Tasarı/teklif madde 1
yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı– Madde ile, Kanunun düzenlenme amacı belirtilmektedir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 141 (Esas No: 1/354) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Dünyada her geçen gün artış gösteren ticaret hacmindeki gelişmeler sebebiyle, bütün ülkeler ulaştırma sistemlerini sürekli olarak gözden geçirmekte ve daha iyi hedeflere ulaşma gayreti içinde bulunmaktadır.
Türkiye’de hızla gelişen iç ticaret ve turizm sektörü yanında dış ticaret ve turizm hareketleri de giderek ve beklenenin üzerinde gelişmeler göstermeye başlamıştır.
Avrupa ile Ortadoğu arasındaki ticarî akım, ülkemizin coğrafik özellikleri ve konumu nedeniyle karayollarımız üzerinde önemli trafik yoğunluğu meydana getirmektedir. Bu nedenle gerek yurtiçi gerekse uluslararası taşıma filosu giderek gelişmiş ve büyümüştür.
Nitekim bugün ülkemizde Haziran 1999 tarihi itibariyle, 505 128 adet kamyon, 125 724 adet otobüs, 135 920 adet minibüs, 228 060 adet kamyonet, 122 861 adet otomobil, 7 530 adet motosiklet, 3 458 adet jeep, Ticarî amaçla yolcu ve eşya taşımacılığında kullanılmaktadır.
Ayrıca bu taşıtlardan;
- 8 822 adet otobüs şehirlerarası yolcu taşımacılığında, - 1 323 adet otobüs uluslararası yolcu taşımacılığında, - 29 963 adet çekici, kamyon ve tanker uluslararası eşya taşımacılığında, Kullanılmaktadır.
Mevcut taşıt sayısına paralel olarak, bugün ülkemizde yolcu taşımacılığının % 94.8’i eşya taşımacılığının ise % 92.6’sı karayoluyla yapılmaktadır.
Diğer taraftan, uluslararası alanda yapılan taşımacılıkta;
- ihracatımızın ton bazında % 26,2’si, ABDDoları bazında % 53, 2’si, - ithalatımızın ise ton bazında % 7’si, ABD Doları bazında % 35, 2’si, Karayoluyla yapılmaktadır.
Yolcu taşımacılığında ise, 1998 yılı sonu itibariyle çeşitli ülkelere 42 292 adet sefer düzenlenmiş ve 1 182 372 adet yolcu taşınmıştır.
Buna karşılık, 1998 yılı sonu itibariyle ülkemizde 446 025 adet trafik kazası meydana gelmiş ve bu kazalarda 4 852 kişi ölmüş ve 115 489 kişi de yaralanmıştır.
Yukarıda yer alan istatistiki rakamlardan anlaşılacağı üzere, Türkiye’de ulaşım hizmetlerinin büyük bir kısmı karayolu ile gerçekleştirilmektedir.
Özellikle, yurtiçi taşımalarda önemli yere sahip olan karayolu taşımacılığının, diğer taşıma türlerine göre (havayolu hariç) daha süratli, kolay, kontrollü ve en önemlisi aktarma olmadan kapıdan kapıya taşıma yapılmasına uygun olması nedeniyle daha fazla tercih edilmektedir. Özellikle 1970’li yıllardan itibaren gelişen karayolu taşımacılığımız bugünkü güçlü karayolu taşıma sektörünü ortaya çıkarmıştır. Taşımacılık sektöründe karayolu taşımacılığının bu yüksek orandaki payının önümüzdeki yıllarda da aynı oranda seyredeceği tahmin edilmektedir.
Karayolu ağı uzunluğu olarak yeterli görünen şehirlerarası yollarda, fizikî standart ve özellikle üst yapılar mevcut trafik yükünü kaldıramaz durumdadır. Bu nedenle, yol bakım masrafları hızla yükselmekte, seyahat konforu ve güvenliği azalmakta, yol koşullarına bağlı trafik kazaları sayısında da artışlar olmaktadır.
Diğer taraftan, karayollarımız üzerindeki uluslararası transit taşımacılık faaliyetleri özellikle 1970 yılından bu yana hızlı artışlar göstermiştir. Bu taşımalar ağır ve çok dingilli römork ve yarı römorklarla yapıldığından yollarımız üzerinde meydana getirdikleri tahribatlar da o nispette büyük olmaktadır.
Nitekim;
- 1996 yılında 204 385 adet, - 1997 yılında 216 818 adet, - 1998 yılında 208 810 adet, yerli ve yabancı ağır tonajlı taşıt ülkemizden yurtdışına çıkış yapmıştır.
Bununla beraber; 1997 yılında 36 889 adet, 1998 yılında 38 000 adet yerli ve yabancı ağır tonajlı taşıt ülkemiz üzerinden transit geçmiştir.
Yurtiçi ve uluslararası yolcu ve eşya taşıma hizmetlerinin; ülke ekonomisi ve sosyal hayatın gerektirdiği düzenli ve güvenli hale getirilmesi, bu sektöre giriş-çıkışların kontrol altına alınması ve taşımacı, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılmasıyla ilgili koşulların tespiti ile bir sigorta sisteminin sektörde zorunlu hale getirilmesi yanında, sektörde çalışanların çalışma koşulları ve niteliklerinin belirlenmesi, mevzuata aykırı davranışlara uygulanacak müeyyidelerin tespiti hususlarında ülkemizde mevzuatın geliştirilmemiş olması son yıllarda önemli bir boşluk olarak görülmektedir.
Bugün ülkemizde yurtiçi ve uluslararası yolcu ve eşya taşımacılığı; 9.4.1987 tarihli ve 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan yönetmelik ve kararnamelerle düzenlenmektedir.
Gerek yurtiçi gerekse uluslararası karayolu taşımacılığını düzenleyen yönetmelikler günümüzün ihtiyaç ve sorunlarının çözümünde yeterli olmamaktadır.
Karayolu taşımacılığında hukukî boşlukları gidermek üzere hazırlanan bu Tasarı ile, günümüzdeki gelişmelerin yanısıra kamuoyunun gündemini işgal eden trafik kazaları ve diğer ihtiyaçlar da dikkate alınarak taşımaların düzenli ve güvenli hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
– Madde ile, Kanunun düzenlenme amacı belirtilmektedir.
– Madde ile, Kanunun kapsamı belirlenmekte, il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların düzenlenmesinin mahallî idarelere bırakılabileceği öngörülmektedir.
– Madde ile, Kanunda geçen ifadeler tanımlanmaktadır.
– Madde ile, taşımaların, ekonomik, hızlı, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirileceği hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile karayolu taşımacılık sektöründe hizmet verecek olan taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Ulaştırma Bakanlığından yetki belgesi alınması gerektiği hükme bağlanmaktadır.
Ayrıca; Bakanlığa hizmetin sağlıklı işleyebilmesi için yetki belgesinin verilmesiyle ilgili düzenlemeler yapabilme yetkisinin yanısıra, gerektiğinde yetki belgesini iptal edebilme hususunda da yetki verilmektedir.
Diğer taraftan, yetki belgesi almış bulunan gerçek ve tüzel kişilerin, bu Kanunun ve diğer mevzuatın öngördüğü yetki ve sınırlar içerisinde, yetki belgesinin ilgili olduğu hizmetin gereğini yapmak zorunda olduğu, bu hizmetlerin diğer taşımacılar ve üçüncü şahıslar tarafından engellenemeyeceği hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile, taşımacı ile yolcu ve gönderen arasında bir sözleşme yapılması mecburiyeti olduğu ve bu sözleşmelere uygun hareket edilmesi gerektiği hükme bağlanmış ve taşımacı yanında yolcu ve gönderene de sorumluluk yüklenmiştir.
– Madde ile, trafik kazalarının önlenmesi, taşımanın düzenli ve güvenli yapılması için işleten sıfatıyla taşımacılara önemli yükümlülükler getirilmektedir.
– Madde ile, gönderene, eşyanın taşımacıya teslimi ile ilgili bazı sorumluluklar yüklenmekte ve doğru bildirim sorumluluğu getirilmektedir.
Ayrıca, ihbar ve şüphe halinde taşımacıya, eşyayı kontrol ettirme yetkisi verilmektedir.
– Madde ile, acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerinin sorumluluğu düzenlenmektedir.
– Madde ile, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesi sahiplerinin kendi adlarına taşıma yapamayacağı ve taşıma yapabilmeleri için taşıma yetki belgeleri almaları şartı getirilmektedir.
Ayrıca, yolcu taşımacılığı konusunda komisyonculuk yasaklanmaktadır.
– Madde ile, ücret tarifelerinin hazırlama yetkisi yetki belgesi sahiplerine verilmekte, ancak, Bakanlık onayı ile yürürlüğe gireceği hususu düzenlenmektedir.
Kamu yararı aleyhine sonuç verecek bir ortamın doğması halinde Bakanlığa, ücret tarifelerinin taban ve tavan fiyatlarını tespit ederek müdahale yetkisi de verilmektedir.
Taşımacılar tarafından düzenlenecek olan düzenli yolcu ve eşya taşımalarına ait zaman tarifelerinin Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmakta, ayrıca, tarifelere uyma ve gerekli yerlere asma mecburiyeti getirilmektedir.
– Madde ile, karayoluyla, yapılacak uluslararası taşımaların kapsamı belirlenmektedir.
– Madde ile 12 nci maddede kapsamı belirlenen, karayoluyla uluslararası transit, üçüncü ülke ve ikili yolcu ve eşya taşımaları yapabilecek yetkili taşımacılar ve taşıtlar belirlenmekte ve yabancı plakalı taşıtların Türkiye sınırları içinde iki nokta arasında taşıma yapmaları yasaklanmaktadır.
– Madde ile, zorunlu hallerde, Bakanlığın izni dışında gümrük kapıları dahilinde yolcu ve eşya taşınması, aktarma yapılması, eşya depolanması ve yolcuların yaya geçerek başka taşıta binmesi yasaklanmaktadır.
– Madde ile, Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden yapılacak transit taşımalar için gerektiğinde kota sistemi uygulanabilmesi öngörülmektedir.
– Madde ile, Türkiye üzerinden yapılacak transit taşımalardan, geçiş ücreti alınması öngörülmekte, ücretlerin tespit edilmesi, artırılması, indirilmesi veya tamamen kaldırılmasında Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık ile birlikte Ulaştırma Bakanlığı yetkili kılınmaktadır.
– Madde ile, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılarının, kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı kusursuz olarak sorumlu olacakları hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılarına, taşıma faaliyeti sırasında yolcunun bedenî ve maddî zararlarının karşılanması için zorunlu karayolları taşımacılık malî sorumluluk sigortası yaptırma mecburiyeti getirilmekte, eşya taşımacılığından doğan sorumluluğa ilişkin sigorta yaptırma ihtiyarî bırakılmaktadır.
– Madde ile, zarar görenlerin çokluğu halinde zarar görenlere sorumluluk sigortasından karşılanamayan zararların 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yaptırılan zorunlu malî sorumluluk sigortasına da müracaat etme imkânı verilmektedir.
– Madde ile, sigorta tazminatının azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller belirlenmekte ve sigortacıya da taşımacıya karşı rücu hakkı tanınmaktadır.
– Madde ile, zarar görenlere sigortacıdan doğrudan doğruya talep hakkı tanınmaktadır.
– Madde ile, kazanın meydana gelmesi halinde, zarar görenlerin sigorta şirketine durumu ihbar etme süresi belirlenmektedir.
Gerek sigorta şirketi gerekse taşımacıların zarar görenlere ödemesi gereken sigorta tazminatı ile ilgili işlemler, süreler ve sigorta şirketine ibraz edilmesi gereken bilgi ve belgeler hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile, sigorta şirketlerine sorumluluk sigortası belgesi ve poliçe verme zorunluluğu, taşımacılara ise sigorta belgesini araçlarda bulundurma zorunluluğu getirilmektedir.
– Madde ile, zarar görenlerin, talep hakları ve bu taleplerle ilgili zaman aşımı süreleri hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile, sigorta tazminatı ile ilgili davaların açılacağı yetkili mahkemeler belirlenmektedir.
– Madde ile, Kanunun 5 ve 10 uncu maddelerine aykırı hareket edenlere hapis cezası verilmesi öngörülmektedir.
– Madde ile, Kanunun 5, 6, 7, 11, 13, 14, 18, 22 ve 36 ncı maddelerine aykırı hareket edenlere idarî para cezası verilmesi öngörülmektedir.
– Madde ile, bu Kanun gereğince verilecek hapis ve/veya para cezalarının, diğer kanunlardaki suçların takibi, cezaların uygulanması ile yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği hususu hükme bağlanmaktadır.
– Madde ile, bu Kanunda yazılı suçları işleyenler hakkında Ulaştırma Bakanlığınca görevli ve yetkili kılınmış personele, suç veya idarî para cezasına dair tutanak düzenleme yetkisi ve idarî para cezalarını tahsil etme yetkisi verilmekte ve bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmakta ve bu cezaların ödenebileceği merciler belirlenmektedir.
– Madde ile, para cezalarının ödenmemesi halinde cezaların artırılması hükme bağlanmakta ve bu cezaların ödenebileceği merciler belirlenmektedir.
– Madde ile, para cezalarına itiraz süreleri ve görevli mahkemeler belirlenmekte, Kanunda belirtilen suçların işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde aynı nitelikte üç defa suç işlendiği tespit edilenlerin yetki belgelerinin bir yıl süreyle iptal edilmesi esası getirilmektedir.
– Madde ile, gümrük mevzuatı veya millî güvenliğe aykırı hareket eden yetki belgesi sahiplerinin yetki belgelerinin, bu hareketleri yetki belgesi kullanılarak yapılıyorsa ilgili bakanlık veya müsteşarlıklardan birinin teklifi üzerine iptal edileceği ve 3 yıl geçmeden yeniden belge verilmeyeceği öngörülmektedir.
– Madde ile, yetki belgesi iptal edilen ve taşıma faaliyeti geçici durdurulan gerçek kişi ile tüzel kişi kurucu ortaklarına ve bunların hissedarı olduğu diğer şirketlere durdurma ve iptal süresinde aynı tür yetki belgesinin verilmeyeceği öngörülmektedir.
– Madde ile, yetki belgesi alma koşullarından herhangi birinin taşınmadığının sonradan anlaşılması halinde yetki belgesinin iptal edileceği öngörülmektedir. Yetki belgeleri, taşıt belgeleri veya taşıt kartlarında tahrifat yapanlara uygulanacak müeyyideler belirlenmektedir.
– Madde ile, karayolu taşımacılığı hizmetlerinin teknik, ekonomik ve sosyal gelişmeler, kamu yararına ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak düzenlenmesi amacıyla Karayolu Taşımacılığı Yüksek Kurulu kurulması hükme bağlanmakta, anılan Kurulun çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle belirlenmesi öngörülmektedir.
– Madde ile, yolcu taşımaları için taşımacılara terminal zorunluluğu getirilmektedir.
Terminal açılması ve işletilmesi yetkisi mahallî makamlara verilmekte, ancak, mevcut terminallerin yetersiz kalması halinde izin alınması kaydıyla taşımacıların da terminal işletmesine imkân verilmektedir.
– Madde ile, verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarının ücrete tâbi olacağı öngörülmektedir.
– Madde ile, Kanunda çıkarılması öngörülen yönetmeliklerin, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulması öngörülmektedir.
– Madde ile, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanması öngörülmektedir.
– Madde ile, bu Kanuna göre yürürlüğe konacak yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapan ve gerçek ve tüzel kişilere başvurudaki şartlar aranmaksızın bir yıl içerisinde yetki belgesi alma mecburiyeti getirilmektedir.
– Madde ile, geçici 1 inci maddeye göre yetki belgesi alanların yetki belgelerini aldıkları tarihten itibaren iki yıl içerisinde durumlarını bu Kanun ve Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliğe uydurmaları öngörülmektedir.
– Madde ile, bu Kanunun yayımından önce ayrı terminal izni alan veya ayrı terminal işleten gerçek veya tüzel kişilerin mevcut terminallerini işletmeye devam edebilecekleri öngörülmektedir.
– Yürürlük maddesidir.
– Yürütme maddesidir.
Bayındırlık, İmar,