Türk Soylu Yabancıların Türkiye´de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun

Yabancıların Türk vatandaşlığına alınmalarında aranılan nitelikler 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 6 ncı ve 7 noi maddelerinde gösterilmiştir. Bu nitelikleri taşıyanları Bakanlar Kurulu vatandaşlığımıza alıp al mamada serbesttir. Başka bir ifade ile Kanunda yazılı şartları taşımış olmak yabancıların Türk vatandaşlığına geçmeleri konusunda onlar için bir bak teşkil etmez. Bir hükümet tasarrufu olarak vatandaşlığa kabul, bir çok hususların gözonünde bulundurulmasını gerektirir. Ancak türlü nedenlerle hem Türkiye'de yerleşen, ha yatını devam ettirmek zorunda bulunan ve vatandaşlığımıza alınmadığı için de çok müşkül duruma düşmekte olan soydaşlarımızı korumak ve hem de memleket yararına bu soydaşlarımızın meslek Ve sanatlarından fay dalanmak amacıyla vatandaşlığımıza aiinmasalar bile kendilerine, Türk vatandaşları gibi meslek ve sanatlarını serbestçe yapma olanaklarının tanınmasının bir çok faydalar sağlayacağı ve keza Türkiye'de milyonlarca İka sarf edilerek yeti'şitfrlen soydaşlarımızın yabancı ülkelere göçünü de önleyeceğikuşkusuzdur.

Kanun tasarısı bu amaçla hazırlanmıştır.

MAÖDE GEREKÇELERİ Kanunun 1 nci maddesi; Kanunun amacını belirtmektedir.

Kanunun 2 nci maddesi; Kanun kapsamına giren hususları açıklığa kavuşturmaktadır.

Kanunun 3 ncü maddesi; Kanunların sadece Türk vatandaşlarının yapabileceğini kabul etmiş olduğu Mes lek ve Sanatlarla diğer işleri yabancıların da yapmalarına İçişleri Bakanlığınca izin verilebilmesi esasını gethv mektedir.

_ 2 — Ancak, maddede böyle bir izlin kapsamının ve izne ait esasların Bakanlar Kurulu kararı ile önceden saptan ması esası getirimiş bulunduğundan durum ve şartlara ve ihtiyaç durumuna göre Kanunun uygulama alanının takdiri ve tespiti Bakanlar Kurulu kararları ile yapılacak ve İçişleri Bakanlığı ıbu esaslar çerçevesinde izin verebilecektir.

Ayrıca maddenin sön fıkrası ite Kanuna dayanılarak verilen izinlerin durum ve şartların değişmesi1 ite geri alınabileceği kabul edilmiş ve bu suretle verilen iznin Müktesep Halk teşkil etmemesi esası benimsenmiştir.

4 ncü madde; Çalışmasına izin verilen yabancılara meslek kuruluşlarına girime hakkı tanımaktadır. Bazı Kanunlarımız belirli bir mesleğin yapılabilmesi için mesleki kuruluşlara girmiş olma şartını koymuş olduğun dan, uygulamada herhangii bir yanlış yorulma meydan verilmemesi için bu hüküm sevkedilimiştıir.

5 nci madde; Çalışmasına izin verilen yabancı soyluların tabi olacakları personel mevzuatını göstermekte dir.

6 ncı madde; Çalışmalarına izin verilen Türk Soylu' yabancıların sosyal güvenlik haklarından yararlanma esası getirilmiş ve gelecekleri garanti altına alınarak yararlanacakları hakların ve tabi olacakları yükümlülük lerin kapsamı belirtilmiştir.

7 nci madde; Nüfus kayıtlarının tutulması ve yürütülmefsine eisais olarak kabul edilmiştir.

8 nci madde; Bu madde ile uygulamada yanlış birtakım yorumlara meydan vermemek İçin çahşmal&rraa izin verilen Türk soylu yabancılar hakkında, mesleklerini yapabilmeleri ya da çalışabilmeleri açısından diğer kanunların öngördüğü Türk Vatandaşı olma koşulunun aranmayacağı ve uygulanmayacağı prensibi getirilmiş tir. Yine bu maddede yabancıların hiç bir şekilde seçme - seçitoe gibi siyasi haklardan yararlandırılmıayıacağı açıkça konmuştur.

9 ncu madde; Bu madde ile Kanunun Uygulanmasına İlişkin Esaslarla serbest çalışma koşuHarımn bir yö netmelikle düzenlenmesi kabul edilmiştir.

10 ncu madde; Kanunun Yürürlük tarihini düzenlemektedir.

11 nci maddede, Yürütme görevi Bakanlar Kuruluna verilmiştir.

îçüşleri Komisyonu Raporu Milli Güvenlik Konseyi içişleri Komisyonu Esas No : 1/220 Karar No : 18 17 Eylül 1981 MM Güvenffik Konseyi Başkanlığına «Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını yapabilmelerine, Kamu, özel Kuruluş veya işyerlerinde çalışt'ırılab'i'lmelerine ilişkin Kanun Tasarısı» ilgili Bakanlık temsilcilerinin iştirakiyle Komisyo numuzda incelenmiş, tasarının tümü benimsenerek maddelerin müzakeresine geçilmiştir.

Tasarının «Amaç» başlıklı 1 nci maddesi; genel gerekeçeye uygun alarak, Türkiye'de ikâmet eden1 Türk soylu yabancıların meslek ve sanatlarını! serbestçe yapabilmelerine, kamu, özel1 kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine olanak sağlayacak biçimde yeniden düzenlenmiştir, Tasarının «Kapsam» başlıktı 2 nci maddesi; birinci maddede yapılan değişiklik gözönünde bulundurularak yeniden düzenlenmiştir.

Tasarının «Çalışma izni verilmesi» başlıklı 3 ncü maddesi, Türkiye'de ikâmet eden Türk soylu yabancı lara çalışma veya çalıştırılma izni verilmeden önce, özel kanunların aradığı nitelıikleri taşımaları yanında ayrıca yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve Dışişleri Bakanlığına ilaveten ilgili bakanlıkların da görüşünün alınması yönünden değişikliğe tabi tutulmuştur.

Tasarının «Meslek Kuruluşlarına girme» başlıklı 4 ncü maddesi; çalışan veya çalıştırılan meslek sahibi Türk vatandaşlarının, özel kanunları gereğince mesleki kuruluşlara kayıdarını yaptırmakla yükümlü olmaları nedeniyle, Türk soylu yabancılar içinde bu zorunluluk getirilmiş ve madde metni buna göre yeniden düzen lenmiştir^ Tasarının 5 ve 6 ncı maddeleri bir başlık ve bir metin halinde 5 nci madde olarak yeniden düzenlenmiş, ancak tasarının 6 ncı maddesinin son fıkrası yanlış anlamalara yol açabileceği düşüncesiyle metinden çıkarılmıştır.

Tasarının «Kişisel Hak Durumları ve Kayıtlan» başlıklı 7 nci maddesi 6 ncı madde olarak diğer madde lerdeki değişikliğe uygun olarak yeniden düzenlenmiştir^ Tasarının «Haklarında uygulanmayacak hükümler» başlıklı 8 nci maddesi 7 nci madde olarak yeniden dü zenlenmiş son cümlesinin fıkra ile ilişkisi bulunmaması nedeniyle maddede ayrı bir fıkra haline getirilmiştir.

Tasarının 9 ncu maddesi 8 nci madde olarak «Yönetmelik» başlığı altında ve bu yönetmeliğin ilgili bakan lıkların görüşleri alınarak içişleri Bakanlığınca hazırlanacağı belirtilerek yeniden düzenlenmiştir.

Tasarının yürürlük ve yürütmeyle ilgili 10 ve 11 nci maddeleri 9 ve 10 ncu madde olarak aynen benimsen miştir.

Raporumuz Milli Güvenlik Konseyinin onayına arz olunur.

Başkan ,Üye (Üye Zeki GÜNGÖR Yaşar ÇİFTÇİOĞLU Eyüp ERSÜ Hv. Hâkim Alb. Hâkim Alb. Kur. Kd. Bnb.

Genkur. P. P. Bşk.

Üye Üye (Üye Emin TURGUT Mehmet SEVER Erol TEZCAN Adalet Bakanlığı Hâkim Yz. İçişleri Bak.

Kanunlar P. A. Gn. Md. M. S. B. Kanunlar Nüfus İşleri Gn.

Başmüşaviri Dairesi (M<L Yrd.

tüye ıÜye Üye Ünal MARAŞLI Rusuhi ECEVİTOĞLU Halis Fikret AKSOY Dışişleri Bak. Maliye Bk. Bayındırlık Bak.

Yunanistan İşleri Dairesinde Bütçe ve Mali Kontrol Hukuk Müşaviri Gn. Md. Yrd, ıÜye Üye Üye Saim BOSTANCIOĞLU A. Haydar ŞEŞENOĞLU Zahit GENENCEN Sağ. ve Sos. Yar. Bak. Çalışma Bak. Sosyal Güvenlik Bak.

Müsteşar Baş. Yrd. Hukuk Müşaviri Gn. Md. Yrd.

Üye Necmettin ÖNEN TC. Emekli Sandığı Tahsis Dairesi Bşk.

Milli Güvenlik Konseyi {S. Sayısı : 267) HÜKÜMETİN TEKLİFİ Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ive Samarlarum Yapabilmelerine, Kamu ve özel Kuruluş veya işyerlerinde Çalıştınlabilmeleıtae İlşikün Kanun Tasama Amaç :

MADDE 1. — Bu Kanunun amacı, Türkiye'de bulunan Türk soylu yabancıların çalışmalarına, meslek ve sanatlarını yapmalarına olanak sağlamaktır.

Kapsam :

IMADDE 2. — Bu Kanun, Türk soylu yabancıların Türkiye'de çalışmalarına 'izin verilmesine, mesleki (kuruluş ve sosyal güvenlik kurumları ile ilişkilerine, hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesine ilişkin hü kümleri kapsar, Çalışma İzni Verilmesi :

IMADDE 3. — Kanunların, sadece Türk vatandaşlarının yapabileceğini kabul etmiş olduğu meslekler ve sanatlarla diğer işleri, özel kanunlarında kabul edilmiş olan nitelikleri taşıyan Türk soylu yabancıların, Bakanlar Kurulunca önceden tespit edilecek esaslar çerçevesinde, Tür'k'iıye'de yürürlükteki mevzuata göre serbestçe yapmalarına, Dışişleri Bakanlığının da görüşleri alınarak içişleri Bakanlığınca izin verilebilir.

(Bu Kanun uyarınca verilen izinler, süresine bakılmaksızın her zaman geri alınabilir.

Meslek Kuruluşlarına Girme :

IMADDE 4. — Bu Kanunun 3 ncü maddesi uyarınca Türkiye'de meslek ve sanatlarını yapmalarına veya diğer işlerde .çalışmalarına izin verilen Türk soylu yabancılar, ilgili meslek kuruluşlarına girme 'hakkına sa hiptirler. Meslek kuruluşları, bu gibilerin başvurmaları halinde, o meslek mensuplarına uygulanan koşullarla derhal kayıtlarını yapmakla yükümlüdürler. Bunlar girdikleri Kuruluşların asli üyelerinin, genel kurullarına katılma, seçme ve seçilme dışındaki bütün haklarından yararlanırlar., Tabi Olacakları Personel Mevzuatı :

IMADDE 5. — Bu Kanunun 3 ncü maddesinin kapsamına giren Türk soylu yabancılar çalıştıkları kurulu şun personel mevzuatına tabiidirler.

Sosyal Güvenlik Hak ve Yükümlülükleri :

MADDE 6. — Türkiye'de meslek ve sanatlarını serbestçe, Kamu ve özel Kuruluş veya işyerlerinde yapmalarına izin verilen Türk soylu yabancılar ilgili sosyal güvenlik haklarından yararlanırlar.

Bunlar Türk vatandaşlarına tanınan diğer haklardan da yararlanır ve aynı yükümlülüklere tâbi olurlar.

Kişisel Hal Durumları ye Kayıtları :

IMADDE 7, — Türkiye'de meslek ve sanatlarını yapmalarına veya çalışmalarına izin verilen Türk soylu yabancıların nüfus kayıt ve dosyaları içişleri Bakanlığı Nüfus işleri Genel Müdürlüğünde tutulur ve yürütü lür, Haklarında Uygulanmayacak Hükümler :

(MADDE 8. — Bu Kanuna göre çalışmalarına izin verilen Türk soylu yabancılar için ikâmet ve çalışma ile ilgili diğer Kanunların öngördüğü Türk vatandaşı olma koşulu aranmaz ve uygulanmaz. Ancak bunlar siyasi halklardan yararlanamazlar.

İÇİŞLERİ KOMİSYONU METNİ Türk Soylu Y^bancılaraı Türkiye'de Meslek ve Sanatlarım Serbestçe Yapdbllınelerline, Kamu, özel Kurtihiş Veya İşyerlerinde Çaîhştmlabilmeleıtoe tttşkin katalım Tasarısı Amaç :

MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; Türkiye'de ikâmet eden Türk soylu yabancıların meslek ve sanatlarını serbestçe yapabilmelerine, kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde çalıştmlfcbilmelerine olanak sağlamaktadır.

Kapsam:

MADDE 2. — Bu Kanun, Türk soylu yabancıların Türkiye'de çalışmalarına, kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılaıbilmelerine izin verilmesine, meslek kuruluş ve sosyal güvenlik kurumlan ile iMşkiilerine, hak ve yükümlülüklerinıin düzenlenmesine ilişkin hükümleri kapsar.

Çalışma İzni Verilmesi :

MADDE 3. —-Türk soylu yabancıların, kanunlarda Türk vatandaşlarının yapabileceği belirtilen meslek.

sanat ve işlerde çalışma ve çahştırılabilmeleri için, özel kanunlarda aranan nitelikleri taşımak ve yükümlülük leri yerine getirmek şartıyla, ıBakanlar Kurulunca tespit edilecek esaslar çerçevesinde, Dışişleri ve ilgili ba kanlıkların görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığınca izin verilebilir ve süresine baikıtaaksızra her zaman geri alınabilir.

Meslek Kuruluşlarına Girme:

MADDE 4. — Bu Kanunun 3 ncü maddesine göre çalışma veya çalıştırüabjlmeterine izin verilenler, özel kanunlar uyarınca Türk vatandaşları gibi ilgili meslek kuruluşlarına kayıtlarını yaptırmakla yükümlüdürler.

Bu kişiler girdikleri meslek kuruluşlarının; genel kurullarına katılma, seçme ve seçilme dışındaki bütün hak lardan yararlanırlar.

Tabi Olacakları Mevzuat :

MADDE 5. — Bu Kanunun kapsamına girenler, çalıştıkları kamu, özel kuruluş veya işyerinde uygulanan personel, sosyal güvenik, çalışma, çalıştırma ve diğer konulara ilişkin mevzuat hükümlerine tabidir.

Kişisel Hal Durumları ve Kayıtları :

MADDE 6. — Türkiye'de çalışmalarına 'izin verilenlerin kayıt ve dosyaları İçişleri Bakanlığı Nüfus İş leri Genel Müdürlüğünce tutulur ve yürütür.

Haklarında Uygulanmayacak Hükümler:

MADDE 7. — Bu Kanuna göre kendilerine izin verilenler hakkında, ikamet ve çalışma ile ilgili kanunların öngördüğü Türk vatandaşı olma şartı aranmaz.

Bunlar siyasi haklardan yararlanamazlar.

MADDE 9, — iBa Kamuma ujçuİBjamasıoa Üıi|deİB «»riar ve serbest çolıpaa- fceftıliarı hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir, Yürürlük :

MADÜsE İÛ. — Bu Kanun yayımı tarihlinde yüriicliiğe girer.

Yürütme :

MAIDIDE H. — Bu Kanun h^U&lüralarlni ıSüdesnkr Kuıoılu yürütür.

m . 8 . 1991 Başbakan Devlet Bak. - Barbakan Yrd. Devlet Bak. - Başbakan Yrd £. £/fc*w Z. Baykara T. özel Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Prof. Dr. t öztrak M. Özgüne$ Prof. Dr. Af. N. özdag Adalet ftftkflpf Milli SaıvmmcM Baltanı İçişleri Bakam C. Menteş Ü. H. Bayülken S« Çetiner Dışişleri Bakanı Maliye Bakanı Milli Eğitim Bakanı t. Türkmen K. Erdem H. Sağlam Baymdırbk Bakam Ticaret Bakanı Sağlık ve Sosyal Yrd. Bakanı Dr. T. öm&p K. Cantürk Prof, Dr. N. Ayanoğlu Gümrük ve Tekel Bakanı Ulaştırma Bakanı Tarım ve Onman Bakanı R. Baturalp N. özgür Prof. Dr. S. Özbek Çalışma Bakanı Sanayi ve Teknoloji Bakanı Enerji ive Tabii Kay. Bakanı Prof. Dr* T. Esener Ş, Kocatopçu 3ı otngot Tarara ve Tamtam Bakanı İamt v* İskân Bakanı Köy İsteri ve Koop. Bakanı t. Evlfymğto Dr. Ş. Tüten M. & Güney Gençlik ve Spor Bakanı Sosyal Güvenlik Bakanı Kültür Bakanı V. Özgül S. Side C. Baban MİM Güvenlik Konseyi İS. Sayıa : 267) (İçişleri Komisyonu Metni) Yönetmelik :

MADDE 8. — Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esaslar ve çalışma veya çalıştırılma şartları, İçişleri Ba kanlığının koordinatörlüğünde ilgili bakanlıkların görüşleri alınmak suretiyle Bakanlar Kurulunca çıikanlacak yönetmelikle düzenlenir.

•MADDE 9. — Tasarının 10 ncu maddesi 9 ncu madde olarak aynen benimsenmiştir.

MADDE 10. — Tasarının M nci maddesi 10 ncu madde olarak aynen benimsenmiştir.

•• mm* »•