— Bu Kanunun amacı; Türk vatandaşlarının kendileriyle veya kamu ile ilgili olan dilek ve şikâyetlerini düzenlemektir, Kapsam

— Bu Kanun; Türk vatandaşlarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yapılacak yazılı dilek ve şikâyetler hakkında uygulanır..

İKİNCİ KISIM Dilekçelerin tncelenmesi.Sonuçlandırılması veya Karara Bağlanması BİRİNCİ BÖLÜM Dilekçelerin Türkiye Büyük Millet Meclisinde İncelenmesi ve Karara Bağlanması Dilekçe Komisyonu

— Türk vatandaşlarının Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderdikleri dilek çeler, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonunda incelenir.

Komisyon üyeliği, Türkiye Büyük Millet Meclisinin diğer komisyonları üyeliğiyle bağdaşamaz; geçici ni telikteki komisyonları üyeliğiyle bağdaşabilir.

Bu Kanunda sarahat olmayan hallerde, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır.

Dilekçelerin kaydedilmesi

— Anayasanın 74 üncü maddesi uyarınca, vatandaşların, gerek şahıslarına, gerek kamuya ait olarak, kanunlara ve tüzüklere aykırı gördükleri hususlar ile bir hakkın hak sahibine tanınmaması veya ihmale uğraması hakkında gönderilen dilekçeler ve dilekçe mahiyetindeki telgraflar, Dilekçe Komisyonu yetkiMlerince üzerlerine bir sayı konup özel bir defjere kaydedilir ve dilekçe sahibi veya sahiplerine bir alındı varakası gönderilir, Dilekçenin kabul şartlan

— Dilekçelerde, sahibi veya sahiplerinin ad ve soyadları ile imzası bulunmak, iş ve unvanı gösterilmek ve sahiplerinden en az birinin ikametgâhı belirtilmek gerekir.

Dilekçelerin bir milletvekili eliyle verilmesi de mümkündür. Bu takdirde, o üye, dilekçenin kendi vasıta sıyla verildiğini dilekçeye kaydederek bu kaydın altım imzalar.

Dilekçelerin Başkanlık Divanınca incelenmesi

—-Dilekçe Komisyonunun Başkan, Başkanvekili, sözcü ve kâtibinden oluşan Başkanlık Divanı, Komisyona gelen dilekçeleri, gerektiğinde ilgili bakanlığın da görüşünü almak veya bir temsilcisini çağırmak suretiyle inceleyerek :

I - Dilekçe,

a) Adlî, idarî veya askerî kaza mercilerinden birinin veya Uyuşmazlık Mahkemesinin veyahut Anayasa Mahkemesinin kararına konu olan; veya

b) Yukarıdaki (a) fıkrasında bahis konusu kaza mercilerinden birinde inceltenmekte olan; veya

c) (Halli, yukardaki (a) fıkrasında zikredilen kaza mercilerinden birinin kararına bağlı bulunan hususlar dan şikâyete dairse; veya

d) Kanun teklif veya tasarısına konu olmayı gerektiriyorsa, dilekçenin görüşülemeyeceğini;

II - Dilekçe, son kararı almaya yetkili - Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu dahil olmak üzere - bir idarî merci tarafından henüz kesin bir karara bağlanmamış bir hususa aitse, dilekçe sahibi veya sahiplerine, Komisyonca yapılabilecek bir işlem olmadığı ve yetkili idarî mercie başvurması lüzumunun bildirilmesi ge rektiğini karara bağlar.» III - Komisyon Başkanlık Divanı, bu maddede bahis konusu kararlarını, dilekçenin sahip ve sahiplerini, iş ve unvanlarıyla ikametgâhlarını, tarihini, kayıt tarihi ve sayısını ve konusunu gösteren bir cetvele geçirerek her hafta başında Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır/Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerin den birinin, bu cetvelde gösterilen Başkanlık Divanı kararına cetvelin dağıtım tarihinden itibaren on gün içinde yazıyla itiraz etmemesi takdirinde, Başkanlık Divanı kararı kesinleşir ve dilekçe sahip veya sahipleri ne yazıyla bildirilir.

Dilekçelerin Komisyonca incelenmesi

— Komisyon Başkanlık Divanının 6 ncı maddenin I ve II noi bentleri dışında gördüğü di lekçeler ile ayni maddenin zikri geçen bentleri gereğince karara bağladığı dilekçelerden süresi içinde itiraza uğrayanlar, Komisyon Genel Kuruluna sevk edilir.

Komisyon Genel Kurulu, kendisine sevk edilen dilekçeleri, ilk önce karar konusu olup olamayacakları noktasından 6 ncı maddenin I ve II nci bentleri gereğince inceleyerek bu hususu karara bağlar.

Komisyon Genel Kurulu, karar konusu olabileceğini kararlaştırdığı dilekçeleri, lüzum gördüğü takdirde, ilgili bakanlıktan gereken bilgiyi aldıktan sonra, esas bakımından inceleyerek karara bağlar. Bu kararın birer sureti ilgili bakanlığa veya bakanlıklara, birer sureti de dilekçe sahip veya sahiplerine ve dilekçe bir Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyesi eliyle verilmişse, o üyeye gönderilir.

TBMM üyelerine dilekçeler hakkında dağıtılan cetvel

— Komisyon Başkanlık Divanı, her hafta, Komisyon Genel Kurulunca alınan kararları, 6 ncı maddenin III üncü bendinde bahis konusu cetveldeki bilgilerin yer aldığı bir cetvel halinde bütün milletvekİBerine ve bakanlara dağıtın, Bu cetvelde, Komisyon Genel Kurulunun kararının ve gerekirse, gerekçesinin tam metni yayınlanır.

Bakanlıkların temsili

— Dilekçe Komisyonu Genel Kurulunda, Komisyonca lüzum görülürse, görüşülen dilekçe ile ilgili bakanlık veya bakanlıklar temsilcileri hazır bulunur^ Komisyon Genel Kurulu kararlarına itiraz

— Türkiye Büyük Millet Meclisinin her üyesi 7 nci maddede bahis konusu cetvelin dağı tılması gününden itibaren otuz gün içinde, Dilekçe Komisyonu Genel Kurulunun kararına, gerekçe göstere rek yazıyla itiraz edebilir. Bu itirazlar, Dilekçe Komisyonu Başkanlığına verilir. Bu süre içinde itirazda bulunulmamışsa, dilekçe hakkındaki karar kesinleşir.

Komisyon Genel Kurulu, o dilekçe için, itiraz tarihinden itibaren otuz gün içinde bir rapor düzenleye rek T.B.'M. Mecıisi Başkanlığına sunar. T B, M. Meclisinin alacağı karar kesindir.

s _6 — Komisyon, raporunu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda savunur. Meclis Genel Kurulun da bu konuda karar verilmeden önce, ilgili bakan veya bakanlar veyahut zorunlu hallerde bunlar tarafından yetkilendirikniş birinci derecede sorumlu daire amirlerinden bir kamu görevlisi dinlenir. Bu raporlar, itiraz sahibinin Türkiye Büyük Mlillet Meclisi üyeliği sıfatı kalkmış veya T. B. M. Meclisi dönemi sona erimiş ol sa bile, T. B. M. Meclisinde görüşülür; ancak T. B. M. Meclisi döneminin sona ermiş bulunması takdirinde, Komisyonun yeni bir rapor hazırlaması gereklidir.

Bu madde hükümleri gereğince kesinleşen kararlar 7 nci maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca, ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakanlıklara bil&irilir.

Sürelerin işlememesi hali

— T. B. M. Meclisinin tatili veya ara vermesi sırasında 6 ve 10 una* maddelerde bahis ko nusu süreler işlemez; ancak tatil veya araverme sırasında Dilekçe Komisyonu çalışmaktaysa, 6 ncı maddedeki süre işlemeye devam eder. ' • Kaza mercilerinde incelenen ve bu mercilerde karar konusu olan dilekçeler

— Dilekçe Komisyonuna gelmesinden sonra hakkında inceleme ve görüşmelerin devam et tiği bir dilekçenin konusu, bu devre sırasında adlî, idarî veya askerî kaza mercilerine, Uyuşmazlık Mahkeme sine veya Anayasa Mahkemesine afcsetmişse, bu dilekçe hakkındaki işlemler derhal durdurulur ve durum 7 nci maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakanlıklara bildirilir, Konuları, adlî, idarî veya askerî mahkemelerce, Uyuşmazlık Mahkemesince veya Anayasa Mahkemesince karara bağlanan dilekçeler hakkındaki işlemler derhal durdurulur ve durum 1 inci fıkrada gösterilen şekilde ilgililere bildirilir. * Dilekçeler hakkındaki kesin kararların sonucu ;

— Bakanlar 10 uncu madde gereğince kesinleşen kararlar hakkında yaptıkları işlemi, aynı maddenin son fıkrası uyarınca kendilerine yapılan bildiri tarihinden itibaren altmış gün içinde, Komisyon Başkanlığına yazıyla bildirirler, Bu bildiriler, ,8 inci maddede bahis konusu cetvelde ayrı bir kısımda yayınlan makla beraber, Komisyon Genel Kurulu, bunlardan gerekli gördüklerinin T. B. M. Meclisinde görüşülmesi ni isteyebilir. Bu takdirde, Komisyon kendi görüşünü belirten bir rapor hazırlayarak T.B.M.M. Başkanhğına sunar. Komisyonun bu istekte bulunması takdirinde 10 uncu maddenin 3, 4 ve 5 inci fıkraları hükümleri uygulanır.

ilgili bakanlık 1 inci fıkra uyarınca yapması gereken bildiriyi yapmadığı takdirde de, aynı fıkra hüküm leri uygulanır.

Özel af dilekçeleri

— Kesinleşmiş cezaların hafifletilmesi veya kaldırılması hakkındaki dilekçeler, ancak hüküm lülerin kendileri, dördüncü dereceye kadar {Bu derece dahil) kan ve sıhrî hısımları, kanunî mümessilleri veya vekilleri tarafından verilebilir, Vekilin avukat olması şart değildir,;

Bir özel af dilekçesinin Komisyonca dikkate alınacak değerde görülmesi takdirinde, Komisyon, bir özel af kanunu tasarısı hazırlayarak T. B. M. Meçlisi Başkanlığına sunar. Bu tasarı Anayasanın 88 inci maddesi gereğince muamele görür..

ÎKİNÇİ BÖLÜM Dilekçelerin Yetkili Makamlarca İncelenmesi ve Sonuçlandiııiması İncelenmeyecek dilekçeler

— Yetkili makamlara gönderilecek dilekçelerde; dilekçe sahibinin adı, soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulanması gerekir.

Belli bir konuyu ihtiva etmeyen veya yargı mercilerinin görevine gken konularla ilgili olan dilekçeler ile birinci fıkrada gösterilen şartlardan herhangi birini taşımayan dilekçeler incelenmez.

Yetkili olmayan makamlara gönderilen dilekçeler o makam tarafından yetkili olan mercilere gönderilir ve bu durum dilekçe sahibine bildirilir.

Dilekçelerin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi MADDE 16, — Türk Vatandaşlarının kendileri ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yaptıkları başvuru ların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında, dilekçe sahiplerine en geç iki ay içinde cevap verilir, işlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.

Kamu ile ilgili dilek ve şikâyetlerin sonuçlarının bildirilmesi zorunlu değildir.

ÜÇÜNCÜ KISIM Diğer Hükümler ~ ~ Yürürlükten kaldırma

— 26 Aralık 1962 Tarih ve 140 sayılı Türk Vatandaşlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine Dilekçe ile Başvurmaları ve Dilekçelerinin İncelenmesi ile Karara Bağlanmasının Düzenlenmesine Dair Ka nun yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük - ' . MADDE 18. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer, Yürütme

— Bu Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Bakanlar Kurulu yürütür.