Kaynak: TBMM S. Sayısı 458 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
— Çeşitli işyerlerinde, örgüt eğitimden çeşitli nedenlerle ayrı kalarak, çalışan gençlerin çalışma ve yetişme durumlarının belirli bir düzene sokulması gerekmektedir. Bu yasa ileride işyeri açabilecek veya belirli kademede çalışacak gençlerin eğitiminin düzenlenmesi yanında bu kademelerde çalışanların, aynı dü zeyde (standart) yetişmeleri gereğini de ortaya koymaktadır.
— Kanun kapsamına, 507 ve 5590 sayılı kanunlara göre kurulmuş meslekî kuruluşlara kayıtlı işyerlerinde çalışanları ve döner sermayeli işyerlerini kapsamaktadır, özelliği nedeniyle Adalet Bakanlığı Ce za ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne bağlı döner sermayeler ayn. tutulmuştur.
— Kanunda sözü edilen çırak, çırak adayı, Çıraklık Sözleşmesi, kalfa, usta, eğitici usta, işyeri sahibi, Sınav Komisyonları, Merkez Çıraklık Kurulu, U Çıraklık Kurulu, Yeterlik Belgesi, Meslekî Uzman lık Komisyonu, Çıraklık Okulu gibi deyimlerden ne anlaşıldığı açıklanmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi {S. Sayısı : 458)
— Merkez Çıraklık Kurulunun kurulması belirlenmiştir.
— Merkez Çıraklık Kurulunu oluşturan Bakanlıklar ve Kurumlar temsilcileri ve sayıları belir lenmiştir.
— Kurulun başkanı ve sekretarya işlerinin yürütülmesi belirlenmiştir.
— Kurulun olağan veya olağanüstü toplanma durumu belirlenmiştir.
— Merkez Çıraklık Kurulunun görevleri belirlenmiştir.
— îl Çıraklık Kurulunun, Merkez Çıraklık Kurulunca kurulmasına karar verildikten itibaren, hangi süre içinde kurulması gerekliliği belirlenmiştir.
— 11 Çıraklık Kurulunu oluşturan kurumlar ve üye sayıları belirlenmiştir.
— 11 Çıraklık Kurulu Başkanı, Başkan Yardımcısı belirlenmiş ve Kurul başkam istediği tak dirde, danışman üyelerin de katılabileceği benimsenmiştir.
— 11 Çıraklık Kurulunun olağan veya olağanüstü toplanma durumu belirlenmiştir.
— îl Çıraklık Kurullarının yapacağı işler belirtilmiştir.
— il Çıraklık Kurullarına mesleklerin gelişmesini sağlamak amacıyla, Meslekî Uzmanlık Ko misyonları kurma yetkisi verilmesi uygun olarak düşünülmüştür..
— Çırak olabilme şartları belirlenmiştir. Ülkemizde zorunlu eğitim olan ilköğretimi bitirme yaşı kabul edilen 12 yaş çıraklığa başlama yaşı olarak alınmıştır. Bazı mesleklerin özelliğine göre başlama yaşınm 12'den fazla olabileceği ve öğrenim durumunun da ilköğretimden yüksek olabileceği benimsenmiş tir.
— Çıraklık süresi, yıl içindeki devamsızlık durumu, daha önceki çalışmalarının değerlendiril mesi, çırağın denenmesi süresi ve sözleşmenin kesinleşme durumu belirlenmiştir.
— Kimlerin yanına çırak alarak çalıştırabileceği açıklanmış, işyerinde eğitici usta bulunması zorunlu tutulmuştur.
— Çırağın 'bir öğrenci olduğu ve çıraklık süresince bir öğrenci gibi çalışması gerekliliği vur gulanmıştır. Çırağın işyerlerinde çalışan işçiler gibi çalışanlar sayısına dahil edilemeyeceği belirlenmiştir.
— Çırağa verilecek ücret belirlenmiş ve yaşına göre alınması gereken ücretin en az yüz de otuzu kadar ücret allması ve her yıl en az yüzde on kadar da artış sağlanması benimsenımıiştlirj Çırak asgarî ücretin yüzde otuzunu olmasına rağmen tam ücret üzerinden ücret ödenmesi çırak alma İşini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle alınan ücret üzeninden prim ödenmesinin uygun olacağı gö rüşüne varılmıştır.
— Çırağın çalışma şartları 'belirtilmiştir. Günde sekiz saatten fazla çalışamayacağı, işyeri durumu ve özelliğine göre işe başlama saati değişik ol'sa faile başlangıçtan itibaren sekiz: saatten sonra çalıştırılamayacağı görüşü benimsenmiştir. Çıraklığın son yılında çırağın yalnız basma çalıştırılabileceği, tş Ka nununa göre çırakları çalıştırma yasaklarına uyulacağı ibelirtilmiştir., 'Madde 21. — Çıraklık süresi içinde çırağa verilecek izinler, ücretli ve ücretsiz izinlerin nasıl kullanı lacağı belirtilmiştir.
— îşyeni sahihi veya yasal temsilcisinin çırağı çalıştırabiimesi için sözleşme yapma zorunlu luğu getirilmiştir. 16 yaşından önce hiç kimsenin sözleşme yapmadan ıbir işyerlinde çalıştırılamayacağa 'belir tilmiştir.
— Çırak, çıraklık süresi içinde reşit olursa çıraklığın ancak kendi rızası ile devam edebile ceği görüşü benimsenmiştir.
— Çıraklık sözleşmesi yapıldıktan sonra il çıraklık kuruluna bildirilmesi zorunluluğu getiril miştir.
— Çıraklık süresinin ne zaman sona ereceği belirtilmiştir.,
— Çıraklık sözleşmesinin çırak ve işyeri sahibi yönünden taraflarca feshedilme durumları belirlenmıiştir. Bu şartlarda herhangi bir tereddüdün çırağın lehine olarak kullanılması gerekmektedir. Her hangi 'bir anlaşmazlıkta, çözüme yardımcı olmak üzere il çıraıkhk kurulu yetkili durumda bulunmaktadır.
— İşyeri sahibinin değişmesi durumunda yeni işyeri sahlM de aynı mesleği sürdürüyorsa, sözleşmenin devam etmesi 'görüşü benimsenmiştir.
— İşyeri sahibinin çıraklık süresince çırağa karşı yükümlülüğü belirlenmiştir.. Her türlü an laşmazlıklarda çırak lehine bir çözüm getirilmesi benimsenmiştir.
— Çırağın işyeri sahibine karşı görev ve yükümlülükleri belirlenmiştir.
— Çıraklar için haftalık eğitim süresinin en az dört, en fazla sekiz saat olması uygun bu lunmuş ve eğitim çalışmalarının süresi ne olursa olsun, ilk dört saatinin iş saati olması benimsenmiştir.
...•i*gm*ma*K*
— Kalfalık sınavının yeri, tarihi Ve kalfalık sınavlarının amaçlan belirlenmiştir.
— Kalfalık sınav komisyonlarının oluşumu, komisyonda görev alamayacak kimseler ve ko misyon başkanının nasıl seçileceği belirlenmiştir.
— Çırakların, kalfalık sınavlarına girme yeri belirlenmiş ancak İl Çıraklık Kurulunca uy gun ©örülenlerin başka bir yerde sınava girebileceği benimsenmiştir.
— İlik kalfalık sınavına girme zorunlu tutulmuştur. Bu sınavda başarı gösteremeyen çıraklara takip eden üç sınav hakkı daha verilmektedir. Son sınavda da başarısız olanların çıraklık sistemi dışında kalacakları belirtilmiştir.
— Kalfalık sınavlarında başarı sağlayanlara verilecek belge, belgenin şeklinin belirlenme si açıklanmıştır^ Madde 3i6.| — Kalfa, Yeterlik Belgesi bulunmayanların kalfa unvanı ile çalışması yasaklanmıştır.
— Kalfa olabilme şartları belirlenmiştir. Çıraklık sistemi ile kalfa olunacağı gibi pratik meslek öğrenimi veren okul mezunlariinın da sınavla kalfa olabileceği görüşü kabul edilmiştir.
— Kalfaların yetiştirilmesinde sözü edilen geliştirme kursları deyimi açıklığa kavuşturulmuş ve haftada en az dört en fazla altı saatlik eğitim görmeleri öngörülmüştür.
— Çırakların kalfa belgesi aldıktan sonra, işyeri sahibi veya kanunî temsilcisinin rızası olma dan başka 'bir işyerine gidemeyeceği, iki yıl süre ile aynı yerde çalışacağı görüşü benimsenmiştir. İşyeri sahibi eğitim giderlerine katkıda bulunduğuna göre kalfanın da bu yükümlülüğünün olması gerekli bulun muştur. Ancak işyeri sahibi rıza gösterirse kalfa başka bir işyerinde çalışabilir.
— Ustalık sınavına katılabilme şartları belirlenmiştir.
— Ustalık sınavlarının yeri ve tarihlerinin saptanması görevi İl Çıraklık kurullarına veril miştir. Ustalık sınavının amacı belirtmiştir. Ayrıca kalfalık sınavında başarılı olamayanların daha son ra sınav için nasıl başvuracaklarım belirlemiştir.
— Ustalık Sınav komisyonlarının oluşumu, bu komisyonlarda görev alamayacak kimseler ve komisyon başkanının seçimi bir usule bağlanmıştır.
Madde 43, — Ustalık, sınavında başarı sağlayanlara verilecek 'belge, belgenin şekli, kimlerce imzalanıp ilgililere verileceği konularının kalfalık için getirilen hükmün aynı olduğu belirtilmiştir.
— Bağımsız işyeri açabilmenin şartı getirilmiştir. Ancak, usta yeterlik belgesine sahip olan ların usta olarak bağımsız işyeri açabileceği ve bu belgelerin işyerine asılması zorunluluğu getirilmiştir. Usta Yeterlik Belgesi bulunanları istihdam edenlerin de işyeri açabilecekleri benimsenmiştir.
— Usta belgesine sahip olamayanların işyeri açmasının ve usta unvanı ile çalışmasının ya sak olduğu hükmü getirilmiştir.
— Çıraklık Okulu ve eğitim yerlerinin hangi kurumlarca açılacağı belirtilmiştir. Devlete bağlı kurumlar ve kamu iktisadî teşebbüslerinin yam sıra özel kuruluşların da okul ve eğitim yenleri açabi leceği hükmü getirilmiştir. Bu kurumların yönetmeliklerinin ve programlarının Mıillî Eğitim Bakanlığı ile ya pılacağı, özel kuruluşların okul ve eğitim yeri açma tdkiiflerinin merkez kurulunca incelenerek karara bağ lanacağı ve Millî Eğitim Bakanlığının onayından sonrafcesinleşeceğü,denetimlerinin ise Milî Eğitim Bakanlığı ve Çalışma Bakanlığı ıile birlikte yapılacağı görüşü benimsenmiştir.
— Eğitim programlarının Milî Eğitim Bakanlığınca yapılması, ancak bu programlar yapılır ken Merkez Çıraklık Kurulu ve ilgili kuruluşların görümlerinin alınması gerekliliği 'belirtilmiştir.
— Dış ülkelerden alınmış olan kalfalık ve ustalık belgelerinin denkliklerinin Miiî Eğitim Ba kanlığınca kaıraıra bağlanması, ancak bu konuda Merkez Çıraiklık /Kurulu görüşünün de alınması gerekliliği getirilmiştir.
— Kanunun uygulanmasından doğacak aksaklık ve tereddüdün, meslek kolunun da görüşü ;
alınmak suretiyle 'Miiî Eğitim Bakanlığınca karara bağlanacafğı, eğer bir zorunluk 'olursa Merkez Çıraklık Ku ruluna götürülebileceği hükme bağlanmıştır.
— Çıraklık eğitiminin dışında kalarak bir meslekte çalışmış veya çalışmakta olanların da kalfa ve usta olabilmeleri için bu hüküm getirilmiştir. Hem kalfa hemde usta olabilmek için çalışılan süre 'belirlenmiş ve en az ıtemel eğitimin beşinci sınıfını bitirme esası getirilmiştir.
— Çıraklık Eğitimine işyerlerinin katkısı açıklanmıştır. Kamu kuruluşlarının yaptığı eğitim de teorik eğitim giderieronıin bu kuruluşlarca, pratik eğitim giderlerinin de işyerlarince karşılanması; özel kuruluşların yaptığı eğitimde ise hem teorik hemde pratik eğitim gideriertinlin bu kurumlarca karşılanması esası benimsenmiştir.
Maıdde 52. — îl Çıraklık Kurullarının eğitim harcamalarında kullanılmak üzere aynî ve nakdî yardım alabileceği hükmü getirilmiştir.
— 11 Çıraiklık Kurulları hesaplarının yıılda iki 'defa Valilikçe denetlenmesi ve denetleme zamanıl'arı, denetleme sonuçlarının Millî Eğitim Bakandığına gönderilme zorunluluğu ıbdirtitaişltir.
— 11 Çıraklık Kurullarına katılan başkan ve üyelere, Sınav Komisyonu başkanı ve üyelerine danışman ve meslekî uzmanlık komisyonu üyelerine veriilecek yolluk, huzur hakkı ve fazla çalışma ücretleri bir esasa bağlanmıştır.
— Kanun ile ügü yönetmelik düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
— Yaptırım maddesi olarak düzenlenmiştir.
— Eskiden Yeterlik Belgesi almış olanların yeni duruma uyumu açıklanmıştır.
— Kanunun uygulandığı tarihten önce usta ve işyeri sahibi olarak çalışanlar, Kamu ve özel kuruluşlarda çalışanların durumu açıManmıştır.
— 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu yürürlükten kaldırılmak üzere bu madde dü zenlenmiştik.
— Yürürlük maddesidir.
— Yürütme maddesidir.
ZONGULDAK MİLLETVEKİLİ İSA VARDALIN TEKLİFİ Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu Teklifi BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler Amaç MADDE 1. — Bu Kanomun amacı; mal ve hizmet üretim sürecinde bulunan bağımsız işyeri açabilecek veya çeşitli işyerierdnde benzer kademelerde çalışabilecek, ekonomik, sosyal ve 'teknolojik kalkınmaya katkı da bulunacak, üretimin verimli ve kaliteli yapılmasını sağlayacak, belirli kademelere, nitelikli ve eş düzeyde elemanların yetiştirilmesi ve geliştirilmesi esaslarını düzenlemektir.
Kapsam MADDE 2. — 'Bu Kanun, 17 Temmuz 1964 tarih ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanunu ille '8 Mart 1950 tarih ve 5590 sayılı «Ticaret ve Sanayi Odaları», «Ticaret Odadan», «Sanayi Odaları», «Deniz Ticaret Odaları», «Ticaret Borsaları» ve «Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Borsa ları IBirliği» Kanuna göre kurulmuş .meslekî kuruluşlara üye olan işyerlerini; mal ve hizmet üreten kamu kuruluşlarını; Adalet Bakanlığı Ceza ve Te'vkifevleri Genel 'Müdürlüğüne bağlı işyerleri hariç olmak üzere, döner sermayeli işyerlerini ve bu işyerlerinde çalışan çırak, kalfa ve ustaları (kapsar.
Tanımlar MADDE 3, — Bu Kanunda (geçen;
a) «Çırak» bir meslek içtin hazırlanan teorik ve pratik eğitim programlarına göre iş. ve eğitim yerle rinde, ıo mesleği öğrenmek amacı ile çıraklık sözleşmesi yaparak bir işyerinde hizmet alan kimseyi, ıb) «Çırak adayı» çıraklık deneme donemi içinde bulunan Itoimseyi,
c) «Çıraklık sözleşmesi» işyeri sahibi veya kanunî temsilcisi ile çırağm velisi veya kanunî temsilcisi tarafından karşılıklı imzalanan belgeyi,
d) («Kalfa» çıraklıkta çalışma süresini doldurarak kalfalık kademesine yükseliş sınavını kazanan ve bu unvanla ustanın gözetiminde mesleğinin değişik işlerini yalnız 'başına uygulayarak bir işyerinde çalışan, usta lığa aday olan kimseyi,
e) «Usta» bu Kanunla belirlenen şartları yerine getirerek, ustalık kademesine yükseliş sınavını kazanan ve bu unvanla mesleğinin gerektirdiği tüm bilgi, beceri ve yönetim yeteneğine sahip olarak bir işyerinde çalı-.
şan kimseyi,
f) «Eğitici Usta»; ustalık yeterliğinin yanı sıra eğiticilik kursuna katılarak ibaşarı sağlayan veya buna denk sayılan öğretimi yapan', mesleğinde yetiştirmek için yanma çırak alan veya verilen kimseyi,
ğ) «'Sınav komisyonları»; kaÜfaiık ve ustalık sınavlarını yaparak basanları değerlendiren ve belgelendiren komisyonları,
h) ^Meslekî uzmanlık komisyonları»; mesleğin gelişmesini sağlamak amacıyla illerde kurulan komisyon ları,
ı) «Yeterlik belgesi»; kalfalık veya ustalık sınavını kazananlara usulüne uygun olarak verilen kalfalık ve ya ustalık belgelerini,
j) «İşyeri sahibi»; kapsam maddesinde belirtilen işyerlerinin işveren olarak sahibi veya kanunî vekili ile döner sermayeli kurum amiri olan kişiyi,
k) «Merkez çıraklık kurulu»; çeşitli bakanlık ve kuruluşların katılması ile merkezde oluşan en üst dü zeydeki kurulu, 1) «41 çıraklık kurulu»; uygulama kapsamına alınan illerde oluşturulan kuruları,
m) «Çıraklık okulu, çıraklık eğitim merkezi, eğitim yeri» çırak, kalfa ve ustaların eğitimlerinin veya çeşitli meslek kurslarının yapıldığı yerleri, îfade eder.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : .458) İRtNCt KISIM Kuruluş ve Görevler BİRÎİSO BÖDÜM Merkez Çıraklık Kurulu Kuruluş MADDE 4. — Merkezde, ilgili bakanlık ve kuruluşların ıtemsilci'lerinıin katılmasıyla «Merkez Çıraklık Kurudu» kurulur.
Merkez Çıraklık Kurulu M'AIDDE 5. — Merkez Çıraklık Kurulu aşağıda bellrienen üyelerden oluşur.
a) Millî Eğitim Bakanlığı Müsteşarı, fo) Meslekî ve Teknik Eğitimle görevli Müsteşar Yardımcısı,
c) Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık Eğitimi Genel Müdürü veya yardımcısı,
d) Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı temsilcisi,
e) Çalışma Bakanlığı temsilcisi,
f) itş ve İşçi Bulma Kurumu temsilcisi, Ig) Ticaret Bakanlığı temisllcisd,
h) Sosyal Güvenlik Bakanlığı teansillıdisi,
ı) Türkiye Esnaf ve Küçük Sanatkârları Konfederasyonu temsilcisi,
j) Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği temsilcisi,
k) En çok işçiyi temsil eden İşçi Sendikaları Konfederasyonu temsilcisi, Başkanlık MADDE 6. — Kurulun Başkanı; Millî Eğitim Bakanlığı Müsteşarıdır. Başkanvekii Meslekî ve Teknik Eğitimle görevli Müsteşar Yardımcısıdır. Kurulun sekreterlik işleri Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık Eğitimi Genel Müdürlüğünce yürütülür.
Toplantı MADDE 7. — Kurul; ıen az dört ayda bir defa başkanın çağrısı veya gerektiğimde üyelerden en az üçünün yazılı istöği üzerine toplanır. Kurul, gündemdeki konuları görüşerek karara ballar. Toplantı üye sayı sının üçte ikisinin katılmasıyla yapılır ve kararlar toplantıya katılanların oy çokluğu ile alınır.- Görevleri MADDE 8. — Merkez Çıraklık Kurulu aşağıdaki işleri görür :
a) Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerini uygulamak, izlemek, denetlemek, değerlendirmedeki ©sasılarını ve bu amaçla diğer bakanlık ve kuruluşlarla işbirliği esaslarını tespit etmek,
b) ÇeşitM meslek kotarma göre çırağın, kalfanın ve ustanın nitelikleri, yetiştirilmesi, sınavlarının yapıl ması, sınav komisyonlarının kurulması ve çalışması ie ilgili yönetmelik taslaklarını hazırlamak ve Mffi Eğitîb Bakanlığına sunmak,
c) Gerekli görüldüğünde, Millî Eğitim Bakanlığına kısa ve uzun süreli uzmanlık komisyonlarının kurul masını önermek ve onların çalışmalarını değerlendlirmdk,
d) Çıraklık sözleşmesiniin örneğini hazırlamak,
e) Mesleklere ve kademelere \gike sınav biçimini karara bağlamak,
f) Uygulama alanına alınacak veya çıkarılacak yer ve mesleklerin beliırlenmesi hakkında karar vermek,
g) Çıraklık süresini, yaş, meslek ve öğrenim durumlarına göre tespit etmek,
h) Bu Kanunun gerektirdiği diğer işleri yapmak, HKlNCt BÖUÜM İl Çıraklık Korulu Kurulup MADDE 9. — Merkez çıraMık kurulunun uygun göreceği illerde kurulca verilecek kararın yayımı tari hinden i'tîbaren en geç üç ay içinde Milî Eğitim Bakanlığınca ti Çıraklık Kurullarının kurulması sağlanır.
// Çıraklık Kurulları MADDE 1Ö1, — II Çıraklık Kurutan aşağıdaki kurumların temslcilerinden oluşur.
a) 'MM Eğitim Müdürü veya ilgili Millî Eğitim Müdürü yardımcısı,
b) Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Dernekleri Birliği temsilcisi,
c) Mahallî Eisnaf ve Küçük Sanatkârlar Demekıleri Birliği 'başkan'lar meclisince seçilecek iki temsilci,
d) Al Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü temsilcisi,
e) îlgiıli 'Bölge Çalışma Müdürlüğü temsilcisi,
f) Sosyal Sigortalar Kurumu temsilcisi,
g) Ticaret ve Sanayi Odalarından 'iki temsildi,
h) Çıraklık Eğitimi Merkezi Müdürü,
ı) Valilikçe uygun »görülecek bir Meslek Lisesi Müdürü,
j) En çdk işçiyi temsil eden İşçi Sendikaları Konfederasyonu il temsilcisi, Başkanlık MADDE 11. — 11 Çıraklık Kurulunun 'birinci başkam o yerin Millî Eğitim Müdürüdür. Bulunmadığı takdirde ilgili Millî Eğitim Müdür Yardımcısı başkanlık eder. İkinci başkanı mahallî Esnaf ve Küçük Sanat kârlar Dernekleri Birliği Başkanıdır.
Toplanma MADDE 12. — il Çıraklık Kuruları; ayda en az 'bir defa başkanın çağırışı veya gerektiğinde üç üyenin yazılı isteği üzerine toplanır. Toplantı, üye ısayısınm üçte ikisıinm katılmasıyla yapılır ve kararlar toplantıya katılanların oy çokluğu .ile alınır. Oyların eşitliği halinde 'başkanın oy verdiği tarafın kararı geçerlidir. Kuru lun sekreterya işleri Çıraklık Eğitimi Merkez Müdürlüklerince yürütülür.
Görevleri MADDE 13. — İl Çraklık Kurulunun görevleri şunlardır :
a) Çıraklık süresi ile ilgili olarak, çıraklık öncesi meslekî çalışmaları değerlendirmek,
h) Sınav komisyonlarına Üye vermek,
c) Kanunun ide eksiksiz uygulanmasını sağlamak,
d) Taraflar arasında doğacak uyuşmazlıkların çözümüne yardımcı olmak,
e) Sınavların yer ve tarihlerini tespit etmek, ^f) Belgelerin dağıtımını sağlamak,
g) Yapılan yardımları usulünce toplamak ve sarfetmek,
h) Yılık çalışma raporunu hazırlamak ve Merkez Çıraklık Kuruluna sunmak,
ı) Bu Kanun hükümlerini il düzeyinde yerine getirmek üzere gerekli görülen diğer işleri yapmak.
Meslekî uzmanlık komisyonları MADDE 14. — 11 Çıraklık Kurulu, gerekli gördüğü durumlarda meslekî uzmanlık komisyonları kurarak, mesleğin gelişmesini sağlayıcı çalışmalar yaptırır.
ÜÇÜNCÜ BOLÜM Çırak, Kalfa ve Ustaların Yetiştirilmesi BİRİNCİ KISIM Çıraklık Çıraklık şartları MADDE 15, — Çırak olabilmek için;
a) En az ilkokulu bitirmiş olmak,
b) Ondlki yaşından küçük olmamak,
c) Gireceği mesleğin gerektirdiği sağlık şartlarını taşımak, gerekir.
'Bazı mesleklere alınacak çıraklarda aranacak öğrenim ve yaş durumu, en az yukarıda- belirlenen şartları taşımak kaydıyla, Merkez Çıraklık Kurulunca tespit olunur.
Çıraklık süresi MADDE 16. — Çıraklık süresi mesleklerin özeliğine göre iki ile dört yıl arasında değişir.
Çıraklık süresinin düzenli ve aralıksız Olarak taımaımlanınıası esastır.
Çırağın fcalbul edilebilir nedenlerle bir yıl içindeki devamsızlığı otuz iş gününden fazıa olduğu hallerde, bu fazlalık çıraklık süresine eklenir.
Çırağın, bu Kanuna göre çırak olmadan önce mesleği ile 'ilgili olarak elde ettiği 'bilgi, beceri ve tecrü beler, İl Çıraklık Kurulunca belgeleri de dikkate alınıp değerlendirilerek çıraklık süresi kısaltılabilir.
Çıraklığa bir deneme dönemi ile başlanır. Bu dönem mesleğin özelliklerine göre bir aydan az üç aydan fazla olamaz. Bu süre içinde taraflardan biri çıraklık sözleşmesini ti Çıraklık Kuruluna önceden bildirmek şartıyla, ihbarsız olarak feshedebilirler. Deneme döneminin sona ermesi üzerine çıraklık »özleşmesi kesıinleşir ve bu dönem çıraklık süresinden sayılır. Deneme döneminde çırak adayına ücret ödenir.
Çırak alma şartı MADDE 17. — Çırak almak ve yetiştirmek için işyeri sahibi veya kanunî temsilcisinin bu Kanunda be lirlenen hükümlere uygun Olarak, eğitici usta yeterliğine sahip olması veya bu yeterliğe sahip olan kimseyi o işyerinde isltihdam ejtmesi şarttır.
Mesleği öğrenme MADDE 18, — Çırak bir öğrencidir. Çırağın mesleğini öğrenmesi için iş üzerinde bir öğrenci gibi ça lışması esastır.
Çıraklar İşyerlerinde çalışanların sayısına dahil edilmezler.
Çırağın ücreti MADDE 19. — İşyeri sahibi, çırağa iş Kanununa igöre tespit olunan asgarî ücretin yüzde 40'ından aşa ğı olmamak üzere ücreit ödemekle yükümlüdür. IBu ücret, her yıl çırağın ücretinin yüzlde onundan az olma mak üzere, kademeli alarak artırılır.
Çıraklar hakkında çıraklık süresince 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun iş kazalarıyla meslek hasta lıkları ve hastalık sigortaları hükümleri uygulanır.
Çalışma şartları MADDE 20. — Çıraklar, yetiştirilmek üzere hizmet aldıkları kimselerin çalışma saatlerine uygun ola rak günde sekiz saati geçmemek üzere çalıştırılırlar. Çıraklar, çıraklık süresinin son yılı hariç sürekli olarak • yalnız başlarına çalıştıırllamazillar.
ÇıraMana, 1475 sayılı İş Kanununun çocukları çalıştırma yasağı, gece çalıştiırma yasağı, ağır ve tehlikeli ijlor -üJe ilgili hükümler uygulanır.
Çırağın, izni MADDE 21. — Çıraklık süresi içeririnde verilecek izinlerde aşağıdaki esaslara uyulur :
a) İşyeri sahibi çıraklara bk yıllık öğrenimden sonra, yılda bir ay ücretli izm vermekle yükümlüdür.
b) YıMık ücretli izinler, çırağın eğitim çalışmalarının tatil edildiği aylarda verilir.
c) Kaibui edıilelbMiır özürleri nedeniyle işyeri sahibi çırağa ücretsiz izin vereibilir; bu durumdaki izinler yımda otuz iş gününden fazk olıduğu takdirde, bu fazlalık çıraklık süresine ekleiKir.
Sözleşme yapma zorunluğu MADDE 22. — işyeri sahibi veya temsilcisi çırak adayını çalıştırmaya başlamadan önce, çırağın kanunî temsilcisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır. Onısekıiz yaşından önce hiç kimse bu Kanun hükümletrine göre çırakıuk sözleşmesi yapmadan, çırak olarak, bir işyerinde çalıştırılamaz.
Reşit olmak MADDE 23. — Çıraklık sözleşmesi, çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde, rıza alınmak kaydıyla devam eder.
Sözleşme bildirimi MADDE 24. — Kanunun uygulamaya alındığı yerlerde belirlenmiş olan meslekleri icra eden işyeri sahip leri veya kanunî temsilcileri çırak adayları ile yaptıkları sözleşme örneğini işyerinin bulunduğu mahaldeki il çıraklık kuruluna göndermekle yükümlüdürler.
Sürenin bitimi MADDE 25. — Çıraklık sözleşmesi, çıraklık süresinin tamamlanmasıyla sona erer. Kalfalık sınavların da başarı gösteremeyen çırakların çıraklık süresi, son sınav haklarını kullanıncaya kadar devam eder.
Sözleşmenin feshi MADDE 26. — Aşağıdaki durumlarda çıraklık sözleşmesi taraflarca feshedilebiLir.
a) Çırak yönünden :
1. İşyeri sahibi gerçek kişi ise ölümü, tüzelkişi ise tüzelkişiliğin sona ermesi, iflası;
2. işyerinin grev, lokavt ve bunun gibi diğer zorunlu durumların dışında başka bir nedenle çalışmasına iki aydan fazla ara vermesi;
3. İşyerinin uzak bir yere taşınması nedeniyle çırağın işine devam etmesine imkân kalmaması veya ona ağır külfet yüklemesi;
4. Çırağın, ailesi ile birlikte veya yalnız olarak oturma yerini, işe devam etmesini imkânsız kılacak derecede uzak bir yere taşıma zorunda kalması;
5. Çırağa mesleğini öğreten ustanın aralıksız en az iki ay işyerine gelmemesi ve bu süre içerisinde başka ustanın getirikmemesi;
6. İşyeri sahibi veya ustanın, çırağa kötü davrandığı veya çırağa karşı olan görev ve sorumluluğun ye rine getirilmediğinin il çıraklık kurulunca tespit olunması;
7. Çırakta, hastalık ve benzeri nedenlerle mesleğini öğrenmesini devamü olarak engelleyen bir halin mey dana gelmesi;
8. Çırağın, yaptığı işin veya işyerindeki durumunun onun sağlığı ve ahlak bakımından sakıncalı olduğunun veya öğreneceği mesleğin dışındaki işlerde çalıştırıldığının il çıraklık kurulunca tespit olunması;
b) İşyeri sahibi yönünden :
1. Çırağın; işyerine, eğitim yerine izinsiz ve geçerli bir sebep olmaksızın iki ay devamsızlık etmesi;
2. Çırağın aralıksız dört ay veya daha fazla devamsızlığına sebep olan tedavisi uzun sürecek bir hastalığa tutulması;
3. Çırağın, işyeri sahibine karşı olan yükümlülüklerini yerine getirmemesi;
4. Çırağın; ısrarla işyeri sahibi veya ustanın koyduğu iş düzenini bozucu hareketlerde bulunması;
5. Kalfa olabilmek için gerekli ilgi ve çabayı göstermemekte ısrar etmesi.
işyeri sahibinin değişmesi MADDE 27. — İşyeri sahibinin değişmesi halinde, yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyor ise, çıraklık sözleşmesi devam eder.
İşyeri sahibinin yükümlülükleri MADDE 28. — işyeri sahibinin çırağa karşı olan görev ve yükümlülükleri şunlardır :
a) Çırağa sözleşmede belirtilen o mesleğe ait eğitim programını eksiksiz olarak uygulamak, onun çırak lık süresi sonunda yapılacak kalfalık sınavını başarabilecek şekilde yetiştirilmesini sağlamak;
b) Çırağı, mesleği ile ilgili eğitim görmek üzere okul ve eğitim yerine devamına izin vermek, devamını denetim altında bulundurmak;
c) Çırağı mesleğini öğrenmesi ile ilgili işlerde çalıştırmak;
d) Çırağın, kalfalık sınavına girmesini ve sınav için gerekli araç ve gereçleri sağlamak.
Çırağın yükümlülükleri MADDE 29. — Çırağın işyeri sahibine karşı olan görev ve yükümlülükleri şunlardır:
a) Mesleğini, yetişme programına uygun olarak öğrenmeye ve yeter derecede bilgi, beceri ve davranış kazanmaya çaba göstererek süresi içerisinde kalfa olmaya çalışmak,
b) Gerek işyerindeki pratik çalışma işine ve gerekse mesleği ile ilgili teorik meslek derslerini görmek üze« re belirlenen okul ve kurslara aralıksız olarak devam etmek,
c) Yetişme ve öğrenme durumu ile yeteneğini tespit etmek üzere kalfalık sınavına girmek,
d) işyerine ait sır ve özellikleri başkalarına söylememek,
e) işyeri sahibi, işyerinde çalışanlar ve işyerine gelenlere karşı saygılı davranmak.
Çıraklık eğitim süresi MADDE 30. — Çıraklar için çıraklık okulu ve eğitim yerlerinde mesleklerin niteliğine göre haftada en az dört saat, en çok sekiz saatlik teorik ve pratik meslekî eğitim çalışmaları düzenlenir. Eğitim çalışmalarının dört saati iş saati içerisinde, kalan kısmı iş saati dışında yapılır. Zorunlu hallerde tamamı iş saatleri içinde yapılabilir.
IKINCI BÖLÜM Kalfalık Kalfalık sınavı MADDE 31. — Kalfalık sınavı, her meslek için il çıraklık kurullarınca tespit olunan tarihlerde ve yer lerde yapılır.
Sınavın amacı; mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri, davranış ve tecrübe ile işlerin güvenlik kurallarına uygun olarak ustanın gözetiminde yalnız başına usulünce yapılıp yapılmadığını tespit etmektir.
Kalfalık sınav komisyonları MADDE 32. — a) Kalfalık sınavı komisyonları il çıraklık kurullarınca aşağıdaki kurumlardan aday gös terilecek on kişi arasından valilikçe seçilecek beş asil ve beş yedek üyeden oluşur.
1. Millî Eğitim Bakanlığı ile. temsilcisi, iki asıl, bir yedek, 2. Adayın mesleği ile ilgili dernek temsilcisi, iki asıl, iki yedek, 3. 11 çıraklık kurulundan bir asıl, bir yedek,
b) Sınav komisyonlarında aşağıda belirtilen kimseler görev alamazlar :
1. Çırağın velisi veya kanunî temsilcisi ile üçüncü dereceye kadar olan akrabalar, 2. Çırağın çalıştığı işyeri sahibi veya kanunî temsilcisi, çırağı yetiştiren ustası, Yukarıda belirtilen üyeler sınav komisyonu toplanmadan önce durumlarını komisyon başkanına bildir mekle yükümlüdürler'.
c) ' Komisyon üyeleri Millî Eğitim Bakanlığı temsilcilerinden birini başkan seçerler.
Sınav yeri MADDE 33. — Çıraklar, kalfalık sınavlarına bulundukları illerde girmek zorundadırlar; il çıraklık kurulu gerekli gördüğü takdirde, başka bir ilde sınava girebilirler.
Sınava girme MADDE 34. — Çıraklık eğitim süresinin sonunda kalfalık sınavına girmeye hak kazanan çıraklar, kendi mesleği için açılacak ilk kalfalık sınavına girme zorundadır. Bu sınavda başarılı olamayanlara bunu takip eden dönemlerde olmak üzere üç sınav hakkı daha verilir. Bunda da kalfalık belgesi alamayanların çıraklık hak ve sözleşmesi sona erer.
Kalfa yeterlik belgesi MADDE 35. — Kalfa sınavını kazananlara, «Kalfalık Belgesi» verilir. Kalfalık belgesinin şekli, Merkez Çıraklık Kurulunca belirlenir. Millî Eğitim Bakanlığınca karara bağlanır.
Yeterlik belgesiz unvan kullanılamayacağı MADDE 36. — Kalfa yeterlik belgesini almamış olanların, kalfa unvanı ile çalışmaları yasaktır.
Kalfalığa giriş MADDE 37. — Kalfa olabilmek için aşağıdaki şartları ve nitelikleri taşımak gerekir :
a) Bu Kanuna göre kalfa yeterlik belgesini almış olmak;
b) En az ilkokula dayalı pratik meslek öğrenimi veren okulları bitirenlerden, okulun süresi, mesleğin özelliği ve adayın yaşı dikkate alınarak durumu Merkez Çıraklık Kurulunca uygun görülenlerden kalfalık sına vına girip başarı göstermek.
Kalfanın eğitimi MADDE 38. — Kalfalık için mesleklerinin niteliğine göre haftada en az dört saat, en fazla altı saatlik uygulamak ve teorik meslekî eğitim çalışmaları düzenlenir.
İşyeri değiştirme MADDE 39. — 507 sayılı Esnaf Ve Küçük Sanatkârlar Kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışan çırak lar kalfa belgesi aldıktan sonra, iki yıllık süre içinde çalıştığı işyeri sahibinin veya kanunî temsilcisinin oluru nu almadan başka bir işyerine giremezler.
Bu süre içinde kalfanın ayrılmasını gerektiren zorunlu sebepler varsa konu ilgili il çıraklık kurulunca tespit olunur ve taraflara bildirilir.
Tespit olunan durum kalfamn ayrılmasını gerektirdiği takdirde işyeri sahibi veya kanunî temsilcisi kalfaya yazık bir olur verir. Kalfa bu belgeyi aldıktan sonra işinden ayrılır ve çalışacağı işyeri sahibine adı geçen belgeyi vererek yeni işine başlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Ustalık Ustalık sınavına katılma MADDE 40. — Kalfa yeterlik belgesini aldıktan sonra, mesleğinde en az üç yıl fiilen kalfa olarak çalış mış olan ve bu süre içinde yapılacak geliştirme eğitimi çalışmalarına katılarak başarı göstermiş bulunanlara, kendi meslekleri için açılacak ustalık sınavına girebilirler.
Ustalık sınavı ve amacı MADDE 41. — a) Ustalık sınavı her meslek için il çıraklık kurullarınca tespit olunacak tarihlerde ve yerlerde yapılır.
Ustalık sınavının amacı; adayın mesleğinin gerektirdiği bilgi, beceri ve yönetim yeteneği ile işlerin tamamı nın proje, resim veya. iş programına ve güvenlik kurallarına uygun olarak usulünce ve kendi başına yapıp yapamayacağını tespit etmektir.
b) Sınavda başarı gösteremeyen kalfalar, daha sonra açılacak ustalık sınavına girmek istedikleri takdirde başvurularını II Çıraklık Kuruluna yazılı olarak bildirirler.
Kurul bu başvuruları dikkate alarak sınav gününden en az otuz gün önce ilgiliye ve sınav komisyonu baş kanına duyurur.
Ustalık sınav komisyonları MADDE 42. — a) Ustalık sınav komisyonları il çıraklık kurulunca aşağıdaki kurumlardan aday göste rilecek on kişi arasından valilikçe seçilecek beş asıl, beş yedek üyeden oluşur.
1. Millî Eğitim Bakanlığı il temsilcisi iki asıl, iki yedek, 2. Adayın mesleğiyle ilgili dernek temsilcisi iki asıl, iki yedek, 3. II çıraklık kurulundan bir asil, bir yedek,
b) Ustalık sınav komisyonlarında 32 nci maddenin (b) fıkrasında belirtilen kimseler görev alamazlar.
c) Komisyon üyeleri, Millî Eğitim Bakanlığı temsilcilerinden birini başkan seçerler.
Ustalık belgesi MADDE 43. — Ustalık sınavını kazananlara, 35 inci maddede belirlenen esaslara göre «Ustalık Belgesi» dü zenlenir ve ilgililere verilir.
Lise dengi meslekî ve teknik ortaöğretim kurumlarından mezun olanlara, en az bir yıllık iş tecrübesi olduğunu belgelendirdikleri takdirde, sınavsız ustalık belgesi verilir.
İşyeri açma MADDE 44. — Ustalık belgesine sahip olanlar, «usta» unvanı alır ve bağımsız işyeri açabilirler. Bu unvana sahip olmayanların işyeri açabilmeleri için üretim alanları ile ilgili en az bir usta çalıştırması gerekir.
işyeri açmak isteyenler açma izni almak için ustalık belgesini ilgili yerlere ibraz etmek ye ayrıca bu belgeyi işyerine asmak zorundadırlar.
Belgesiz unvan kullanılamayacağı MADDE 45. — Ustalık belgesine sahip olmayanların veya bu belgeye sahip olanları yanında çalıştırmayanların işyeri açmaları; usta unvanı ile çalışmaları ya da çalıştırılmaları yasaktır.
DÖRDÜNCÜ KISIM Çeşitli Hükümler • Çırak okulları, eğitim merkezleri ve yerleri MADDE 46. — Çıraklık okulları, eğitim merkezleri ve yerlerinin açılma şartları şunlardır.
a) Millî Eğitim Bakanlığı gerekli gördüğü yerlerde çıraklık okulları, çıraklık eğitimi merkezleri ve yerleri açar.
b) Devlete bağlı kurumlarla, Kamu İktisadî Teşebbüsleri kendi bünyelerinde çıraklık okulları, eği tim merkezleri ve yerleri açabilirler. Buralarda uygulanacak yönetmelikler ve öğretim programları Millî Eği tim Bakanlığı ve ilgili kuruluşlarla birlikte hazırlanır.
c) özel kuruluş da üretimleri ile ilgili alanlarda 625 sayılı özel öğretim Kanunu uyarınca okul, eğitim merkezi ve yeri açabilirler.
1. Bu kurumların okul, eğitim merkezi ve yeri açma. istekleri, Merkez Çıraklık Kurulunca incelenerek karara bağlanır ve Millî Eğitim Bakanlığının onayından sonra kesinleşir.
2. Okul, eğitim merkezi ve yerlerinin yönetmelikleri, öğretim programları ilgili kuruluş ve Millî Eğitim Bakanlığı ile birlikte hazırlanır.
3. Bu eğitim kurumlarının denetimi Millî Eğitim Bakanlığı ve Çalışma Bakanlığı ile birlikte yapılır.
Eğitim programları , MADDE 47. — Millî Eğitim Bakanlığı Merkez Çıraklık Kurulunun da görüşünü almak suretiyle eğitim ve tamamlama eğitim programlan hazırlar ve uygulamaya koyar.
a) Uygulamaya alınan mesleğe ait pratik ve teorik yetiştirme programlarında her meslek için gerekli olan bilgi ve becerilerin birbirleri ile uyumlu olarak yürütülmesi sağlanır.
b) Bir işyerinin özelliği nedeniyle yapılamayan ve noksan kalan eğitimin tamamlanabilmesi için tamam lama programları düzenlenir. Bu programlar işyerlerinde veya eğitim merkezlerinde bloklaştırılmış olarak uy gulanabilir.
c) Tam zamanlı teorik ve pratik eğitim programları düzenlenerek normal veya bloklaştırılmış olarak uy gulanabilir.
Belgelerin denkliği MADDE 48. — Yabancı ülkelerden alınmış olan kalfalık, ustalık veya dengi belgelerle, yurt içinde çı rak okulları veya çeşitli kurslardan alınmış belgelerin, Merkez Çıraklık Kurulunun görüşü de alınarak, denk liği Millî Eğitim Bakanlığınca karara bağlanır.
Anlaşmazlıkların çözümü MADDE 49. — Kanunun uygulanmasından doğacak tereddüt ve anlaşmazlıklar, meslek kolunun bağü olduğu kuruluşun görüşü alınmak suretiyle Millî Eğitim Bakanlığınca karara bağlanır. Gerek ve zorunluluk hallerinde Millî Eğitim Bakanlığı konuyu Merkez Çıraklık Kuruluna götürebiliı.
Dışarıdan sınavlara alınma MADDE 50. — 11 Çıraklık Kurullarının belirleyeceği tarihlerde, kalfalık ve ustalık sınavlarına dışardan girebilmek için en az ilkokulu bitirmiş olmak şarttır.
Kalfalık veya ustalık sınavına girebilmek için, adayların sınava girecekleri meslekte bu Kanuna göre be lirlenen çıraklık veya kalfalık süresinin en az birbuçuk Jcatı çalışmış olduklarını belgelemeleri gerekir.
îlköğrenimin bitiminden sonraki meslekî ve teknik eğitim kurumlarında başarılı olunan her yıl veya yapı lan meslekî eğitimler Merkez Çıraklık Kurulunca değerlendirilir.
Eğitim giderleri MADDE 51. — Çırak, kalfa ve ustaların eğitiminde;
a) Devlete bağlı kurumlarla, kamu iktisadî teşebbüslerince açılan okul, eğitim merkezî ve yerlerinin teorik eğitim giderleri kendi kurumlarınca, pratik eğitim giderleri işyerlerince,
b) Özel kuruluşlarca açılan okul, eğitim merkezî ve yerlerinin teorik ve pratik eğitim giderleri kendi kuruluşlarınca, Karşılanır.
Aynî ve nakdî yardım MADDE 52. — II Ç?raklık Kurulları, eğitim çalışmalarında kullanılmak üzere aynî ve nakdî yardım ala bilirler.
Harcamaların denetimi MADDE 53. — İl Çıraklık Kurullarının hesapları her yıl aralık ayında veya gerektiğinde Valilikçe denet lenir. Denetleme sonuçlan, Merkez Çıraklık Kurulunda incelenmek üzere, Millî Eğitim Bakanlığına gönde rilir.
Yolluk, huzur hakkı, fazla çalışma ücreti MADDE 54. — İl çıraklık kurulları toplantılarına katılan; başkan, ikinci başkan, üye, danışman üye, sı nav ve meslekî uzmanlık komisyonu üyelerine, kamu veya özel hukuk hükümlerine tabi olan yerlerde ve işlerde çalışıp; çalışmadıklarına bakılmaksızın yolluk ve fazla çalışma ücreti, huzur hakları Millî Eğitim Ba kanlığı bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu ödemelerin miktarı Maliye ve Millî Eğitim bakanlıklarınca tespit olunur.
Yönetmelikler MADDE 55. — Çıraklığa başvurma, işe alınma, sözleşmelerle ilgili işlemler ve gerekli belgelerin ne ola cağı, Çırak, kalfa ve ustanın yetiştirilmesi ve sınavları, sınav komisyonları, komisyona seçilecek üyelerin nite likleri ve görev süreleri, başarı ve derecelerin tespit olunması sınav sonrası verilecek belgeler, belgelerin imza lanması, dağıtılması.
İl çıraklık kurulları, eğitici usta ve yetiştirilmeleri, kanun kapsamı içine girmeden alınan unvanların na sıl değiştirileceği gibi konular, Merkez Çıraklık Kurulunun hazırlayacağı ve Millî Eğitim Bakanlığının onay layacağı yönetmelikle belirlenir.
Yönetmelik, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde çıkarılır.
Cezalar MADDE 56. — Bu Kanunun 17, 19, 20, 21, 22, 24, 28, 32, 36, 39, 44, 45, 51 inci maddelerindeki hü kümleri yerine getirmeyenler, fiil tarihinde yürürlükteki asgarî ücretin bir aylık tutarından fazla olmamak üzere, para cezası ile cezalandırılır. Tekrarı halinde bu ceza üç katına çıkarılır. Para cezasının takdiri İl Çı raklık Kuruluna aittir.
Verilen cezaya yedi gün içinde Sulh Ceza Mahkemesinde itiraz edilebilir. İtiraz edilmeyen cezalar kesinleşir. Kesinleşen ceza onbeş gün içinde o yerin vergi dairesine ödenir.
Kırkdördüncü madde birinci fıkrasına aykırı olarak açılan işyerleri, durumun öğrenilmesinden itibaren bir ay içerisinde, mülkî amirlerce kapatılır.
Kalfalık belgesi olanlar GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanun ve bundan önce yürürlükte olan Kanunun uygulamaya girdiği tarihe kadar mevcut mevzuat esasları içinde kalfalık belgesi almış bulunanların belgelerinin değiştirilmesi sınav ku rullarının kararı üzerine yapılır.
Bu durumda olanların okur - yazar olmaları yeterlidir. Ancak 38 inci madde hükmüne göre kalfalık eği timine katılmak isteyenlerin ilkokulu bitirmiş olmaları şarttır.
Usta olarak çalışmakta olanlar GEÇİCİ MADDE 2. — Halen mesleğinde çalışanların durumları aşağıda belirlendiği şekilde değerlendi rilir.
a) Bu Kanun ve bundan önce yürürlükte olan Kanunun uygulamaya girdiği tarihe kadar mevcut mev zuat esasları içinde ustalık belgesi almış bulunanların belgelerinin değiştirilmesi sınav kurullarının kararı üze rine yapılır.
b) Bu Kanun ve bundan önce yürürlükte olan Kanunun uygulamaya girdiği tarihte mesleğini kendisi usta durumunda yöneten ve aynı zamanda işyeri sahibi olarak en az iki yıldan beri çalışmış ve çalışmakta olanlara sınavsız ustalık belgesi verilir.
c) Kamu ve özel kuruluşların işyerlerinde usta unvanı ile, uygulama alanında bulunan, mesleğinde en az dört yıl çalışmış olanlara sınavsız ustalık belgesi verilu-.
d) Bu madde hükümlerine göre ustalık belgesi almak isteyenlerin durumlarını, meslekî kuruluşlardan alınacak ve 11 Çıraklık Kurulunca uygun bulunacak şekilde, belgelendirmeleri şarttır.
Böylece ustalık belgesi almaya hak kazananlardan lülen on yıl ve daha çok çalışanların okur - yazar ol maları yeterlidir.
Çalıştığı süreleri on yıldan az olanlardan ilkokulu bitirme şartı aranır. İlkokulu bitirmemiş olanlar iki yıl içinde bitirdiklerini ibraz ettikleri takdirde ustalık belgelerini alabilirler.
Kaldırılan hükümler MADDE 57. — 20.6.1977 tarih, 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu ile bununla ilgili diğer mev zuat yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük MADDE 58. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme MADDE 59. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.