Tasarı/teklif madde 1
→ yürürlükteki madde 1— Bu maddede; Anayasamızın 82 nci maddesi hükmüne yer verilmiştir.
Kaynak: TBMM S. Sayısı 134 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Ülkelerin anayasaları milletvekilliği ile bağdaşmayan iş ve görevler yönünden incelendiğinde, bazı ana yasaların tam bir serbestlik sistemini benimsediği, bazı anayasalarda ise milletvekillerinin yapamayacakları görev ve işlerin sayılmak suretiyle belirlendiği görülmektedir. Buna karşılık milletvekillerinin, milletvekilliği dı şında kesinlikle başka hiç bir işle uğraşamayacaklarını 'ifade eden anayasa hükmü bulunmamaktadır.
1982 T. C. Anayasası da, 1961 Anayasasında olduğu ğlb'i milletvekillerinin bazı görevleri yapamayacaklannı açık bir şekilde belirlemiştir.
1982 T. C. Anayasasının konuya ilişkin 82 nci maddesinin birindi ve ikinci fıkralarında :
«Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Devlet ve diğer kamu tüzelkişilerinde ve bunlara bağlı kuruluş larda; Devletin veya diğer kamu tüzelkişilerinin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda; özel gelir kaynakları ve özel imkânları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluş ları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar, vekili olamazlar, herhangi bir taahhüt işini 'doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler, temsilcilik ve hakemlik yapamazlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, yürütme organının teklif, inha, atama veya onamasına bağlı resmî veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler. Bir üyenin belli konuda ve altı ayı aşmamak üzere Bakan lar Kurulunca verilecek geçici bir görevi kabul etmesi, Meclisin kararına bağlıdır.» Denilmekte, ma'ddenin son fıkrasında ise, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği ile bağdaşmayan diğer görev ve işlerin kanunla belli edileceği hükme bağlanmaktadır.
Madde gerekçesinde de belirtildiği üzere, bu yolda bir düzenleme yapılması, bazı işlerin, milletin temsil cisi olan milletvekillerini hiçte doğru olmayan bir takım şüphe ve zan altına sokma gibi olumsuz rol oynadığı, dürüst insanların milletin gözünde küçültme vasıtası yapılmasına sebep olduğu görüsünden kaynaklanmak tadır.
«Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği ile Bağdaşmayan Görev ve İşler Hakkında Kanun Tasarısı» Ana yasanın sözü edilen 82 nci maddesindeki âmir hüküm uyarınca, hazırlanmıştır.
Anayasada sayılmak suretiyle gösterilen, milletvekilliği ile (bağdaşmayan ve milletvekillerine verilemeyecek görevler yanında ayrıca milletvekilliğiyle bağdaşmayacağı düşünülen diğer görev ve işler de Tasanda gösteril miş bulunmaktadır.
Bundan ayrı olarak, söz konusu görev ve işleri yapan milletvekillerine uygulanacak müeyyidelere de Ta sarıda yer verilmiştir.
— Bu maddede; Anayasamızın 82 nci maddesi hükmüne yer verilmiştir.
— Bu maddede; hangi tür şirket veya bankalarda ne gibi görevlerin yapılamayacağı, hangi davalarda müdafilik görevi alınamayacağı ve hangi davaların takip olunamayacağı ile hangi kurum ve kuru luşlarda ücret karşılığı iş takipçiliğinde bulunulamayacağı, serbest mesleklerin icrasında milletvekilliği meykii ve imkânlarının kullanılamayacağı hükme bağlanmıştır.
— Bu maddede; yabancı bir devlet veya milletlerarası bir kuruluş tarafından verilen herhangi bir işin veya görevin ücretli olarak kabul edilemeyeceği hükme bağlanmıştır. ^ Madde 4, — Bu maddede; kanuna aykırı hareketin müeyyidesi düzenlenmiştir.
— Bu madde İle; yürürlük düzenlenmiş ve milletvekillerine, görevleri ile bağdaşmayan işlerini halledebilmeleri için makul bir süre tanınmıştır.
— Bu madde ile; yürütme düzenlenmiştir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi <S. Sayısı : 134) Aaayasa Komhyono Raporu Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa Komisyonu Esas No. : 1/604, 2/95 22 . 10 . 1984 Karar No. : 14 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLÎSİ BAŞKANLIĞINA Başfotnftttmzca, Ktmıisyonumuza 23.5.1984 tatfhmde gönderilen İstanbul Milletvekili Ahmet Memduh Yaşa ve Manisa Milletvekili Mekin Sarıggltt'mm Türkiye Büyük Millet .Meclisi Üyeiigi üe Bağdaşmayan lşler Hakkında Kanun Teklifi ve 25.9.1984 tarihinde-gönderilen Türkiye Büyük Miöet;Weclisi Üyeliği ile Bağdaşmayan İşler Hakkında Kanun Tasarısı Komisyonumuzun 31.5.1984, 13.6,1984, 4, 11 ve 18.10.1984 tarihli bMeşimferinde Adalet Bakanlığı temsilcilerimde bulunduğu halde incelenmiştir, Anayasamızm,-milletvekilliği ile bağdaşmayan işleri düzenyeyen 82 nci. maddesinin son fıkrasına uygun olarak getirilen teklif ve tasarıyı Komisyonumuz olumlu bulmuş, her ikisini birleştirerek incelemeyi karar laştırmıştır. Komisyonumuz, teklifi incelemek üzere seçilen Alt. Komisyonu, tasarı ve teklifi birleştirerek in celemekle görevlendirmiş VB Alt Komisyonun kabul.ettiği metni: görüşmelerine esas almıştır.
Tasarının, kanunun amacım düzenleyen birinci -maddesi'Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
Anayasamızın 82 nci maddesi hükmünün tekrarı niteliğİBde olan teklifin 1 inci maddesi Komisyonumuzca 2 nci madde olarak aynen kabul edilmiş, ancak uygulamada meydana gelebilecek çelişkileri önlemek bakı mından, «Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların» ibaresindeki «ve» nin dilbilgisi kural larına göre bağlayıcı olduğu, bu ikivniteMğin yasaklamalarda birlikte mütalaa edileceği hususunun raporda be lirtilmesi kararlaştırılmıştır, Komisyonumuz, Titikiye1 Büyük' Mfltet Meclisi üyelerinin, 2 nci ^maddede sayılan kurum ve kuruluşlarda iş takipçiliği, komisyonculuk, müşavMlik yapamayacaklarını, Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile Dev letin maddî çıkarlarının söz konusu olduğu davalarda Devlet aleyhine vekil olamayacaklarını, serbest mes leklerini icra ederken, ferdî işletmelerini idare ederken milletvekilliği unvanlarını kullanamayacaklarını hükme bağlayan düzenlemeyi 3 üncü madde olarak kabul etmiştir.
Türkiye Büyük 'Millet Meclisinin kararı olmadıkça, yabancı bir Devlet veya milletlerarası bir kuruluş ta rafından verilen idarî, siyasî, ücretli bir iş veya görevi Türkiye 'Büyük Millet Meclisi üyelerinin kabul ede meyeceğine dair düzenleme Komisyonumuzca 4 üncü madde olarak kabul edilmiştir, Komisyonumuz, Avukatlık Kanunu, Dernekler Kanunu gibi kanunlarda sayılan yasakları, bu düzenleme de tekrarlamaktAn kaçınmış, ancak bu hükümlerin yürürlükte olduklarım vurgulayan bir düzenlemeyi 5 inci madde olarak kabul etmiştir £ Tasarıda ve teklifte yer alan, bu Kanuna aykırı hareketin müeyyidesini düzenleyen hüküm Komisyonu muzca 6 nci madde olarak, yasaklama kapsamına alınan iş ve görevleri bulunan Türkiye Büyük Millet Mec lisi üyelerinin iş ve görevlerini tasfiye edebilmelerini sağlamak için Kanunun altı ay sonra yürürlüğe girme sini öngören hüküm de 7 nci madde olarak kabul edilmiştir, y Kanunun, Türkiye Büyük Millet Meclisinin İçişleri ile ilgili olması nedeniyle yürütmenin sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkam tarafından yapılması esası Komisyonumuzca kabul edilmiş ve 8 inci madde buna göre düzenlenmiştir, Türfciyer'Büyük Millet Meclisi 0. Sayısı : 134) Raporumuz, Genel Kurulun tasviplerine arz edilmek üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile sunulur.
Başkan ve bu Rapor Başkanvekil Sözcü Sözcüsü Münir Fuat Yazıcı Ahmet Remzi Çerçi Kâmil T. Coskunoğlu 7 nci maddeye muhalifim, 3 üncü maddenin 2 nci fıkrasının Ankara Manisa kaldıırııîmasına muhalifim.
Adana Üye Üye Üye Nurettin Yağanoğlu Mehmet Sezai Pekuslu Mustafa Çdkaloğlu Son maddeye muhalifim. Son maddeye muhalifim. Antalya Adana Ankara Üye Üye Üye Rıfat Bayazıt Mustafa Sabrı Güvenç Ayhan Reyhan Sakallıağlu 3 üncü maddede muhalefetimi 1. 4 üncü madde olarak kabul edil Sakarya Genel Kurulda arz edeceğim. meyen 3 üncü maddenin son fıkra Kahramanmaıraş sının kaldırılması yerine değiştirile rek kabulüne taraftar olduğum için buna muhalifim.
2. Son maddede Bakanlar Kurulu nun kaldrrirnasına muhalifim.
Niğde Üye Üye Ahmet Turan Soğancıoğlu Osman Bahadır Sivas Muhalefet şerhim ekidir.
Trabzon MUHAUEFET ŞERHÎ Görüşülmekte olan Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği ide Bağdaşmayan işler hakkındaki Kanun tasa rısının;
3 üncü maddesinde, 4fl?ürkiye Büyük Millet Meclisi Üyeleri ayrıca; 2 nci maddede toelirtölen kurum ve kuruluşlarda.... «Müşavirlik yapamazlar...» İbaresinin yer almasına muhalifim.
Şoyldki, özel şirketlerin yönetim kurullarında ve müşavirliklerinde MilletvekiEerinin görev almasına im kân verilirken Sendikaların Müşavirlikleri için bu imkânın ortadan kaldırılması Türk Siyasî hayatının ve parlamentonun çalışanlar dünyasının işveren kesimine açık tutulup işçi kesimine tamamen kapalı tutulması sonucunu getirmektedir. Bu ise demokrasinin temel felsefesine ve anayasanın eşitlik İkesine aykırı düşmekte dir.
Aksi halde çalışanlar sektöründeki özel şirketlerde de MiMervekiIerinin hiçbir şekilde görev almamaları gerekir, işverenlerle işçi kesimi eşit işleme tabi tutulması görüşündeyim.
Saygılarımla arz ederim, Osman (Bahadır Trabzon Milletvekili Anayasa Komisyonu Üyesi HÜKÜMETTİN TIB^Lte ETTÎ<& METÎN Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği İle Bağdaşmayan Görev ve İşler Hakkında Kanım Tasarısı Amaç MADDE 1. — Bu Kanunun amacı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yapamayacakları görev ve iş leri belirlemektir.
Üyelikle bağdaşmayan görev ve işler MADDE 2. — Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri;
a) Devlet ve diğer kamu tüzelkişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda,
b) Devletin ve diğer kalmu tüzdkişMerinin doğrudan doğruya veya doy alı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda,
c) özel gelir kaynakları ve özel imkânları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Dev letten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıf farın, kalmu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve 'bunların üst kuruluşlarının ve katidıklan teşebbüs veya ortaklıkların yönetimi ile yönetim ve denetim kurullarında,
d) Yabancı bir Devlet veya milletlerarası kuruluşlarda ücretli olarak,
e) Yükseköğretim öğrenci dernekleri ile beli kurum ve kuruluşda çalışan veya belirli bir mesleğe mensup olan kamu hizmeti görevlilerinin kurdukları derneklerin yönetim ve denetim kurullarında, Öörev alamayacakları gibi, bu kurum ve kuruluşlarda ücretli veya ücretsiz vekillik, temsilcilik, komilsyonculuk ve müşavirlik yapamazlar, bunların taahhüt işleri ni doğrudan veya dolaylı olarak kabul edemezler.
f) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile zifti met, ihtilas, irtikâp, kaçakçılık ve döviz suçları gibi Devletin maddî çıkarları- ile ilgili ceza davalarında sanık vekilliği, g} Hazinenin, belediye ve özel idarelerin, il ye belediyelerin yönetimi ve denetimi altında bulunan daire ve kurumların, klöy tüzelkişlerinin ve sermayesine bu kuruluşlar ile Devletin katıldığı şirket ve kuruluşlann lehine ve aleyhine olan davalarda avukatlık, Türkiye Büyük. Millet MscliıL (S. Ss$n :: 134)