Tasarı/teklif madde 1
→ yürürlükteki madde 1– Bu Kanunun amacının, Türk Silahlı Kuvvetleri personeline verilecek ilk nasıp istihkakı ile ilgili hususları belirlemek olduğu açıklanmaktadır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 408 (Esas No: 1/564) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
GEREKÇE Türk Silahlı Kuvvetlerinde çeşitli okullardan mezun olduktan sonra subay veya astsubay olarak nasbedilenlere 4608 ve 1468 sayılı kanunlar gereğince bir defaya mahsus olmak üzere nasıp istihkakı verilmektedir.
Bu nasıp istihkakı arasında; ordu tipi tabanca, mermi, kılıç, elbise, iskarpin, hurç, bavul, karyola gibi eşya yer almaktadır.
Bu uygulama ilk defa 1936 yılında 2893 sayılı Kanunla teçhizat bedeli olarak 150 lira verilmesi şeklinde olmuş, ancak daha sonra bu miktar kafi gelmediği gibi, alınan malzemenin renk, şekil ve evsafında birlik sağlanmaması karşısında 1944 yılında 4608 sayılı Kanunla, para yerine eşya verilmesi şekline dönüştürülmüştür.
4608 sayılı Kanun hazırlanırken de, 1944 yılında yürürlükte olan askerî mevzuat gözönünde bulundurulmuştur.
yılında yürürlükte bulunan “4273 sayılı Subaylar Heyetine Mahsus Terfi Kanunu” ile daha sonra bu Kanunu yürürlükten kaldıran 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu arasında, öngörülen kaynaklar ve istihdam edilecek personel açısından büyük farklılık bulunmaktadır.
4608 sayılı Kanunda; bu Kanundan yararlanabilmek için, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri ile jandarma, gümrük ve orman muhafaza kıtalarında subay veya astsubay veya askerî memur olmak üzere okulları muvaffakiyetle ikmal etme koşulu öngörülmüş; 4273 sayılı Kanunda ise, kaynak olarak harp okulları dışında, üniversitelerin muhtelif fakültelerinin askerî kısımlarından söz edilmiştir.
Bugün, Silahlı Kuvvetlerde “askerî memur” olmadığı gibi, gümrük ve orman muhafaza kıtaları da bulunmamaktadır. Ayrıca, 4608 sayılı Kanun günün ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak kalmakta ve 926 sayılı Kanunda öngörülen kaynakların tümünü kapsamamaktadır. Ayrıca uzman jandarmalıktan astsubaylığa, astsubaylıktan subaylığa nasbedilme gibi durumlarda nasıl bir uygulama yapılacağı konusunda da tereddütler ve farklı yorumlar gündeme gelmektedir.
Sonuç olarak, güncelliğini yitirmiş bulunan 4608 ve 1468 sayılı kanunların yürürlükten kaldırılarak, bunların yerine geçecek ve günün ihtiyaçlarına cevap verebilecek yeni bir düzenlemeye gidilmesi zarureti ortaya çıkmıştır.
Bu nedenlerle; Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerlik hizmeti dışında, muvazzaf statüde görevlendirilecek personele ilk nasıplarında verilecek istihkakı belirlemek ve uygulamadaki sıkıntıları giderebilmek amacıyla bu Tasarı hazırlanmıştır.
– Bu Kanunun amacının, Türk Silahlı Kuvvetleri personeline verilecek ilk nasıp istihkakı ile ilgili hususları belirlemek olduğu açıklanmaktadır.
– Bu Kanunun; 1111 sayılı Askerlik Kanununu, 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askerî Memurlar Kanunu gibi kanunlar gereğince askerlik hizmetini yapmak üzere silah altına alınan er, onbaşı, çavuş ve yedek subaylarla erbaş statüsünde bulunan ve 3269 sayılı Kanuna göre istihdam edilen giyecek, bakım ve barınmaları er ve erbaşlar gibi Devletçe karşılanan uzman erbaşlar hariç olmak üzere, muvazzaf statüde çeşitli kanunlara göre Türk Silahlı Kuvvetlerine alınan ve belli bir hizmet sözleşmesine veya mecburî hizmete tabi bulunan subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay ve uzman jandarmalarla bunları istihdam edecek Türk Silahlı Kuvvetleri (Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) birlik, karargâh, kurum ve kuruluşlarını kapsadığı belirtilmektedir.
– Kanun kapsamına giren askerî personele verilecek ilk nasıp istihkakları belirlenmektedir. Bu belirleme yapılırken; kuvvete ve nasbedilecek statüye göre farklılık arz etmeyen ve tüm personel için müşterek olan ihtiyaçlar Kanunda sayılmakta; bunun dışında personelin tabi olduğu kuvvet ve statüsüne göre farklılık gösteren diğer ihtiyaçların ise, yönetmelikle tespiti öngörülmektedir.
Ayrıca her iki şekilde belirlenen ilk nasıp istihkakının cinsinde günün koşullarına göre değişiklik yapmaya da ilgili bakanlıklar yetkili kılınarak, sadece eşyanın cinsinde değişiklik yapmak için sık sık yasal düzenlemeye gidilmesi önlenmektedir.
– Silahlı Kuvvetlerde muvazzaf olarak görevlendirilenlere iki çeşit istihkak verilmektedir. Birincisi, ilk defa Silahlı Kuvvetlere girişte, subay ve astsubay olarak nasbedildiğinde veya ilk sözleşme yapıldığında bir defaya mahsus olmak üzere verilmekte; diğeri ise, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapıldığı sürece, belli bir miada tabi tutularak, belli zaman aralıklarında Silahlı Kuvvetlerden ilişik kesilinceye kadar devam etmektedir. Bu ikinci gruba, muvazzaflar yanında, askerlik hizmetini yapanlar da girmektedir.
Burada düzenlenen ilk nasıp istihkakıdır. Bu nedenle, bu istihkak bir defaya mahsus olmak üzere verilecektir. Ancak ilk nasıptan sonra ilgili kanunlarda öngörülen şartların tahakkuku halinde, uzman jandarmalıktan astsubaylığa, astsubaylıktan subaylığa geçmek mümkün olduğundan, bu gibi durumlarda personelin ikinci kez nasbı yapılmakta, ilk nasbına göre Türk Silahlı Kuvvetleri Kıyafet Yönetmeliği uyarınca giymesi gereken elbisede veya kullanacağı eşyada önemli farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. İşte bu gibi durumlarda, ikinci bir ek istihkak verilmesine imkân sağlanmaktadır.
– Personelin, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetlerinde veya Jandarma Genel Komutanlığında görev yapması istihkak ihtiyacı yönünden farklılık gerektirmektedir.
Ayrıca, bu ihtiyaç, personelin sınıf ve statüsüne ve branşına göre dahi değişebilmektedir.
Diğer taraftan istihkakın miktarı, cinsi, verilme şekli gibi hususlar da farklı olabilmektedir. Bu nedenlerle, farklılık gösteren, zamana göre değişebilen ve detaya giren istihkakla ilgili diğer hususların yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.
– İlk nasıp istihkakı olarak verilen tabanca ve mermilerin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesilmeden üçüncü kişilere verilmesini önlemek amacıyla cezaî müeyyide getirilmektedir. Halihazırdaki uygulama da aynıdır. Sadece hapis cezası yanında, ayrıca para cezası öngörülmemektedir. Bu düzenleme özel bir husus olup, 6136 sayılı Kanun kapsamına girmemektedir.
– İlk nasıp istihkakı ile ilgili 4608 ve 1468 sayılı kanunlar yürürlükten kaldırılmaktadır.
– Bu Kanun, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren subay, astsubay, sözleşmeli subay veya sözleşmeli astsubay veyahut uzman jandarma olarak nasbedilenlere uygulanacağından, bu tarihten önce Silahlı Kuvvetlerde göreve başlayanları kapsamayacaktır. Ancak, ilk nasıp istihkakında farklılık olursa ve bu farklılık miatlı olarak belli sürelerde verilen istihkak kapsamında (elbise, ayakkabı, kumaş gibi) olmazsa, sadece bundan istifade ettirilme imkânı getirilmektedir.
– Astsubaylara ilk nasıp istihkakı olarak tabanca verilmesine, ilk defa 9.8.1993 tarihli ve 499 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 4608 ve 1468 sayılı kanunlara eklenen hükümlerle başlanıldığından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar mezkûr kanunlardan istifade edemeyenlerin olması halinde, bunların mağduriyetlerine neden olunmaması için bu Kanuna göre tabanca ve mermi verilmesi öngörülmektedir. Ancak bu uygulama, ilk nasıp istihkakı olarak tabanca ve mermi alanların hiçbir şekilde ilk nasıp istihkakı olarak ikinci kez tabanca ve mermi almalarına neden olamaz.
– Sadece bu Kanuna göre değil, yürürlükten kaldırılması öngörülen 4608 ve 1468 sayılı kanunlara göre de kendilerine tabanca ve mermi verilenlerin, Silahlı Kuvvetlerden ilişik kesilmedikçe bu tabanca ve mermileri üçüncü şahıslara vermelerini önlemek amacıyla bu hüküm getirilmektedir.
– Yürürlük maddesidir.
– Yürütme maddesidir.