Kaynak: TBMM S. Sayısı 11 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Bu kanunda tasarı metni belgede okunamadığı için numaraların yürürlükteki metinle örtüştüğü doğrulanamadı; yanlış maddeye bağlamamak için gerekçeler tasarıdaki sırasıyla, bağlanmadan verilmiştir.
1 — Memleketin müdafaası bakımından madenlerimizi işletinceye kadar memlekette mevcud ve az miktarda bulunan hurda demir, prinç, bakır, tutya, alominyom ve benzerlerinin varlığına muh taç bulunuyoruz. Fabrikalarımızın harp yıllarındaki ihtiyaçlarına biricik kaynak olan ve memle ket içinde gittikçe azalan bu hurdaların memleket dışına çıkarılmasının yasak edilmesile beraber memleket dahilinde her türlü satışın serbest tutulması ve harice çıkarılamayan ye Devlet daire ve resmî müesseselerinin ihtiyacından fazla kalacak olan hurdaların fabrikalrımıza kaynak olacak du ruma getirilmesi gerekli görülmüştür.
2 — Askerî fabrikalarca satın alınacak ve ihtiyaç zemanına kadar depo halinde beklettirilecek olan bu hurdalar, fabrikaların mütedavil sermayesini mütezayiden bu işe bağlamak zaruretini mey dana koyacaktır. Bu hurdaların birikmesi Millî seferberlik bakımından icabı hale göre bir çok ve kâletleri ilgilendirecek bir Devlet işi olması yönünden ucuza mal edilmesi gerekli görülmüştür.
Bir harp yılında memleket müdafaası yolunda kullanılmak üzere şimdiden fabrikalarca birikti rilecek olan bu hurdaların az bir ücretle hatta kabilse ücretsiz olarak nakledilmesi faydalıdır. Nakil ücreti ne dereceye kadar arttırılırsa bu maksada tahsis edilen para o nisbette daha çabuk bitecek ve hurda madenler satın alınamayarak sahihlerinin ellerinde kalmak suretile zararlarını mucib olacaktır. Bundan ötürü mahza Devlet demiryolları mevzuatına uymak üzere nakliye ücreti için ton basma 5 santim verilmesi muvafık görülmüştür.
3 — Askerî fabrikalar namma satın alınıp muhtelif yerlerde biriktirilecek olan bu hurdaların satın almmasile beraber fabrikaların bulunduğu mahalle nakline kadar geçecek zaman zarfında Devlet mali olan bu hurdaların mahalli Hükümetince muhafaza edilmesi en uygun görülmüştür.
4 — Hurda madenlerin memleket içinde her yıl muayyen miktarda satın alınabilmesi ve tüc carlarında mallarını dışarı çıkaramadıklarından zararlrmı mucib olmaması yönünden askerî fab rikaların mütedavil sermayesine bu maksatla bir miktar tahsisat konulması zaruridir. Askerî fabrikalatem ıhaten mütedavil «ermayesile bu hurdaların satın alınması, fabrikaların bir daha üzerin de beklemesini, mucib olacaktır.
BU hurdaların millî bankalar nezdinde açılacak kredi ile de alınması keza maliyet fiatlarının ni hayetsiz yğlsgfâljftesine ve mal sahihlerinin de zarar görmesine sebebiyet verecöktir. Bu itibarla son seneler istatistiğine göre memleketten dışarı çıkarılan hurdaların t u t an göz önünde bulundu rularak bu önemli iş için askerî fabrikaların mütedavil sermayesine en az olarak senevi 50 000 liranın ilâvesi zarurî ve lüzumlu görülmüştür.
îktısad encümeni mazbatası T. B. M. M. • .
26-I-Î937 tisas No. 1/668 Karar No. 21 Yüksek Reisliğe Bazı maden hurdalarının dışarı çıkarılmasının daların Askerî fabrikalara devrine aid lâyihanın yasak edilmesi hakkında Mîllî Müdafaa vekilli ikinci madesindeki hüküm bu maddeye alınmış ve ğince hazrılanan ve îcra Vekilleri Heyetinin bunların bedellerinin ödenmesi şekli hususî ve 25 - XI -1906 tarihli toplantmsında Yüksek şahsî müesseselerinkinden ayrı olarak sene nihaye Meclise atızr kararlaştırılan kanun lâyihası Encü tine kalacak tahsisattan ödenmesi suretile ayrı bir menimize havale edilmekle Askerî fabrikalar hükme tâbi tutulmuştur.
umum müdürü hazir olduğu halde tetkik ve mü Madde 4 : Lâyihanın altıncı maddesi küçük zakere olundu. bir tashih ile kabul edilmiştir.
Memleketin müdafaa vesadetini hazırlamakta Madde 5 : Lâyihanın yedinci maddesi hükmü işe yarayan maden hurdalarının dışarı çıkarılma esas itibarile muhafaza edilerek bazı tavzihatla sının yasak ^edilmesi iktisadî bakımdan menfi bir kabul edilmiştir.
tesir yapar gibi gözükmekte ise.de lâyihaya ko Madde 6 : Lâyihanın sekizinci maddesi aynen nan 'hükümler arasında iç pazarlarda toplanacak kabul edilmiştir.
bu hurdaları beynelmilel piyasalara uygun bir Madde 7 : Lâyihanın 9 ncu maddesi ufak bazı fiatla Askerî fabrikalara satmak imkânı temin tadilâtla kabul edilmiştir.
edildiğinden lâyihanın esasını Encümenimiz ik Lâyiha da tatbik için konan müddet Encü tisadî bakımdan jararlı görmemiş bilâkis dahilî mence lüzumsuz görüldüğünden onuncu madde fabrîkalarımjza iptidaî madde temini noktasın tayyedilmiştir.
dan koruyacağı menfaat itibarile muvafık bulun Madde : 8 Kanunun hangi tarihten muteber muştur. olacağına aid olan bu madde encümence neşri ta