Yükseköğretim Personel Kanunu

— 25.6.1973 gün ve 1765 sayılı Üniversite Personel Kanununa paralel olarak kapsam maddesi düzenlenmiştir.

— Bu maddede; 1765 sayılı Üniversite Personel Kanununda iki ayrı maddede düzenlenen öğ retim üyeleri ve öğretim yardımcıları unvanları ile bunların başlangıç dereceleri ve yükselebilecekleri derece ler, tek bir maddenin iki ayrı fıkrası içinde düzenlenmiştir. Madde düzenlenirken, 2547 sayılı Kanundaki un vanlar esas alınmış, öğretim üyelerinin başlangıç dereceleri ile yükselebilecekleri dereceler (a) fıkrasında, öğre tim yardımcılarınınki de (b) fıkrasında gösterilmiştir. Doçentlerin başlangıç derecesi, bu düzenleme ile bir derece artırılarak üçüncü derecenin birinci kademesine getirilmiş, yardımcı doçentlerin başlang>ç derecesi ise, beşinci derecenin birinci kademesi olarak belirlenmiştir, öte yandan; öğretim yardımcısı sınıfına giren eleman lar ayrı ayrı sayılmış ve bunların başlangıç dereceleri için tek bir kriter esas alınmıştır. Buna göre; öğre tim yardımcılarının giriş dereceleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun «Ortak Hükümleri» ile geti rilen kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümler hariç, Devlet Memurları Kanunu hükümleri uyarınca öğrenim niteliği ve süresine göre tespit edilecek kazanılmış hak aylık derece ve kademelerine iki de rece eklenmek suretiyle belirlenecektir.

Maddenin son fıkrasında belirtildiği gibi öğretim yardımcılarının kazanılmış hak aylıkları, aynı fıkrada gösterilen koşullarla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre belirlenecek, ancak kendilerine iki üst de receden aylık ödenebilecektir.

—• Üçüncü maddede; ikinci madde ile tespit edilen görev aylıklarının, bir yandan kazanılmış hak teşkil etmeyip sadece aylık ödemelere esas alınacağı, öte yandan da bu aylıkların ilgililerin bu Kanun kapsamından çıkmaları halinde dikkate alınmayacağı ifade edilmiştir. Ayrıca; bu kadrolara atanmadan önceki kazanılmış hak aylık dereceleri atandıkları tarihte bu unvanlar için öngörülen giriş dereceleri ya da yükse lebilecekleri derecenin üzerinde olanlar ile bu kadrolara derece yükselmesi suretiyle ulaşanlardan 657 sayılı Kanunun değişik 161 inci maddesi uyarınca kazanılmış hak aylıkları başlangıç derecelerinin ileri kademeleri ne gelenlerin hakları korunmuş ve bu durumda olanlara kazanılmış hak aylıkları üzerinden aylık ödenmesi ve başarılı geçen hizmet sürelerinin de kazanılmış hak aylık derecelerinde kademe ilerlemesi yaptırılmak suretiy le değerlendirilmesi hüküm altına alınmıştır. Buna göre örneğin kazanılmış hak aylığı 3 üncü derecenin 5 inci kademesinde bulunan bir yardımcı doçent, doçentliğe atandığında 3 üncü derecenin 1 inci kademe aylığını almayacak, diğer şartların da varlığı halinde kazanılmış hak aylığı 2 inci dereceye yükseltilerek aylığı, bu dere cenin ilgili kademesi üzerinden ödenebilecektir.

— Bu maddede; üniversite öğretim üye ve yardımcılarının aylıklarının hesaplanmasında, Dev let Memurlarının aylıklarına esas olan gösterge tatvlosu ve katsayının esas alınacağı ifade edikdikten sonra, hangi unvanlara ayrıca ne miktarda ek (gösterge verileceği belirtilmiştir. Bu düzenleme ile; Profesörlük kad rosuna atananlara verilecek ek gösterge rakamı 600 olarak aynen muhafaza edilmiş doçentlik kadrosuna atanacaklara verilecek ek göstergeler 400'den 500'e yükseltilmiştir. Yardımcı doçentlik kadrosuna atana caklara verilecek ek göstergeler 400 olarak belirlenmiş, öğretim yardımcılarından; 1 inci dereceden aylık alanlar için 400, ikinci dereceden aylık alanlar için 300 ve diğerleri için de 200 olarak tespit edilmiştir. Böy lece profesör, 'doçent ve yardımcı doçentler için öngörülen ek göstergeden yararlanıla'bilmesi için ilgililerin bu unvanlı kadrolara atanmaları gerekmekte, öğretim yardımcılarının ek göstergeleri ise aylık almakta ol dukları derecelere bağlanmaktadır.

MADDE 5. — Yükseköğrenimini tamamladıktan sonra, 'hizmete girmeden önce veya hizmet sırasında yüksek lisans veya yükseköğrenim üstü uzmanlık öğretimi görenlere bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlarla diğer öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanmasına ilişkin 1765 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü aynen muhafaza edilmek suretiyle bu bilim sel aşamalardan geçilmesi teşvik edilmiştir.

— Bu madde ile 1765 sayılı .Kanunda bulunmayan yeni 'bir hüküm getirilmiştir. Madde hük müne göre; öğretim elemanları, durumlarına uygun boş kadro 'bulunmaması halinde, en çok iki üst veya iki alt derecedeki ve'aynı akademik unvandaki kadrolar karşılık gösterîimek ve unvanları itibariyle yükse lebilecekleri dereceyi aşmamak kaydıyla, alabilecekleri derecelere atanabilecekler veya yükseltilebileceklerdir.

Ancak karşılık gösterilen kadrolar ödemelere esas alınmayacak ilgililer durumları itibarliyle kanunun genel hükümlerine göre belirlenen aylıkları almaya devam edeceklerdir.

Böylece, 2547 sayılı Kanunun yürüdüğe girmesinden önce çeşitli üniversitelerin kadro kanunlarında yer alan bu konudaki değişik hükümler birleştirilerek kadrosuzluk nedeniyle derece yükselmesi yapmamaktan ötürü doğabilecek kayıplar, yeni bir yasal düzenlemeye gerek kalmadan yükceköğretim kurumlarının bünye leri içinde 'büyük ölçüde giderilebilecektir.

— Öğretim üyeleri 'ile öğretim yardımcılarının derece yükselmelerine ilişkin şaftlar bu mad de içerisinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre derece yükselmesi yapabilmek için; ilgililerin yükselebile cekleri derecede aynı unvanlı boş bir kadronun bulunması, dereceleri içinde en az üç yıl bulunmuş ve bu derecenin üçüncü kademe aylığını bir yıl fiilen almış olmaları ve bu süre içindeki sicillerinin de olumlu ol ması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Madde hükmünün başlangıcında, «6 ncı madde hükümleri saklı kalmak üzere» denilmek suretiyle yükseltilebilecek derecede tooş/ kadro olmasa da aynı unvanlı bir başka kadronun karşılık gösterilerek derece yükselmesi yaptırılabilmesi mümkün kılınmıştır.

Madde düzenlenirken, 657 sayılı Devlet Memurları 'Kanunundaki derece yükselmesine ilişk'in madde hükmüyle paralellik sağlanmıştır.

— öğretim üyeleri ile öğretim yardımcılarının, kademe ilerlemeleri de, bu madde içerisinde düzenlenmiştir. Madde hükmüne göre; ilgililerin kademe ilerlemesi yapabilmeleri, bulundukları kademede en az bir yıl çalışmış olmalarına, olumlu sicil almalarına ve aynı derecede ilerlenebilecek bir kademenin bulunmasına bağlanmıştır.

, Maddenin ikindi fıkrasında da, bu ilerlemenin hak kazanılan tarihten itibaren geçerli olduğu ayrıca hü küm altına alınmıştır.

— Madde hükmü ile; 7 inci ve 8 inci madde esaslarına göre yapılacak derece ve kademe ilerlemelerine ilişkin onay makamının üniversite rektörü olacağı ifade edilmiştir.

— Üniversite öğretim üye ve yardımcılarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun deği şik 187-213 üncü maddeleri ile düzenlenen sosyal hak ve yardımlarından ayrıca yararlanacakları, söz konu su madde hükümlerine atıf yapılmak suretiyle bu madde içerisinde düzenlenmiştir.

— Ek ders ücretlerine ilişkin esaslar bu madde içerisinde düzenlenmiştir. Madde hükmüne göre, üniversite (öğretim üye ve yardımcılarının ders yüklerinin yükseköğretim kurulu tarafından belirlene ceği ifade edilerek, bu ders yüklerinin üzerinde ders veren öğretim elemanlarına ek ders ücreti ödeneceği hük me bağlanmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında; unvanları tasarının ikinci maddesinde belirtilen öğretim üye ve yardımcılarına, bu unvanlar itibariyle uygulanacak katsayılar bir tablo halinde gösterilmektedir. Tablo düzenlenirken günün ekonomik şartları da göz önüne alınmış ve yürürlükteki gösterge rakamları yükseltil miştir.

Ek ders saat ücreti, tespit edilen bu göstergelerin Devlet Memurları Kanununa göre aylıklar için belir lenen katsayı ile çarpımından oluşacaktır.

Yükseköğretim Kurumlarında kadrolu eleman olarak çalışmayan fakat bu kurumlarda kendilerine ihti yaç olan personelin bu görevleri yüklenmelerini sağlayabilmek için, tabloda belirtilen ek ders göstergesinin % 50 fazlasının uygulanması öngörülmüştür.

— Madde hükmü ile, öğretim üyeleri ile öğretim yardımcılarına daha önce «îş Güçlüğü, tş Riski, Teminindeki Güçlük Zammı ile Tam Gün Ödeneği» olarak iki ayrı kalem halinde yapılan öde meler, bu madde ile «Üniversite Ödeneği» adı altında aylıkların (ek gösterge dahil) belli bir yüzdesi şeklin de ve mevcut oranların artırılması suretiyle yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre; alınan aylıklar esas alınmak suretiyle Öğretim üyelerine bu aylıkların % 851, öğretim görevlilerine % 60'ı, öğretim yardım cılarına % 45'i her ay ayrıca üniversite ödeneği ola ak ödenecektir. Üniversitelerde tam gün çalışmayı teşvik amacıyla, bu ödemelerin kısmî statüde görev yapanlara ödenmeyeceği ayrıca hükme bağlanmıştır,

— İdarî görev yapanlara yapılacak ödemeler; «İdarî Görev Ödeneği» başlığı'altında ve ayrı bir madde halinde yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre; rektörlere ek gösterge dahil olmakta ol dukları aylıklarının % 30'u, rektör yardımcıları ve dekanlara % 15'i, dekan yardımcıları, enstitü ve yüksek okul müdürleri ile 'bölüm başkanlarına % 10'u, enstitü müdür yardımcıları ile yüksekokul müdür yardım cılarına da % 5'i İdarî Görev Ödeneği olarak ayrıca ödenecektir. Birden fazla idarî görevi olanlara ise, bu ödeneklerden ancak en yüksek olanı ödenecektir. Öte yandan, 'bu Kanuna tabi olmayan kişiler esasın dan tayin olunacak rektörlere, bu görevleri dolayısıyla 657 sayılı Kanuna göre. birinci derecede memur son kademe aylığı (ek gösterge dahil) ile bunun bir katı kadar ek ödemede bulunulacağı ve bu durumdakilerin ayrıca Kanunları 11 inci maddesindeki haklardan yararlanacakları da 'hükme bağlanmıştır. Bunlardan emekli iken atananlar emekli aylıklarını almaya devam edecekler, diğerleri ise 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümleri ile ilgilendirilecek lerdir.

— Yeni kurulan ya da daha önce kurulmuş olmasına rağmen gelişmesinde güçlük çekilen yükseköğretim kurumlarının yeterli öğretim elemanı sağlanamayan Fakülte, ana bilim, ana sanat, 'bilim ve ısanat dallarında görevli öğretim elemanlarına, bu yükseköğretim kurumlarında görev almalarını teşvik etmek için aylıklarının (Ek gösterge dahil) % 20'sine kadar Geliştirme Ödeneği verilmesi öngörülmekte dir.

Yürürlükteki Kuruluş ve Gelişme Güçlüğü Ödeneği uygulanmasında olduğu gibi kapsama alınan yük seköğretim kurumunda görevli tüm öğretim üye ve yardımcıları bu Ödenekten yararlandırılmamış; yalnız ca gelişmesinde güçlük çekilen yükseköğretim kurumlarının ancak yeterli öğretim elemanı sağlanamayan bilim ve sanat dallarında görevli öğretim elemanlarının Geliştirme Ödeneğinden yararlandırılması benimsen miştir. Böylelikle eğitimin bilim ve sanat dalları itibariyle geliştirilmesi mümkün olabilecektir.

Yükseköğretim kurumları itibariyle geliştirme ödeneği verilecek bilim dalları ile bu ödenekten yararlan dırma süreleri Yükseköğretim Kurulunun Millî Eğitim Bakanlığına yapacağı öneri üzerine Bakanlar Kuru lunca tespit edilecektir.

— Yükseköğretim kurumlarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik ek geçici 16 ncı maddesinde unvanları belirtilen personelinin, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile sözleşmeli olarak istih dam edilme olanağı getirilmiştir. Bu elemanlarla ilgili sözleşme esas ve ücretleri ile bunların yararlanabile cekleri sosyal yardımlar Yükseköğretim Kurulunun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakan lar Kurulunca tespit edilecektir.

— Sözleşmeli olarak çalıştırılacak yabancı öğretim elemanlarına verilecek ücret, Bakanlar Ku rulunca belirlenecek esaslara göre Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit olunacaktır.

— Bu madde ile; 5434 sayılı T. C. Emekli Sandığı Kanunu ile 506 sayılı Sosyaİ Sigortalar Ka nununa göre emekli olmuş öğretim elemanları 'ile uzmanların; Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek üc ret karşılığında sözleşmeli olarak yükseköğretim kurumlarında çalıştırılabilmelerine imkân tanınmıştır.

Öğretim elemanı ihtiyacı ve yaş kaydı nedeniyle emekliye ayrılmış ancak hizmetlerine ihtiyaç duyulan öğretim elemanlarının da durumu dikkate alınarak sözleşmeli personel için yaş kaydı konmamıştır.

Bu kanun hükümlerinin, 7163 sayılı Kanunla kurulan Türkiye ve Orta Doğu Amme İda resi Enstitüsü kadrosunda çalışan akademik personele de uygulanacağı belirtilmektedir.

— Bu Kanun hükümlerinin yeterli olmaması 'halinde, uygulama da ortaya çıkabilecek boş luk ve tereddütlere meydan vermemek bakımından, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 657 sayılı Dev let Memurları Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

— 25.6.1973 tarih ve 1765 sayılı Üniversite Personel Kanunu ile bu kanunu değiştiren di ğer Kanun hükümleri yürürlükten kaldırılmaktadır.

— 28.3.1983 tarih ve 2809 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesinde, 657 sayılı Dev let Memur|arı Kanununa tabi öğrenmenlerden yükseköğretim kurumlarına bağlanan yüksekokullarda gö revli olanların öğretim görevlisi olarak çalıştırılmaları öngörülmüş, bunlardan yükseköğretim kurumlarında istihdamına ihtiyaç duyulanların kadro unvanlarının 1.8.1983 tarihi itibariyle öğretim görevlisi» olarak de ğiştirilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Madde ile bu personelin intibakı sağlanmaktadır.

— 1765 sayılı Üniversite Personel Kanununun değişik 16 ncı maddesi uyarınca öden mekte olan % 40 oranındaki İş Güçlüğü, İş Riski ve Teminindeki Güçlük Zammı ile yine % 40 oranın daki Tam Gün Ödeneği kaldırılmış ve bunların yerine 12 inci madde ile Üniversite Ödeneği getirilmiştir.

Bu ödenek, öğrettim yardımcılarına % 45 oranında ödeneceğinden, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ge çici maddeleri uyarınca % 40 oranındaki sözkonusu her iki ödemeden yararlanmakta bulunan öğretim yar dımcılarının bu gelirlerinde bir azalma olmaması sağlanmıştır. Buna göre ilgililere ödenecek Üniversite ödeneğinin net, tutarı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte almakta oldukları İş Güçlüğü, İş Riski ve Temi nindeki Güçlük Zammı ile Tam Gün Ödeneğinin net tutarlarından az ise aradaki fark, bu farklılık gideri linceye kadar hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenecektir.

— Ek göstergeler yeni bir esasa bağlandığından bu düzenlemeden dolayı öğretim yar dımcılarının bir kayiba uğramaları önlenilmektedir.

— Öğretim elemanlarının unvanlar itibariyle başlangıç ve yükselebilecekleri dereceler yeniden belirlendiğinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında görevli olup bu Kanun kapsamına giren personel için genel bir intibak getirilmektedir.

— Kanunun yürürlük tarihini göstermektedir.

— Kanunu Bakanlar Kurulunun yürüteceği belirtilmektedir.