Türk Bayrağı Kanunu

— Anayasanın 3 üncü maddesinde, Türk Bayrağının beyaz ay - yıldızlı al bayrak olduğu be lirtilerek, Bayrağın şekli kanuna bırakılmıştır. Türk Bayrağı Kanun Tasarısının amacı; Bayrağın şekli, ya pısı, kullanımı ve korunması ile bunlara ilişkin diğer esas ve usûllerin belirlenmesidir.

— Bu maddede, Türk Bayrağının şekli ve yapımı ele alınmıştır. Tasarıya ek bir cetvel hazır lanarak burada Bayrağın şekil ve oranları gösterilmiş ve al zemin üzerine beyaz ay - yıldızlı olan Bayrağı mızın bu şekle uygun oranlarda olabileceği zorunluluğu getirilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, Bayrağın yapımından söz edilmiş, Bayrağın hangi standartlarda olacağı hususu tüzüğe bırakılmıştır.

29 Mayıs 1936 gün ve 2994 sayılı Türk Bayrağı Kanununun 1 inci maddesinde, Bayrağın yerli şalî ya da uygun kumaşlardan yapılabileceği belirtilmiştir. Bunun gerekçesi, Bayrağın kullanıldığı yer ve sürelerin farklı lığıdır. Bayrağın, özellikle daimî olarak kullanıldığı yerler ile ortam bakımından daha çabuk yıpranmaya el verişli yerlerde kolayca yıpranmasını önlemek için, kumaşının içine bazı maddeler katılmakta ya da sadece bu maddelerden imal edilmektedir. Böylelikle, Bayrağın daha uzun süreli kullanımı gerçekleşmektedir. 2994 sayılı kanunda yer alan hüküm burada da korunmuş, Bayrağın kumaş ya da uygun maddelerden yapılacağı be lirtilerek bunların cinsleri tüzüğe bırakılmıştır.

— Tasarının bu maddesinde, Bayrak çekilecek yerler sıralanmıştır. Buradaki Bayrak kelimesiyle Türk Bayrağı ile bayrağın sembol olarak nerelerde ve ne şekilde kullanılacağı ifade edilmek istenmiştir. Bay rak, tüzükte belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile yurt dışı temsilciliklerine ve bu yerlerde görevli amir lerin otolarına, kamu ve özel kuruluşların deniz vasıtalarına çekileceği hükme bağlanmıştır. Bayrak çekilecek yer ve araçlar ile ilgili düzenlemeler tüzüğe bırakılmıştır.

Tasarının üçüncü maddesinin ikinci fıkrasında önce, Bayrağın hergün çekilmesi ele alınmış ve Bayrağın hergün çekileceği yahut çekili kalacağı yerlerin sıralanması tüzüğe bırakılmıştır.

Bayrak, kapalı yerlere de çekilebilir, fon olarak kullanılabilir. Keza, kapalı ya da açık yerlerde iki ucundan asılmak suretiyle de kullanılabilir. Bayrağın göndere çekilmesi dışındaki bu farklı kullanımları ile ilgili hu susların, birinci fıkrada yer alan Bayrak çekilecek yerlerle birlikte, tüzükle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

— Tasarının bu maddesinde, Türk Bayrağının, resmî tatil başlangıcında çekileceği ve tatilin bittiği günün bitiminde indirileceği ve indirilirken tören yapılacağı, buna dair usul ve esasların tüzükte belir leneceği ifade edilmiştir. Tasarıda, Bayrak törenlerinin gereken biçimde yapılmasından törenin yapılacağı ma haldeki yetkili amirlerin sorumlu tutulacağı belirtilmiştir. Burada, yetkili amirler tek tek sayılmamıştır. Bunlar;

ilde vali, ilçede kaymakam, bucakta bucak müdürü, köyde muhtar ve askerî birliklerde garnizon komutanı gibi yetkililerdir.

Türk Silahlı Kuvvetleri yüzer birlikleri ile Türk Bandıralı ticaret gemileri ve diğer mahallerde Bayrak çekme ve indirme zamanlarının tüzükle belirleneceği ifade edilmiştir. Burada, teker teker sıralanması müm kün olmayan ya da kanun tekniği ile pek bağdaşmayacak hususlar «diğer mahaller» deyimi ile ifade edil miştir.

Maddenin son fıkrasında, Türk Bayrağının yas alameti olarak kullanılması ele alınmış ve bunun belirgin örneği olarak 10 KASIM gösterilmiştir. Bunun haricinde Bayrağın yarıya kadar çekilmesi gerektiği hususuna Başbakanlıkça ilan olunacağı, belirtilmiştir.

— Tasarının bu maddesi ile Bayrak törenlerinde, Bayrağın çekilmesi ve indirilmesi sırasında ve tören kıtalarının geçişlerinde ya da denetlenmelerinde, Bayrağın cephe alınmak suretiyle selamlanacağı açık lanmıştır.

— Tasarının bu maddesinde Bayrağın örtü olarak kullanılabilmesinin son derece sınırlı ol duğu vurgulanarak bu yerler tek tek sıralanmıştır. Bayrak, sadece cenaze törenlerinde, şehitlerin ya da tüzükle belirlenecek asker ve sivil vatandaşların tabutlarına, yemin törenlerinde masalara ya da ancak, ATATÜRK anıtlarının açılış törenlerinde, ATATÜRK heykellerine örtülebilir.

— Tasarının bu maddesinde yasaklanan hususlar, «yasaklar» başlığıyla ele alınmıştır. Buna göre;

Türk Bayrağının, yırtık, sökük, delik, kirli, soluk, buruşuk bir halde kullanılamayacağı belirtilmiş ve sayılan haller dışında kalan yasaklar için «layık olduğu manevî değeri zedeleyecek herhangi bir şekilde» ibaresi kul lanılmıştır.

öncelikle son zamanlarda giderek artan eleştirilere konu olan bir uygulamayı önlemek için Türk Bayrağı nın masalara, kürsülere örtü olarak serilemeyeceği hükmü getirilmiş Ve bunun tek istisnasının resmî yemin tö renleri olabileceği belirtilmiştir. Böylelikle, Türk Bayrağının çeşitli brifing, toplantı ve konferanslarda masa ve kürsülere örtü gibi serilmesi hatta üzerine, sürahi, bardak, mikrofon, dosya konması gibi Türk Bayrağının manevî değeri ile bağdaşmayacak uygulamalar önlenmek istenmiştir.

Aynı maddede daha sonra Türk Bayrağının oturulan veya ayakta basılan yerlere konulamayacağı, bu yer lere Bayrağın şekli ya da ay - yıldızlı sembolünün yapılamayacağı, belirtilmiştir.

7 nci maddenin aynı fıkrasında, Türk Bayrağının elbise ya da üniforma şeklinde giyilmek suretiyle kul lanılamayacağı belirtilmiştir.

Tasarının 7 nci maddesi birinci fıkrasında son olarak Türk Bayrağının, herhangi bir parti, siyasî teşekkül, dernek, vakıf, kurum ve kuruluşun; amblemlerine, flamalarına ya da o kuruluşu sembolize eden bir şeyin ön ya da diğer yüzünde esas ya da fon teşkil edecek şskilde kullanılması yasaklanmıştır.

7 nci maddenin ikinci fıkrasında, Türk Bayrağına herhangi bir şekilde hakaret edilmesi yasaklanmıştır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında Türk Bayrağı Kanunu ile Kanunun uygulanmasına ilişkin olarak hazırla nacak tüzüğe aykırı eylemlerin yetkili amirlerce derhal önleneceği ve failler hakkında gereken soruşturma ve koğuşturmanın yapılacağı belirtilmiştir. ' Türk Bayrağı ile ilgili bu maddede yer alan tüm yasaklar bayrağın sembol olarak yapılması, kullanılması için de geçerlidir.

— Tasarının bu maddesinin birinci fıkrasında bu Kanun ve çıkarılacak tüzüğe aykırı olarak bayrak yapılması, satılması ve kullanılması yasaklanmış ve bu Kanunda belirtilen standartlara uymaksızın ya pılan, satılan ya da kullanılan bayrakların o mahaldeki yetkili amirlerce derhal toplanacağı hükme bağlan mıştır.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında bu Kanun hükümlerine aykırı davranışta bulunanların işledikleri suçun daha ağır bir cezayı gerektirmemesi halinde Türk Ceza Kanununun 526 nci maddesi uyarınca cezalandırılma ları emredici hüküm olarak yer almıştır. Fıkradan da anlaşılacağı gibi fail ya da faillere işledikleri fiile göre verilebilecek daha ağır cezalar saklı tutulmuştur. Burada kastedilen Türk Ceza Kanununda yer alan özel hüküm lerdir. Örneğin T.C.K. 145 inci maddesinde Türk Bayrağına hakaret düzenlenmiştir. İşlenen fiil T.C.K.'da ay rıca düzenlenmiş ise fail ya da faillere T.C.K. nun 145 inci maddesinin yerine daha hafif cezayı öngören 526 nci maddesinin uygulanması mümkün değildir.

Maddenin son fıkrasında verilen hapis cezalarının para cezasına çevrilemeyeceği ya da tecil edilemeyeceği belirtilerek cezanın caydırıcılığı ilkesinden hareketle bayrağa saygının önemi vurgulanmak istenmiştir.

— Tasarının bu maddesiyle Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususların çıkarılacak tüzükle belirleneceği hükme bağlanmıştır. Bunlar;

Kanunda geçen bazı terimlerin tanımları; Bayrak kumaşı ve bayrağın yapılacağı diğer maddelerin stan dartları; Bayrak direği ve göndere ilişkin şekil ve esaslar; Bayrağa saygı esasları, Bayrak çekilecek yerler; Bay rağın daimî olarak çekilme ve indirilmesine ilişkin usûller; Bayrağın örtülebileceği yerler; sembolik bayrakların yapılışı, şekilleri, ebatları ile bunların nerelerde ve nasıl kullanılacağı; yıpranan bayrakların imha şekli ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlardır.

— Tasarının bu maddesiyle bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 29 Mayıs 1936 gün ve 2994 sayılı Türk Bayrağı Kanununun yürürlükten kaldırılacağı belirtilmektedir.

— Yürürlükle ilgili olup bu Kanunun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe gireceği ifade edilirken bu süre zarfında Kanunun uygulanmasına ilişkin tüzük hazırlanarak Kanun ile birlikte yürürlüğe konup uygulamada sakıncalar doğurabilecek herhangi bir boşluğa meydan verilmemek istenmiştir.

— Tasarının bu maddesi yürütmeyle ilgilidir.

TC Danışma Meclisi Millî Savunma, İçişleri ve 28 Mart 1983 Dışişleri Komisyonu Sayı : 105 Esas No. : 1/655 ADALET KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA Esas Komisyon olarak Komisyonumuza havale edilmiş bulunan «Türk Bayrağı Kanunu Tasarısı» hakkın da Başkanlıkça Komisyonunuz görüşünün alınması uygun görüldüğünden Danışma Meclisi içtüzüğünün 33 üncü ve 36 ncı maddeleri gereğince Kanun Tasarısı hakkında görüşlerinizin Komisyonumuza bildirilmesini saygılarımla rica ederim.

Eşref AKINCI Millî Savunma, İçişleri ve Dışişleri Komisyonu Başkanı Adalet Komisyonu Rapora TC Danışma Meclisi Adalet Komisyonu 16 Haziran 1983 Esas No. : 1/655 Karar No. : 87 MİLLÎ SAVUNMA, İÇİŞLERİ VE DIŞİŞLERİ KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA Esas komisyon olarak Komisyonunuza havale edilmiş bulunan «Türk Bayrağı Kanunu Tasarısı* hakkın da Komisyonumuzdan görüş bildirilmesini isteyen 30.3.1983 gün ve 105 sayılı yazınız gereğince adı geçen tasarı ilgili bakanlıklar temsilcilerinin de katılmasıyla Komisyonumuzda incelenip görüşüldü. :

1. Tasarının 7 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki «ya da» kelimesi yerine «veya», üçüncü fıkradaki «ey lemler» kelimesi yerine «fiiller» kelimelerinin yazılması, 2. Tasarının 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının «Bu Kanun hükümlerine aykırı davranışlarda bulunan lar, suçları daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, üç aydan aşağı olmamak üzere hapis cezası ile ceza landırılır.» şeklinde düzenlenmesi, 3. Tasarının 9 uncu maddesinin sonunda yer alan «tüzükle» kelimesinin «tüzükte» olarak değiştirilmesi, 4. Tasarının diğer maddelerinin Bakanlar Kurulundan gelen şekliyle benimsenmesi, Uygun görülmüştür.

Saygılarımla arz ederim.

M. Fevzi UYGUNER Halil GELENDOST Enis MURATOĞLU Başkan Başkanvekili Sözcü Serda KURTOĞLU Yavuz ALTOP İbrahim BARANGÎL Kâtip Üye Üye (Bulunamadı) Necip Bilge Halil ERTEM Abdullah Pulat GÖZÜBÜYÜK Üye Üye Üye (Bulunamadı) Bekir TÜNAY Ömer Adnan OREL Serafettin YARKİN Üye Üye Üye (Bulunamadı) Millî Savunma, İçişleri ve Dışişleri Komisyonu Rapora T.C.

Danışma Meclisi Millî Savunma, İçişleri ve 10 Ağustos 1983 Dışişileri Komisyonu Esas No. : 1/655 Karar No. : 72 DANIŞMA MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Türk Bayrağı Kanunu Tasarısı ve gerekçesi ile konuya ilişkin Adalet Komisyonu raporu, ilgili Bakanlık temsilcilerinin de katılmaları ile Komisyonumuzca incelenip görüşülmüştür.

Tasarının gerekçesi Komisyonumuzca olumlu bulunarak maddelere geçilmiştir.

Tasarının 2 nci, 4 üncü, 9 uncu, 11 inci ve 12 nci maddeleri Bakanlar Kurulundan gelen şekli ile aynen benimsenmiştir.

Tasarının 1 inci maddesinde bulunan «Bu Kanunun amacı» tabirinden sonra gelen «noktalı virgül» yerine «virgül» konulmuştur.