Kaynak: Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 728 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
29.1.1983 ıgünllü ve 17943 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan Boğaziçi Kararnamesinin 4 üncü maddesin de; «..Boğazın İner iki yakasında özel mülkiyetteki korular dahil, yeşil örtüyü tahrip eden, silueti bozan ya pılanmaya ve kaçak inşaata karşı devamlı kontrol ve önleme faaliyetini sürdürecek, teknik ve idarî örgüt lenme engeç (bir yıl içinde gerçekleştirilecektir.» ifadesi yer almaktadır.
Bu kararnameyi takiben, 21 Mart 1983 gün 17994 sayılı Resmî Gazetede yayınlanarak yürüdüğe giren 2805 sayılı «İmar ve Gecekondu mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılara uygulanacak işlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun bir maddesinin değiştirilmesi hakkındaki» Kanunun geçici birinci maddesine, «Ba kanlar Kurulunun 29.1.1983 gün ve 17943 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan 83/5760 sayılı istanbul Boğazı nın iki yakası ile ilgili İmar Kararı hükümleri, istanbul Boğazı için özel Kanun yürürlüğe girinceye kadar uygulanır.» hükmü konulmuştur. Ayrıca bu Kanunun 3 üncü maddesinde istanbul Boğazı için özel bir Ka nunun çıkarılması hükme bağlanmıştır.
Dünya üzerindeki şehirler arasında müstesna yeri olan İstanbul'un tarihî, doğal güzellikleri. ve jeopoli tik konumu yanında, artan toplum sorunlarıyla yapılanma biçimi itibariyle şehircilik açısından değerini yi tirmeye doğru giden bir gelişim içinde olduğu, bu nedenle sorunları çözümlemek, şehri tarihî ve doğal gü zellikleriyle yaşanılabilir bir seviyeye ulaştırabilmek amacıyla yasal düzenlemeler yapılması zorunlu hale gelmiş 'bulunmaktadır, istanbul şehri bünyesinde Boğaziçinin haiz olduğu her balcımdan kendine has du rumu ile yukarıda değinilen 2805 sayılı Kanunun, özel bir kanun çıkarılmasını öngörmüş bulunması karşı sında, Boğaziçi Kanununun öncelik ve ivedilikle çıkarılması gerekli olmuştur.
Bu maksatla yapılan çalışmalar sonucunda, 1 inci Ordu Komutanlığınca hazırlanan ve Genelkurmay Baş kanlığınca da tasvip olunan metin esas alınarak Millî Savunma Bakanlığı koordinatörlüğünde 1 inci Ordu ve Sıkıyönetim Komutanlığı, istanbul Valiliği, Belediye Başkanlığı, İmar ve iskân Ba'kanlığı, Kültür ve Tu rizm Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı temsilcilerinin katılmasıyla yapılan bir seri toplantı sonunda, ilişikteki kanun hazırlanmıştır.
Bu Kanun ile; Boğaziçinin tarihî ve doğal değerlerinin korunması, toplumun yararlanmasına açık tesis ve faaliyetlerin yaratılıp düzenlenmesi, geleneksel fonksiyonlarına ve askerî ihtiyaçlara uygun kullanım sağ lanması, Boğaziçinde nüfus yoğunluğunu artırıcı konut yapımının önlenmesi çevre sorunlarını azaltacak ve önleyecek hizmetlerin esaslarının belirlenmesi suretiyle Boğaziçinin gerek İstanbul şehri ve gerekse mem leketimiz açısından haiz olduğu gerçek değerinin daha da artırılarak ortaya konulmasına yönelik hükümler getirilmiştir.
Bu maksatla, Kanun metninde (Boğaziçi Alanı belirlenmiş, amaca ulaşmada etkin 'bir rol oynayacak yeni bir teşkilatlanma düşünülmüş ve konulan malî ve cezaî özel hükümlerle Kanunun uygulanabilirlik vasfı sağ lanmaya çalışılmıştır.
— Bu Kanunla güdülen amacın, sınırlan bu Kanunda belirtilmiş bulunan Boğaziçi Alanının kültür, tarihî değerlerini ve doğal güzelliklerini korumak ve geliştirmek, toplumun bunlardan yararlanma sını sağlamak ve Boğaziçi Alanında nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak olduğu belirlenmek tedir.
—- Kapsamı olarak Boğaziçi Alanında planlama, uygulama, denetim ve koordinasyon hizmetleri nin yerine getirilmesine ait esas ve usuller yetkili ve sorumlu kuruluşların nitelik ve teşkilatı ve uygulana cak müeyyideler ele alınmış bulunmaktadır^ Sadece özelliği itibariyle savunmaya ait faaliyetlerin kapsam dışı bırakıldığı ayrıca belirtilmiş bulunmaktadır.
— Kanunda yer alan bazı tanımların bu maddede açıklamaları yapılmaktadır. Bu tanımlar ta mamen Boğaziçinin özel durumu dikkate alınarak tespit edilmiş olup tamamen bu Kanuna özgü tanımlar dır. Herhangi bir ihtilafa yer kalmaması için alanlar koordinatları (ile harita üzerinden belirlenmiş ve bu harita kanun hükmü olarak esas alınmıştır.
— Kanunla getirilen yeni teşkilatın neler olduğu bu maddede sayılmaktadır. Kanun kapsamına giren kararlar için Bakanlar Kuruluna ait. yetkiler sadece ilgili bakanlıklardan teşekkül eden başka bir ku rula verilmek suretiyle işlerin süratle sonuçlanmasının sağlanması düşünülmüştür.
— Bu maddede Boğaziçi Alanının özelliğini muhafaza ve bunun geliştirilmesi zorunluluğu vur gulanmakta, bunların nasıl sağlanacağına dair hükümlere yer verilmiştir,
, — Bu madde ile imar uygulamasının, bu Kanuna göre hazırlanacak imar planlarına uygun olarak yürütüleceği esası getirilmiş ve buna kesin uyma zorunluluğu konulmuştur. Genel olarak yapılanmada sınırlamaya gidilmiş ve kıyı kuşalğı ile öngörünüm bölgesinde konut yapımında yasaklama konularak bu Kanundan beklenilenin gerçekleşmesi yolunda önemli prensip hükmüne yer verilmiştir.
— Bu maddede, kıyıların kamu yararına kullanılacağı prensibinden hareketle bunun zaman içinde gerçekleştirilmesi yöntemleri düşünülmüş ve bununla ilgili hükümler getirilmiştir ki bu yönüyle Ka nunun en önemli maddelerinden birini teşkil ettiği açıktır.
— Boğaziçi Alanında nüfus yoğunluğunu artıracak nitelikteki kamu yatırımlarından kaçınılma sı, bunun aksine teşvik edici önlemlerin neler oldukları bu maddede yer almış bulunmaktadır.
iMadde 9. — Boğaziçinin yurt savunması için askerî yönden haiz olduğu önem ve özellik nedeniyle as kerî ihtiyaçların gerektirdiği alanlar kanun kapsamının dışında bırakılmak suretiyle, aslkerî ihtiyacın gereken şekilde karşılanmasına imkân sağlanmaktadır.
— Bu madde ile Boğaziçi Alanında mevcut gayrisıhhî tesislerin kapatılması veya başka yerlere nakillerinin sağlanması yoluyla bunların olumsuz etkilerinin önlenmesi istenmiştir.
— Bu maddede Boğaziçi Alanının turizme daha çok açılması ve bunun kontrollü şekilde ger çekleşmesine yönelik hükümlere yer verilmiştir.
— Boğaziçi Alanında Orman Alanlarınım korunması, bunlara yenilerinin ilavesi, bunlardan yararlanma esasları bu maddede hükme bağlanmış ve bu hususlarda etkinliği sağlamak için Tarım ve Or man Bakanlığına özel görev ve yetkiler verilmiştir.
— Bu maddede orman statüsü dışında kalan Yeşil Alanların muhafazası ve geliştirilmesi ile mevcutlarına ilaveler yapılmasına dair hükümler yer almaktadır.
— Bu Kanunun öngördüğü işlemleri yapacak özel bir teşkilata gerek görüldüğünden bunlar dan biri olan ©oğaziçi Genel Müdürlüğünün kuruluşu görev ve yetkileriyle ilişkin hükümlere bu maddede yer verilmiş olup, «konunun teferruatlı hükümleri gerektireceği dikkate alınarak ayrıca bir tüzük çıkarılması hususu benimsenmiştir.
— Organlardan biri olan Boğaziçi Yönetim Kuruluna ilişkin hükümler bu maddede düzen lenmiştir. Bu maksatla ayrıca ıbir yönetmeliğe ihtiyaç olacağı düşünülmüş ve bu suretle uygulamaya göre gerekli değişikliklerin daha kolaylıkla gerçekleştirilmesi sağlanmaya çalışılmıştır^
— Boğaziçi Alanıyla ilgili hususlarda üst düzeyde Ikarar alma yetkisine sahip bir organ ola rak Boğaziçi Genel Kurulu bu madde ile kurulmuş bulunmaktadır. Bu madde kuruluşla ilgili hükümleri içer mektedir,
— Bu maddeyle en üst düzeyde yani Bakanlar Kurulu seviyesinde kararlar alabilecek bir kurul oluşturulmaktadır. Bununla güdülen amaç işlemlerin süratle sonuçlanmasına yöneliktir,.
— 'Bu maddede görevlendirilecek personelin atanmasına ilişkin esaslar detaylarıyla hükme bağlanmaktadır.
Madde 19^ — Boğaziçi Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapacakların 657 sayılı Kanun ve iş mevzu atına tabi olacakları hükme bağlanarak bu konuya açılkhk verilmesi istenilmiştir.
— Boğaziçi Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri bu maddede ve açık bir şekilde belirtilmiş bulunmaktadır.
— ©oğaziçi Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri aynı şekilde bu maddede gösterilmiştir.
— Boğaziçi Genel Kurulunun görev ve yetkileri bu maddede sayılmış bulunmaktadır.
— Boğaziçi Yüksek Koordinasyon Kuruluna ait görev ve yetkilere bu maddede yer verilmiş bu lunmaktadır.
— Boğaziçi Genel Kurulunun yapacağı işlemlerin bir planlamaya uygun olarak yürütülmesinden yarar görülmüş olduğundan böyle bir planlama yapılması gereği hükme bağlanmış bulunmaktadır.
— Bu Kanunun amacına ulaşmasında denetleme fonksiyonunun büyük önemi olduğu için bu yönde özel bir hükmün getirilmesi düşünülmüş ve denetlemeye ilişkin sorumluluğun Boğaziçi Genel Müdürlüğü ne ait olduğu vurgulanmak suretiyle denetleme keyfiyeti de açıkça vurgulanmıştır.
— Boğaziçi Genel Müdürlüğünün özel bir bütçesi olması uygun görülmüş olduğundan bu büt çenin, genel bütçeye ilişkisi bu maddede düzenlenmiştir.
— Kanunun amacına ulaşması için bu Kanunla getirilen özel nitelikteki gelirlerin, genel bütçeye dahil olmadığı doğruca Boğaziçi Genel Müdürlüğünün gelirlerine dahil edilmesi esası benimsenmiştir. Bu su retle Boğaziçinden temin edilen özel gelirlerin gene Boğaziçinin ihtiyacı ve gelişmesi için sarfolunması öngörül müştür. Genel bütçe dışı gelirlerin neler olduğuna ve tahsil usullerine ait esaslar bu maddede yer almaktadır.
— Bu Kanunun uygulanmasından doğan borçların Boğaziçi Genel Müdürlüğü bütçesinden karşı lanması hükme bağlanmaktadır. Ayrıca gerektiğinde Kanuna bağlı olarak muafiyetler tanınması ve buna da Bo ğaziçi Yüksek Koordinasyon Kurulunun yetkili olması hükmü getirilmek suretiyle, uygulamada yeni bir Yasa ya gerek duyulmadan kurulan organların en yetkilisi olan Boğaziçi Yüksek Koordinasyon Kurulu eliyle bu ge reksinimin karşılanması öngörülmüştür.
— Kanunun amacına ulaşmasında kamulaştırmanın önemi açıktır. Bu maksatla kamulaştırmaya hangi organların karar vereceği ve kamulaştırma giderlerinin nereden karşılanacağına ait hükümlerin Kanun metnine dahil edilmesine ihtiyaç görülmüştür.
— Boğaziçi Alanının önemli sorunlarının başında tarihî ve doğal yapıların muhafazası gel mektedir. Şahsî çıkar düşüncesiyle tarihî ve doğal yapılarda kasten tahribat yapıldığı gerçek olduğuna göre bunları önlemek için ağır cezaî müeyyideler konulmuştur. Malî sorumluluk yönünden, failin yanında malikin sorumlu olması esasıda kabul edilmek suretiyle uygulama bakımından kanunda açık kapı bırakılmamasına çalışılmıştır.
— Boğaziçi Alanına zarar vermenin genelde ya kötü yapılaşma nedeniyle veya yeşil örtüyü yok etmek yoluyla gerçekleştiği tartışmasızdır. Bu noktadan hareketle yapılaşma fonksiyonunda rol alanların tama mına sari olacak biçimde müteselsil sorumluluk ilkesi benimsenmiştir. Ayrıca etkiyi artırmak üzere, orman suçları cezalarında da artış öngörülmüştür.
1 Madde 32. — Boğaziçi Alanında çevre kirliliğinin etkisi göz önünde tutularak, bununla ilgili suçların fail lerine ağır cezalar uygulanması gerekli görülmüştür.
— Boğaziçi Alanının belirlenmesinde harita yapılması ve bunun Kanun metnine dahil edilmesi uygun görülmüştür. Bu suretle uygulamada kolaylık sağlanmış ve ihtilaflar önlenmiş olacaktır.
— Yürürlükten kaldırılan Kanunlar ve hükümler bu maddede gösterilmektedir.
— Bu maddede kıyı kuşağı ve öngörünüm bölgesinde konut kullanımı için inşaat ama cıyla hiçbir inşaat müsaadesi verilmeyeceği vurgulanmaktadır. Zira kıyı kuşağı ve öngörünüm bölgesi Boğaz içi alanının en hassas yerini teşkil ettiğinden Kanundan etkin sonuç alınması için bu yola gidilmesi tercih edilmiştir. Bu görüşün doğal sonucu olarak 22.7.1983 tasdik tarihli ve 1/1 000 ölçekli tmar Uygulama Planı nın konut kullanımına ait esaslarının uygulanmamasıda hükme bağlanmıştır.
— Bu madde geçici birinci madde dışındaki uygulama esaslarını göstermektedir.
— Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Boğaziçi Alanında ruhsatsız veya ruhsat ve ekle rine aykırı olarak yapılmış yapılara, gecekondulara, hisseli arsa ve araziler üzerinde yapılmış bulunan yapılar ile 22 Temmuz 1983 tasdik tarihli ve 1/1 000 ölçekli imar Uygulama Planı ile bu Kanuna göre tasdik edile cek İmar Uygulama planlarındaki kullanım esaslarına aykırı olan yapılara uygulanacak hükümler bu mad dede ayrı ayrı sayılmış bulunmaktadır.
— Boğaziçi Alanında bulunan konut kullanımındaki gecekondu sahibine bu alan dışın da arsa verileceği hükme bağlanmaktadır.
— Kullanma izni verilmiş yapılarda sonradan yapılan her türlü eklenti ve değişikliğin kaldırılıp düzeltilmesi yoluyla Kanunun amacına ulaşılmasının sağlanmasına çalışılmıştır.
— Bu maddede Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ruhsatsız yapı ile gece konduların yıktırılacağına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
— Boğaziçi Genel Kurulu ve Boğaziçi Yönetim Kurulunun bir ay içinde teşkilini ön görmektedir.
— Bu Kanuna ilişkin tüzük ve yönetmeliklerin çıkarılmasına ait esaslar düzenlenmekte dir.
*— Boğaziçi Genel Müdürlüğünün kuruluş aşamasında, personel vesair ihtiyaçların istan bul Belediyesince karşılanması uygun görülmüş ve bununla ilgili hükümlere bu maddede yer verilmiştir.
— Kanunun genel esprisi dikkate alınarak, imar Kanununda öngörülen geçici inşaat müsaadesine sınırlamalar getirilmiş ve buna ilişkin hükümler bu maddede yer almıştır.
— Yürürlük maddesidir.
— Yürütme maddesidir.
— s —