Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanun

– 24.5.1983 tarihli ve 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin 1 inci fıkrası ile ilgililerin prim veya kesenek ödemek suretiyle geçirmiş bulundukları son 7 yıllık fiilî hizmet süresi içinde en fazla fiilî hizmet süresinin bulunduğu sosyal güvenlik kuruluşunun mevzuatının uygulanması ve bu mevzuata göre aylığa hak kazanılması halinde bu kurum tarafından aylığın bağlanması ve ödenmesi esası getirilmiştir.

Aynı maddenin 2 nci fıkrasında ise;

kişilerin ellerinde olmayan nedenlerle görevlerinden ayrılmalarını gerektiren, malullük, ölüm, 5434 sayılı Kanun uyarınca yaş haddinden re’sen emekliye sevkedilme ile bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi halleri için istisna getirilmiştir.

Süresi Kanunla 1, 2, 3 veya 5 yıl olarak belirlenen yönetim kurulu üyelikleri, YÖK üyelikleri, Rekabet Kurulu üyelikleri, milletvekilleri ve belediye başkanları (erken seçim dolayısıyla) gibi kişilerin de ellerinde olmayan nedenlerle görevlerinden ayrılmaları söz konusu olmakta ve son defa bağlı oldukları kurumda 3 yıl 6 aylık hizmet süresi bulunmadığından son kurumlarınca aylık bağlanamamakta ve ilgililer emsallerine göre hak kaybına uğramaktadırlar. 20 nci dönem milletvekillerinin 3 yıl 4 ay olan iştirakçilik süreleri bu duruma örnek teşkil etmektedir.

Bu düzenleme ile süresi Kanunla belirlenen yönetim kurulu üyelikleri, kurul üyelikleri, milletvekilliği, belediye başkanlığı ve buna benzer görevlere atanan veya seçilen kişilerin emekli olma halleri her kurumun kendi mevzuatı içerisinde bırakılmış ve bu suretle hak kayıplarına sebebiyet verilmemesi sağlanmıştır.

Diğer taraftan; getirilen geçici madde ile de kanunun yürürlük tarihinden önce hak kaybına uğrayan kişiler ile bunların dul ve yetimlerinin durumlarının düzeltilerek eşitlik ilkesi gereğinin yerine getirilmesi sağlanmıştır.

– 3284 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden bugüne kadar çeşitli kanun ile yasama organı üyeleri ile dışarıdan atanan bakanların kendilerine ve hak sahiplerine Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa göre emekli, dul ve yetim aylığı bağlanmıştır. Ancak, bu hükümler Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.

Bu durumda 134 kişi bulunmaktadır.

Bunlardan; 6 kişi 65 yaşından büyük, 4 kişi 65 yaşından küçük, 124 kişi ise dul ve yetimlerdir. Söz konusu kimseler mağdur ve muhtaç kişilerdir.

Yeni düzenlenen yasalardan yararlanma imkânları da bulunmamaktadır.

Bu madde ile Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi hizmeti bulunmayan 70 kişinin de arasında bulunduğu yasama organı üyeleri ve dışarıdan atanan bakanların, 65 yaşından büyük olanların kendilerinin, ölenlerin ise dul ve yetimlerinin mağdur edilmemeleri sağlanmıştır.

– Emekli aylığı bağlananlara temsil tazminatı ödenebilmesi için T.C. Emekli Sandığı Kanununa eklenen uyum maddesi olup, yönetim ve denetim kurulu üyeliği dahil olmak üzere kamu kesiminde görev alanlara söz konusu tazminatın ödenmemesi amaçlanmaktadır.

– TBMM üyelerine emekli aylığı bağlanırken makam ve temsil tazminat miktarlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde sözleşmeli olarak çalışmakta iken 5434 sayılı Kanunun geçici 191 inci maddesi uyarınca Sandıkla ilgilenmiş olanlardan, her ne sebeple olursa olsun görevlerinden ayrılarak diğer sosyal güvenlik kurumlarından birine tabi göreve girenler istekleri halinde Sandıkla ilgilerini sürdürmektedirler.

Ayrıca, gerek 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, gerekse 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununda isteğe bağlı sigortalılık bulunmakta ve bu süreler dikkate alınarak kişilere emekli aylığı bağlanmaktadır.

Bu madde ile, diğer sosyal güvenlik kuruluşları ile paralellik sağlanması, 5434 sayılı Kanunda sınırlı uygulama alanı bulunan ve istisnaî bir hak sağlayan uygulamanın kapsamının genişletilmesi amaçlanmıştır.

Bilindiği gibi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararları geriye yürümez. Bu düşünceyle emekli aylığı alan yasama organı üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar ile bunların dul ve yetimlerinin yürürlükte bulunan Kanun hükümlerine göre yapılan ve borç tutarlarının tamamı ödenmiş bulunan borçlanmalar ile kesenek ve karşılıkları ödenmiş bulunan ek göstergelerin tutarlarının ilgililere iadesinin mümkün olmadığı düşünüldüğünden, borçlanma, intibak ve ek göstergelerin kazanılmış hak sayılarak geçerliliği sağlanmıştır.

Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce görevleri sona ermiş olanlar için 5434 sayılı Kanunun ek 68 inci maddesinde söz konusu edilen makam tazminatı, yüksek hâkimlik tazminatı ile temsil tazminatı ödenmesinde iki yıllık görev süresini doldurma şartı aranmayarak bu kişilerin mağdur edilmemeleri amaçlanmıştır.

Süresi kanunlarla belirlenen görevlere atanan veya seçilenlerden görevleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sona erenlerle, bunlardan emekli aylığı bağlanmış olup, herhangi bir nedenle emekli aylığı kesilmiş olanların sosyal güvenlik kurumları ile ilgilerinin kesildiği tarih ile ek madde uyarınca Sandıkla ilgilendirilmek üzere başvurdukları tarih arasında geçen dönem içinde Sandıkla ilgilendirilmeleri ve kısıtlı bir zaman süresince Sandıkla ilgilenmenin getireceği hak kayıplarının giderilmesi amaçlanmıştır.

– a) Çeşitli kanunlara göre 7 000 ve daha yüksek makam ve yüksek hâkimlik tazminatı ödenmesi öngörülen kadrolarda bulunanlara 30 000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere temsil tazminatı ödenmesi, temsil tazminatı göstergelerini kadro ve görev unvanı itibariyle farklı olarak belirlemeye Bakanlar Kurulu’nun yetkili kılınması,

b) Temsil tazminatına hak kazanma ve bu tazminatın ödenmesine ilişkin esasların belirlenmesi,

c) İlgili kanunlara göre kadro karşılığı sözleşmeli, sözleşmeli veya kapsam dışı statüde çalışanlara temsil tazminatının ödenmemesi, bu tazminata hak kazananlara personel veya teşkilat kanunları veya diğer kanunî düzenlemeler ile ödenmekte olan ek ödentilerin ve benzerlerinin, net tutarının temsil tazminatının net tutarından mahsup edilmesi, benzer ödemelerin neler olduğunu belirlemeye Bakanlar Kurulu’nun yetkili kılınması,

d) Makam tazminatı ile yüksek hâkimlik tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde toplam iki yıl bulunduktan sonra emekliye ayrılanlara temsil tazminatlarının bulundukları en üst görev esas alınarak ödenmesi, amaçlanmıştır.

– Bu maddelerde yer alan hükümler değişiklik yapılan ve eklenen maddelerde yeniden düzenlendiğinden yürürlükten kaldırılmaktadırlar.

– Yürürlük maddesidir.

– Yürütme maddesidir.