Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketince Esnaf ve Sanatkârlara Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar

(1) Bu Kararın amacı, 27/12/2006 tarihli ve 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi ve Kâr Payı Destekli Fon Kullandırılmasına Dair Kanun uyarınca Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi tarafından esnaf ve sanatkârlara Hazine faiz destekli kredi kullandırılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

(2) Bu Karar, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi şubeleri tarafından kefalet olmaksızın doğrudan veya Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliğine bağlı bölge birliklerine ortak olan Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri kefaletiyle esnaf ve sanatkârlara kullandırılacak yatırım ve işletme kredilerini kapsar.

(1) Bu Karar 5570 sayılı Kanunun 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

(1) Bu Kararda geçen;

a) Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,

b) Banka: Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketini,

c) ESKKK: Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatiflerini,

ç) Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dâhil olup ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir ve/veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar, esnaf ve sanatkâr siciline ve odalarına kayıtlı olmakla birlikte defter tutma hadleri itibarıyla bilanço usulüne göre defter tutmakla yükümlü hale gelenler ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri,

d) Kararlar: 5570 sayılı Kanun kapsamında yayımlanan bu Kararı ve aynı kapsamdaki daha önceki yıllara ait Bakanlar Kurulu kararlarını ve Cumhurbaşkanı kararlarını,

e) KKTC: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetini,

f) KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını,

g) Mücbir sebep: 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 13 üncü maddesinde ve söz konusu Kanunun uygulanmasına ilişkin çıkarılan iç genelgede sayılan halleri,

ğ) TESKOMB: Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliğini,

ifade eder.

(1) Esnaf ve sanatkârların finansman ihtiyaçlarının uygun koşullarda karşılanması amacıyla;

(a) Kararlar kapsamında TESKOMB’a bağlı bölge birliklerine ortak olan ESKKK kefaletiyle veya kefaleti olmaksızın Bankaca veya KKTC’de faaliyet gösteren Banka şubelerince esnaf ve sanatkârlara kullandırılmış olup bakiyesi 1/1/2025-31/12/2027 tarihleri arasına (bu tarihler dâhil) devreden kredilere,

(b) 1/1/2025-31/12/2027 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) Banka kredi kullandırımına ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde TESKOMB’a bağlı bölge birliklerine ortak olan ESKKK kefaletiyle veya kefaleti olmaksızın Bankaca veya KKTC’de faaliyet gösteren Banka şubelerince kullandırılacak kredilere,

esnaf ve sanatkâr kredilerine uygulanmakta olan cari faiz oranlarından 6 ncı madde kapsamında belirtilen oranlarda indirim yapılır.

(2) Bu Karar kapsamında kredi tahsis edilecek esnaf ve sanatkârların kredi değerliliklerinin ve kredi tahsis kriterlerinin belirlenmesi, kredi limitleri, vadeleri, yatırım ve ödemesiz dönemlerinin tespit edilmesi, kredilerin teminatlandırılması, özkaynak oranlarının belirlenmesi, geri ödeme koşullarının tespiti ile borçlandırma, kullandırma, takip, tahsil ve benzeri işlemleri Bankanın kendi usul ve mevzuatı dâhilinde yürütülür.

(1) (Değişik:RG-29/11/2025-33092-C.K-10659/1 md.) Kararlar kapsamında kullandırılan krediler ile ertelenen/taksitlendirilen krediler nedeniyle oluşan Hazine faiz desteği tutarları, kredilerin faiz tahakkuk tarihlerinde Bankanın kooperatif kredilerine özgü kaynak maliyeti dikkate alınarak belirlediği cari faiz oranları ile kredi konuları itibarıyla 6 ncı madde kapsamında belirtilen oranlarda indirim uygulanarak esnaf ve sanatkârlara yansıyan faiz oranları arasındaki fark esas alınarak hesaplanır. Bu kapsamda yapılan Hazine faiz desteği ödemeleri, Bakanlığın ilgili yıl bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanacak olup yapılacak ödemelerin toplamı ilgili yıl bütçesine konulan ödenekle sınırlıdır. Banka, bu Kararın uygulanması sürecinde belirlenen ödenek tutarının aşılmaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. İlgili yıl bütçe ödeneği, ilgili yılın Ocak ayının birinci gününden itibaren geçerli olmak üzere Bakanlık tarafından Bankaya yazılı olarak bildirilir. Söz konusu ödenek tutarının üzerinde kalacak şekilde Banka tarafından herhangi bir Hazine faiz desteği hesaplanamaz ve talep edilemez.

(2) Banka, kararlar kapsamında kullandırılan kredilere ilişkin bilgileri ve vade/taksit vadesi sonuna kadar hesaplanmış tahmini Hazine faiz desteği tutarını, projeksiyon yapılabilmesini teminen aylık olarak Bakanlığa iletir.

(3) Ödemeler, Bankanın, kararlar kapsamında kullandırılan kredilere ilişkin vade/taksit vadesi sonuna kadar hesaplanan ve her ay kendi kayıtlarına göre kesinleşmiş aylık Hazine faiz desteği tutarlarını ve yılın kalan aylarına ilişkin aylık projeksiyonları Bakanlıkça bildirilen formatta iletmesini müteakiben Bakanlıkça gerçekleştirilir.

(4) Kararlar kapsamında yapılan ödeme ve ödemeye ilişkin işlemler yıllık bazda Hazine Kontrolörleri Kurulunca incelenir. İncelemeler sonucunda düzenlenen raporlar ile yapılan tespitler Bakanlık ve Banka tarafından esas alınır.

(5) Kararlar kapsamında incelemesi henüz tamamlanmamış önceki yıllara ait Hazine faiz desteği uygulamalarına ilişkin olarak raporla tespit edilmiş lehte veya aleyhte tutarlar taraflarca faiz hesabı yapılmaksızın nakden ödenir. Raporlar sonucu Bankaya fazla ödeme yapıldığının tespit edilmesi halinde fazla yapılan ödeme Banka tarafından raporla tespit edilen tutarın kendisine tebliğini takip eden 5 iş günü içerisinde Bakanlığın ilgili hesabına nakden ödenir. Bankaya eksik ödeme yapıldığının tespiti halinde ise eksik yapılan ödeme, ilgili yıl bütçesinde Hazine faiz desteği uygulaması için ayrılan ödenekten Bakanlıkça nakden karşılanır.

(6) Hazine faiz desteği uygulamasının sona ermesini müteakiben, raporlarla yapılan tespitler kapsamında taraflar yükümlülüklerini dördüncü ve beşinci fıkralarda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.

(7) Kararlar kapsamında yapılan Hazine faiz desteği ödemelerinden, haksız olarak yararlandığı tespit edilen esnaf ve sanatkârlar, kredi kullandırım tarihinden itibaren 5 yıl süreyle Hazine faiz destekli kredi uygulamasından yararlandırılmazlar. Hazine faiz desteği ödemelerinden haksız olarak yararlanıldığının tespit edilmesi halinde esnaf ve sanatkârlar adına kredi kullandırım tarihinden itibaren ödenmiş olan Hazine faiz desteği tutarları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre Banka tarafından Bakanlığa iade edilir.

(1) Kararlar kapsamında 1/1/2025-31/12/2027 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) kullandırılacak krediler ile bakiyesi bu tarihler arasına devreden kredilere, ikinci ve üçüncü fıkralar kapsamında kullandırılan krediler hariç olmak üzere, %50 faiz indirim oranı uygulanır. Ayrıca, 2021 yılı öncesi kullandırılıp bakiyesi 2021 yılına devreden krediler için faiz tahakkuk tarihlerinde Bankanın kooperatif kredilerine özgü kaynak maliyetini dikkate alarak belirlediği cari faiz oranları ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu kredilere uygulanan faiz oranları arasında fark olması halinde esnaf aleyhine tahakkuk eden ilave faiz tutarı da, 31/12/2027 tarihine kadar Bakanlıkça karşılanır.

(2) Kararlar kapsamında; ^[1]

(a) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde belirtilen, geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında (el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bu işlere benzerlik gösterdikleri Ticaret Bakanlığınca kabul edilen) faaliyet gösteren ve “Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi” sahibi esnaf ve sanatkârlara,

(b) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanunu kapsamında, kredi başvuru tarihi itibarıyla en az 1 yıllık ustalık belgesine sahip olan ve ustalık belgesiyle ilgili meslek kolunda, son 1 yıl içinde kendi adına işletme kurduğunu belgeleyen girişimci esnaf ve sanatkârlara,

(c) KOSGEB tarafından sağlanan hibe ve faizsiz kredi desteğinden yararlananlar hariç olmak üzere; 300.000 TL’ye kadar KOSGEB Geleneksel Girişimci Eğitimini ya da İleri Girişimci Eğitimini bitiren, başvuru tarihinde 35 yaşını tamamlamamış olan genç girişimci esnaf ve sanatkârlara,1

1/1/2025-31/12/2027 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) bu fıkra kapsamında bir defaya mahsus olmak üzere kullandırılacak krediler ile bakiyesi bu tarihler arasına devreden kredilere %100 faiz indirim oranı uygulanır. Şartların birden fazlasının sağlanması durumunda yalnızca biri için %100 faiz destekli kredi kullandırılır.

(3) Banka ile protokol yapan ve bu kapsamda girişimcilik eğitim desteği ile uzun süreli danışmanlık ve mentorluk hizmetlerini sağlayan kuruluşların teknik destek programlarına katılan ve projeleri kuruluş tarafından onaylanan esnaf ve sanatkârlar, Bankaya başvurarak %60 oranında faiz destekli kredi kullanabilirler. Bu fıkra kapsamında kredilere ilişkin koşullar, detaylar ve değişiklikler, ilgili mevzuata uygun şekilde, Banka ve söz konusu kuruluş tarafından hazırlanan protokol ile belirlenir. İlgili kuruluş tarafından proje ilerlemelerinin düzenli izlenmesi ve raporlanmasına ilişkin şartlara protokolde yer verilir.

(1) Ertelenmiş, taksitlendirilmiş veya yapılandırılmış kredi borcu olup geri ödeme süreci devam eden esnaf ve sanatkârlara, vadesi/taksit vadesi geçmiş borcu bulunması durumunda, tasfiye olunacak alacaklar hesabında borcu bulunan esnaf ve sanatkârlara ise söz konusu borç tamamen ödenmeden bu Karar kapsamında kredi açılmaz.

(2) Bu Karar kapsamında açılan kredilerin, vadesinde/taksit vadesinde ödenmemesi halinde, vade tarihinden/taksit vadesinden itibaren geciken tutarlar için Hazine faiz desteği tutarı hesaplanmaz. Vade tarihinden/taksit vadesinden itibaren geciken tutarlar Banka mevzuatı çerçevesinde tahsil ve tasfiye edilir.

(3) Esnaf ve sanatkârların bu Karar kapsamındaki mevcut kredilerinin, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından hazırlanıp 22/6/2016 tarihli ve 29750 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde tasfiye olunacak alacaklar hesabına alınmaları halinde bu krediler, Hazine faiz desteği uygulaması kapsamından çıkarılarak vade tarihinden itibaren Banka mevzuatı çerçevesinde tahsil ve tasfiye edilir.

(4) Bu Karar kapsamında kredi kullandırılacak esnaf ve sanatkârlara, geriye dönük bir yıllık süre dikkate alınarak bir yıllık süre içinde en fazla üç defa faiz indirimli kredi kullandırılabilir ve toplamda geri ödemesi devam eden faiz indirimli kredi hesap sayısı üçü geçemez. 2020 ve 2021 yıllarında “Ekonomik İstikrar Kalkanı” paketi kapsamında esnaf ve sanatkârlara kullandırılan krediler kullandırım tarihinden itibaren bu fıkra hükmünden istisnadır.

(5) (Değişik:RG-27/8/2026-33353-C.K-11648/1 md.) Esnaf ve sanatkârların, kredi kullandırımı sırasında en çok 15 gün öncesine kadar bir tarihte alınmış yazı ile belgelendirilecek şekilde, vergi dairelerine 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu ile sosyal güvenlik prim borcu bulunmaması veya borcun yeniden yapılandırılmış/taksitlendirilmiş olması ve yapılandırmanın/taksitlendirmenin bozulmamış olması şartı aranır.

Bu şartın sağlanamaması durumunda aşağıdaki bentlerden birinin uygulanması halinde kredi kullandırımı yapılabilir.

a) Söz konusu borcun Hazine faiz desteği ile sağlanan kredinin azami %25’ine denk gelecek tutarı öncelikli olarak kişi adına Banka tarafından ilgili tahsil dairelerine hesaben yatırılır. Bu kapsamda Banka tarafından tahsil edilecek tutar kredi büyüklüğü fark etmeksizin her halükarda 1 yıl içerisinde toplam 300.000 TL’yi aşamaz. Hazine faiz destekli kredi ile karşılanacak borcun faizine ilişkin Hazinece sağlanacak indirim oranı %25’tir. Söz konusu borç ödemesini müteakip kredi esnaf ve sanatkâra kullandırılır. Borç ödemesine ilişkin kullandırım ve Hazine faiz desteği tutarları kullandırılan krediden bağımsız olarak Banka tarafından ayrıca kayıt altına alınır, hesaplanır ve takip edilir. Söz konusu borç ödemesi için kullandırılan kredi bu maddenin dördüncü fıkrasından istisnadır.

b) Bu kapsamda kullandırılacak kredilerde 6 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen %50 faiz indirim oranı %40, ikinci fıkrasının (b) ve (c) bendi kapsamına giren esnaf ve sanatkârlar için uygulanan %100 faiz indirim oranı %80, üçüncü fıkrasında belirtilen %60 faiz indirim oranı %48 olarak uygulanır.

(6) (Ek:RG-15/2/2026-33169-C.K-10953/1 md.)^[2] 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan mesleklerde faaliyet gösteren esnaf ve sanatkârlara kullandırılacak kredilerde 31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) beşinci fıkrada yer alan şartlar aranmaz.^[3]

(7) Başvuru tarihi itibarı ile son 3 yıl içinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının toplam 100.000 TL üzeri faiz ve/veya hibe desteği niteliğindeki desteklerinden faydalanan esnaf ve sanatkârlara bu Karar kapsamında aynı işletme için aynı konuda Hazine faiz destekli kredi kullandırılmaz. Kredi kullanacak esnaf ve sanatkârlardan, son 3 yıl içinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca sağlanan aynı konuda toplam 100.000 TL üzeri faiz ve/veya hibe desteği niteliğindeki desteklerden yararlanmadıklarına, bu desteklerden yararlandıklarının tespiti halinde bu Karar kapsamındaki faiz desteğinin iptal edileceğini kabul ettiklerine dair taahhütname alınır. Ancak;

(a) Deprem, heyelan, sel afetlerine ve/veya terör olaylarına maruz kalmaları nedeniyle KOSGEB Acil Destek Kredisi programı kapsamında KOSGEB destekli kredilerden,

(b) KOSGEB ile Dünya Bankası arasında 1/8/2023 tarihinde imzalanan Kredi Anlaşması kapsamında Deprem Sonrası Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin Canlanması Destek Programından faydalanan,

esnaf ve sanatkârlar bu fıkra hükmünden istisnadır.

(1) Banka, Gelir İdaresi Başkanlığından vergi mükellefiyet kayıtlarını temin ederek gerekli kontrolleri yapmakla yükümlüdür. Bankaca ilgili kişinin vergi mükellefiyeti kaydının sonlandırıldığının tespit edilmesi halinde vergi mükellefiyetinin sona erdiği tarihten itibaren 3 ay içerisinde tekrar esnaflık faaliyetine başlamaması durumunda mevcut kredileri Hazine faiz desteği uygulamasından çıkarılır. Mücbir sebepler dışında vergi mükellefiyeti sona erenler için vergi mükellefiyetinin sona erdiği tarihten itibaren ödenmiş olan Hazine faiz desteği tutarları Banka tarafından Bakanlığa iade edilir ve kalan vade boyunca Hazine faiz desteği ödemesi yapılmaz.

(2) Bu Karar kapsamında kullandırılacak krediyi talep eden esnaf ve sanatkârdan, yalnızca esnaf ve sanatkârlar odasına kayıtlı olduğunu, faal bir şekilde esnaflık yapmakta olduğunu ve ticaret odasına kayıtlı bir ticari işletmenin ortağı ve/veya sahibi olmadığını beyan eden bir taahhütname alınır.

(3) Esnaf ve sanatkârlar 1/1/2027-31/12/2027 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) kullanacakları kredilerde en az %33’ünün sarf edileceği harcamayı bildirmek ve e-fatura ve/veya fatura kayıt sistemi üzerinden oluşturulan fatura ile belgelendirmek zorundadır. Söz konusu kredi tutarı, işletme finansmanı ihtiyacına yönelik yapılan harcamaları gösterir faturanın iptal süresinin dolduğu günün sonunda üçüncü kişilere (esnaf ve sanatkârların alacaklılarına) transfer edilmesi suretiyle kullandırılacaktır. Kredi, herhangi bir şekilde faturanın iptalinin tespit edilmesi veya söz konusu oranların sağlanamaması durumunda, bütününde başvuru koşullarının devamı sağlanmadığından, kullandırım tarihinden itibaren Hazine faiz destekli kredi uygulamasından çıkarılarak kullandırım tarihinden itibaren esnaf ve sanatkârlar adına ödenmiş olan Hazine faiz desteği tutarları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre Banka tarafından Bakanlığa iade edilir. Kullandırım tarihinden itibaren bu krediler Banka mevzuatı çerçevesinde tahsil ve tasfiye edilir. Banka, Gelir İdaresi Başkanlığından e-fatura ve/veya fatura kayıt sistemi üzerinden oluşturulan fatura kayıtlarını temin ederek gerekli kontrolleri yapmakla yükümlüdür.^[4]

(4) Bu Karar kapsamında tahsis edilen kredinin tahsisi aşamasında esnaf ve sanatkârlardan faaliyet alanı dışında kıymetli maden ve döviz alımında, diğer yüksek riskli finansal araçlarda, harcama yapılıncaya kadar Bankada tutulanlar hariç vadeli mevduatta, portföy yönetim şirketlerinde ve aracı kurumlarda ya da bunlar dışında herhangi bir kredi verende ve herhangi bir yatırım aracında kullanılmayacağına dair taahhütname alınır. Kredinin amacı dışında veya gerçeğe aykırı beyanlarla kullanıldığının tespit edilmesi halinde kredi, Hazine faiz desteği uygulamasından çıkarılarak kullandırım tarihinden itibaren esnaf ve sanatkârlar adına ödenmiş olan Hazine faiz desteği tutarları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre Banka tarafından Bakanlığa iade edilir.

(5) Bakanlık gerekli hallerde bu Kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, bu Kararın uygulanmasını ve Bakanlığın ilgili yıl bütçesinde Hazine faiz desteği tutarı için ayrılan ödenek tutarının aşılmamasını temin etmek maksadıyla lüzumlu göreceği her türlü tedbiri almaya yetkilidir.

(6) Banka, faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi, hizmet süreçlerinin iyileştirilmesi, kamu yararının sağlanması ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi, belge ve altyapı desteği talep edebilir. Bu talep, yazılı olarak ve talep edilen bilginin ya da belgenin içeriğini, kapsamını ve kullanım amacını açıkça belirtmek suretiyle yapılır. Kamu kurum ve kuruluşları, talep edilen bilgi ve belgeleri, gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak, Bankaya sağlamakla yükümlüdür. Talep edilen bilgi ve belgelerin temini sırasında ortaya çıkabilecek altyapı desteği gereksinimleri, karşılıklı iş birliği esaslarına uygun olarak giderilir.

(7) Bakanlık, bu Kararın uygulanmasıyla ilgili olarak her türlü bilgi ve belgeyi belirleyeceği şekil ve süreler içerisinde Banka ile gerçek ve tüzel kişilerden istemeye yetkilidir. Banka bu bilgi ve belgelerin temin edilmesine yönelik altyapıyı kurmak ile bilgi ve belgeleri istenilen zaman içerisinde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür.

(1) Bu Kararın;

a) 7 nci maddesinin beşinci fıkrası 1/1/2026 tarihinde,

b) Diğer hükümleri 1/1/2025 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.

(1) Bu Karar hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.