Kaynak: TBMM 21. Dönem S. Sayısı 669 (Esas No: 1/851) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Ceza infaz kurumları ve tutukevleri, suç işleyenlerin cezalarının yerine getirildiği ve tutuklama tedbirlerinin uygulandığı yerler olup, yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yönetilmektedir.Bu kurumların yönetim ve işleyişi toplumun geniş kitlelerini yakından ilgilendirmektedir.
Yönetim ve işleyişin idarî kurallar çerçevesinde yürütülmesi esas olmakla birlikte, toplumun içinden gelen temsilciler aracılığıyla bu yönetim ve işleyişin yerinden izlenmesi, bu kurumlarda şeffaf bir yönetim sağlayacak ve uygulamada görülen aksaklık ve eksikliklerin giderilmesine de yardımcı olacaktır.
Bu amaçları gerçekleştirmek için; tıp, eczacılık, hukuk, kamu yönetimi, sosyoloji, psikoloji, sosyal hizmetler, eğitim bilimleri ve benzeri alanlarda en az dört yıllık yükseköğretim kurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar ve mesleği ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarında ya da özel sektörde en az on yıl çalışmış ve tercihan emekliler arasından re’sen veya o yerdeki ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşleri alınarak ya da o yerin en büyük mülkî amirinin yardımıyla adlî yargı adalet komisyonlarınca seçilerek “ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurulları” kurulmaktadır.
İzleme kurullarına, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin yönetim, işleyiş ve uygulamalarını yerinde görmek, incelemek, bilgi almak ve tespitlerini rapor haline getirerek ilgili mercilere intikal ettirme görevleri verilmektedir. Böylelikle, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin yönetiminin doğrudan izlenmesi, sorunlarının çözümünde toplumun katkısının sağlanması ve bu kurumların şeffaf bir yönetime kavuşturulması amacıyla bu Tasarı hazırlanmıştır.
- Kanunun amacının ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin yönetim, işleyiş ve uygulamalarını yerinde görmek, incelemek, bilgi almak ve tespitlerini rapor haline getirerek yetkili ve ilgili mercilere sunmak görev ve yetkilerine sahip ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kurulmasına ilişkin esas ve usulleri düzenlemek olduğu, ancak askerî ceza infaz kurumları ve tutukevlerine ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.
- Bulunduğu yargı çevresinde ceza infaz kurumu veya tutukevi bulunan her adlî yargı adalet komisyonu tarafından izleme kurullarının kurulacağı ifade edilerek oluşum biçimleri ve çalışacakları yer gösterilmiştir.
- İzleme kurulu üyelerinde aranacak nitelikler sayılarak, bunlar arasında tercih sebebi olanlar belirtilmiştir.
- İzleme kurulu başkan ve üyeliğine seçilemeyecek olan kişiler gösterilmiştir.
- Adlî yargı adalet komisyonunca re’sen veya o yerdeki ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşleri alınarak ya da ceza infaz kurumu veya tutukevinin bulunduğu yerin en büyük mülkî idare amirinin yardımıyla belirlenecek olanlar ile doğrudan başvuranlar arasından adlî yargı adalet komisyonu tarafından oybirliğiyle izleme kurulu üyelerinin seçiminin yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca üyelerin görevlerine başlarken andiçmelerine ilişkin esas ve usuller gösterilmiştir.
- İzleme kurullarının görevleri bentler halinde sayılarak izleme kurulu üyelerinin görevleri sırasında edindikleri bilgileri ve düzenlenen raporları yetkili mercilerin izni olmaksızın açıklayamayacakları hükme bağlanmıştır.
- İzleme kurullarının çalışma esas ve usulleri gösterilerek, yönetmeliğe bırakılan konular belirtilmiştir.
- İzleme kurulu üyeliğine adlî yargı adalet komisyonunca son verme halleri sayılmıştır.
- İzleme kurulu üyelerinin güven içinde görevlerini yerine getirmelerini sağlamak amacıyla, bunlara karşı işlenen suçların Devlet memurlarına karşı işlenmiş gibi sayılacağı ve bunların görevleri sebebiyle işledikleri suçların da Devlet memurlarının işlediği suçlar gibi cezalandırılacağı öngörülmüştür. Ayrıca izleme kurulu üyelerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı soruşturma açılabilmesi için gerekli iznin adlî yargı adalet komisyonu başkanı tarafından verileceği belirtilmiştir.
- İzleme kurulu üyelerinin malî hakları düzenlenmiş, izleme kurullarının görevleriyle ilgili harcamalarının Adalet Bakanlığı bütçesine konulan ödenekten karşılanacağı belirtilmiştir.
- Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra ilk defa oluşturulacak izleme kurullarının oluşturulması süresi gösterilmiştir.
- Adalet Bakanlığınca Kanunda öngörülen yönetmeliğin ne zaman çıkarılacağı belirtilmiştir.
- Yürürlükle ilgilidir.
- Yürütmeyle ilgilidir.