Hapishane ve tevkifhanelerimiz hali hazırda 1296 senesinde yapılmış bir nizamname ile idare edilmektedir.

Hukuk ilminin mütemadi yeniliklerine ve terakkilerine rağmen bu nizamnane daima yarım asır evvelki şeklini muhafaza etmiş ve bittabi bu günün ihtiyaçlarını temine hadım bir vasıta olmaktan uzak kalmıştır.

Filhakika asrı hukuk suçluların İstırap çekmesini olduğu kadar muzır ve meşum huylarından vazgeçerek cemiyete nafi bir unsur olmalarını istihdaf etmiştir.

Bu itibarla hapisahnelerimizin bütün medeni memleketlerde olduğu gibi bir tedavi ve terbiye müessesesi haline getirilmesine kafi bir ihtiyaç vardır.

Diğer taraftan medenî hukukun en mütekâmil kaidelerini ihtiva eden ceza müdevvenatımız.

dahi hapishane ve tevkifhanelerimiz için yeni sistemlere ve yeni ihtiyaçlara göre hazırlanmış bir kanun vazı lüzumunu katiyet ve ehmmiyetle hissettirmektedir.

Çünkü ceza kanunumuzun meriyete vaz'ına müteallik kanunun üçüncü maddezinde bahsedilen hapishaneler tesisat ve teşkilâtı henüz yapılmamıştır. Hapis cezalarının muayyen şekillere göre infazı, mahpusların çalıştırılmaları ve meşruten tahliyeleri gibi cihan hukukunun en yüksek ve mütekâmil terbiye vasıtası olduğunda ittifak ettiği bazı mevzuatımızın tamamen tatbikini temin mümkün olamamaktadır.

İşte bu cihetler nazarı dikkate alınarak yeni lâyihada hapishane ve tevkifanelerimizin tekemmül ve inkişafı için lâzımgelen esaslar tesbit edilmiş ve Alman idarei • adliyesi hapishaneler nizamna mesi esas ittihaz edilerek kaleme alınan nizamnamede bu esaslar en asrî ihtiyaçları ifade ve temin edecek bir şekilde izah ve tafsil olunmuştur.

_ 2 - Adliye Encümeni mazbatası T. B. M. M.

Adliye Encümeni • 28-V-1930 Karar M 55 Esas M 1(653 Yüksek Reisliğe Hapishane ve tevkifhanelerin idaresi hakkında Adliye Vekâleti tarafından hazırlanup Baş Vekâletin 1-5-1930 tarih ve 6/1422 numaralı tezkeresile Adliye Encümenine tevdi edilen kanun lâyihası tetkik ve müzakere olundu. Lâyiha hakkında Adliye Vekâletinin tanzim ettiği esbabı mucibe lâyihasında da izah edildiği üzere hapishane ve tevkifhanelerin idaresi hakkında 1296 tarihinde yapılmış olan nizamnamenin bu günkü ihtiyacı tatmine kâfi olmadığı ve çünki mahkû mların yalınız haklarında verilen ceza ile iztirap çekmeleri kâfi olmayıp zararlı huylarından vaz geçerek heyeti içtimaiyeye nafi bir unsur olarak avdet etmeleri zımnında hapishanelerin birer terbiye ve tedavi müesseseleri olması lâzım geleceği ve ceza kanunumuzun gösterdiği surette mücazatın infazı için hapishanelerimizde henüz lâzım gelen teşkilât ikmal edilmemekle beraber mahpusların mahkûm oldukları cezaların muayyen şekillerde infaz ve onların çalıştırıl maları ve hallerinde salâh görülenlerin meşruten tahliye edilebilmeleri için terbiye vasıtalarının istikmali muktazi olup bu lüzumu temin maksadile Alman usullerinden iktibas suretile vücude ketirilen kanun lâyihasının kabulüne encümence ittifakla karar verilmiş ve teklifedilen lâyihanın yalınız sekizinci maddesinde silâh istimali tecviz edilen hallerin bu kanun mucibince yapılacak nizamnameye derçedilmesi muvafık görülmiyerek bu ahval maddeye ilâve kılınmıştır.

Lâyihanın havale mucebince Dahiliye Encümenine tevdii arzolunur.

Ad. En. Rs. M. M Kâ. Âza Âza Âza Âza Manisa Kocaeli Yozgat Çorum İzmir Balıkesir Ankara Mustafa Fevzi Salâhattin A. Hamdi Münir Enver Sadık A. İhsan Âza Âza Âza Âza Edirne Kocaeli Erzincan Zonguldak H. Hayri Rağıp Abdulhak Nazif Sıhhat ve İçtimaî Muavenet Encümeni mazbatası T. B. M. M.

Sıhhiye Encümeni Karar As 3 - VI - 1930 Esas M İl653 Yüksek Reisliğe Hapisane ve tevkifanelerin idaresi hakkında Adliye Vekâleti tarafından hazırlanıp Başvekâleti Celilenin 1 - V- 1930 tarih ve 6/1422 numaralı tezkeresile gönderilen ve Encümenimize havale buyrulan kanun lâyihası Adliye Encümeninin mazbatası ile btrlikte mütalea ve tetkik olundu Encümenimiz Hükümetin teklif ettiğ kanun lâyihasını Adliye Encümeninin 8 inci maddedeki tadilile kabul etmiştir, yalnız mahpuslaın, cealarını çektikten sonra, hapisaneden cemiyete nafi bir unsur olarak çıkmaları için kötü huylarından vazgeçirilmesi, bir san'at sahibi edilmesi ve okutulması lâzım olmakla beraber buralarda verem gibi bulaşık hastalıklara duçar olmamaları ve çıktıkları zaman da birer intan menbaı teşkil etmemeleri için hapishanelerin sıhhî şartları haiz bulunmasına ehemmiyt vermek iktiza ettidiğinden i inci maddeye bu şartın konulmasına ve yazılacak nizamnamede sıhhî husnsata müteallik maddelerin Adliye ve sıhhat ve içtimaî /ekâletleri tarafından müştereken hazırlanmasının Muavenet fıkrasının sonunda zikredilmesine karar verildi.

Heyeti Umumiyenin tasvibine arzedilmek üzere Yüksek Reisliğe takdim olundu.

S. ve İ. M. En. Rs. M. M, Kâ.

Erzurum Bursa Manisa- Âza D. Ahmet Fikri M, D. Refik Mustafa Âza Âza Âza Âza Âza D. Fmin Cemal D. H. Hüsnü D. Burhanettin D. Kâzım D. Cemal Bütçe encümeni mazbtası T. B. M. M.

Bütçe Encümeni Karar M 167 M. 11-VI- 1930 Esas X° J/653 Yüksek Reisliğe Hapishane ve tevkifhanelerin idaresi hakkındaki kanun lâyihası malî noktadan encümenimizi alâkadar eden maddeleri tetkik ve müzakere olundu.

Nizamname ile tesbit edilecek hususları gösteren ikinci maddenin (C) fıkrasında memurlar kelimesi, memurlara maaşlarından maada verilecek meblâğlar hakkında diğer kanunlarda kayitlar olduğu için kaldırılmış ve (L) fıkrasındaki Jıapishane ve tevkifhane memur ve müstahdemlerinin kimlerden ibaret olacağı cümlesi de bütçelerde kadrolarla tesbit edildiğinden hazf edilmiştir.

[ İş yurtlarının tesisi ve idaresinin mütedavil sermaye ile temini muvafık ve malî mevzuatımız icabı olmakla dördüncü madde ona göre tadil edilmiştir. Müstaceliyetle müzakere edilmek üzere Umumî Heyetin tasvibine arzolunur.

Bütçe E. Rs. M. M. Aydın Namına G. Antep Mühendis Burdur Erzurum Kütahya Muhlis Remzi Mitat Vahit H. Aziz Niyazi Asım İsparta Konya Niğde Tokat Mükerrem K. Hüsnü Faik A, Şevket