Madeni Ufaklık ve Hatıra Para Bastırılması Hakkında Kanun

— Yeniden 50 kuruşluk ihdası :

11 . 7 . 1956 tarihli ve 6797 sayılı kanun tasarısı iğin yapılan önçalışmalarda, banka ve si gorta Şirketlerimizin de düşüncelerine uygun olarak 50 kuruşluk madenî para sistemimizden çıka rılmış ve anılan kanunun ikinci maddesinde, basılacak madenî paralar, 2 1/2 lira, 1 lira, 25, 10, 5 ve 1 kuruş olarak tesbit edilmiştir.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bu yana geçen zaman zarfında gerek tatbikattan edinilen tecrübeler, gerek malî kurumlarımızın ve halkımızın genel istekleri, 50 kuruşluk madenî paranın yeniden bastırılıp tedavüle çıkartılmasını zorunlu kılmaktadır.

Gerçekten;

a) 6797 sayılı Kanunun yürürlüğe girdi 1957 yılında piyasada 50 kuruşluğa fazla ihtiyaç bulunmamakta idi.. Birçok mal ve hizmetler (bâzı tekel maddeleri, ekmek, tramvay, otobüs, dolmuş v. s. gibi) 25 kuruş veya bunun ıbir emsali ile karşılanabiliyordu. Son yıllarda 50 kuruşluklar tekrar iaranmıya başlanmıştır.

b) Piyasada 50 kuruşluğun bulunmayışı 25 ve daha aşağı kıymetteki madenî paralara olan talebi ziyadesiyle artırmış ve Darphane bu kıymetteki paralardan yeter miktarda basmakta güçlü ğe uğramıştır.

e) 50 kuruşluk: fonksiyonunun 25, 10 ve 5 kuruya yüklenmesi ile bu paralar gereğinden çok fazla bastırılmakta, bu durum ise, Hazinenin madenî ufaklık para ihtiyacını yüksek maliyet ile gidermesi sonucunu doğurmaktadır. Gerçekten laded 50 kuruşluk ihtiyacının, 2 X 25 kuruş, 5 X 10 kuruş veya 10 X 5 kuruş ile karşılanabileceği metal sarfiyatı dışında beher aded para için 3 kuruş işçilik ve genel gider ödendiği nazara alınırsa Hazinenin yüklendiği külfet kolaylıkla anlaşılır.

d) Malî kurumlar ile halkımızın 50 kuruşluğun yeniden ihdası istekleri yanında dünya mil letlerinin çoğunun madenî paraları içerisinde liralarının yarısı kıymetinde olan madenî para birim lerini bulundurmaları geleneğe de uygunluk bakımından 50 kuruşluğun yeniden madenî para sis temimize dâhil edilmesi uygun olacaktır.

— Hâtıra para bastırılması :

Madenî para koleksiyonculuğu, son 10 yıl içinde, pul koleksiyonu merakını aşan bir hızla, özel likle Batı Dünyası memleketlerinde halk tabakaları arasında yaygın bir hal almıştır.

Bu sebepten dünya darphaneleri, kendi memleketleri ile ilgili ve dünyaca tanınmış olay ve bü yük adamların 25, 50 veya 100 ncü yıl anma törenleri münasebetiyle az sayıda hâtıra parası da basmaktadırlar. Hâtıra paralar, bir memleketi dünya milletlerine tanıtması bakımından iyi bir propaganda aracı olduğu kadar, darphaneler bu yolla memleketlerine azımsamam ıyacak miktarda döviz do sağlamaktadırlar.

Milletimizin çok hareketli ve parlak tarihi, her alanda yetiştirdiği dünyaca tanınmış büyük adamları, zaman zaman hâtıra para çıkartmak imkânlarını vermektedir. Yukarda açıklanan fay daları sağlamak ve zamanında hâtıra para çıkarabilmek üzere, Maliye Bakanlığına yetki veren, tasarının 2 nci maddesi hazırlanmıştır. Hâtıra paraların baskı sayısı, itibari değerleri ve satış fiyatları olayın veya şahsın önemine göre değiştiğinden bu hususlar Maliye Bakanlığının takdiri ne bırakılmıştır.

Madde 3 ve 4. — Yürürlük tarihini ve yürütmeye memur makamı göstermektedir.