Kaynak: TBMM S. Sayısı 203 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Bu kanunda tasarı metni belgede okunamadığı için numaraların yürürlükteki metinle örtüştüğü doğrulanamadı; yanlış maddeye bağlamamak için gerekçeler tasarıdaki sırasıyla, bağlanmadan verilmiştir.
Soy adı bütün dünya için lüzumu kabul edilmiş olduğuna göre bu ciheti tafsile lüzum gör mem. Ayni zamanda soy adı bunu taşıyanın milliyetini ifade eder. Artık bunda dinin ve ırkî milliyetin tesiri kalmamıştır. Rusyalı Türkleri buna misal olarak gösterebilirim.
Soy adı bir çok defa öz atla birlikte kullanılacağına göre soy adı kelimesini diğerlerinden ayıracak bir işaret ile tesbit edilmiş imlâ şekli lâzımdır. Dilimizin ihmale uğramış bir pırlantası olan « gil » işareti bunun en muvafıkı olur.
Her şey gibi soy adı da eskimeğe ve ölmeğe mahkûm olabilir. Meselâ artık « Staviski » adını onun masum çocukları kullanamaz. Fakat herkes hotbehot değiştirecek olursa soy atla rından beklenen faideyi temin edecek olan istikrar kalmaz. O vakit ona soy adı değil son raki adı demek lâzımdır, işte soy adından beklenilen faideyi verecek olan istikrarı ve zararı kaldıracak olan değiştirmeyi ve henüz böyle adı olmiyanların bu adı seçmek salâhiyeti üzerinde çok tevakkuf ettim.
Bizde soy adı şimdiye kadar mahdut kullanıldığı için halkı birden buna icbar etmek mak sadı teşviş ve anarşi tevlit edebileceği gibi bir ailenin yalnız soy adı zikredilince onun menşeinin hangi ahkâmı şahsiye sicillinde kayitli bulunduğunu birdenbire anlamak gibi çok mü him bir intizamın teessüsüne de mâni olacağında şüphe görmem.
§ Çok şayanı ehemmiyet bir cihete temas edeceğim. Dinin tesiri altında atlarımız Mekkei mükerreme ahalisinden farklı kalmadığı için bunun aleyhinde her gün millî bir tezahüre şahit oluyoruz. Fakat bu ulvî tezahürat kanunumuzun mevanii karşısında ezilip kırılıyor.
Büyük Şefimizin türkçeleştirdiği adların kayde geçirilebilmesi için mahkemelerde uğra şılıyor. Hele millî duygularla büyümekte olan yavrularımızın bunun için yaptıkları feryatlar büsbütün boşa gidiyor. Kanunumuz bunun için öyle tadile muhtaçtır ki hüviyet cüzdanlarına bu lüzum sahibi tarafından kayit ve işaretle iade edilince istenildiğine göre yenisi verilmek millî şiarımız namına elzemdir.
Türk milleti için lâzım olan milyonlarca soy adının derlenmesi işini zavallı muhtarlara bıtakmak ve ceza ile korkutmak insafsızlrk olur. Çünkü bu daha ziyade ilmin salâhiyetidir. Di- îlimizdeki kelimelerin yetmediği kadar soy adı derlenecek, bu hiç bir zaman ilmin salâhiyetin- •den çıkmaz ve ilmin kudretinden hariç kalmaz. Bakınız : Kartalgil, Akkartalgil, Gökkartalgil, Koyukartalgil, Yavuakartalgil, Başkartalgil, Karakartalgil, Kumralkartalgil gibi ıbir kartal kelimesini kaç şekilde taaddüt ettirebiliyoruz. Binaenaleyh halkımıza soy adı derlemeden âciz kalacağımızı zannetmiyorum.
Ahkâımı şahsiye dairelerince her soy için bir cüzdan tutulması ve bütün soyların nüfus vu kuatlarından başka medenî, stihhî, adlî, askerî, ıhareî şımnatra buraya kaydi; Devletin fert leri ve fertlerin biribirini Devlet kaynağından olduğu gilbi tanımasını temin edeceği için fou iş Cumhuriyet Hükümetimize lâyik çok güzel bir yenilik olacaktır.
Millî vicdanımıza hitap eden mühim bir bahse geldim. Ulu Gazinin yüksek hüviyetleri ve ci hanşümul inkılâpları (hakkında çocuklarımız ve onların çocukları Avrupa menabiinden malûmat edinmek ıstırarında kalacaklarını ben kuvvetle tahmin ettiğimden müteessir oluyorum. Bari bu alacakları malûmat bitarafane olsa.
Binaenaleyh on beş lira kıymetinde ıbir tarlanın tapu kaydini ta mahşere kadar saklaya cak tesislerimiz ve yüksek teşkilâtlarımız olduğu halde Ulu Gazinin yüksek hüviyetini ve onun emsalsiz inkılâbının vesika ve asarını oralarda saklayarak, saklanacağı yeri Millî Kabe yapmak elzemdir.
Hatta soy. kayitlerinin ahlâfına kalması arzu edenlerin bile (bunun külfetini tazmin etmek şartile arzularının kabulü muvafıktır.
öyle elemlere şaıhidiz ki münkariz olan aileler şöyle dursun mahvolan köyler hakkında bile resmî malûmat yok, bunları ehemmiyetle tetkika şayan gördüm.
Nüfus kayitleri, ne için bilmem ferdin lehine muteber olmuyor. Bunda halkın istifadesini mümıkün kılacaik tadilâtı lüzumlu görürüm.
Son Teklif ettiğim- on yedi maddelik lâyiha kabule mazhar olursa 'bütün ıbu maksatları ve ihtiyaç ları temin edecektir, MUĞLA MEBUSU NURİ BEYÎN TEKLİFİ Nüfus kanununa zeylolmak üzere teklifi kanunî