Kaynak: TBMM S. Sayısı 420 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Anayasanın 126 ncı maddesinde; Türkiye'nin, merkezî idare kuruluşu bakımından coğ rafya durumuna, ekonomik şartlara ve kamu hizmetlerinin gereklerine göre illere, illerin de diğer kademeli bölümlere ayrılacağı belirtilmiş, 5442 sayılı ti İdaresi Kanununda da diğer mül kî idare bölümleri ilçe ve bucak olarak sayılmıştır.
Bilindiği gibi kamu hizmetlerinin önemli bir kısmı, mülkî idare bölümleri esas alınarak kurulan taşra teşkilatları tarafından gerçekleştirilmektedir.
Bu hizmetlerin verimli ve etkili bir şekilde yürütülebilmesi, illerin ve ilçelerin coğrafî yapı sına, ulaşım ve haberleşme şartlarına, nüfus yoğunluğuna yakından bağlıdır. Coğrafî bütünlü ğün bulunmadığı nüfus yoğunluğuna paralel teşkilatın oluşturulmadığı ulaşım ve haberleşme nin günün şartlarına uygun şekilde sağlanamadığı bölgelerde, diğer hizmetler de aksamaktadır.
Bu sebeple, mülkî idare taksimatında coğrafî yapıya ve nüfus yoğunluğuna uygun deği şiklikler yapılması faydalı görülmektedir.
Hakkâri, Mardin ve Siirt illerine bağlı bazı yerleşim birimlerinde; bölgenin coğrafî yapı sından, iklim şartlarından kaynaklanan olumsuzluklar nedeniyle, kamu hizmetlerinin aksadı ğı görülmüş bu sebeple sözü edilen birimlerin merkezi durumunda olan Batman ve Şırnak il çelerinin il merkezi ve Mardin İli Gercüş İlçesine bağlı Hasankeyf Bucağının ilçe haline getiril mesi için bu Kanun tasarısı hazırlanmıştır.
— Mardin tl'i Gercüş İlçesine bağlı Hasankeyf Bucağı Merkezinde ve bağlı yer leşim yerlerinde, ulaşım, haberleşme, emniyet, asayiş gibi hizmetlerin daha iyi sağlanması ve böylece yöredeki ekonomik ve sosyal gelişmenin hızlandırılması için Hasankeyf Bucak Merke zinin ilçe haline getirilmesi uygun görülmüştür.
— 1. Siirt İline bağlı Batman İlçesi, yöredeki petrol üretim ve arıtım tesisleri nin etkisiyle, 1965-1985 yılları arasında % 78,11'lik bir nüfus artış hızına erişmiştir. Bunun ya nı sıra çeşitli sektörlerde yatırımlar yapılmış ve hizmetler karmaşık ve yoğun hale gelmiştir.
Batman, çevresindeki bazı illerin bile merkezi olmuş ancak, mevcut idarî yapı yetersiz kal mıştır.
Mevcut potansiyelin değerlendirilmesi, ekonomik ve sosyal gelişmenin uygun yola kanalize edilmesi, gerekli hizmetlerin etkin, verimli ve süratli şekilde verilmesi, emniyet ve asayişin sağlanması için il teşkilatının kurulması uygun görülmüştür.
2. Siirt İline bağlı Şırnak İlçesi, emniyet ve asayiş bakımından önem arz eden, ekono mik ve sosyal yönden problemli olan ve coğrafî şartların kamu hizmetlerinin yürütülmesini aksattığı bir bölgede bulunmaktadır. Konumu itibariyle bu bölgenin merkezidir ve gelişmeye elverişli bir durumdadır.
Bölgedeki tabiat şartlan, Irak ve Suriye sınırlarındaki problemler, Uludere ve Beytüşşe bap ilçelerinin bağlı bulundukları Hakkâri İli ile irtibatlarının zayıf oluşu, emniyet-asayişin sağlanmasında, kamu hizmetlerinin götürülmesinde çeşitli güçlüklerle karşılaşılmasına sebep olmaktadır.
Şırnak; iktisadî-sosyal yönden, Mardin İline bağlı Cizre, İdil, Silopi, Hakkâri tüne bağlı Beytüşşebap ve Uludere, yeni kurulacak Güçlü Konak ilçelerinin merkezi olabilecek durumdadır.
Güvenlik kuvvetlerinin bölgedeki etkinliğinin daha da artırılması, hâkimiyetinin sağlan ması, kamu hizmetlerinin çevreye daha süratli, etkin ve verimli olarak götürülmesi, bölgenin ekonomik yönden kalkınması bakımından Şırnak'ta il kurulmasında fayda ve zaruret görül mektedir.
— İçişleri Bakanlığı taşra teşkilatı ile Emniyet Genel Müdürlüğü taşra teşkila tında ve Batman ve Şırnak il özel idarelerinde kullanılmak üzere kadrolar ihdas edilmektedir.
— Bu Kanunla kurulan illerde ve ilçede oluşturulacak merkezî idare bi rimlerinin kısa zamanda yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesini sağlamak maksadıyla ihti yaç duyulan kadroların Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmesi öngörülmektedir.
— Bu Kanunla kurulan illerde ve ilçede merkezî idare tarafından oluştu rulacak teşkilatlanmanın hızla tamamlanmasını sağlamak maksadıyla düzenlenmiştir. Geçici 1 inci madde ile Bakanlar Kuruluna tanınan iki ay sürenin tamamının kullanılabileceği düşü nülerek atamalar için bakanlıklara 60 günlük süre tanınmıştır.
Ayrıca, yeni kurulan illerdeki ve ilçedeki kamu hizmetlerinde kesinti doğmaması amaç lanmıştır.
— Bu madde, seçimle göreve gelmiş il genel meclis üyelerinin kazanılmış haklarının muhafaza edilmesi, hizmetlerin aksamaması için il genel meclislerinin zaman geçi rilmeden teşekkül etmesi ve organlarını seçerek faaliyete geçmeleri, yeni kurulan ilçelerde de yeni üyelerin seçilmesi amacıyla hazırlanmıştır.
— Maddede, bu Kanunla kurulan illere bağlanan ilçelerin halen bağlı bu lunduğu illerin özel idarelerinden ayrılışı sırasında uygulanacak esaslar ve süre düzenlenmiştir.
Madde, hem menkul ve gayrimenkul mallarla, hem de personelle ilgili esasları kapsamaktadır.
— Yürürlük maddesidir.
— Yürütme maddesidir.