CUMHURBAŞKANI KARARI Karar Sayısı: 9962 Ekli “Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı ve Eylem Planı”nın onaylanmasına, I sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 435/A maddesi gereğince karar verilmiştir. 3 Haziran 2025 Recep Tayyip ERDOĞAN CUMHURBAŞKANI T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAVZA YÖNETİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSİS PLANI ve EYLEM PLANI ANKARA İÇİNDEKİLER HAVZANIN TANITIMI VE NÜFUSU seaaananaseranersessnnn HAVZANIN SU POTANSİYELİ SU KALİTESİ v.eaemeneeessssnn a SEKTÖREL SU İHTİYACI VE TAHSİS DURUMU SOSYO EKONOMİK ANALİZ SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER emaaaaseesserssssssassnn A A YAYAN EYLEM PLANI Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı BÜYÜK MENDERES HAVZASI SEKTÖREL SU TAHSİS PLANI Su kaynaklarına olan ihtiyaç ve talebin giderek artması, zaman ve konuma göre bu kaynağın arzu edilen miktar ve kalitede bulunamaması, mevcut su kaynaklarının ekonomik, çevresel ve sosyal faydalar içinde en verimli şekilde kullanımını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle insanlar ve diğer canlılar için hayati önem taşıyan suyu ve hidrolojik döngüyü sürdürülebilir su yönetimi ile korumak bir zorunluluk haline gelmektedir. Su kaynaklarının havza ve sektörel alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, gelecekte her sektörün ihtiyacı olan suyun sosyo-ekonomik koşullar ve ihtiyaçlar göz önüne alınarak adil bir şekilde karşılanması maksadıyla “Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı (SSTP)” hazırlanmıştır. 2021 yılında başlayan Büyük Menderes Havzası SSTP Hazırlanması Projesi 2023 yılında tamamlanmıştır. Proje kapsamında kurum ziyaretleri, veri toplama ve sahada anket çalışmaları yapılmıştır. İlgili tüm paydaşların katılım sağladığı İlerleme ve Yönlendirme Kurulu Toplantıları gerçekleştirilmiştir. Plan 9 hidrolojik alt havza ve 12 sektör dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu sektörler içme ve kullanma suyu, çevresel su, tarım, hayvancılık , balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, sanayi, madencilik, enerji, turizm, jeotermal (kaplıca), ticari (ambalajlı) su ve ormancılık sektörlerdir. Plan kapsamında sektörlerin öncelik sıraları, ihtiyaç duyulan su miktarı ve suyun kalitesi dikkate alınarak adil, verimli ve planlı bir şekilde paylaşımı esas alınmıştır. Ke” Buharkent Buldan KÜGÜK MENDERES HAVZASI Nazilli K AR Havzası/ © ANTALYA Şekil 1 Büyük Menderes Havzası Hidrolojik Alt Havzalar Proje kapsamında yürütülen çalışmalar Mevcut Durum Analizi, Sektörel Su Talepleri Analizi ve Sektörel Sektörel Su Tahsis Planı hazırlanması olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Havzanın mevcut yer üstü ve yeraltı su kaynakları ile sektörel su kullanımları belirlenmiştir. Herhangi bir yıla ait veriler o yılın bitiminden sonra raporlanıp sistemlere girilmektedir. Proje başlangıç tarihi 2021 yılı olması, kurum ve kuruluşların en güncel verileri 2020 yılına ait olması nedeniyle mevcut yıl olarak 2020 yılı seçilmiştir. Belirlenen sektörel su ihtiyaçları kuraklık şartları ve gelişimler göz önüne alınarak mevcut durum (2020 yılı) ile 2024, 2025, 2026, 2027, 2028, 2029, 2035 ve 2041 yılları için hesaplanmıştır. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı o İ 1 HAVZANINTANITIMI VE NÜFUSU Büyük Menderes Havzası Ege ve İç Anadolu bölgeleri içerisinde yer alır. Türkiye yüzölçümünün yaklaşık 963,3*ünü kaplayan nehir havzası bölgesinin toplam alanı 26.361 km?, kıyı suları hariç 26.000 km”'dir. Havza, kuzeyden Küçük Menderes ve Gediz Havzaları; doğudan Sakarya, Akarçay, Antalya ve Burdur Havzaları; güneyinde Batı Akdeniz Havzası ile komşudur. Havza içerisindeki yerleşim yerleri Tablo | ile verilmektedir. Tablo 1 Büyük Menderes Havzası'nda Yer Alan İllerin Alansal Dağılımı Toplam Alan | İlin havza İçerisindeki İlin Havzaya Giren Havzanın İllere Göre (km?) Alanı (km?) Kısmı (o) Dağılımı (e) Denizli 11.790 9.020 İzmir 12.183 Kütahya 11.661 Havzanın mevcut durumda toplam nüfusu 2.478.133 olup, 670'ini kentsel nüfus oluşturmaktadır. 2007- 2020 dönemi nüfus verileri ve altı farklı metot kullanılarak 2053 yılına kadar ilçe bazlı kırsal ve kentsel nüfus projeksiyonları tahmin edilmiştir. Nüfus analizlerinde İller Bankası, Aritmetik artış, Geometrik Artış, Azalan Hızla Artış, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Metodu (UNDP) ve Kuşak Bileşen Yöntemi metotları kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar her ilçe özelinde değerlendirilmiş ve maksimum ve minimum nüfus sonuçları içme suyu ihtiyaç hesaplarında dikkate alınmak üzere seçilmiştir. Sonuç olarak 2053 yılı için havza nüfusu minimum 3.360.185 kişi, maksimum 4.653.947 kişi olarak hesaplanmıştır. Tablo 2 Büyük Menderes Havzası Nüfusu Büyük Menderes Havzası Mevcut ve Gelecek Dönem Toplam Nüfusu |, 00 | ame | 2025 | 2026 | zer | ze | 209 | ass | zı | 2s | Maksimum | 2.478.133 | 2.707.202 | 2.756.298 | 2.806.560 | 2.858.019 2 HAVZANIN SU POTANSİYELİ 2018 yılında DSİ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Büyük Menderes Havzası Master Plan Raporu çalışmasına göre mevcut yıllık ortalama yer üstü su potansiyeli 3.046,7 hm? olarak hesaplanmıştır. Yıllık ortalama emniyetli yeraltı suyu (YAS) potansiyeli 451,40 hm3, kütle dışı çekim yapılan YAS miktarı ise 41,54 hm”tür. Proje kapsamında her alt havza ve her projeksiyon yılı için hafif kurak, orta kurak, şiddetli kuraklık ve çok şiddetli kuraklık şartı için kullanılabilir su potansiyeli değerleri hesaplanmıştır. Kullanılabilir su potansiyeli; ekolojik dengenin korunması amacıyla çevresel akış için bırakılması gereken su miktarı, buharlaşma ve havza dışı su transferleri haricinde kalan su miktarıdır. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Büyük Menderes Havzası'nda alt havzalar membadan mansaba suları birbirine aktararak denize dökülmektedir. Havzanın bu hidrolojik yapısından dolayı alt havzalardan bırakılan çevresel su ihtiyacı bir sonraki alt havzada kullanılabilmektedir. Bu nedenle başka bir alt havzadan bırakılan çevresel su diğer alt havzanın kullanılabilir su potansiyelini arttırmaktadır. Kullanılabilir su potansiyeli hesaplanırken baraj, göl ve depolamalar, göletler, YAS emniyetli rezervi, havza içinde alt havzalar arası ya da havza dışından su transferleri, tarım sektöründe geri dönen sular, içme kullanma suyu sektöründe kullanılmış sular ve ara havza akımları dikkate alınmıştır. Tablo 3 Büyük Menderes Havzası Toplam Su Potansiyeli sikii Menderes Havzası Toplam Su Potansiyeli (bm3/yıl) Su Potansiyeli Normal | Hafif Kurak | Orta Kurak YÜS Potansiyeli 3.047 23091 1.735 1.216 Emniyetli YAS Potansiyeli Kütle Dışı YAS Potansiyeli | Toplam Su Potansiyeli 3.540 71 2.821 Tablo 4 Büyük Menderes Havzası Kullanılabilir Su Potansiyeli a Menderes Havzası Kullanılabilir Su Potansiyeli (hm?/yıl) EA EE EE EE EEE i 3305 | 3300 | 3294 | 3.267 2680 | 2671 | 2668 | 2636 EE EE EZ Su Transferleri Büyük Menderes Havzası sınırları içerisinde olan Uşak il merkezine Gediz Havzası Küçükler Barajı'ından temin edilebilecek içme suyu miktarı maksimum 6,36 hm3/yıl olarak belirlenmiştir, 2020 yılında 3,70 hm”/yıl su temin edilmiştir. Mevcut durumda Uşak, Banaz, Buldan ve Nazilli İlçelerine içme suyu sağlanması amacıyla Gediz Havzası'nda bulunan Çokrağan, Sinekçiler, Hasköy ve Kaynarca kaynaklarından Büyük Menderes Havzası'na yıllık 3,83 hm? su transferi yapılmaktadır. 2038 yılı için Gediz Havzası Uşak il sınırlarında olan Dikendere Barajı”ından, Büyük Menderes Havzası sınırları içerisinde olan Uşak İl Merkezine İçme suyu amaçlı 9,46 hm#/yıl su transferi planlanmaktadır. Büyük Menderes Havzası'nda kendi içinde alt havzalar arası transfer söz konusudur. Buharkent Buldan Alt Havzası'ndan Çürüksu, Nazilli Kuyucak, Söke Alt Havzaları'na ve Akçay Alt Havzası'ndan Söke Alt Havzası'na sulama amaçlı su transferi yapılmaktadır. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı 3 SUKALİTESİ Yer üstü su kalitesi ile ilgili değerlendirmeler 30.11.2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren “Yer Üstü Su Kalitesi Yönetmeliği” (2021 yılı değişikliği) esaslarına uygun olarak EK-5 Tablo 2 ve EK-6 Tablo 9a göre gerçekleştirilmiştir. Genel yer üstü su kalitesi sınıfı 16 izleme istasyonunda Orta, 2 izleme istasyonunda Zayıf olarak tespit edilmiştir. Havza çıkışında nihai su kalite sınıfı Zayıf olarak tespit edilmiş olup bunun nedeni havzada suyun membadan mansaba tekrar tekrar kullanılmasıdır. Yeraltı suyu kalitesi ile ilgili değerlendirmeler 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik”e göre ve EPA (Environmental Protection Agency, 2012) tarafından hazırlanmış “Suların Yeniden Kullanımı Yönergesi”ne göre yapılmıştır. Analizler sonucu YAS kütlelerinde genellikle arsenik, demir ve mangan elementlerinin etkisi gözlenmektedir. 4 SEKTÖREL SU İHTİYACI VE TAHSİS DURUMU Büyük Menderes Havzası'nda su talepleri analiz çalışmaları kapsamında içme kullanma suyu, çevresel su, tarım, sanayi ve enerji olmak üzere 5 temel sektör ve bunun yanında hayvancılık, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, madencilik, turizm, jeotermal (kaplıca), ticari (ambalajlı) su ve ormancılık sektörleri olmak üzere toplam 12 sektörün havzadaki su kullanımları incelenmiştir. Büyük Menderes Havzası konumu ve iklimi nedeniyle tarım sektöründe oldukça gelişmiş bir havzadır. Dolayısıyla havzada en fazla su ihtiyacı tarım sektöründe, daha sonra nüfus nedeniyle içme suyu sektöründe görülmektedir. Büyük Menderes havzası sanayi ve hayvancılık sektörlerinde de oldukça gelişmiştir. İçme-Kullanma Suyu Büyük Menderes Havzası'nda içme kullanma suyu ihtiyacı mevcut durumda 235,95 hm/yıl olarak tespit edilmiştir. Gelecek yıllar için içme kullanma suyu ihtiyacı projeksiyonlarında üç farklı senaryo kullanılmıştır. Bu senaryolarda nüfus projeksiyonları sonuçlarından seçilen minimum ve maksimum nüfuslar ve nüfusa bağlı olarak değişen birim su tüketimleri dikkate alınmıştır. Havzada içme kullanma suyu ihtiyacı 2025 yılı için 238 hm”/yıl, 2053 yılı için ise 357 hm/yıl olarak hesaplanmıştır. Tablo 5 İçme Kullanma Suyu Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri EE ee EE EA EEE ENE EET EN ED EE EZ ENEZ ENE 1.030 | 1.047 | 1.063 | 1.081 | 1.096 | 1.200 | 1.280 | 1.398 Su İhtiyacı (hm3/yıl) 238 | 240 | 243 GE TT ME nm Gir yn İİ İİ İs İe İasi İİ Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı —X—X—j— —ğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ——— Çevresel Su İhtiyacı Büyük Menderes Havzası'nda yer alan alt havzaların yer üstü su kaynakları ile depolama tesisleri için hesaplanan doğal akımlar kullanılarak 8 farklı yönteme göre çevresel akış hesapları yapılmıştır. Çevresel Akış Hesaplamaları; Debi Süreklilik Eğrisi-2090 (M1); ABF Metodu (M2), Islak Çevre Metodu (M3); GEFC Metodu (M4); Tennat Metodu (kötü ekolojik kalite sınıfı için) (M5); Tennat Metodu (iyi ekolojik kalite sınıfı için) (M6) ve Aylık Ortalama Akımın (9010) Metodu (M7) ve Son 10 Yıllık Akımın 9010 Metodu (M8)'na göre yapılmıştır. Her alt havzada bulunan ana kol ve önemli yan kolların mansabındaki açık debi ölçümü olan akım gözlem istasyonlarında ve havzadaki tüm barajlar için çevresel su ihtiyacı hesaplanmıştır. Havzadaki depolama tesislerine ait Ekosistem Değerlendirm Raporu (EDR) kapsamında belirlenen çevresel akış değerleri Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nden (DKMP) temin edilmiştir. EDR raporu olmayan tesisler için planlama ve ÇED raporlarında belirtilen can suyu değerleri kullanılmıştır. ÇED öncesi işletmeye açılan veya tesislere ait planlama raporlarında can suyu değeri alınmayan barajlar için ise bu proje kapsamında hesaplanan ve en az 9610 kriterini sağlayan can suyu değerleri alınmıştır. Akım gözlem istasyonları için 8 farklı metot dikkate alınarak hesaplamalar yapılmış olup bu istasyonlar için çevresel akış değerleri olarak Islak Çevre metodu ile elde edilen değerler seçilmiştir. Havzada bulunan göller için çevresel su ihtiyacı olarak göllerin minimum işletme kotuna denk gelen su hacmi esas alınmıştır. Buna göre Karakuyu Gölü minimum işletme kotu 1006 m olup bu kotta göl hacmi 4,67 hmö, Işıklı Gölü minimum işletme kotu 818 m olup bu kotta göl hacmi 66,15 hm? ve doğal göl olan Bafa Gölü'nün *2 m kotundaki göl hacmi 692 hm? olup, bu değerler çevresel akış olarak kabul edilmiştir. Kurak dönemler için çevresel akış hesabı havzada belirlenen açık gözlem istasyonları için yapılmış olup barajlar için uygulanmamıştır. Kurak dönemler için çevresel akış hesabı akım gözlem istasyonlarının kurak dönemler için hesaplanan debi değeri üzerinden yapılmıştır. Barajlar ve gözlem istasyonları için modele tanımlanan alt havza bazlı toplam çevresel su ihtiyacı değerleri Tablo 6 ile verilmektedir. Tablo 6 Büyük Menderes Havzası Çevresel Su İhtiyacı (hm/yıl) EE NT Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tarım Sektörü Büyük Menderes Havzası tarım sektöründe oldukça gelişmiş bir havzadır. Havzada mevcut su kaynakları dikkate alınarak tarım sektörünün su ihtiyacı tespit edilirken havzadaki tarımsal sulama faaliyetleri 9 alt havza bazında incelenmiştir. Havzada toplam 734 adet sulama işletmesi ve 66 adet sulama grubu yer almaktadır. Havzada bulunan 8 il (Aydın, Denizli, Uşak, Afyonkarahisar, Muğla, İzmir, Kütahya ve Manisa) ve 47 ilçenin son 7 yıllık bitki grupları incelenmiştir. Bu bitkilerin bitki su tüketimleri ile yeterli ve kısıtlı su uygulamaları koşullarında sulama zamanı planları oluşturulmuştur. Havzada yetiştirilen bitkilerin sulama koşulları altında üretim girdileri ve net gelirleri ilçe bazlı olarak elde edilmiştir. Her bir ilçe ve her bir bitki düzeyinde uygulanacak sulama suyu-verim ve sulama suyu-net gelir ilişkileri belirlenmiştir. Havza içerisindeki sulama alanları alt havza, ilçe ve işleten kuruma göre gruplara ayrılmıştır. Her grup için optimum bitki deseni (OBD) ve sulama alanı net gelir değerleri hesaplanmıştır. Havzada bitki deseni seçilirken, çiftçilerin geçmiş yıllarda ektiği bitkiler ve bu bitki türlerinin yıllar içinde değişim trendi dikkate alınmıştır. Bitki su ihtiyaçlarının belirlenmesinde CROPWAT yazılımı ile Penman-Monteith eşitliği kullanılmıştır. Sulama zamanı planlaması IRSIS yazılımı kullanılarak yapılmış, OBD'nin ve sulama suyu-net gelir ilişkilerinin belirlenmesinde doğrusal olmayan programlama teknikleri kullanılmıştır. Her bir döneme ait alt havza bazında sulama alan büyüklükleri ve sulama randımanına ait bilgiler Tablo 7 ile verilmektedir. Tablo 7 Tarımsal Sulama Alan ve Randıman Değerleri Net Sulama Alanı (ha) | Ortalama Sulama Randımanı 350.645 361.543 1 361.543 67 363.858 | 2041 | 363.858 Kuraklık şartları ve gruplar için elde edilen OBD sonuçlarından yararlanılarak yeterli su kaynağı kapasitesi ve kısıtlı su kaynağı kapasitesi koşullarında her sulama alanı için yıllık net sulama suyu ihtiyacı belirlenmiştir. Gelecek dönemlerde sulama alanları artmasına karşın artan sulama randımanı sayesinde aylık sulama suyu ihtiyaçları ya benzer ya da daha düşük seviyede elde edilmiştir. Tarım işletmelerinin net sulama suyu ihtiyacı kuraklık şartlarına ve sulama gruplarına göre değişim göstermektedir. Kuraklık şiddeti arttıkça yağış azaldığından tarım işletmesi için gerekli sulama suyu miktarı artmaktadır. Havzadaki tarım sektöründe üretilen zeytin, incir ve pamuk üretimi önemli endüstriyel faaliyetlerde kullanılmaktadır. a, Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 8 Tarım Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri a EE EE MENEMEN Tai tan | fs fn sp ser İder İz | Ekonomik Gelir (milyon, TL) i 5.028 | 5.126 | 5.141 | 5.205 | 5377 | 5461 Su İhtiyacı (hm3/yıl) | sos | ovı | 966 | 939 | 916 | o31 Sanayi Sektörü Büyük Menderes Havzası'ndaki sanayi faaliyetleri ülke genelinde önemli bir paya sahiptir. Havza genelinde tekstil ürünlerinin imalatı, diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı ve gıda ürünleri imalatı ön plana çıkmaktadır. Ayrıca havzada tarımsal faaliyetler büyük oranda, sanayi sektörüne hammadde niteliği taşıyan ürünlerin yetiştirilmesine dayanmaktadır. Havzada sanayi sektörü organize sanayi bölgeleri ve küçük sanayi siteleri-tekil endüstriler olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmiştir. Havzada 2021 yılında işletmeye açılan kağıt fabrikasının su tüketimi sektörün su ihtiyacını arttırmaktadır. Sanayi sektörünün gelecek yıllar için su ihtiyaçları belirlenirken bölgedeki büyüme ve kalkınma planları hedefleri dikkate alınmıştır. Bu planlar doğrultusunda sektörde büyüme hedeflenmektedir. Sanayi sektörü mevcut su kullanımı 33,44 hm3/yıl, 2041 yılı su ihtiyacı ise 101,02 hm3/yıl'a çıkacağı tespit edilmiştir. Tarım dışındaki çoğu sektörün su ihtiyaçları YAS kaynaklarından karşılanmaktadır. Bu durum havzada YAS baskısı oluşturmaktadır. Çine ve Çürüksu Alt Havzaları'nda YAS bütçe baskısı oldukça yüksek olduğundan sanayi sektörünün su ihtiyacı diğer alt havzalara kıyasla düşük oranda karşılanmaktadır. Tablo 9 Sanayi Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri EEE EEE EMEN EE LNES MENE m ER EE EE EEE EN EEE m ri İn İs İm İma İz İsa Su İhtiyacı (m'/yıl) 484 | 505 | 52,7 575 | 753 | 1010 | Su Tahsisi (hm?/yıl) 27 | 124 | 122 | 120 | is | 95 | 102 | Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Sanayi Sektörü Su İhtiyacı (hm3/yıl) 2041; 101,02 — 2035:7532 - 2024: 45.66 —2020;33,44 205 2030 Yıl Şekil 2 Sanayi Sektörü Su İhtiyacı Enerji Sektörü Büyük Menderes Havzası'nda termik santraller, güneş enerji santralleri, rüzgar enerji santralleri, hidroelektrik santralleri, jeotermal enerji santralleri ve biyokütle/biyogaz enerji santralleri yer almaktadır. Su tüketimi olan termik, biyogaz/biyokütle ve jeotermal enerji tesislerinin mevcut durumda su ihtiyacının 10,6 hm'/yıl olduğu, 2041 yılında ise 12,64 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Havzada bulunan tesislerin tam kapasite ile çalışma durumundaki su tüketimleri dikkate alındığı için gelecek yıllarda su ihtiyacında artış yaşanmayacağı öngörülmektedir. Tablo 10 Büyük Menderes Havzası Yakıt Türlerine Göre Mevcut Enerji Tesisleri Bilgileri (2020) Hidroelektrik Bi og zaz iyii —İ-——— ———— TV TOPLAM 4.488 TY a RE EEE EEE EEE er İlan has far Pİ Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı ———ğ—ğ—ğ—————————— Hayvancılık Sektörü Büyük Menderes Havzası'nda hayvancılık sektörü su ihtiyacı analizinde büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvanları dikkate alınmıştır. Birim su kullanımları süt için yetiştirilen büyükbaş hayvanlar için 150 It/gün, et için yetiştirilen büyükbaş hayvanlar için 80 It/gün, küçükbaş hayvanlar için 15 It/gün ve kümes hayvanları için 0,25 It/gün kabul edilmiştir. Buna göre havzada mevcut durumda hayvancılık sektörü su ihtiyacı 49,97 hmö/yıl iken 2041 yılında 83,27 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Gelecek yıllardaki hayvan sayıları TÜİK 2011-2020 verileri kullanılarak tespit edilmiştir. Tablo 12 Hayvancılık Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri KE EE EE EE EE MEMET N— Su ya a) NETMEEN EEE EN Su Tahsisi (hm3/yıl) 61,9 747. 83.1 İ Ekonomik Gelir (milyon, TL) DE DME NE 10.619 | 12.296 Ekonomik Gelir (milyon, TL) i ,484 | 8.838 | 9.025 | 9210 | 10619 | 11.739 Hayvancılık Sektörü Su İhtiyacı (hm?/yıl) LE 2020; 49,97 2025 2030 Yil Şekil 3 Hayvancılık Sektörü Su İhtiyacı Balıkçılık ve Su Ürünleri Yetiştiriciliği Büyük Menderes Havzası genelinde balıkçılık faaliyetleri ağırlıklı olarak aynalı sazan ve alabalık üretimleridir. Havzadaki toplam tesis sayısı 49 olup toplam üretim kapasitesi 10.690 ton/yıl'dır. Üretim biçimi genel olarak beton havuzu ve ağ kafestir. Gelecek dönem analizleri yapılırken geçmiş yıllardaki balık üretim değerleri ve tesislerin fiili kapasite durumu dikkate alınmıştır. Mevcut durumda havzada balıkçılık ve su ürüleri yetiştiriciliği sektörü su kullanımı 180,23 hmö/yıl iken 2041 yılında 258,50 hmö/yıl olacağı tespit edilmiştir. Balıkçılık ve su ürünleri sektörü kullandığı suyu kaynağına geri verdiği için su tüketimi söz konusu olmamaktadır. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 13 Balıkçılık ve Su Ürünleri Yetiştiriciliği Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri KE DTMMİEE SESE NE MENE | KETEM EEE NE NESE SEE em Gy ma İz a İs e sa EE EL EE EEE Tai mt) sa e se fi zoe 2 NEN Ekonomik Gelir (milyon, TL) Madencilik Sektörü Havzada en fazla IV. grup maden olarak feldispat ve gümüş üretimi yapılmakta olup, bunu 1I-B grubu mermer üretimi takip etmektedir. Madencilik sektörünün gelecek yıllardaki su ihtiyacı hesabında son 10 yıldaki üretim değerleri dikkate alınmış olupmevcut durumda su ihtiyacı 16,20 hm3/yıl iken 2041 yılında 36,93 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Tablo 14 Madencilik Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri m EMME mi 2041 EEE “ Su İhtiyacı (hm/yıl) 19,7 | 205 | 215 29,2 Su Tahsisi (hm3/yıl) LL EM EE Ekonomik Gelir (milyon, TL) || 4.674 | 4.673 | 4.691 4.618 | 4221 Madencilik Sektörü Su İhtiyacı (hm'yıl) 2041; 36,93 - 2035; 29,18 2020 2025 2030 2035 Yil Şekil 4 Madencilik Sektörü Su İhtiyacı Turizm Sektörü Büyük Menderes Havzası turizm yönünden önemli bir potansiyele sahiptir. Tarihi, kültürel ve doğal değerleri ile turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgede yer almaktadır. Havzada turizm sektörü su Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı ihtiyacını belirlenirken havza içerisinde yer alan tesislerin geceleme verileri dikkate alınmıştır. Turistik tesislerin geceleme başına kullanılan su miktarı günlük 300 It alınmıştır. Turizm sektörünün gelecek yıllardaki su ihtiyacı belirlenirken tesislerin geçmiş yıllardaki geceleme sayıları ve bölge kalkınma planları değerlendirilmiştir. Büyük Menderes Havzası'nda turizm sektörü su ihtiyacı mevcut yılda 0,94 hm/yıl olmakla birlikte 2041 yılında 1,42 hm3/yıl olarak tespit edilmiştir. Tablo 15 Turizm Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri yk e | | ED CN KE EŞ EC EE KE EE EEE EEE O EE Su Tahsisi my | on | os Çor | o a | as hs | 1596 | s7 | 1398 | Ekonomik Gelir (milyon, TL) Turizm Sektörü Su İhtiyacı (hm3/yıl) 16 14 S12 2 İk 5 08 2020; 0,94 F 06 204 02 00 2020 2025 2030 Yıl Şekil 5 Turizm Sektörü Su İhtiyacı Jeotermal (Kaplıca) Sektörü Büyük Menderes Havzası batı-doğu yönünde uzanan iki büyük fay sonucu oluşmuş bir grabendir. Havzanın tektonik yapısına bağlı olarak kırıklar boyunca çok sayıda jeotermal kaynak bulunmaktadır. Bölge termal turizm yönünden oldukça gelişmiştir. Jeotermal sektörü su ihtiyacı belirlenirken hem tesislerin geceleme sayıları hem de günübirlik tesislerin günlük su kullanımları verileri kullanılmıştır. Tesislerde geceleme başına kullanılan su miktarı günlük 400 It alınmıştır. Büyük Menderes Havzası'nda jeotermal sektörü su ihtiyacı mevcut yılda 0,98 hm3/yıl olmakla birlikte 2041 yılında 1,49 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 16 Jeotermal (Kaplıca) Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri EE EE EEE EEE EE TD EE TE NEN EN EEE EN ESEN EZ O EC EE CE EE Su Tahsisi (tum3/yıl) 0,87 3 Ekonomik Gelir (milyon, TL) 393 399 426 432 468 Ticari (Ambalajlı) Su Sektörü Büyük Menderes Havzası'nda toplam 14 adet ticari (ambalajlı) su tesisi yer almaktadır. Havzadaki ticari su sektörü su ihtiyacı mevcut durumda 0,57 hm3/yıl olmakla birlikte 2041 yılı için 4,23 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Tablo 17 Normal Durumda Ticari (Ambalajlı) Su Sektörü Su Talep-Tahsisi ve Ekonomik Geliri a Ee ME EE ET CE EEE b sam in | asa | a aa as İz İn GE EE EEE Su Tahsisi (hm/yıl) 090 | 099 | 1.09 | 1.20 | 1.32 | 225 | 331 Ekonomik Gelir (milyon, TL) 632 695 7m 846 932 | 1.589 | 2.335 Ormancılık Sektörü Ormancılık sektörü su ihtiyacını fidanlıklar ve yangın havuzları oluşturmaktadır. Havza içerisinde yer alan fidanlık alanların su ihtiyacı mevcut yıl için 0,20 hm/yıl, yangın havuzlarının toplam kapasitesi ise 0,18 hm3/yıl'dır. Havzada toplam ormancılık sektörü su ihtiyacı mevcut durumda 0,37 hm3/yıl iken 2041 yılında 0,47 hm3/yıl olacağı tespit edilmiştir. Bu havzada orman yangını riski var mıdır bunu belirtebiliriz. 5 SOSYOEKONOMİK ANALİZ Havzada yapılan sosyo-ekonomik analizler kapsamında sahada anket çalışması yapılarak havzanın sosyo-ekonomik mevcut durumunun tespiti, su kullanımına yönelik tutumların ve su kaynaklarına yönelik görüşlerin tespiti yapılmıştır. Havzanın sosyo ekonomik yapısı sektörler bazında ele alınmıştır. Havzada sektörel bazda birim su tüketimleri hesaplanmış olup su tahsisine bağlı olarak elde edilen ekonomik gelir değerleri belirlenmiştir. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı 1 mşş—şğşğ—ğ—ğ—ğ—ğ—ğ——— Tablo 18 Birim Su Tüketimi Başına Üretilen Ekonomik Değerler EE Birim Su Tüketimi Başına Üretilen Ekonomik Değer (TL/m?) 2,8 171,5 676,7 Madencilik 605,7 Enerji JES, BES, GES, RES, 163.5 İD EEE (HES) —. — — 1 NE Jeotermal (Kaplıca) 453,1 Ticari (Ambalajlı Su) 704.8 * Normal durum OBD o 100 su kapasitesi için Net Gelir değerleri kullanılarak hesaplanmıştır. Büyük Menderes Havzası'nda tüm sektörlerde üretilen toplam ekonomik gelir mevcut durumda 56 milyar 343 milyon TL iken, 2041 yılında normal durumda su tahsisi azalmasına karşın 83 milyar 188 milyon TL”*ye ulaşacağı tespit edilmiştir. Bu kapsamda havzada en fazla su kullanan tarım sektöründe bitki deseninin ekonomik değeri artıracak şekilde seçilmesi önem kazanmaktadır. Tarım Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir 2.000 6.000 1.800 — — 0 1600 5000 E 1400 4000 EF Se 1.200 z — Z 1000 3.000 5 z a 2.000 z z 600 7 yandi — 400 1.000 EF 200 3 0 0 2025 2026 2027 2028 2029 2035 2041 sm Su Tahsisi ND mmm Su Tahsisi ÇŞK — Ekonomik Gelir ND —— Ekonomik Gelir ÇŞK Şekil 6 Normal Durum ve Çok Şiddetli Kurak Durumda Tarım Sektörü Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Sektörel Su Tahsisi ve Ekonomik Gelir 600 $0.000 0.000 0 Ez 30000 > 40000 2025 mam İçme Suyu Su Tahsisi mmm Hayvancılık Su Tahsisi wee Sanayi Su Tahsisi mumu Enerji Su Tahsisi smmm Nüdencilik Su Tahsisi —— Ekonomik Gelir 2026 2027 202$ 2029 2035 2041 Şekil 7 Normal Durumda Sektörel Su Tahsisi ve Bu Sektörlerin Toplam Ekonomik Geliri Tablo 19 Normal Durumda Sektörel Ekonomik Gelir Sektör >|>|<(0(0((0Â | 2025 İİ 2026 | 2027 İİ 2028 | 2029 | 2035 | 2041 | İlşmeSuyu.||*<«Ââ|( 1030 | 1047 | 1063 | 1081 1096 | 1200 | 1280 | | Hayvancılık >o><><><0C0Â|( 964 | 9878 | 108 | 10365 | 10619 | 12296 | 14254 | İSanayi ,><><«<0Â | 26406 26533 (27579 (27895 | 27717 | 26619 İİ 31312 | 9.859 Toplam | 57.67 | 58.085 | 61.015 | 62.004 | 62491 | 63993 | 71.888 | 6 SONUÇVEDEĞERLENDİRMELER Büyük Menderes Havzası Su Tahsis Planı, su kaynaklarının havza ve sektörel alt havza ölçeğinde paylaşımının sağlanması, gelecekte her sektörün ihtiyacı olan suyun iklim koşulları, sosyo-ekonomik koşullar ve ihtiyaçlar göz önüne alınarak adil bir şekilde karşılanması maksadıyla hazırlanmıştır. Plan kapsamında sektör öncelikleri esas alınarak su talep ve tahsis yönetimi hedeflenmiştir. Sektörel ihtiyaçlara yönelik kısa, orta ve uzun vadeli talep, tahsisler ve elde edilecek ekonomik gelirler belirlenmiştir. Proje kapsamında su tahsis modeli çalışmaları önceliklendirmeyi esas alarak su tahsisi yapan WEAP (Water Evaluation and Planning System) modeli ile gerçekleştirilmiştir. Su tahsisi temel değişkenleri; kuraklık şartlarına bağlı olarak su potansiyeli değerleri ve gelecek projeksiyonuna bağlı olarak sektörel su ihtiyaçlarıdır. Modelleme çalışmalarında her projeksiyon yılı için normal durum, hafif, orta, şiddetli ve çok şiddetli kuraklık olmak üzere toplam 5 senaryo için sektörel su tahsis sonuçları elde edilmiştir. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 20 Kuraklık Şartlarına Göre Sektörel Su Tahsisleri (2025 ve 2041 Yılları) Su Talebi (hm/yıl), Tahsisi (hm3/yıl) ve Karşılanma Oranı (90) EÇ EEE ETİ N 1216 | 1.213 9994 250 | 246 9894 hani e — EEE Su Talebi (hm?/yıl), Tahsisi (hmö/yıl) ve Karşılanma Oranı (96) Sanayi Enerji 2 — a — e — NE Büyük Menderes Havzası'nda sektörel su taleplerinin karşılanma oranları her projeksiyon yılı ve her kuraklık durumunda farklılık göstermektedir. Normal dönemlerde havzanın tüm su ihtiyaçları 9095-9496 oranlarında, en kötü senaryo olan çok şiddetli kurak dönemlerde ise W81-9083 oranlarında karşılanmaktadır. Tüm alt havzalarda normal durumda içme ve kullanma suyu sektörü ihtiyacı 2041 yılı hariç diğer projeksiyon yıllarında 90100 oranında, 2041 yılında ise 9098 oranında karşılanmaktadır. Çok şiddetli kurak dönemlerde ise karşılanma oranları 9073-9660 seviyelerine düşmektedir. Normal durumda, havzada yer üstü su potansiyelinin yaklaşık 9015'i çevresel su ihtiyacına tahsis edilmektedir. Tüm projeksiyon yıllarında normal durum, hafif kurak ve orta kurak durumlarda çevresel su ihtiyacı 90100 oranında karşılanmakta olup şiddetli kurak dönemde bu oran 9699*a, çok şiddetli kurak durumda ise 9698'e düşmektedir. Havzada normal durumda su potansiyelinin projeksiyon yıllarına bağlı olarak 9635-45'i tarım sektörüne tahsis edilmektedir. Alt havzalarda kurak dönemlerde tarım sektörü su talebinin karşılanma oranlarının Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı düştüğü tespit edilmiştir. Tahsis planı kapsamında hedeflenen talep yönetimi doğrultusunda tarım sektörü talepleri kullanılabilir su potansiyeli ölçüsünde karşılanacak şekilde optimize edilmiştir. Havzada tarım sektörü su ihtiyacı normal durumda 9090 oranında karşılanabilirken çok şiddetli kurak dönemde karşılanabilirlik oranı 9072 seviyelerine düşmektedir. Büyük Menderes Havzası'nda sanayi, hayvancılık ve madencilik sektörlerinin tümünde, içme suyu sektörünün ise 9675'inde su ihtiyaçları YAS kaynaklarından karşılanmaktadır. Bu nedenle havzada YAS bütçesinde baskı olduğu tespit edilmiştir. Sanayi ve madencilik sektörlerinin su ihtiyaçları diğer sektörlere göre daha az olmasına rağmen öncelikli içme suyu sektörlerinin talepleri karşılandığından bu sektörlerin ihtiyaçları 90100 karşılanamamaktadır. Özellikle Çine ve Çürüksu Alt Havzaları'nda YAS bütçe baskısı yüksek olduğundan sanayi ve madencilik sektörlerinin su talebi karşılama oranları düşük olup bu sektörler havzadaki karşılama oranlarını da düşürmektedir. 2020 yılında normal şartlarda yer üstü su potansiyeli 3.047 hm? iken 2041 yılında çok şiddetli kuraklık şartında 1.095 hm”e düşmektedir. Buna karşılık 2020 yılında normal şartlarda havzada tüm sektörlerin ürettiği toplam ekonomik gelir 57 milyar TL iken plan kapsamında yapılan çalışmalara göre 2041 yılında çok şiddetli kuraklık şartında yaklaşık 123 milyar TLye ulaşacağı öngörülmektedir. Havzada su potansiyelinin ortalama olarak 9042'sini kullanan tarım sektörünün oluşturduğu ekonomik değer sanayi, enerji gibi daha az su tüketen sektörlerden elde edilen gelirin altında kalmaktadır. Ancak havzada tarımsal faaliyetler büyük oranda, sanayi sektörüne hammadde niteliği taşıyan ürünlerin yetiştirilmesine dayanmaktadır. Havzada tarım ve sanayi sektörünün birlikte işleyişi havzanın sektörel ve ekonomik yapısına yön vermektedir. Bu kapsamda tarım sektörü ekonomik hayatın temeli oluşturmaktadır. Bunula birlikte hedeflenen bitki deseni optimizasyonu ile tarımdan elde edilecek gelirin artması sağlanmaktadır. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 21 2025 Yılı Normal Durum Alt Havza ve Sektörel Bazlı Su İhtiyaçları ve Karşılanma Oranları 2025 Yılı Normal Durum Su İhtiyacı (am*/yıl) ve Karşılanma Oranı (96) ÇE e e O01-içme ve Kullanma 13,33 20,31 249,78 02-Çevresel Su 196,9 | 100 215,61 1641.54 | 03-Yeraltı Suyu Sulamaları 03-Yüzey Suyu Sulamaları 4,73 | Vİ 13,47 128,62 | 142,7 | 90 215,30 1668.45 | 04-Hayvancılık 10,78 | 100 177 100 56,25 5,48 100 100 | 194,37 06-Sanayi 1,52 37 100 48,42 07-Madencilik 4,46 64 100 19,71 08-Enerji 9,09 100 100 12,64 09-Turizm 0,01 100 100 1,03 10-Jeotermal 0,35 100 100 1,08 11-Ormancılık 0,04 100 100 0,39 12-Ticari ambalajlı) Su TOPLAM 389,7 | 94 271,48 | 81 | 91 | 466,76 99 |4.02321 0,30 100 100 0,92 Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 22 2025 Yılı Çok Şiddetli Kurak Şart Alt Havza ve Sektörel Bazlı Su İhtiyaçları ve Karşılanma Oranları 2025 Yılı Çok Şiddetli Kurak Şart Su İhtiyacı (hm”/yıl) ve Karşılanma Oranı (e) Nazilli Kuyucak Ge) Ol-içme ve Kullanma 22,49 13,33 20,31 | o2 249,78 02-Çevresel Su 15,40 129,6 92,26 100 969,93 03-Yeraltı Suyu Sulamaları 03-Yüzey Suyu Sulamaları 19,58 39,38 111,75 96 846,43 5,01 4,12 527 76 64,24 04-Hayvancılık 7,62 10,78 zi 99 56,25 05-Su Ürünleri Yetiştiriciliği 06-Sanayi 0,30 7,47 142 30 | 48,42 | 93,41 36,83 5.48 - 194,37 07-Madencilik 0,44 5,83 4,46 5 | 19,71 08-Enerji 0,00 0,00 9,09 100 12,64 | 09-Turizm 0,02 0,06 98 0,01 100 1,03 | 10-Jeotermal - 0,28 pi) 0,35 100 1,08 11-Ormancılık 0,22 0,03 | 0,04 | 100 100| 0,39 12-Ticari ambalajlı) Su N N | Ni | N 0,30 | 92 ş 100| 0.92 TOPLAM | 315,90 120,60 | 79 | 291.15 92 (218,55 | 77 212,75 88 (2465.21 Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı Tablo 23 Toplam Ekonomik Değer Ekonomik Değer (milyon TL | | | Perii 'ND J İçme Suyu Tarım ğ 2.822 Hayvancılık 31.312 5.261 | Madencilik 1.971 Diğer Sektörler 2.763 Toplam Gelir (milyon TL 7 322 Ma 567 —i 88 Toplam Tahsis (hm/yıl Bi | 3831 2.060 3.654 Büyük Menderes Havzası konumu ve iklimi nedeniyle tarım sektöründe oldukça gelişmiş bir havzadır. Dolayısıyla havzada en fazla su ihtiyacı tarım sektöründe, daha sonra nüfus nedeniyle içme suyu sektöründe görülmektedir. Büyük Menderes havzası sanayi ve hayvancılık sektörlerinde de oldukça gelişmiştir. Ekonomik hayatın temelini oluşturan tarımın ağırlığı sanayi ve ticaret sektöründe yoğun olarak kendini hissettirmektedir. Örneğin Aydın ili sanayisi, ağırlıklı olarak tarımsal ürünleri işlemeye yönelik olarak gelişim göstermiştir. İlde sanayi üretimi için iklimin müsait olması, ham maddenin kaynağında bulunması ve yatırım-ihracat için çok çeşitli imkân ve altyapının mevcut olması önem arz etmektedir. Büyük Menderes Havzası'nda tarım ve sanayi sektörünün birlikte işleyişi havzanın sektörel ve ekonomik yapısına yön vermektedir. Bu açıdan tarım sektöründeki değişim ve gelişim doğrudan sanayi sektörünü etkilemektedir. Büyük Menderes Havzası'nda sektörel su taleplerinin karşılanma oranları her projeksiyon yılı ve her kuraklık durumunda farklılık göstermektedir. Normal dönemlerde havzanın tüm su ihtiyaçları 995-9096 oranlarında, en kötü senaryo olan çok şiddetli kurak dönemlerde ise 9081-9083 oranlarında karşılanmaktadır. Havzada normal durumda su potansiyelinin projeksiyon yıllarına bağlı olarak 9035-45” tarım sektörüne tahsis edilmektedir. Havzada kurak dönemlerde tarım sektörü su talebinin karşılanma oranlarının düştüğü tespit edilmiştir. Büyük Menderes Havzası hidrolojik yapısından dolayı alt havzalardan bırakılan çevresel su ihtiyacı bir sonraki alt havzada kullanılabilmektedir. Bu nedenle başka bir alt havzadan bırakılan çevresel su ihtiyaçları, tarım ve içme suyu sektörlerinden geri dönen sular, üst havzalardan gelen akımlar ve su transferleri diğer alt havzanın kullanılabilir su potansiyelini arttırmaktadır. Çevresel akış, akarsulardan çekim yapan su ürünleri yetiştiriciliği, tarım ve içme suyu sektörleri için ihtiyaçlar tahsise ayrılsa bile bu ihtiyaçların tamamı veya bir kısmı kaynağına geri dönmektedir. Dolayısıyla havzada kullanılan su ile tüketilen su miktarları birbirinden farklıdır. Büyük Menderes Havzası'nda yeraltı suyu miktar baskı analizine bakıldığında tüm kütlelerin içme- kullanma, tarım, sanayi, hayvancılık ve madencilik sektörlerinin çekimine maruz kaldığı görülmektedir. Bu nedenle havzada yeraltı suyu bütçesinde baskı olduğu tespit edilmiştir. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı SSTP kapsamında her bir sektörde sorumlu ve ilgili kuruluşlar tarafından Plan'a uygun tahsislerin yapılması, bu tahsislerin raporlanması ve bakanlığa bildirilmesi eylemleri belirlenmiştir. Bu kapsamda; e Yıllık su potansiyelinin (hm3) su yılı başlangıcında tahmin edilmesi e Alt havzalar ve havzalar arası su transferinin belirlenmesi » SSTP'de belirlenen normal, hafif, orta, şiddetli ve çok şiddetli kurak dönemlere göre sektörlere su tahsisinin yapılması önerilmektedir. SSTP'de yeraltısuyu emniyetli rezerv miktarının altına düşülmediğinden Aydın Çine ilçesinde ve Denizli Merkez ilçelerinde gelecek yıllarda ve kurak dönemlerde içme ve kullanma suyu taleplerinin karşılanma oranlarında düşüş yaşanmaktadır. Bu kapsamda; e Karacasu Barajı'ndan içme suyu tahsisine ayrılan yıllık 10 hm? suyun Nazilli ve Kuyucak ilçelerine temininin sağlanması, Çine ilçesinin 2029 yılı sonrası içmesuyu ihtiyaçları için Çine Barajı'ndan su temininin sağlanması, Denizli İli Merkez İlçelerinin 2035 yılı sonrası içmesuyu ihtiyaçları için alternatif kaynakların tespit edilmesi, Havzada ekonomik ve teknik olarak yapılabilir olması koşuluyla mevcut barajlardan içme suyu sektörüne su temini sağlanması önerilmektedir. Havzadaki toplam su ihtiyacının 9669'unu oluşturan tarım sektörü kapsamında suyun verimli kullanımını sağlayacak önlemlerin öncelikli olarak uygulanması önem arz etmektedir. Havzada belirlenen önlemler; Tahsis planındaki sektörler için münferit tahsislerin yapılması, Planda belirlenen Optimum Bitki deseninin üreticilere önerilmesi ve üretim miktarlarının izlenmesi, İyi tarım uygulamalarına öncelik verilmesi, Sulama uygulamalarında su kayıplarının önlenmesi açısından sulama zamanının planlanmasının uygulanması, İçme-kullanma suyu şebekelerindeki kayıpların önüne geçilmesi, Kullanılmış sularına yeniden kullanım alternatiflerinin hayata geçirilmesi, Su ayak izinin azaltılmasına yönelik eğitim, bilinçlendirme ve farkındalık çalışmalarının yürütülmesi büyük önem arz etmektedir. Büyük Menderes Havzası Havza Su Tahsis Planı 7. EYLEM PLANI (2025-2029) BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSİSİ EYLEM PLANI | Dönem SORUMLU KURUM/KURULUŞ İLGİLİ | KURUM/KURULUŞ Yıllık Su Potansiyelinin (hm?) su yılı başlangıcında tahmin edilmesi 2025-2029 A SYGM 1 2 | Alt Havzalar ve havzalar arası su transferinin belirlenmesi 2025-2029 , PBS İİ. SYGM | | fe belirlenen normal, hafif, orta, şiddetli ve çok şiddetli kurak Gönemlere) © 20252020 | STB, ETKB, Belediyeler, Valilikler, göre sektörlere su tahsisinin yapılması SYGM e ra RR Yerleşim yerlerine su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması “Sİ 2025209 | DSİ, Belediyeler, İÖİ, Su ve kaydedilmesi soze Kanalizasyon İdareleri SGM İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği ve Teknik Usuller Tebliği gereğince Belediyelerin ve Su İdarelerinin su kayıpları yılık raporlarını Bakanlığa göndermesi, alt yapı sistemlerinin 2025-2029 Belediyeler, Su ve Kanalizasyon İdareleri DSİ, SYGM yeterliliğinin ve su kullanımı gelirlerinin (TL/yıl) kaydedilmesi, Bakanlığa raporlanması EE ğ şartlarına uymayan içme ve kullanma suyu kullanıcılarının 2025-2029 DSİ, Ğİ, Belediyeler, Su ve SYGM Bakanlığa Bildirilmesi Kanalizasyon İdareleri DSİ tarafından Karacasu Barajından içme suyu tahsisine ayrılan 10,73 hm? - . suyun Nazilli ve Kuyucak ilçelerine temininin sağlanması 2029-2020 Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Çine ilçesinin 2029 yılı sonrası içme suyu ihtiyaçları için Çine Barajından su 2025-2029 Aydin SU ve Kanalizasyan İdaresi 2s İk 2025-2029 Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi Lie N hi 2025-2029 DSİ, EÜAŞ DKMP, SYGM Çevresel su ihtiyacı belirlenen su kütlelerinin (Bafa Göl Sazlıkları vb.) ve sulak alanların kot debi vb. gerekliliklerinin takip edilmesi ve DKMP DSİ, SYGM kaydedilmesi 3.1 Münferit tahsislerin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve kaydedilmesi | 20202020 | TRGM, DSİ, e Sul. Bir. ve SYGM Tahsis planında belirlenen optimum bitki deseninin üreticilere önerilmesi ve 2025-2029 BÜGEM, EYDB, TOİM, TRGM DSİ, Sul. Bir. ve önlendirme çalışmalarının yapılması Sul. Koop., SYGM, e üretimi yapılan ürünlere ait yıllık bitkisel üretim miktarlarının 2025-2029 TRGM, TOİM BÜGEN, TÜİK, SYGM an üretimi yapılan ürünlere ait yıllık bitkisel üretim gelirinin (TL/yıl) 2025-2029 TRGM, TOİM TÜİK, SYGM 7. EYLEM PLANI ME) BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSİSİ EYLEM PLANI 2 Sulama sistemleri (su iletim ve dağıtım kanalları) ile tarla içi su uygulama TRGM, DSİ, İÖİ, Belediyeler, Su ve TAGEM, EYDB, SYGM Kanalizasyon İdareleri ği il yöntemlerinin modernizasyonunun sağlanması ve su sayacı takılması Yıllık sulamaya açılan ilave alan (ha), su kaynağı adı ve koordinatının (sulama 2025-2029 DSİ, TOİM, i6İ, Belediyeler, Su ve Sul.Biri, ve Sul. Koop., SYGM maksatlı baraj, gölet, yeraltı suyu kuyusu, vb.) envanterinin tutulması Kanalizasyon İdareleri Vİ Vi V | 37 |sulama suyu kalitesinin izlenmesi ve bildirilmesi 2025-2029 Rol lik Bel edi ler O KON, Sul.Birl. ve Sul. Koop., SYGM “Sulama Sistemlerinde Su Kullanımının Kontrolü ve Su Kayıplarının i P i " izi Azaltılmasına İlişkin Yönetmelik'te belirtilen su kullanımlarının kaydedilmesi ve DSİ, TRGM, TİGEM, TOİM, ll Özel ui li kong, YÜNLERİ İdareleri, Belediyeler Büyük İşletmeler, SYGM Bakanlığa raporlanması 3. Kullanılmış suların tarımsal sulama amaçlı yeniden kullanılması durumunun DSİ, Belediyeler, Su ve Kanalizasyon as ve bildirilmesi SOZU İdareleri, İÖİ, TOİM, m SGM Hayvancılık sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve KI kaydedilmesi | 202229 2029 | 0 HAYGEM.SY6M SYGM e van Sayılarının yıllık olarak kayıt altına alınması EW -2029 TOİM e SYGM | 5.1 (Turizm sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve kaydedilmesi 2025-2029 DSİ, Belediyeler KTB, SB, SYGM Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği için ihtiyaç duyulan su miktarının yapılan su temin çalışmaları sonucunda ve DSİ Genel Müdürlüğü tarafından alınan görüş 2025-2029 DSİ, BSÜGM SYGM erçevesinde uygulanmasının sağlanması Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği için tahsis edilen su miktarının, fiili su 2025-2029 BSÜGM a — TOİM, SYGM kullanım ve üretim miktarlarının kaydedilmesi OSB'lere ve tekil sanayi tesislerine münferit su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak 2025-2029 DSİ, OSB, Belediyeler | 0 sesyeM SYGM apılması ve kaydedilmesi oses suyu kullanımına ilişkin su kayıplarının önlenmesi, etkin su kullanımı 2025-2029 GsiB, m DSİ, İZKA, SYGM 2025-2029 2025-2029 çin tedbirlerin (temiz üretim, iyi teknolojilerin kullanımı, vb.) alınması, geri kazanımı ve yeniden kullanımını sağlayacak yatırımların yapılması ve | zozszo20 | | zozszo20 | | STR Belediyeler EÜAŞ | STR Belediyeler EÜAŞ EÜAŞ 2025-2029 DSİ, EPİA EÜAŞ, e ii 2025-2029 EÜAŞ, TEİAŞ, EPİAŞ DSİ, EPDK, SYGM | 8.3 (işletmede bulunan Termik Santraller için periyodik olarak bilgilendirme 2025-2029 EPDK DSİ, SYGM (91 | ierik sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve 2025-2029 DSİ, Belediyeler, MAPEG SYGM İşletmeye alınan yeni maden sahalarının bildirilmesi 2025-2029 MAPEG SYGM Ambalajlı su sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve kaydedilmesi 2025-2029 DSİ, Belediyeler, İÖİ SYGM Ormancılık sektörü su tahsisinin SSTP'ye uygun olarak yapılması ve 2025-2029 OGM SYGM kaydedilmesi ğ BÜYÜK MENDERES HAVZASI SU TAHSİSİ EYLEM PLANI KURUMLAR İLÇE BELEDİYELER SU VE KANALİZASYON İDARELERİ Belediyeler: Büyük Şehir Belediyeleri, İl Belediyeleri, İlçe Belediyeleri Afyon Dinar Aydın Büyükşehir Belediyesi BSÜGM: Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü Afyon Evciler Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (ASKİ) BÜGEM : Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü Afyon Hocalar Denizli Büyükşehir Belediyesi DKMP: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Afyon Kızılören Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (DESKİ) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Afyon Sandıklı Muğla Büyükşehir Belediyesi ÇŞİB: Çevre, Şehircilik VE İklim Değişikliği Bakanlığı Afyon Sinanpaşa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (MUSKİ) ETKB: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketi Burdur Yeşilova İzmir Büyükşehir Belediyesi EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu EPİAŞ: Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. Isparta Keçiborlu Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZKİ) EYDB: Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı Uşak GKGM: Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Uşak Banaz HAYGEM: Hayvancılık Genel Müdürlüğü Uşak Banaz İOİ: İl Özel İdaresi Uşak Eşme İZKA: İzmir Kalkınma Ajansı Uşak Karahallı KTB: Kültür ve Turizm Bakanlığı UşakSivaslı MAPEG: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü : Uşak Ulubey MGM: Meteoroloji Genel Müdürlüğü OGM: Orman Genel Müdürlüğü İL ÖZEL İDARELERİ OSB: Organize Sanayi Bölgesi Afyon İÖİ SB: Sağlık Bakanlığı Burdur İÖİ STB: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Isparta İÖİ Sul. Bir.& Sul. Koop.: Sulama Birlikleri ve Sulama Kooperatifleri Uşak İÖİ SGB: Strateji Geliştirme Başkanlığı SSTP: Sektörel Su Tahsis Planı SYGM: Su Yönetimi Genel Müdürlüğü TAGEM: Tarımsal Araştırma ve Politikalar Genel Müdürlüğü TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. TOB: Tarım ve Orman Bakanlığı TRGM: Tarım Reformu Genel Müdürlüğü TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu TOİM : Tarım Orman İl Müdürlükleri