Kaynak: Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 168 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Her ulusun kendi geleneklerine göre çeşitli tatil günleri vardır. Ülkemizin ve ulusumuzun özellikleri gözönüne alınarak milli ve dini mahiyeti olan bu günler genel tatil günleri sayılmıştır.
Ulusal Bayram ve genel tatiller 1935 yılında yürürlüğe konan 2739 sayılı Kanunla düzenlenmiştir.
Bu Kanun hükümlerine göre ulusal bayram yalnız Cumhuriyet Bayramıdır. Bu bayram nedeniyle 28 Ekim öğleden sonra ve 29 - 30 Ekim günleri tatildir.
Aynı Kanun hükümlerine göre; 30 Ağustos Zafer 'Bayramı, 22 Nisan öğleden sonra ve 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayramı, Mayıs'ın birinci günü Bahar Bayramı ve Kurban ile Şeker Bayramları genel tatil gün leridir.
1938 yılında yürürlüğe konan 3466 sayılı Kanunla 2739 sayılı Kanuna ek yapılmış ve 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı olarak, 1963 yılında yürürlüğe konan 221 sayılı Kanunla da 26 Mayıs öğleden sonra ve 27 Mayıs Hürriyet ve Anayasa Bayramı olarak genel tatil igünleri arasına alınmıştır.
1975 yılında çıkarılan 1907 sayılı Kanunla Şeker ve Kurban Bayramlarının arefe günlerinde saat 13.00'te başlamak üzere tatil edilmesi kabul edilmiştir.
Tatil günlerimizin toplam süreleri Yabancı Ülkelerdeki ve özellikle Avrupa ülkelerindeki tatil günlerine göre bir iki istisna ile çok uzundur. Ülkemizin ekonomik durumu gözonüne alınırsa çalışma günlerinin çoğal tılması gereği kendiliğiriden ortaya çıkmaktadır.
Ayrıca geçen süre içinde bazı tatil günleri milli özelliğini kaybetmiştir.
Bu nedenlerle ulusal bayram ve genel tatil günlerinin yeniden ele alınması ve günün koşullarına uygun bir yasal düzenlemenin yapılması gerekli olmuştur.
Halen yürürlükte bulunan Kanunda değişiklik yapılarak düzenlenme düşünülebilirse de yeni bir yasa çı karılması daha uygun görülmüş ve bu nedenle ilişikteki teklif hazırlanmıştır.
Teklifte bayramlar; ulusal, resmi ve dini olmak üzere üç anagruba ayrılmıştır.
Maddeler hakkında tafsilatlı açıklama madde gerekmelerinde yapılmıştır.
— Bu maddede Cumhuriyetin ilan edildiğ' 29 Ekim günü ulusal bayram olarak kabul edilmiş tir. Bayram nedeniyle 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren tatilin başlayacağı benimsenmiştir. Eski Kanun da yer alan 30 Ekim gününün tatil olmasına dair hükme yer verilmemiştir.
— 2739 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde resmi, dini bayramlar ile yılbaşı tatili bir sisteme ve sıraya bağlı olmaksızın karışık şekilde düzenlenmiştir. Bu husus kanun tekniğine aykırı görülerek yeni tasarıda bayramların ulusal, resmi ve dini bayram günleri olaıak üçe ayrılması, bunu takiben yılbaşı günü ve hafta tatili şeklinde düzenlenmesi düşünülmüşse de 1475 sayılı tş Kanunu hükümlerinin 2739 sayılı Kanunun 2 nci maddesine atıf yaptığı gözönünde tutularak Ulu sal bayram, eskiden olduğu gibi 1 nci maddede resmi, dini bayramlar ile yılbaşı günü bir sistem ve sıra da hilinde 2 nci maddede tertiplenmiştir. Böylece 2739 sayılı Kanundaki karışıklık büyük ölçüde önlenmiştir.
Maddenin A bendinde; 23 Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 19 Mayıs günü Gençlik ve Spor Bayramı ve Atatürk'ü anma günü, 30 Ağustos günü Zafer Bayramı adı altında resmi bayram günleri olarak düzenlenerek hükme bağlanmıştır.
Bugüne kadar Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanan 19 Mayıs gününün aynı zamanda Atatürk'ü anma günü olduğu ayrıca belirlenmiştir. Bilindiği gibi herhangi bir kanunda Atatürk'ü anmak için özel bir gün kahul edilmemiştir. Atatürk'ün ölüm yıldönümü olan 10 Kasım'da anılması gelenek haline gelmiştir.
Ancak bugün yapılan törenler büyük kurtarıcının eserlerini ve devrimlerini gereğince yansıtmaktan uzaktır. Resmen kabul edilecek bir günde Atatürk'ü ve eserlerini geniş bir şekilde anmanın uygun olacağı düşünü lerek 19 Mayıs günü aynı zamanda Atatürk'ü anma günü olarak teklif edilmiştir.
Halen Mayıs'm birinci günü bahar bayramıdır. Bu bayram uluslararası niteliktedir. Bazı ülkelerde işçi, bazılarında emek bayramı adı altında kutlanmaktadır. Yurdumuzda özellikle son yıllarda bu genel tatil gü nü amacından saptırılmış ve anarşik mihraklarca toplum ve devlet düzenini sarsıcı mahiyette kutlanmış, yer yer büyük olaylara sebep olmuştur. Bu günün gelecekte de aynı şekilde istismara sebep olacağı açıktır.
Zaten geleneklerimiz arasında yer almayan, milli ve dini bir özellik taşımayan 1 Mayıs'ın genel tatil günü olarak muhafazasına gerek görülmemiş ve bu nedenle yeni tasarıya alınmamıştır.
27 Mayıs günü 1963 yılından beri Hürriyet ve Anayasa Bayramı olarak kutlanmaktadır. Bugün 1961 Dev riminin ve dolayısıyla 1961 Anayasasının kutlandığı gündür. Ancak özellikle 1970'li yıllardan itibaren mey dana gelen gelişmeler sonucu 1961 Anayasasının toplum bünyemize .uygunluğu tartışılır hale gelmiş ve bay ram günü halk arasında etkinliğini yitirmiştir. Bu nedenle 27 Mayıs resmi bayramlar arasından sayılma mıştır.
2 nci maddenin B bendinde dini bayramlar hükme bağlanmıştır. Ramazan ve Kurban Bayramlarının arefe günlerindeki yarım günlük tatil, bu bayramlar için halkın alışveriş yapmasını kolaylaştırmak anne, baba ve akraba ziyaretleri dolayısıyla yurt içi seyahatlere ve örf ve adetlerimize uygun olarak bayram sabahları birarada bulunmaya imkân, sağlamak için muhafaza edilmiştir.
Aynı maddenin C bendinde 1 Ocak gününün yılbaşı günü olduğu belirlenmiştir, tş günü kaybından başka değer taşımayan yarım günlük tatillere resmi bayramlarda ve yılbaşı gününde yer verilmemiştir.
D bendi, 23 Nisan günü hariç olmak üzere ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü resmi daire ve kuruluşların tatil edileceğine amirdir.
Bugüne kadar 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı diğer bayram günleri gibi tüm yurtta kutlan mıştır. Ancak bu bayram daha ziyade çocuklara verilen önem dolayısıyla çocuk bayramı olarak kutlanmakta dır. Diğer devlet dairelerinin de bayram dolayısıyla törenlere katılması ve tatil yapması, çocukların yaptık ları tören ve ziyaretleri aksatmaktadır. Bu nedenle 23 Nisan Bayramının mahiyetine uygun olarak yalnız ana ve ilkokullarda kutlanması ve törenlere iştirak eden kurumlarla birlikte tatil edilmesi esası getirilmiştir.
D bendinin ikinci fıkrasında, mahiyetleri itibariyle sürekli görev yapması gereken kuruluşların tatil günle rinde ne şekilde görev ifa edeceklerine ilişkin özel kanun hükümleri saklı tutulmuştur.
Aynı bendin üçüncü fıkrasında 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanmasının zorunlu olduğu hükme bağ lanarak diğer bayram günlerinde özel işyerlerinin kapanması isteğe bağlı tutulmuştur.
— Bu maddenin A bendinde hafta tatili gününün halen olduğu gibi pazar günü olduğu ve 35 saatten az olamayacağı açıklanmıştır.
B bendinde halkın zaruri ihtiyaçlarını karşıladığı işyerlerinin Cumartesi günü açık kalabileceği belirtil miştir.
C bendinde; 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu ve diğer kanunların hafta tatili ile ilgili hükümleri uygu lamada tereddütlere sebep olmamak amacıyla saklı tutulmuştur.
— Halen ulusal ve resmi bayramlarda yapılacak törenlerle ilgili hükümler karışık olduğu gibi uygulamada da aksaklıklar doğmaktadır. Bu kargaşalıkları önlemek amacıyla, Kanunun yürürlüğe girmesin den en geç üç ay içinde Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri, Milli Eğitim, Gençlik ve Spor ve Kültür Bakan lıklarınca müştereken bir yönetmelik yayınlanması bu madde ile hükme bağlanmaktadır.
— 2739 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile bu Kanunda değişiklik yapan kanunlar bu madde ile yürürlükten kaldırılmaktadır.
, 7. — Yürürlük ve yürütme maddeleridir.