Kaynak: Millet Meclisi S. Sayısı 78 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Bu kanunda tasarı metni belgede okunamadığı için numaraların yürürlükteki metinle örtüştüğü doğrulanamadı; yanlış maddeye bağlamamak için gerekçeler tasarıdaki sırasıyla, bağlanmadan verilmiştir.
Giriş :
öenel vergi reform hareketinin başlıca hedeflerinden birini, aynı konuya taallûk eden dağınık, perakende, küçük mükellefiyetlerin bir araya getirilerek tek vergi halinde organize edilmesi, böy lece vergi sisteminin basitleştirilmesi ve vuzuha kavuşturulması teşkil etmektedir.
Motorlu kara taşıtları vergisi esas itibariyle bu görüş ve anlayışın bir neticesi olarak ortaya çıkmaktadır.
Diğer taraftan motorlu kara taşıtlarının, iktisadi ve sosyal hayatta iktisabettiği ve gün geçtik çe artan önemi dolayısiyle böyle müstakü bir mükellefiyetin modern vergicilikte kendini kabul ettirdiği ve fiskal bir konu olarak gelişme halinde bulunduğu müşahede edilmektedir.
Bu harekete uyularak genel vergi reformu çerçevesi içinde motorlu kara taşıtlariyle ilgili çeçitli mükellefiyetlerin malî yönden yeniden ele alınarak konunun bugünün şartlarına göre halle dilmesi zaruri bulunmuştur.
Bu zaruretin icabı olarak ve yukarda belirtilen maksadı gerçekleştirmek gayesiyle «Motorlu kara taşıtları vergisi kanun tasarısı» hazırlanmış bulunmaktadır.
Genel çalışma :
Bilindiği üzere bugün motorlu kara taşıttan üzerinden, 69S6 sayılı Hususi Otomobil Vergisi Kanunu gereğince «Hususi Otomobil Vergisi» ve 232 sayılı Kanunla değişik 6085 sayılı Kara yolları Trafik Kanunu gereğince «Trafik Resmi» alınmaktadır.
Teklif edilen «Motorlu kara taşıtları vergisi kanunu tasarısı» bu iki vergi ve resmin birleşti rilip tek mükellefiyet haline getirilmesi gayesini gütmektedir.
Trafik resmi ile hususi Otomobil Vergisinin yerini alacak olan bu mükellefiyet, münhasıran motorlu kara taşıtlarını kavrıyacağından, lisanımıza olan uygunluğu ve yabancı memleketlerde bu husustaki malî terimler göz önünde tutularak, «Motorlu Kara Taşıtları Vergisi» diye isimlendi rilmiştir.
Tasarı maddelerinin açıklanması Yukarda açıklandığı üzere, Motorlu Kara Taşıtları Vergisi kanun tasarısı, Trafik Resmi ve Hususi Otomobil Vergisi ile ilgili hükümlerin sistemli ve vergi tekniğine uygun bir tarzda birleş tirilmesi suretiyle hazırlanmıştır.
Tasan şu bölümlerden teşekkül etmektedir :
Birinci bölüm : Mevzu, tarifler, mükellef ve istisnalar.
İkinci bölüm: Vergileme ölçü ve nisbetleri.
Üçüncü bölüm: Mükellefiyetin başlangıcı ve sona ermesi, tarh, tebliğ ve ödeme.
Dördüncü bölüm: Çeşitli hükümler.
Bu bölümlerde yer alan hükümler aşağıda sıra ile açıklanmıştır.
— Tasarının birinci maddesinde, Motorlu Kara Taşıtları Vergisinin mevzuu gösteril miştir. Bu hükme göre verginin mevzuunu trafik şube veya bürolarında kayıt ve tescil edilmiş olan motorlu taşıtlarla lâstik tekerlekli traktörler teşkil etmektedir.
— Tasarının ikinci maddesinde, Motorlu Kara Taşıtları Vergisi ile ilgili olarak kul lanılan tâbirlerin taşıdıkları anlamlar gösterilmiştir. Bu tariflerin yapılmasında, Karayolları Tra fik Kanunu ve Tüzüğünden faydalanılmıştır.
— Üçüncü maddede, verginin mükallefi gösterilmiştir. Bu maddeye göre, adlarına motorlu taşıt veya lâstik tekerlekli traktör kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek veya tüzel kişiler, Motorlu Kara Taşıtları Vergisini ödemekle mükelleftir.
— Dördüncü maddede vergiden müstesna olan taşıtlar gösterilmiştir. Maddenin (a) ve (b) fıkraları Hususi Otomobil Vergisi Kanunundan aynen alınmıştır. Bu maddenin (a) fıkrası gereğince, Devlete, katma bütçeli idarelere, belediyelere, il özel idarelerine ve köy tüzel kişilik lerine ait taşıtlar vergiden istisna edilmiş, bunlar dışında kalan 3460 sayılı Kanun ile kurulmuş İktisadi Devlet Teşekküllerine ve bunlara bağlı müesseselere ait taşıtlarla sair özel ve tüzel kişi lere ait taşıtlar vergiye tabi tutulmuştur, Maddenin (c) fıkrası ile de bizzat malûller tarafından kullanılan hususi tertibatlı taşıtlar vergiden istisna edilmiştir.
— Bu maddede ve maddeye ekli 1 sayılı tarifede, binek olarak özel hizmetlerde kul lanılan otomobil, kaptıkaçtı, minibüs, kamyonet, panel ve arazi taşıtlarının ödiyecekleri verginin miktarları gösterilmiştir.
Tarifenin birinci ve ikinci sırasında gösterilen miktarlar, özel taşıtların halen ödedikleri hususi otomobil vergilerine % 50 zam yapılmak ve buna mezkûr taşıtların bugün ödemekte oldukları Trafik Resmi ilâve edilmek suretiyle bulunmuştur. Tarifenin üçüncü sırasındaki miktarlar ise, bu taşıtların halen ödemekte oldukları Hususi Otomobil Vergisi ve Trafik Resmi toplamından iba rettir. Ancak bu rakamlar 12 ile bölünebilecek miktarlara iblâğ olunmuştur.
Aynca bu madde ile 16 ve daha yukarı yaşlardaki özel taşıtların vergilerinin % 30 noksanı ile alınması hüküm altına alınmıştır.
— Bu maddeye ekli II sayılı tarifede, taksimetre veya tarife ile veyahut adam ba sma ücretle yolcu taşıyan otomobil, kaptıkaçtı, minibüs, kamyonet, panel ve arazi taşıtları ile di ğer bilûmum motorlu kara taşıtları ve lâstik tekerlekli traktörlerin ödiyecekleri vergiler göste rilmiştir.
Tarifenin birinci sırasına göre 1 - 10 yaşında olan taşıtların sahipleri; halen ödemekte olduk ları Trafik Resmi kadar bir vergi ödiyeceklerdir.
11 ve daha yukarı yaşlarda olan taşıtların vergileri ise bir miktar indirilmiştir.
Madde 7, 8, 9, 10, 11, 12. — Bu maddelerde, verginin tarh ve tebliği, yıl içince mükellefiyete girilmesi veya çıkılması hallerinde verginin ne şekilde hesabedileceği, yıl içinde taşıtlar üzerinde vergiye müessir değişiklikler vukubulması halinde yapılacak işlemler; gerek taşıtların mükellefi yetinin devam etmesi, gerekse taşıtların yıl içinde mükellefiyete girmesi veya çıkması halinde verginin nasıl ve ne zaman ödeneceği gösterilmiştir.
— Bu madde ile mükellefiyete giren ve mükellefiyetten çıkan taşıtlarla yıl içinde taşıtlar üzerinde vergiye müessir bir değişiklik vukubuiması halinde, bu değişikliklerin gerek trafik şube ve büroları ve gerekse taşıt sahipleri tarafından bir ay içinde ilgili vergi dairesine bildirme mecburiyeti konulmakta ve bu mecburiyete riayet etmiyenler hakkında uygulanacak cezalar, Vergi Usul Kanununun ilgili maddelerine atıf yapılmak suretiyle gösterilmektedir.
— Bu madde vâdesi gelmiş verginin ödenmesini temin etmek maksadiyle konul muştur.
— Tasarının bu maddesi, binek olarak özel hizmetlerde kullanılan taşıtlardan I sa yılı tarife gereğince alman vergilerin, Gelir ve Kurumlar vergileri matrahlarının tesbitinde gi der olarak kabul edilmiyeceğini göstermektedir.
— Taksi olarak kullanılan otomobil, kaptıkaçtı, minibüs, kamyonet, panel ve ara zi taşıtları sahiplerine, bu taşıtlara plâka ile birlikte (T) işareti takma ve damalı kuşak çiz dirme mecburiyeti yüklenmekte ve bu mecburiyete riayetsizlik halinde bu taşıtların I sayılı tarifeye göre vergilendirileceği gösterilmektedir.
— Bu maddede, özel, hizmetlerde binek olarak kullanılan taşıtlara, II sayılı tarife gereğince vergi ödemek maksadiyle (T) işareti takan ve damalı kuşak çizdiren mükellefler hakkında, Vergi Usul Kanununun kaçakçılık hükümlerinin uygulanacağı gösterilmiştir.
— 232 sayılı Kanunla değişik 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 9 ncu maddesinin (E) fıkrası gereğince, mezkûr kanuna göre Hazinece veya trafik zabıtasınca tah sil olunacak hare, resim ve cezalardan belediyelere, il özel idarelerine ve müşterek trafik fonu na muayyen nisbetlerde hisse verilmektedir.
Trafik Resmi, Hususi otomobil Vergisi ile birleştirilmek suretiyle bu kanunun şümulüne alındığından, mezkûr hisselerin verilmesine devamı sağlıyabilmek için bu madde konulmuş ve belediyelere, il özel idarelerine, müşterek Trafik Fonuna bugün sağlanan miktarı muhafaza etmek için nisbetler değiştirilmiştir.
Bu payların idare ve sarf şekli hakkındaki Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddesi bu .tasarıya aynen aktarılmıştır.
Madde 19, 20, 21. — Kaldırılan hükümlere, yürürlük tarihine ve yürütme yetkisine ait mû tat maddelerdir .
Geçici madde — Bu geçici madde, 1962 ve daha önceki bütçe yıllarına ait Hususi otomobil Vergisi, Trafik Resmi ve bunların cezalarının evvelki hükümlere göre tahsiline devam olunma sını sağlamak için konulmuştur.
Geçici Komisyon raporu Millet Meclisi Geçici Komisyon Esas No. 1/396 9.2. 1963 Karar No. 7 YÜKSEK BAŞKANLIĞA Genel vergi reformu çalışmaları arasında olup Hükümetçe nasırlanan «Motorlu Kara Taşıtları Vergisi kanun (tasarısı» Maliye Bakanlığı temsilcilerinin de iştiraki ile komisyonumuzda görü şüldü :
Bu tasan ile şimdiye kadar motorlu taşıtlardan hususi otomobil vergisi ve trafik resmi adları altında ayrı ayrı alınmakta olan vergiler birleştirilmekte, basitleştirilmekte ve bugünün şartları na uygun tek bir vergi haline getirilmektedir.
Trafik resmi ile hususi otomobil vergisinin yerini alacak olan bu tasarı sadece motorlu taşıt ları mevzuuna alınmakta, böylece şimdiye kadar motorsuz kara taşıtlarından alınmakta olan tra fik resmi de kaldırılmaktadır.
Hükümet gerekçesinde ve Maliye Bakanlığı temsilcilerinin izahatından da anlaşılacağı üzere mezkûr tasarı, yabancı memleketlerde aynı mevzudan alınmakta olan vergilerden istifade edile rek ve Karayolları ve Emniyet Genel Müdürlüklerinin mütalâaları alınmak suretiyle hazırlan mıştır.
Tasan ile 232 sayılı Kanunla değişik 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 9 neti madde siyle halen alınmakta olan Trafik Resmi aynen muhafaza olunarak buna 6936 sayılı Kanunla alınmakta olan hususi otomobil vergisi bir miktar artırılmak suretiyle ilâve edilmektedir. Böylece şimdiye kadar sadece trafik resmi ödeyen bilcümle ticari taşıtların vergileri artmlmamakta, bilâ kis 11 ve daha yukarı yaşta olan taşıtlann vergileri bir miktar azaltılmaktadır. Buna mukabil şimdiye kadar hem trafik resmi ve hem de hususi otomobil vergisine tabi olan taşıtların vergileri bir milstar artırılmaktadır. Bu birleştirme ve ilâve neticesinde hususi maksatlarla kullanılan taşıt lardan alınacak vergilerde 11 milyon lira civarında bir artış sağlanmaktadır.
Heyeti umumiyesi itibariyle yerinde ve maksadı temin edecek şekilde bulunan tasarının mad deleri üzerinde yapılan müzakereler aşağıda sırasiyle izah olunmuştur :
Hükümet tasarısının 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, U> 12 ve 13 ncü maddeleri gerek kanun tekniği ve gerek istihdaf ettiği hükümler bakımından uygun görüldüğünden aynen kabul edilmiştir.
Hükümet teklifinin kontrole taallûk eden 14 ncü maddesi, mükellefleri ağır bir şekilde çalış ma imkânından mahrum etmesi ve tatbik güçlümü Söz önüne alınarak tasandan çıkanlmıştır.
Hükümet teklifinin 15, 16 ve 17 nci maddeleri 14, 15 ve 16 ncı madde olarak aynen kabul edilmiştir.
Hükümet teklifinin paylara taallûk eden 18 nci maddesi 17 nci madde olarak ve 1 numaralı » fıkrasının sonuna, ı«Bu paylar belediyeler ve il özel idarelerinin borçlarına mahsubedilmez») ilâ vesi eklenmek suretiyle kabul edilmiştir.
Tasannın 19 ncu maddesi 18 nci madde olarak aynen kabul edilmiştir.
Geçmiş yıllara ait vergi ve resimler hakkındaki geçici madde aynen kabul edilerek geçici 1 nci madde olarak kabul edilmiş ve tasanya yeni bir geçici madde eklenmesi uygun görülmüştür. Ye niden ilâve olunan ve geçici 2 nci madde olarak tedvin olunan hüküm şu zaruretten dolayı naza ra alınmıştır :
1963 malî yılı bütçesi Cumhuriyet Senatosundan çıkmış ve Karma Bütçe Komisyonuna sevk edilmiştir. Bu bütçenin gelirlere mütaallik (B) cetvelinde Motorlu Kara Taşıtlan Vergisi için bir bölüm açılmamıştır, zira henüz bu vergiye dair tasan kanuniyet kesbetmemiştir. Binaenaleyh mo torlu Kara Taşıtlan Vergisinin 1963 bütçesine gelir kaydım temin maksadiyle böyle bir geçici maddeye lüzum vardır.