1.747.419.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 3.065.624.000 335.016.000 305.358.000 0 0 387.912.000 0 260.396.000 195.497.000 0 0 0 0 0 4.354.306.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 4.275.581.000 526.920.000 482.241.000 0 0 585.094.000 0 380.590.000 0 0 0 0 0 0 6.250.426.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 4.100.681.000 482.628.000 428.821.000 0 0 632.311.000 0 492.404.000 0 0 0 0 0 0 6.136.845.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 2.991.891.000 344.915.000 250.381.000 0 0 360.246.000 0 433.121.000 0 0 0 0 0 0 4.380.554.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 4.305.761.000 521.775.000 293.317.000 0 0 583.526.000 0 305.742.000 0 0 0 0 0 0 6.010.121.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 4.956.370.000 602.735.000 409.919.000 0 0 707.820.000 0 569.494.000 180.000.000 0 0 0 0 0 7.246.338.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 2.450.039.000 303.194.000 320.179.000 0 0 299.973.000 0 404.052.000 0 0 0 0 0 0 3.777.437.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 4.727.090.000 562.933.000 550.508.000 0 0 753.718.000 0 270.167.000 0 0 0 0 0 0 6.864.416.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 3.019.780.000 367.169.000 380.465.000 0 0 128.121.000 0 81.466.000 50.000.000 0 0 0 0 0 3.977.001.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 3.722.649.000 466.029.000 342.159.000 0 0 540.897.000 0 294.582.000 20.000.000 0 0 0 0 0 5.366.316.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 2.643.057.000 309.887.000 298.123.000 0 0 146.236.000 0 289.706.000 0 0 0 0 0 0 3.687.009.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 2.719.932.000 314.568.000 240.284.000 0 0 386.157.000 0 741.789.000 681.068.000 0 0 0 0 0 4.402.730.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 2.009.767.000 252.729.000 213.839.000 0 0 64.759.000 0 141.940.000 0 0 0 0 0 0 2.683.034.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 2.072.066.000 230.932.000 362.376.000 0 0 146.085.000 0 333.576.000 0 0 0 0 0 0 3.145.035.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 4.112.585.000 506.073.000 377.244.000 0 0 387.289.000 0 331.389.000 0 0 0 0 0 0 5.714.580.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 1.846.321.000 219.042.000 235.068.000 0 0 62.888.000 0 152.137.000 0 0 0 0 0 0 2.515.456.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2.144.582.000 275.138.000 286.203.000 0 0 67.823.000 0 233.777.000 0 0 0 0 0 0 3.007.523.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 3.199.421.000 351.342.000 308.525.000 0 0 355.068.000 0 606.453.000 0 0 0 0 0 0 4.820.809.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 2.963.024.000 367.424.000 328.092.000 0 0 130.605.000 0 205.940.000 0 0 0 0 0 0 3.995.085.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 3.137.877.000 329.495.000 394.427.000 0 0 419.733.000 0 336.323.000 40.000.000 0 0 0 0 0 4.617.855.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 2.531.255.000 290.872.000 352.243.000 0 0 321.101.000 0 202.734.000 0 0 0 0 0 0 3.698.205.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 4.427.545.000 531.604.000 455.145.000 0 0 711.871.000 0 387.150.000 0 0 0 0 0 0 6.513.315.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 698.237.000 89.566.000 123.129.000 0 0 39.405.000 0 179.557.000 0 0 0 0 0 0 1.129.894.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 1.581.515.000 184.679.000 165.932.000 0 0 42.277.000 0 167.507.000 0 0 0 0 0 0 2.141.910.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 1.698.911.000 193.368.000 178.646.000 0 0 44.681.000 0 445.503.000 0 0 0 0 0 0 2.561.109.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 2.604.383.000 299.567.000 198.848.000 0 0 287.397.000 0 448.233.000 100.000.000 0 0 0 0 0 3.838.428.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 1.830.803.000 241.042.000 318.932.000 0 0 61.154.000 0 354.224.000 0 0 0 0 0 0 2.806.155.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 1.497.143.000 176.872.000 214.741.000 0 0 86.405.000 0 233.719.000 0 0 0 0 0 0 2.208.880.000 RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 2.343.340.000 266.486.000 145.787.000 0 0 116.683.000 0 289.961.000 0 0 0 0 0 0 3.162.257.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 2.723.959.000 324.674.000 234.396.000 0 0 295.604.000 0 384.395.000 100.000.000 0 0 0 0 0 3.963.028.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 1.948.342.000 200.373.000 204.819.000 0 0 46.546.000 0 213.794.000 0 0 0 0 0 0 2.613.874.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 1.493.928.000 176.022.000 163.795.000 0 0 38.488.000 0 175.716.000 0 0 0 0 0 0 2.047.949.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 1.837.768.000 208.902.000 170.291.000 0 0 62.175.000 0 231.263.000 0 0 0 0 0 0 2.510.399.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM 54 59 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM HİTİT ÜNİVERSİTESİ 1.458.266.000 168.244.000 176.287.000 0 0 44.087.000 0 279.137.000 0 0 0 0 0 0 2.126.021.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 2.084.885.000 241.475.000 246.145.000 0 0 144.195.000 0 169.575.000 0 0 0 0 0 0 2.886.275.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 1.864.866.000 192.926.000 171.016.000 0 0 62.401.000 0 579.138.000 443.756.000 0 0 0 0 0 2.870.347.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 1.598.471.000 174.137.000 153.924.000 0 0 107.117.000 0 117.002.000 0 0 0 0 0 0 2.150.651.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 1.348.581.000 168.693.000 117.925.000 0 0 35.414.000 0 116.191.000 0 0 0 0 0 0 1.786.804.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 1.347.950.000 148.982.000 143.649.000 0 0 34.625.000 0 212.143.000 0 0 0 0 0 0 1.887.349.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 1.223.607.000 139.086.000 213.189.000 0 0 17.330.000 0 179.346.000 0 0 0 0 0 0 1.772.558.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 1.065.770.000 126.827.000 96.607.000 0 0 26.817.000 0 335.244.000 0 0 0 0 0 0 1.651.265.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 1.387.979.000 148.928.000 133.774.000 0 0 24.729.000 0 216.331.000 0 0 0 0 0 0 1.911.741.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 1.300.950.000 155.451.000 152.316.000 0 0 30.782.000 0 307.053.000 0 0 0 0 0 0 1.946.552.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2.230.876.000 253.318.000 274.974.000 0 0 47.248.000 0 174.460.000 0 0 0 0 0 0 2.980.876.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 882.102.000 101.139.000 124.349.000 0 0 18.352.000 0 41.870.000 0 0 0 0 0 0 1.167.812.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 1.362.760.000 162.307.000 149.716.000 0 0 32.244.000 0 261.690.000 0 0 0 0 0 0 1.968.717.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 988.506.000 112.440.000 99.220.000 0 0 21.379.000 0 103.699.000 0 0 0 0 0 0 1.325.244.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 1.292.539.000 153.423.000 177.080.000 0 0 29.044.000 0 143.477.000 0 0 0 0 0 0 1.795.563.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 1.056.305.000 108.653.000 162.700.000 0 0 21.316.000 0 135.799.000 0 0 0 0 0 0 1.484.773.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 1.310.981.000 153.085.000 185.789.000 0 0 35.310.000 0 200.280.000 0 0 0 0 0 0 1.885.445.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 1.144.194.000 129.548.000 110.871.000 0 0 26.588.000 0 85.137.000 0 0 0 0 0 0 1.496.338.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 1.411.396.000 138.452.000 203.150.000 0 0 25.415.000 0 263.923.000 0 0 0 0 0 0 2.042.336.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 1.230.210.000 125.673.000 197.920.000 0 0 21.507.000 0 104.953.000 0 0 0 0 0 0 1.680.263.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 1.471.138.000 153.685.000 161.815.000 0 0 22.238.000 0 135.383.000 0 0 0 0 0 0 1.944.259.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 1.241.105.000 133.108.000 142.138.000 0 0 21.282.000 0 310.469.000 0 0 0 0 0 0 1.848.102.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 734.068.000 80.221.000 167.232.000 0 0 14.591.000 0 118.981.000 0 0 0 0 0 0 1.115.093.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 1.174.996.000 131.273.000 103.269.000 0 0 27.283.000 0 183.113.000 0 0 0 0 0 0 1.619.934.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 985.613.000 107.008.000 142.814.000 0 0 19.981.000 0 64.201.000 0 0 0 0 0 0 1.319.617.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 1.228.662.000 136.068.000 130.371.000 0 0 28.444.000 0 57.012.000 0 0 0 0 0 0 1.580.557.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 742.537.000 83.600.000 98.990.000 0 0 13.627.000 0 195.398.000 0 0 0 0 0 0 1.134.152.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 1.020.708.000 109.251.000 109.862.000 0 0 18.777.000 0 87.229.000 0 0 0 0 0 0 1.345.827.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 661.996.000 64.759.000 112.607.000 0 0 12.373.000 0 102.164.000 0 0 0 0 0 0 953.899.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 945.393.000 94.643.000 104.623.000 0 0 20.450.000 0 97.976.000 0 0 0 0 0 0 1.263.085.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 1.088.116.000 124.598.000 129.170.000 0 0 29.934.000 0 232.243.000 0 0 0 0 0 0 1.604.061.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 512.187.000 63.962.000 145.405.000 0 0 10.581.000 0 383.817.000 0 0 0 0 0 0 1.115.952.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 2.615.514.000 304.939.000 375.180.000 0 0 103.626.000 0 275.647.000 0 0 0 0 0 0 3.674.906.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 844.424.000 93.334.000 103.472.000 0 0 14.729.000 0 248.431.000 0 0 0 0 0 0 1.304.390.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 1.552.733.000 168.911.000 129.933.000 0 0 56.188.000 0 234.998.000 0 0 0 0 0 0 2.142.763.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 1.860.345.000 210.306.000 193.033.000 0 0 106.782.000 0 446.620.000 0 0 0 0 0 0 2.817.086.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 4.645.420.000 506.844.000 316.066.000 0 0 772.518.000 0 360.727.000 0 0 0 0 0 0 6.601.575.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 517.650.000 61.267.000 85.507.000 0 0 10.537.000 0 181.788.000 0 0 0 0 0 0 856.749.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 628.253.000 72.680.000 107.632.000 0 0 8.416.000 0 71.877.000 0 0 0 0 0 0 888.858.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 665.872.000 77.292.000 63.836.000 0 0 17.343.000 0 315.425.000 0 0 0 0 0 0 1.139.768.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 735.546.000 91.635.000 81.058.000 0 0 18.244.000 0 55.827.000 0 0 0 0 0 0 982.310.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 5.830.126.000 690.210.000 395.681.000 0 0 233.696.000 0 805.006.000 348.923.000 0 0 0 0 0 7.954.719.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1.010.739.000 117.216.000 128.078.000 0 0 18.195.000 0 260.992.000 0 0 0 0 0 0 1.535.220.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 775.654.000 93.601.000 114.868.000 0 0 20.612.000 0 284.022.000 167.483.000 0 0 0 0 0 1.288.757.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 979.604.000 111.462.000 146.657.000 0 0 39.844.000 0 315.425.000 0 0 0 0 0 0 1.592.992.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 584.966.000 65.977.000 73.935.000 0 0 10.538.000 0 206.562.000 0 0 0 0 0 0 941.978.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 518.080.000 58.257.000 79.457.000 0 0 10.059.000 0 256.109.000 0 0 0 0 0 0 921.962.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 24.257.000 3.083.000 27.857.000 0 0 889.000 0 1.426.000 0 0 0 0 0 0 57.512.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 296.610.000 38.329.000 98.550.000 0 0 2.834.000 0 139.568.000 0 0 0 0 0 0 575.891.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 334.793.000 34.846.000 112.191.000 0 0 3.133.000 0 63.084.000 0 0 0 0 0 0 548.047.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 898.330.000 107.544.000 128.450.000 0 0 22.912.000 0 251.224.000 0 0 0 0 0 0 1.408.460.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 980.161.000 103.897.000 69.221.000 0 0 50.575.000 0 216.333.000 0 0 0 0 0 0 1.420.187.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 805.497.000 90.553.000 109.398.000 0 0 11.781.000 0 211.449.000 0 0 0 0 0 0 1.228.678.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 5.407.512.000 664.331.000 828.574.000 0 0 1.025.983.000 0 2.142.493.000 985.701.000 0 0 0 0 0 10.068.893.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 2.286.994.000 268.716.000 280.243.000 0 0 70.196.000 0 115.072.000 0 0 0 0 0 0 3.021.221.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.163.080.000 157.162.000 130.579.000 0 0 28.741.000 0 95.186.000 0 0 0 0 0 0 1.574.748.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 631.059.000 74.674.000 58.407.000 0 0 7.961.000 0 223.310.000 0 0 0 0 0 0 995.411.000 SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 235.545.000 24.775.000 65.164.000 0 0 2.299.000 0 223.312.000 0 0 0 0 0 0 551.095.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 463.459.000 48.631.000 43.482.000 0 0 8.603.000 0 251.503.000 0 0 0 0 0 0 815.678.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 864.831.000 103.048.000 89.995.000 0 0 26.130.000 0 272.717.000 0 0 0 0 0 0 1.356.721.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 561.295.000 69.349.000 102.601.000 0 0 13.246.000 0 104.678.000 0 0 0 0 0 0 851.169.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 261.171.000 27.782.000 51.505.000 0 0 5.688.000 0 292.398.000 0 0 0 0 0 0 638.544.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.564.804.000 222.683.000 256.030.000 0 0 46.675.000 0 183.007.000 0 0 0 0 0 0 2.273.199.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.364.150.000 186.616.000 115.070.000 0 0 35.165.000 0 299.375.000 0 0 0 0 0 0 2.000.376.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.693.998.000 182.744.000 84.765.000 0 0 333.583.000 0 454.299.000 0 0 0 0 0 0 2.749.389.000 55 60 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 3.377.872.000 418.639.000 335.198.000 0 0 13.355.000 0 168.948.000 0 0 0 0 0 0 4.314.012.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 5.217.536.000 121.451.000 2.723.924.000 0 0 8.534.000 0 10.579.000 0 0 0 0 0 0 8.082.024.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 818.618.000 87.398.000 80.648.000 0 0 20.341.000 0 184.376.000 0 0 0 0 0 0 1.191.381.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 99.523.000 15.084.000 32.121.000 0 0 7.408.000 0 14.933.000 0 0 0 0 0 0 169.069.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 40.962.000 4.428.000 22.547.000 0 0 2.965.000 0 13.956.000 0 0 0 0 0 0 84.858.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 40.318.000 4.467.000 24.746.000 0 0 4.021.000 0 19.539.000 0 0 0 0 0 0 93.091.000 TÜRK DİL KURUMU 93.569.000 12.846.000 38.813.000 0 0 25.295.000 0 21.354.000 0 0 0 0 0 0 191.877.000 TÜRK TARİH KURUMU 180.802.000 25.571.000 26.451.000 0 0 34.712.000 0 68.668.000 0 0 0 0 0 0 336.204.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 6.587.192.000 1.247.808.000 4.632.953.000 0 0 8.732.136.000 0 4.464.060.000 0 18.984.348.000 0 0 0 0 44.648.497.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 53.160.000 8.583.000 25.148.000 0 0 66.199.000 0 15.352.000 0 0 0 0 0 0 168.442.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 25.405.632.000 4.960.361.000 24.617.091.000 0 0 163.517.265.000 0 207.431.766.000 0 0 0 0 0 0 425.932.115.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.895.726.000 372.075.000 415.015.000 0 0 74.317.000 0 167.483.000 0 0 0 0 0 0 3.924.616.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.031.811.000 349.612.000 230.605.000 0 0 137.392.000 0 97.698.000 0 0 0 0 0 0 3.847.118.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 17.938.639.000 2.808.568.000 8.298.121.000 0 0 764.118.000 0 7.257.737.000 0 599.461.000 0 1.678.927.000 0 0 39.345.571.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.165.990.000 317.141.000 587.933.000 0 0 467.783.000 0 1.730.657.000 0 0 0 0 0 0 5.269.504.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 733.586.000 99.039.000 57.936.000 0 0 12.496.000 0 114.445.000 0 0 0 0 0 0 1.017.502.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.649.303.000 421.621.000 344.758.000 0 0 210.299.000 0 2.791.383.000 40.673.000 0 0 299.327.000 0 0 6.716.691.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 515.433.000 48.398.000 40.730.000 0 0 59.175.000 0 55.827.000 0 0 0 0 0 0 719.563.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 221.925.000 22.006.000 104.953.000 0 0 4.383.000 0 25.122.000 0 0 0 0 0 0 378.389.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 2.855.033.000 479.049.000 459.091.000 0 0 72.165.000 0 697.845.000 0 0 0 0 0 0 4.563.183.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 622.898.000 68.417.000 148.644.000 0 0 224.123.000 0 123.379.000 0 0 0 0 0 0 1.187.461.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.079.367.000 242.657.000 316.457.000 0 0 4.843.663.000 0 157.015.000 0 0 0 3.188.109.000 0 0 10.827.268.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 661.583.000 75.709.000 291.662.000 0 0 2.357.412.000 0 33.496.000 0 69.784.000 0 0 0 0 3.489.646.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 302.914.000 55.093.000 73.835.000 0 0 3.141.000 0 31.676.000 30.000.000 569.265.000 269.892.000 0 0 0 1.035.924.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 299.597.000 37.168.000 24.850.000 0 0 23.008.000 0 9.351.000 0 0 0 0 0 0 393.974.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 240.496.000 31.037.000 43.082.000 0 0 6.667.000 0 24.350.000 0 0 0 0 0 0 345.632.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 653.379.000 56.823.000 12.127.624.000 0 0 238.000 0 5.881.246.000 780.350.000 0 0 0 0 0 18.719.310.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 127.900.000 26.583.000 33.645.000 0 0 233.000 0 58.353.000 0 0 0 0 0 0 246.714.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 370.026.000 53.724.000 89.317.000 0 0 2.236.460.000 0 31.403.000 0 0 0 0 0 0 2.780.930.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 372.125.000 53.485.000 35.382.000 0 0 5.014.000 0 251.224.000 0 0 0 0 0 0 717.230.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 56.026.000 7.927.000 17.269.000 0 0 629.000 0 3.754.000 0 469.048.000 36.300.000 0 0 0 554.653.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 53.815.000 7.372.000 24.115.000 0 0 1.689.000 0 25.958.000 0 502.446.000 0 0 0 0 615.395.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 52.442.000 6.980.000 21.426.000 0 0 1.250.000 0 6.280.000 0 949.270.000 0 0 0 0 1.037.648.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 26.057.366.000 4.433.313.000 3.221.843.000 0 0 463.915.000 0 134.412.940.000 6.100.000.000 1.009.085.000 0 0 0 0 169.598.462.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 22.762.000 3.342.000 6.768.000 0 0 0 0 8.989.000 0 0 0 0 0 0 41.861.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 1.106.111.000 129.429.000 480.202.000 0 0 27.678.000 0 100.489.000 0 0 0 0 0 0 1.843.909.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 152.573.000 17.697.000 46.712.000 0 0 3.156.000 0 34.892.000 0 0 0 0 0 0 255.030.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 320.272.000 47.453.000 113.176.000 0 0 4.179.000 0 431.268.000 0 767.630.000 0 0 0 0 1.683.978.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 50.160.000 6.405.000 12.672.000 0 0 1.402.000 0 1.953.000 0 0 0 0 0 0 72.592.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 680.087.000 92.829.000 197.416.000 0 0 3.791.873.000 0 111.655.000 0 0 0 4.187.000 0 0 4.878.047.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 56.815.000 6.455.000 65.124.000 0 0 38.532.000 0 17.446.000 0 2.191.236.000 0 0 0 0 2.375.608.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 75.405.000 16.121.000 94.494.000 0 0 50.000 0 210.755.000 0 0 0 0 0 0 396.825.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 82.344.000 10.882.000 162.972.000 0 0 4.474.000 0 20.935.000 0 0 0 0 0 0 281.607.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 881.658.000 115.510.000 267.258.000 0 0 494.858.000 0 763.443.000 0 418.707.000 0 0 0 0 2.941.434.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 45.015.000 10.606.000 14.684.000 0 0 40.000 0 16.748.000 0 0 0 0 0 0 87.093.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 439.050.456.000 56.340.688.000 99.956.036.000 0 0 224.627.184.000 0 416.398.051.000 13.428.921.000 26.530.280.000 306.192.000 5.170.550.000 0 0 1.268.073.245.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. 56 EK 3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler 62 58 Yapılacak İşlem (Kanun*/Karar/ İdari Düzenleme) İşlemin İçeriği /Açıklaması Öngörülen Takvim BÜYÜME VE TİCARET Sanayide Yerli Üretim ve Ürün Bazlı Teknolojik Dönüşüm İdari Düzenleme Kalkınma Planı ve Mili Teknoloji Hamlesi hedeflerine uygun olarak yerli üretimin ve teknolojik kabiliyetlerin geliştirilmesi sağlanacak, stratejik ürün ve teknolojiler için ürün bazlı yatırım yol haritaları hazırlanacaktır. 2024 1. Çeyrek İdari Düzenleme Türkiye Varlık Fonu ve özel sektör tarafından gübre ve petrokimya başta olmak üzere sanayinin ihtiyaç duyduğu yeni yatırımlar hayata geçirilecektir. 2024 3. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için etkin şekilde kullanılacaktır. 2024 1. Çeyrek Karar İhracatta yurt içi katma değerin ve çıktı ürünün teknolojik seviyesini artırmak üzere Dâhilde İşleme Rejiminin öncelikli hedef ürün ve sektör kapsamına ilişkin düzenleme yapılacaktır. 2024 4. Çeyrek Karar Dijital ve yeşil dönüşüm kapsamında, ithalata bağımlılığı azaltmaya ve arz güvenliğini temin etmeye yönelik ulusal kritik hammaddeler stratejisi hazırlanacaktır. 2024 2. Çeyrek İdari Düzenleme Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin altyapıları ve kuluçka merkezleri desteklenecek, daha fazla sayıda girişimcinin ekosisteme dâhil edilmesi amacıyla Teknoloji Geliştirme Bölgeleri yaygınlaştırılarak, Ar-Ge, yenilik ve tasarım kapasitesi güçlendirilecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Lojistik Altyapı ve Demiryolu-Liman Bağlantılarının Güçlendirilmesi İdari Düzenleme Yeni sanayi bölgeleri ve lojistik hatları afet riskleri gözetilerek oluşturulacak, mevcut demiryolu altyapısı daha etkin kullanılarak, sanayi bölgeleri ve limanlarla (RORO dâhil) bağlantıları güçlendirilecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Lojistik Merkezlerin ve İltisak Hatlarının İşletme ve Yönetim modellerinin geliştirilmesine yönelik Lojistik Koordinasyon Kurulu yönlendiriciliğiyle mevzuat hazırlıkları tamamlanacaktır. 2024 3. Çeyrek 63 59 Sanayi Alanlarının Genişletilmesi Karar Büyük ölçekli ve nitelikli yatırımlar, hızlı büyüyen KOBİ’ler ve entegre tesisler için başta organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri olmak üzere planlı sanayi alanları genişletilecektir. 2024 2. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme EB, OSB, KSS, özel yatırım yerlerinin, hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu, liman bağlantısı ve çevre boyutu açısından tedarik zincirine uygun ve sürdürülebilir şekilde oluşturulması amacıyla alternatif yöntemler geliştirilecektir. 2024 4. Çeyrek Hedef Odaklı ve Seçici Yatırım Finansmanı Karar Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı gözden geçirilerek kredi politikası parasal sıkılaştırma sürecini gözetecek şekilde, üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle entegre bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır. 2024 1. Çeyrek Planlı Tarımsal Üretim Karar Ürün ve tarım parseli bazında asgari ve azami üretim alanları belirlenecek, çiftçi başvurularının, üretim izinlerinin ve ekim kontrolünün çerçevesi ortaya konulacaktır. 2024 2. Çeyrek İdari Düzenleme Gıda fiyatlarında istikrarı ve arz güvenliğini sağlamayı teminen stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır. 2024 2. Çeyrek İdari Düzenleme Yaş meyve sebze ürünlerinde mevsimselliği en aza indirmek amacıyla Sera Organize Tarım Bölgesi (OTB) kurulmasına yönelik yatırımlar hızlandırılacak, yeni sera kurulumu ile sera yenileme yatırımları desteklenecektir. 2024 3. Çeyrek Ekonomik ve Ticari Anlaşmalarda Derinleşme Kanun Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecek, AB Gümrük Kodu reformu yakından takip edilerek Gümrük Kanununun uyumu ve AB bilgi sistemlerinin kurulmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. 2025 1. Çeyrek Kanun/Karar/ İdari Düzenleme Dış ticaretin geliştirilmesinde “dost ülkelerden tedarik” ve “yakın ülkelerden tedarik” gibi yaklaşımlar izlenerek, ortak değer, amaç ve çıkarları olan ülkeler ile ekonomik ve ticari ilişkiler derinleştirilecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) 64 60 Hizmet İhracatının Desteklenmesi İdari Düzenleme Turizm, taşımacılık, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık, dizi/film ve animasyon başta olmak üzere kültür endüstrileri, yurtdışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanlarında verimlilik ve rekabet gücünü esas alan döviz kazandırıcı hizmet ticareti desteklenecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Madencilik Sektöründe Sürdürülebilirlik Kanun/İdari Düzenleme Tüm tabii kaynak yönetim sistemlerinin birbiriyle uyumlu bir kurumsal yapılanmaya kavuşturulmasını teminen bu faaliyetlerin tek elden yönetilmesine yönelik gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 2024 3. Çeyrek Kanun Maden arama faaliyetleri mevzuatta kamu yararına faaliyet olarak tanımlanacak ve madenlerin işletilmesinin türlerine, niteliklerine ve sürdürülebilirlik ilkelerine göre detaylı olarak ele alındığı yatırım güvencesini artıracak yeni bir temel düzenleme hazırlanacaktır. 2024 3. Çeyrek BEŞERİ SERMAYE VE İSTİHDAM İşgücü Piyasalarının Güvenceli Esnekleştirilmesi Kanun Uzaktan, kısmi ve geçici süreli çalışma ile platform çalışması gibi yeni nesil esnek çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda iş dünyasının ihtiyaçları ve iş-özel yaşam dengesi gözetilerek mevzuat düzenlemeleri hızlı ve etkili bir biçimde hayata geçirilecektir. 2024 3. Çeyrek Kanun İş Kanununda sosyal taraflar ile diyalog halinde yapılacak değişiklikler ve bu doğrultuda gerçekleştirilecek ikincil mevzuat çalışmaları ile işgücü piyasalarında güvenceli esneklik sağlanacaktır. 2025 1. Çeyrek Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan Gençlerin ve Kadınların Eğitime ve İstihdama Katılımı İdari Düzenleme Yetkinlik ve becerileri dikkate alan istihdama katılımı artıracak programlar hayata geçirilecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Kadınların işgücüne katılımlarını artırmak üzere girişimcilik, finansal okuryazarlık, kooperatifçilik gibi alanlarda programlar yaygınlaştırılacak erişilebilir gündüz bakım merkezlerinin sayısı artırılacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Gençlerin kariyer yönetimine yönelik geleceğin meslekleri de dâhil olmak üzere bilinç düzeyini artıracak faaliyetler yaygınlaştırılacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) 65 61 Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Karar/İdari düzenleme (Sürekli) Girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlar olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır. 2024 3. Çeyrek İdari Düzenleme Girişim ekosisteminin ve KOBİ’lerin krediye ulaşım şartları kolaylaştırılacak, kurumsal ve bireysel girişim sermayesi, kitle fonlaması, melek yatırımcılık gibi alternatif ve yenilikçi finansman imkânları artırılacak ve kullanımları yaygınlaştırılacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Nitelikli akredite danışman ve mentor havuzu oluşturularak aktif kullanımı sağlanacak, özellikle öncelikli sektörlerde danışmanlık merkezleri ve platformlar aracılığıyla birebir danışmanlık mekanizmaları geliştirilecektir. 2024 3. Çeyrek (Sürekli) Yükseköğretimde ve Mesleki Teknik Eğitimde Özel Sektör Odaklı Dönüşüm İdari Düzenleme Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. 2024 4. Çeyrek (Sürekli) Karar / İdari Düzenleme Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güvenlik, temiz ve sürdürülebilir enerji ile uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik kamu￾üniversite-özel sektör işbirliği programları hayata geçirilecektir. 2024 4. Çeyrek (Sürekli) Karar/İdari Düzenleme Yükseköğretim kontenjanları kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumlu hale getirilecektir. 2024 4. Çeyrek (Sürekli) Kanun Üniversitelerin yönetişimi geliştirilecek, bu kapsamda, yerelde Mütevelli Heyet veya istişari mahiyette mekanizmalar oluşturularak üniversite-özel sektör￾yerel yönetim-STK işbirliği güçlendirilecektir. 2024 4. Çeyrek FİYAT İSTİKRARI VE FİNANSAL İSTİKRAR Enflasyonla Mücadele Karar Yönetilen/yönlendirilen fiyatlar geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde belirlenecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Karar Yatırım- istihdam-üretim ve ihracata dayalı büyüme politikalarıyla fiyat istikrarı odaklı olarak reel sektörü destekleyen finansman imkânı sağlanacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) 66 62 Karar/İdari Düzenleme Ekonomik dengeleri bozucu ve enflasyonu besleyen tüketim artışlarını önleyecek tedbirler alınacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Karar Kira ve konut fiyatlarındaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, salgın döneminde daralan konut arzının hızla artırılmasına, depremin oluşturduğu konut stokundaki kayıpların telafisine yönelik yeni sosyal konut projeleri geliştirilerek dar gelirli vatandaşların konuta erişim imkânı artırılacaktır. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Makroihtiyati Sadeleşme Karar/İdari Düzenleme KKM’nin mevduat içindeki ağırlığının azalmasını teminen finansal kuruluşlara yönelik getirilen makroihtiyati tedbirler sadeleştirilecektir. Sürekli Dijital Türk lirası İdari Düzenleme Merkez Bankası Dijital Türk Lirası Araştırma Geliştirme Projesinin ikinci faz pilot bulguları doğrultusunda, dijital Türk lirasının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. 2024 4. Çeyrek Katılım Finansta Öncü İstanbul Finans Merkezi Kanun/Karar/İdari Düzenleme Katılım finansın kurumsal dönüşümü gerçekleştirilecek, katılım sigortacılığı mevzuat altyapısı ve ekosistemi geliştirilecek, İstanbul Finans Merkezi kapsamında yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik katılım esaslı faaliyet gösteren fintekler desteklenecektir. 2024 1. Çeyrek İkinci Basamak Emeklilik Sistemi Kanun Otomatik Katılım Sisteminin (OKS) işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi kurulacaktır. 2024 4. Çeyrek KAMU MALİYESİ Kamu Yatırımlarında Rasyonelleşme İdari Düzenleme Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları yapılmak suretiyle kısa sürede tamamlanarak ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. 2024 1. Çeyrek İdari Düzenleme KÖİ projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) 67 63 Kamu Cari Harcamalarında Rasyonelleşme İdari Düzenleme Kamu hizmetleri, bütçe imkânları içinde kalınarak azami tasarruf anlayışı içinde yerine getirilecektir. Harcama gözden geçirmeleri sistematik hale getirilerek verimsiz harcama alanları tasfiye edilecek ve yeni harcama alanları sınırlandırılacaktır. 2024 1. Çeyrek Kanun Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecektir. 2024 2. Çeyrek İdari Düzenleme Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, taşıt ihtiyaçları öncelikle geçici tahsisle ya da ihtiyaç fazlası taşıtların devri suretiyle karşılanacak ve yeni taşıt edinimlerinde yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilecektir. 2024 1. Çeyrek Vergilemede Adalet ve Etkinlik Kanun Gelir, kurumlar, katma değer vergileri kanunları ile vergi usul kanununun, vergilemede adalet, eşitlik, öngörülebilirlik ve şeffaflık ilkeleri temelinde, vergi tabanının genişletilmesi ve gönüllü uyumun artırılması, sade ve kolay uygulanabilir bir yapı oluşturulması amacıyla güncellenmesi yönünde düzenlemeler hayata geçirilecek, orta vadede doğrudan vergilerin payı artırılacaktır. 2024 3. Çeyrek Kanun Vergi harcamaları gözden geçirilerek etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimler kaldırılacaktır. 2024 3. Çeyrek Dijitalleşme Odağında Kayıt Dışılıkla Mücadele İdari Düzenleme Kayıt dışılıkla mücadele, teknolojik imkânlardan daha çok faydalanılarak tüm tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir. 2024 4. Çeyrek İdari Düzenleme Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılarak prim tabanı genişletilecektir. 2024 4. Çeyrek Kanun Dijital olarak alınıp satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlere yönelik mevzuat çalışmaları sürdürülecektir. 2024 4. Çeyrek Sosyal Güvenlik Sisteminin Mali Sürdürülebilirliğinin Güçlendirilmesi Kanun Sosyal güvenlik sisteminde fiili ve yasal kapsamın artırılması doğrultusunda kadın, gençler, engelliler başta olmak üzere çalışma hayatına kalıcı katılımı sağlamayı teminen esnek çalışma biçimleri 2024 4. Çeyrek 68 64 yaygınlaştırılacak, sosyal güvenlik mevzuatı ve uygulamaları değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha uyumlu hale getirilecektir. Kanun İstihdam teşviklerinden etkin olmayanlar sonlandırılacak, kadın, genç ve engellilere yönelik teşviklerin ağırlığı artırılarak teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır. 2025 2. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 2024 3. Çeyrek İdari Düzenleme Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. 2024 3. Çeyrek Kaliteli ve Etkin Sağlık Sistemi İdari Düzenleme Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek, ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektir. 2024 3. Çeyrek Kanun Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolünün ve hizmet basamaklarının uygun kullanımının sağlanması amacıyla teşvik edici mekanizmalar geliştirilecektir. 2024 3. Çeyrek İdari Düzenleme Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. 2024 3. Çeyrek Sosyal Yardım Uygulamalarında Etkinleştirme Kanun/İdari Düzenleme Sosyal yardım sistemi gözden geçirilecek, işgücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde yeniden kurgulanarak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynaklarının daha etkin kullanımı sağlanacaktır. 2024 4. Çeyrek KİT Yönetişim Reformu Kanun/İdari Düzenleme KİT’lerin üst yönetiminde kurumsal yönetim anlayışının güçlendirilmesi yönünde ilgili mevzuatta düzenleme yapılacaktır. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak mekanizmalar kurulacak ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir. 2024 3. Çeyrek 69 65 AFET YÖNETİMİ Afetlere Duyarlı Bütünleşik Mekânsal Planlama İdari Düzenlenme Mekânsal planların yapımında ve uygulanmasında çoklu afet tehlikelerine karşı dirençliliğin sağlanmasına yönelik kriter ve önlemlere ilişkin mevzuatta düzenleme yapılacaktır. 2024 1. Çeyrek Kentsel Dönüşüm Kanun Kentsel dönüşüm uygulamalarının hızlandırılması ve uygulamalarda bütünlüğün sağlanması yönünde mevzuat gözden geçirilerek gerekli düzenlemeler yapılacaktır. 2024 1. Çeyrek Afet Konutu Üretimi Kanun/İdari Düzenlenme Afet konut üretiminde hak sahipliği süreçlerinin iyileştirilecek, maliyet etkin afet konut üretimi sağlanacak ve geri ödeme sistemleri gözden geçirilecektir. 2024 1. Çeyrek İdari Düzenlenme Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecektir. Sürekli Afet Sigorta Mekanizması Karar Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortası geliştirilerek yaygınlaştırılacak, zorunlu deprem sigortasının beyanı ve ödemesinin etkin takibi sağlanacaktır. 2024 3. Çeyrek YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM İklim Değişikliği Mevzuatı, Emisyon Ticaret Sistemi, Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasına Uyum Kanun/Karar/İdari Düzenleme Yeşil dönüşümün ve 2053 net sıfır emisyon hedefinin gerçekleştirilmesi ve sürdürülmesi için sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve iklim değişikliğine uyuma yönelik faaliyetlerle iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin planlama ve uygulama araçları düzenlenecektir. 2024 1. Çeyrek (Sürekli) Yeşil Taksonomi ve Sürdürülebilir Finansman Kanun/Karar/İdari Düzenleme Uluslararası sınıflama sistemi ile uyumlu ve Türkiye’nin özgün ihtiyaçlarını gözeten Ulusal Yeşil Taksonomi oluşturulacak, sürdürülebilir finans konusundaki kurumsal kapasite artırılarak yeşil finansman ekosistemi geliştirilecek, bankaların iklime bağlantılı finansal risklerinin analizine ve çevresel hedeflere olan katkılarının ölçülmesine ilişkin gerekli mevzuat altyapısı oluşturulacak, Çevresel, Sosyal ve Yönetişimsel kriterler çerçevesinde yenilikçi ve sürdürülebilir finansman araçları geliştirilerek yatırımların finansman ihtiyaçları karşılanacaktır. 2025 1. Çeyrek (Sürekli) Yerli Enerji Kaynakları Kanun Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. 2024 2. Çeyrek 70 66 Ulusal Veri Stratejisi İdari Düzenleme Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır. 2024 3. Çeyrek Dijital Devlet Stratejisi İdari Düzenleme Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır. 2024 2. Çeyrek Siber Güvenlik Stratejisi İdari Düzenleme Strateji ve Eylem Planı hazırlanarak uygulamaya konulacaktır. 2025 3. Çeyrek Mikro Veriye Erişimin Geliştirilmesi Kanun/İdari Düzenleme Uzaktan erişim üzerinden mikro veri sunumunun yasal zeminine yönelik hazırlıklar tamamlanacak, bilimsel araştırmalara yönelik Elektronik Veri Araştırma Merkezi (E-VAM) projesi hayata geçirilecektir. 2024 1. Çeyrek Merkezi Dijital Altyapı ve Araçlarla KOBİ’lerin Bütüncül Dijital Dönüşümü İdari Düzenleme KOBİ’lerde yaygın olarak ihtiyaç duyulan dijitalleşme ihtiyaçları merkezi bir altyapı ve destekleyici yazılım araçlarıyla karşılanacaktır. 2024 4. Çeyrek (Sürekli) Dijital Finansal Altyapı ve Yerli Fintek Kanun/Karar/ İdari Düzenleme Fintek alanında yerli teknolojilerin geliştirilmesine yönelik tedbirler alınacak, blokzincir tabanlı akıllı sözleşmeler üzerinden menkul kıymet ihraçları yapılacak, ihraç süreçleri dijitalleştirilecektir. 2025 1. Çeyrek İŞ VE YATIRIM ORTAMI Uluslararası Normlara Uygun, Şeffaf ve Öngörülebilir Düzenlemeler Kanun/İdari Düzenleme Uluslararası standartlar dikkate alınarak, iş ve yatırım ortamının dijital dönüşümünde karşılıklı işlerlik, emniyet, veri koruma, kapsayıcılık, sürdürülebilirlik ve uluslararası işbirliği ilkelerine dayanarak belirlenecek, ulusal standartlar çerçevesinde mevzuatta boşluk analizi yapılacak ve gerekli mevzuat taslakları hazırlanacaktır. 2024 3. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin daha da güçlendirilmesi sağlanacaktır. 2024 3. Çeyrek Kanun Mal ve hizmet ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri doğrultusunda, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nın Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) başta olmak üzere AB müktesebatına uyum süreci tamamlanacaktır. Doğrudan yatırımlar açısından aciliyet taşıyan hususlarda düzenlemeler daha erken gündeme alınacaktır. 2024 4. Çeyrek 71 67 *Kanun olarak belirtilenler TBMM gündemine sunulacak olan teknik ve idari çalışmaların tamamlanacağını ifade etmektedir. Kanun Dijital pazarlarda ortaya çıkan pazar aksaklıkları ve adil olmayan uygulamalarla mücadele ve bu alanda Avrupa Birliği müktesebatı ile uyum için Rekabetin Korunması Hakkında Kanun güncellenecektir. 2024 1. Çeyrek Bürokratik İşlemlerde Sadeleşme İdari Düzenleme Şirket ve ticaret sicili işlemlerinde dijital uygulamalar yaygınlaştırılacaktır. 2024 3. Çeyrek İdari Düzenleme Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemlerin çevrimiçi platforma taşınması sağlanacak ve süreçler kısaltılacaktır. 2025 2. Çeyrek Yatırım Yeri Tahsisi ve Altyapı Destekleri İdari Düzenleme Yatırımcıların faydalanması için uygun yatırım yerlerini içeren yatırım yeri envanteri oluşturulacaktır. 2025 1. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Hazine arazileri uzun dönemli yatırım ihtiyaçları çerçevesinde çevresel ve sosyal etkiler dikkate alınarak bölgesel, sektörel ve ölçek bazında planlanacak ve tahsis süreçleri hızlandırılacaktır. 2024 2. Çeyrek Kanun/Karar/ İdari Düzenleme İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla kamulaştırma süreci gözden geçirilecektir. 2024 3. Çeyrek