Kaynak: TBMM S. Sayısı 345 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
T2 Haziran 1959 tarihinden bugüne kadar yürürlükte bulunan ve günün değişen ve gelişen ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelen 7356 sayılı «Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerine Bağlı Fabrikalara Mütedavil Ser maye Tahsisine Dair Kanun» yerine geçmek üzere hazırlanan Tasarı ile;
Kuvvet komutanlıklarına bağlı kurumlardan Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenler ile Millî Sa vunma Bakanlığına bağlı kurumlara daha önce 5 milyon liraya kadar Döner Sermaye verilmekte iken bu miktar toplam 6 milyar liraya çıkarılmakta ayrıca bu sermayenin Bakanlar Kurulu Kararı ile üç kat artırı labileceği esası getirilmektedir.
Tasarıda, askerî fabrika ve tesislerdeki mevcut kapasitenin azamî ölçüde Silahlı Kuvvetler desteği için kullanılması; anılan kurumlardaki atıl kapasitenin ülke ekonomisi yararına değerlendirilmesi amacı ile ka mu yararı göz önünde tutularak, teknik olarak kurumlarda yapılmasının zorunlu bulunduğu hallerde, gerçek ve tüzelkişilerin siparişlerinin alınması; bu arada Millî Savunma hizmetlerinin aksatılmaması ve bu hizmet lere öncelik verilmesi ilkesi benimsenerek, Millî Savunma Bakanlığının izin vermesi kaydı ile yerli ve yabancı gerçek ve tüzelkişilerden sipariş alınması hükme bağlanmıştır.
Tasarı ile ayrıca, kurum deyiminin, Harita Genel Komutanlığı, Seyir ve Hidrografi Daire Başkanlığı ile fabrika, tersane, atölye, dikimevi, ikmal ve bakım merkezi, matbaa, la'boratuvar ve okul gibi askerî ku ruluşları kapsadığı; Döner Sermaye işlemlerinin Sayıştayın vizesine ve 1050 Sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadığı, ancak bilançoların Maliye ve Gümrük Bakanlığına gönderileceği, gelir gider belgeleriyle bilan çonun denetim için Sayıştaya gönderileceği, ihtiyaca göre.millî banka ve kuruluşlardan kredi alınabileceği;
yürürlükte bulunan kanunlarla kurulan Döner Sermaye kuruluşlarının döner sermayelerinin, bu Kanunla Döner Sermaye verilen kurumlara devredilmesi, Tasarıdaki bazı konuların Yönetmeliğe bırakılması öngö rülmüştür. ' _ 2 — (MADDE GEREKÇELERİ
— Tasarının bu maddesi ile, yürürlükte bulunan 7356 sayılı Kara, Deniz ve Hava Kuvvet lerine Bağlı Fabrikalara Döner Sermaye Tahsisine Dair Kanun yerine geçmek üzere hazırlanan kanunun amacının, Millî Savunma Bakanlığı ve Kuvvet Komutanlıkları bünyesindeki kurumlarda mevcut atıl kapa sitenin ülke ekonomisi yararına değerlendirilmesini sağlamak olduğu belirtilmektedir.
— Bu maddede, kurum deyiminin neleri kapsadığı ve belirlediği açıklanmakta ve böylelikle di ğer konular hakkında kendilerine Döner Sermaye tahsis edilen kurumların da bu Kanun kapsamına alın ması öngörülmektedir.
— Söz konusu madde ile, Millî Savunma Bakanlığına bağlı kurumlardan uygun görülenlerle;
Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıklarına bağlı kurumlardan ilgili Kuvvet Komutanlıklarının tek lif ettiği ve Genelkurmay Başkanlığının uygun gördüklerine Millî Savunma Bakanlığınca bugüne kadar verilen 5 milyon liralık Döner Sermayenin, günün şartları ve beliren ihtiyaçları karşısında yetersiz kalması sebebiyle, toplam 6 milyar lira olarak tespiti ve Bakanlar Kurulu. Kararı ile gerekli görülen hallerde üç katına kadar çıkarılması öngörülmektedir.
— Tasarının bu maddesi ile, Döner Sermaye faaliyetlerinde, Millî Savunma hizmetleriyle Si lahlı Kuvvetlerin bir parçası olması sebebiyle Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutan lığı hizmetlerine öncelik vermek ve bu hizmetleri aksatmamak ilkesi göz önünde tutularak, kurumların atıl kapasitesinden kamu yararının gerektirdiği veya teknik olarak bu kurumlarda yapılmasının Zorunlu bu lunması halinde, Genel Bütçeye dahil daire ve diğer kamu kuruluşlarından sipariş alınabilmesi yanında, Döner Sermaye kuruluşlarına, Millî Savunma Bakanlığının izin vermesi kaydı ile anılan kuruluşlar dışında kalan yerli ve yabancı gerçek ve tüzelkişilerden sipariş almaya ve bunlarla işbirliği yapmaya ve her türlü ticarî işlemlere girişmeye ve gerektiğinde birlikte imalâtta bulunmaya yetki tanınmaktadır.
— Söz konusu maddede, kuvvet komutanlıklar arasında varılacak mutabakata göre, Döner Sermayeye dahil yani Döner Sermaye tahsis edilen kurumların kuvvetlerin ihtiyaçlarını Döner Sermaye kap samına sokmadan ve öncelikle yerine getirmeleri ve böylece Kuvvet Komutanlıklarının ihtiyaçlarının önce lik ve ivedilikle sağlanması öngörülmektedir.
— Söz konusu madde ile Döner Sermaye işlemlerinin 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Ka nunu hükümleri ile Sayıştay vizesine tabi olmayacağı belirtilerek, Döner Sermaye ile yapılan işlerden do ğan gelir ve giderlerin malî yılın sona ermesinden itibaren en geç iki ay içinde bir bilanço düzenlenerek gelir ve gider belgeleriyle birlikte denetim için Sayıştaya, bilanço ve eklerinin birer nüshasının da Maliye ve Gümrük Bakanlığına gönderileceği öngörülmüştür. •
— Tasarının bu maddesiyle sermayenin kaynakları belirlenmekte, Döner Sermaye işletmele rinin faaliyetlerinden doğan kârların ertesi yılın Döner Sermaye gelirine ekleneceği, 3 üncü maddede belir lenen sermaye tutarına eriştikten sonra Genel Bütçeye gelir kaydedileceği öngörülmüştür.
— Tasarının bu maddesiyle, Döner Sermaye tahsis edilen kuruluşların ekonomik yönden güç lendirilerek verimin artırılması amacıyla hizmetlerin yürütülmesi için gerekli giderlere ek olarak Yönetme likte belirlenecek miktarlara kadar kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarının kar şılanması için yapılacak giderlerin Döner Sermayeden karşılanacağı öngörülmüştür.
IMadde 9. — Bu madde Me günün şartlarına göre artan iş hacmi karşısında Döner Sermaye verilen ku rumların müdürlüklerine miktarı Bakanlar Kurulunca tespit edilecek sınırlar içinde Millî Banka ve kuruluş lardan kredi sağlayabilmelerine imkân tanınmaktadır.
— SÖzkonusu maddede, kurumlarda çalışan subay, astsubay ve 657 saydı Devlet Memurları Kanununa tabi personelin, Döner Sermaye işlerinde de görevle çalıştırılmaları halinde bunlara ödenecek ek ücretle, kurumların esas kadrolarındaki işçilerin Döner Sermaye işlerinde çalışmaları halinde bunlara ödene cek ödemelerin Döner Sermayeden yapılacağı açıklanmıştır.
— Tasarının bu maddesi ile, kullanma yeri kalmayan araç, gereç ve malzemelerin, Millî Sa vunma Bakanlığına ve Döner Sermayeye devrine dair esaslar düzenlenmekte ve piyasa değerinin ne şekilde tespit edileceği ve devir işlemlerine dair esasların yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.
(Madde 12. ı— Bu maddede, Döner Sermaye işlerinin, kurumların tesisleriyle tezgâh, araç ve gereçlerin den yararlanılarak yapılacağı, bunlarda münhasıran Döner Sermaye işi yapıldığı takdirde amortisman tu tarının tamamı, kurumca müştereken kullanıldığında amortisman payının belirlenememesi halinde yıllık gayri safı satış veya iş hâsılatının ,% 2'sinin maliyete eklenerek Hazineye gelir kaydedilmesi öngörülmüş tür.
— Kurumların münhasıran Döner Sermaye işletmesine bırakılan binalarının bakım, onarım, ısıtma, aydınlatma ve benzeri giderlerinin Döner Sermaye işletmelerince karşılanacağı, birlikte kullanılan binalarda anılan masraflara iştirak edilmeyeceği ancak bina giderlerine katılma payı olarak aylık gayri safi satış veya iş hâsılatının % 5'inin Hazineye gelir kaydedileceği öngörülmüştür.
— Tasarının ek görev başlıklı bu maddesi ile, bu güne kadar Döner Sermaye ide işletilen ku ruluşlarda ek görevle çalışan ve 12.6.1959 tarihinde çıkarılan 73'56 sayılı «Kara, Deniz ve Haya Kuvvetlerine Sağlı Faibrilkalara Döner Sermaye Tahsisine Dair Kanuncun 11 inci maddesi uyarınca, bu gün için hiçbir maddî değeri kalmayan brüt 30-300 lira arasında cüzî bir ücretle çalışan personelin çalışma şevk ve verimi ni artırmak ve bu konuda diğer Döner Sermaye Kanunları uygulanmasından dolayı devamlı olarak yapı lan haklı müracaatları karşılamak amacıyla, bu gibi personele verilecek ücretler kısmen günün şartlarına uydurularak yükseltilmiştir.
— Bu maddede, Kanunda Yönetmelikle düzenleneceği belirtilen hususlarla, Döner Sermaye nin işletilmesine, hesap usullerine ve uygulamaya dair esasların Yönetmelikte gösterileceği belirtilmiştir.
# Geçici Madde 1. — Bu madde ile, yürürlükte bulunan kanunlarla öngörülen kuruluşların Döner Ser mayelerinin bu Kanun uyarınca Döner Sermaye verilen kurumlara devri esası getirilmiştir. Ayrıca bu Ka nun uyarınca çıkarılacak Yönetmelik yürürlüğe konuluncaya kadar mevcut Yönetmeliğin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı öngörülmüştür.
Madde V6. — Bu maddede Tasarı ile yürürlükten kaldırılan kanunlar sayılmıştır.
— Tasarının bu maddesi ile, Kanunun hükümlerinin, Kanunun yayımını takibeden malî yıl başında yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
— Bu madde ile, Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulunun yürüteceği açıklanmıştır.