Tasarı/teklif madde 2
→ yürürlükteki madde 2- Madde ile Kanunun kapsamı açıklanmaktadır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 452 (Esas No: 1/789) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olarak dayanağını Anayasanın 135 inci maddesinden alan ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, ülkemizde ticaret ve sanayinin gelişmesi ve ekonominin istenen düzeye gelmesi ve böylece toplumsal refahın yükselmesinde rol oynayan önemli kurumlardandır. Zira, ülke çapında sayıları 363'ü bulan oda ve borsalar ile bunların üst kuruluşu olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ekonominin en önemli aktörlerinden olan tüccar ve sanayicilerden oluşan üyelerinin hem kendi aralarındaki hem de halk ile olan ilişki ve faaliyetlerinde meslek ahlakını ve disiplinini sağlayarak bir yandan sağlıklı bir "ekonomik kamu düzeni" oluşturulmasına katkıda bulunmakta; diğer yandan ise üyelerini dünya ekonomisinin gelişen şartlarına ayak uydurabilmelerini sağlamak amacıyla yönlendirmektedirler.
Bütün bunların yanında, ticaret ve sanayici kesimi ile siyasi kurumlar, kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum kuruluşları arasındaki bağlantının kurulması ve bu kesimin siyasi ve hukuki yönden meşru menfaatlerinin savunulması ve korunması konusunda da en önemli işlev, odalar, borsalar ve Birlik tarafından üstlenilmektedir.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları ve ticaret borsalarının kuruluş kanunu olan 5590 sayılı Kanun, bugüne kadar çeşitli değişikliklere uğramıştır.
Anılan Kanunda 24/6/1995 tarihli ve 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan geniş kapsamlı değişiklik, söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamenin dayanağını oluşturan yetki kanununun iptali nedeniyle dayanaktan yoksun kaldığı gerekçesiyle, Anayasa Mahkemesinin 20/9/1995 tarihli ve E. 1995/43, K. 1995/46 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
İptal edilen hükümler yerine yeni bir düzenleme yapılmaması nedeniyle hukuki boşluk ortaya çıkmış ve 5590 sayılı Kanunun uygulanması önemli ölçüde güçleşmiştir.
Diğer taraftan, 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin iptal edilmesi nedeniyle 5590 sayılı Kanunda meydana gelen bu önemli hukuk boşluğunun 557 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri yerine geçecek ve 5590 sayılı Kanunun bazı maddelerinde değişiklik yapacak bir Kanunla en azından bir süre için giderilmesi mümkün görünmekteyse de, bu çözümün kısmi ve geçici bir çözümden öteye gidemeyeceği ve bu sebeple, tüccar ve sanayicilerin meslek örgütlenmelerinin baştan sona yeniden inşa edilecek bütünüyle yeni bir kanunla düzenlenmesinin daha uygun olacağı görülmektedir.
Nitekim, 54 yıl önce yürürlüğe konulmuş olan 5590 sayılı Kanun, o zamanın şartları açısından değerlendirildiğinde son derece başarılı bir kodifikasyon örneği olarak görülmesi gerekmekle birlikte, bir yandan Kanunda çeşitli tarihlerde yapılan değişikliklerle bütünselliğin kaybolması ve ilk halinde kurulmuş bulunan sistematiğin bozulması; diğer yandan ise 1950'lerin ihtiyaçları ile 2000'lerin ihtiyaçlarının çok farklı olması nedeniyle, dünyadaki güncel gelişmelerden son derece çabuk etkilenebilen ticaret ve sanayi kesiminin tâbi olacağı kuralların, baştan sona yeni bir kanunla düzenlenmesi gereği ortaya çıkmıştır.
Gerçekten de özellikle çok hızlı gelişen bilgi ve iletişim teknolojilerinin de yardımıyla dünyanın herhangi bir yerindeki herhangi bir gelişmeden dünyanın diğer ucundaki herhangi bir birey anında bilgi sahibi olabilmekte ve bu durum dünyayı adeta küçük bir köy haline getirmektedir. Bu olgu en önemli etkisini ise ekonomik alanda göstermekte ve bu sayede tüm dünya son hızla aynı zamanda adeta küçük bir "köy pazarı"na dönüşmektedir. Bu yeni ekonomik küresel düzende bu olağandışı yeni değişime en hızlı ayak uydurabilen ekonomik aktörler ve bunlar arasında da lokomotif güç olan tüccar ve sanayiciler diğerlerine göre çok önemli bir ekonomik avantaj elde edeceklerdir.
Bu itibarla, tüccar ve sanayicilerin zorunlu olarak üye oldukları meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının değişen bu işlevlerine uygun olarak yeniden yapılanmaları ve görevlerinin ve tâbi olacakları kuralların yeniden düzenlenmesi son derece önemlidir. Böylece ülkemizde ticaret ve sanayi yeni kanunun oluşturduğu hukuksal çerçevede hem daha güvenli hem de önü açık şekilde dünya ölçeğinde rekabet edebilecek ve bunun sonucunda ortaya çıkacak artı değerden tüm toplum yarar sağlayacaktır.
Diğer taraftan, hem ulusal ölçekteki ticarette hem de uluslararası ticarette çok önemli bir işleve sahip olan ticaret borsalarının dünyadaki modern borsacılık uygulamalarına paralel olarak yeniden yapılandırılması ve bu itibarla, bir yandan ticaret borsalarının ihtisaslaşmasının sağlanması, diğer yandan ise niteliklerine göre sınıflandırılmaları açık bir zorunluluk haline gelmiştir. Tasarı ile bu konuda da yıllardır özlemi çekilen yeni düzenlemeler getirilmekte ve ticaret borsacılığında çağ atlanmış olunmaktadır.
Ayrıca, hem odalar ve borsaların hem de bunların üst kuruluşu olan Birliğin organlarının oluşumunda ve seçiminde öncesine göre çok köklü değişikliklere gerek duyulmamakla birlikte, birtakım yeni düzenlemeler öngörülerek, hem daha etkili ve verimli çalışacak bir yönetim yapısının oluşturulması hedeflenmiş, hem de temel hukuk ilkeleri ve kuralları azami derecede gözetilerek demokratik bir katılım ortamı sağlanması amaçlanmıştır.
- Madde ile Kanunun kapsamı açıklanmaktadır.
- Madde ile Kanunda yer alan bazı kavramların tanımları yapılmaktadır.
- Madde ile ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odalarının Anayasanın 135 inci maddesindeki ifadelere uygun olarak kuruluş amaçları belirlenmektedir.
- Madde ile odaların kuruluşuna ilişkin esaslar belirlenmekte, tüccar ve sanayicilerin daha etkin biçimde temsillerinin sağlanabilmesi ve bunlara verilen hizmetlerin daha verimli şekilde sunulabilmesini teminen, odaların sadece il düzeyinde kurulmaları öngörülmektedir. Ayrıca, sanayici tanımı netleştirilmekte ve kimlerin deniz taciri olacakları da günün ihtiyaçlara uygun olarak belirlenmektedir.
- Madde ile odaların kuruluş ve çalışma alanlarının il sınırları olduğu öngörülerek oda hizmetlerinin yürütüleceği coğrafi alan netleştirilmiş olmaktadır. Ayrıca, oda bulunmayan illerde o türden oda kuruluncaya kadar geçerli olmak kaydıyla yakındaki odaların faaliyet gösterebilmeleri Birlik kararıyla mümkün hale getirilerek oda hizmetlerinde boşluk doğması önlenmektedir.
- Madde ile oda bulunmayan ilçelerde, oda hizmetlerinin üyelerin daha yakınında sunulabilmesi için oda şubesi kurulması teşvik edilmekte ve ayrıca odaların yetkilerinden bir bölümünü şubelerine devretmelerine olanak tanınmakta ve böylece oda hizmetlerinin daha verimli sunulması hedeflenmektedir.
- Madde ile oda şubesi bulunmayan ilçelerde, beldelerde ve, endüstri bölgeleri ile organize sanayi bölgelerinde oda temsilciliği kurularak birtakım hizmetlerin üyelere daha pratik yollardan sağlanması hedeflenmekte ve temsilciliğin üyeler dışında oda personeli tarafından da üstlenilmesine olanak tanınarak hizmetlerin aksamaması amaçlanmaktadır.
- Madde ile Anayasadaki kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ilişkin düzenlemelere uygun olarak odalara kayıt zorunluluğu öngörülmekte ve üye kayıtlarının elektronik ortamda tutulması ve güncellenmesi sağlanarak kayıtlara ilişkin gerçek bilgilere sahip olunması hedeflenmektedir.
- Madde ile üyelerin, durumlarında meydana gelen değişiklikleri odalara bildirmesini sağlamaya yönelik hükümler öngörülmekte ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek hukuksal sonuçlar açıkça belirtilmektedir. Böylece, odalara olan yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin tâbi olacakları kurallar önceden açık şekilde belirlenmiş olmaktadır.
- Madde ile odaların ne tür hukuki işlemler yapabilecekleri belirlenerek uygulamada ortaya çıkabilecek birtakım tereddütler giderilmekte ve ayrıca odanın resmi protokolde ve hukuken kimler tarafından temsil edileceği düzenlenerek bu konuda çıkabilecek yetki çatışmaları önlenmiş olmaktadır.
- Madde ile odaların görevleri ayrıntılı bir şekilde ve sayma yoluyla belirlenerek, odaların bu görevler çerçevesinde kullanabilecekleri yetkilerin de sınırı doğal olarak çizilmiş bulunmakta ve böylece aynı zamanda birer kamu tüzel kişilikleri olan odaların sahip oldukları tüm yetki ve görevler yasal dayanağa kavuşturulmaktadır.
- Madde ile odaların organları sayılmakta ve bir yenilik olarak odalarda disiplin kurulları oluşturulmaktadır.
Böylece odalarca yapılacak denetim daha objektif kıstaslara bağlanmaktadır.
- Madde ile odalarda seçimle oluşan en temel organ olan meslek komitelerinin oluşumu düzenlenmektedir.
- Madde ile meslek komitelerinin görevleri sayma yoluyla belirlenerek, bu birimlerin diğer görevleri yanında oda meclis toplantılarına katılmalarına ilişkin esaslar getirilerek, odalarda demokratik katılım yönünde önemli bir gelişme sağlanmaktadır.
- Madde ile odaların asli karar organı olan oda meclislerinin oluşumu düzenlenmekte ve önemli bir yenilik olarak meclis başkanlığına belli bir süre sınırlaması öngörülmekte ve böylece meclis başkanlığına seçilmede fırsat eşitliği sağlanmaktadır.
- Madde ile meclisin görevleri sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile odaların yürütme organı konumundaki yönetim kurulunun oluşumu düzenlenerek yönetim kurulu başkan ve üyelerinin tek liste halinde ve aynı anda seçimi öngörülmekte ve böylece mevcut durumda şikayet konusu olan, oda yönetim kurulu başkan ve üyelerinin seçimindeki çeşitli olumsuzluklar giderilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca süre sınırlaması öngörülerek, oda yönetim kurulu başkanlığına seçilmede fırsat eşitliği sağlanmaya çalışılmaktadır.
- Madde ile yönetim kurulunun görevleri sayma yoluyla belirlenmekte ve ayrıca odada hiçbir organa verilmeyen görevlerin yönetim kurulunca yerine getirileceği öngörülerek uygulamada çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi hedeflenmektedir.
- Madde ile yönetim kurulu yetkilerinin belli çerçevede başkan veya üyelere ya da genel sekretere devri öngörülerek yönetim kurulunun faaliyetlerinin hızlandırılması ve etkinleştirilmesi sağlanmaktadır.
- Madde ile yeni bir organ olarak oluşturulan oda disiplin kuruluna ilişkin kuruluş esasları öngörülmektedir.
- Madde ile disiplin kurullarının görevleri sayma yoluyla belirtilerek bu kurulların yönetim kurulu tarafından harekete geçirilmesi esası kabul edilmekte, üyelere ilişkin disiplin soruşturmalarının objektif ve tarafsız koşullarda bu kurullar tarafından yerine getirilmesi öngörülmekte ve disiplin cezası verme yetkisi meclise bırakılmakla birlikte ceza önerisinin soruşturma sonucunda bu kurullarca yapılması esası getirilerek, oda üyeleri üzerindeki oda denetiminin daha objektif ve rasyonel kurallara bağlanması amaçlanmaktadır.
- Madde ile odaların gelirleri sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile oda gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturan kayıt ücreti ve yıllık aidata ilişkin esaslar herhangi bir karmaşaya yer vermeyecek şekilde belirlenmektedir.
- Madde ile oda gelirlerinin diğer önemli bir kısmını oluşturan munzam aidat ve ayrıca navlun hasılatından alınacak paylara ilişkin esaslar açık ve somut olarak düzenlenmektedir.
- Madde ile odaların üyelerine verdikleri hizmetlere ilişkin alınacak ücretlerin tahsiline ilişkin esaslar düzenlenerek söz konusu ücretlerin hangi hizmetler karşılığı alınacağı sayma yoluyla belirtilmektedir.
- Madde ile odaların bütçelerinin hazırlanma, kabul edilme ve uygulama esasları düzenlenerek bütçeden yapılacak harcamanın kimler tarafından ve nasıl yapılacağı belirtilmektedir.
- Madde ile ticaret borsalarının kuruluş amaçları belirlenmektedir.
- Madde ile borsaların kuruluşuna ilişkin esaslar belirlenmekte, borsada işlem yapanların daha etkin biçimde temsillerinin sağlanabilmesi ve bunlara verilen hizmetlerin daha verimli şekilde sunulabilmesini teminen borsaların sadece il düzeyinde kurulmaları öngörülmektedir. Ayrıca ülke, bölge ve uluslararası düzeyde faaliyet gösterecek özel nitelikli borsaların kurulması da öngörülerek ticaret borsalarına ilişkin mevcut yapı değiştirilmektedir. Diğer yandan borsaların niteliklerine göre sınıflandırılması konusunda Bakanlığa yetki verilerek dünyadaki modern borsacılık anlayışına paralel uygulamaların önü açılmaktadır.
- Madde ile borsaların çalışma alanlarının il sınırları olduğu öngörülerek borsa hizmetlerinin yaygınlaştırılması için bölge borsalarının kurulmasına imkan sağlanmakta ayrıca, borsa bulunmayan illerde o türden borsa kuruluncaya kadar geçerli olmak kaydıyla yakındaki borsaların faaliyet gösterebilmeleri Birlik kararıyla mümkün hale getirilerek borsa hizmetlerinde boşluk doğması önlenmektedir.
- Madde ile borsa bulunmayan ilçelerde, borsa hizmetlerinin üyelerin daha yakınında sunulabilmesi için borsa şubesi kurulması teşvik edilmekte ve ayrıca borsaların yetkilerinden bir bölümünü şubelerine devretmelerine olanak tanınmakta ve böylece borsa hizmetlerinin daha verimli sunulması hedeflenmektedir.
- Madde ile borsalara kayıt zorunluluğu öngörülmekte ve üye kayıtlarının elektronik ortamda tutulması ve güncellenmesi sağlanarak kayıtlara ilişkin gerçek bilgilere sahip olunması hedeflenmektedir. Ayrıca, üyelerin çalışma merkezleri ve diğer bağlı birimleri açısından tâbi olunacak kayıt zorunluluğuna ilişkin ortaya çıkabilecek sorunları gidermek amacıyla, çeşitli olasılıklara göre açık ve somut düzenlemeler yapılmaktadır. Üyelerin durumlarında meydana gelen değişiklikleri borsalara bildirmesini sağlamaya yönelik hükümler öngörülmekte ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek hukuksal sonuçlar açıkça belirtilmektedir. Böylece borsalara olan yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin tâbi olacakları kurallar önceden açık şekilde belirlenmiş olmaktadır.
- Madde ile borsaların ne tür hukuki işlemler yapabilecekleri belirlenerek uygulamada ortaya çıkabilecek birtakım tereddütler giderilmekte ve ayrıca borsanın resmi protokolde ve hukuken kimler tarafından temsil edileceği düzenlenerek bu konuda çıkabilecek yetki çatışmaları önlenmiş olmaktadır.
- Madde ile borsaların görevleri ayrıntılı bir şekilde ve sayma yoluyla belirlenerek, borsaların bu görevler çerçevesinde kullanabilecekleri yetkilerin de sınırı doğal olarak çizilmiş bulunmakta ve böylece aynı zamanda birer kamu tüzel kişilikleri olan borsaların sahip oldukları tüm yetki ve görevlerinde açık yasal dayanak bulunmuş olmaktadır.
- Madde ile borsaların organları sayılmakta ve bir yemlik olarak borsalarda disiplin kurulları oluşturulmaktadır. Böylece borsalarca yapılacak denetim daha objektif kıstaslara bağlanmış olmaktadır.
- Madde ile borsalarda seçimle oluşan en temel organ olan meslek komitelerinin oluşumu düzenlenmektedir.
- Madde ile meslek komitelerinin görevleri sayma yoluyla belirlenerek, bu birimlerin diğer görevleri yanında borsa meclis toplantılarına katılmalarına ilişkin esaslar getirilerek borsalarda demokratik katılım yönünde önemli bir gelişme sağlanmaktadır.
- Madde ile borsaların asli karar organı olan borsa meclislerinin oluşumu düzenlenmekte ve önemli bir yenilik olarak meclis başkanlığına belli bir süre sınırlaması öngörülmekte ve böylece meclis başkanlığına seçilmede fırsat eşitliği sağlanmaya çalışılmaktadır.
- Madde ile meclisin görevleri sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile borsaların yürütme organı konumundaki yönetim kurulunun oluşumu düzenlenerek yönetim kurulu başkan ve üyelerinin tek liste halinde ve aynı anda seçimi öngörülmekte ve böylece mevcut durumda şikayet konusu olan, borsa yönetim kurulu başkan ve üyelerinin seçimindeki çeşitli olumsuzluklar giderilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca, süre sınırlaması öngörülerek borsa yönetim kurulu başkanlığına seçilmede fırsat eşitliği sağlanmaya çalışılmaktadır.
- Madde ile yönetim kurulunun görevleri sayma yoluyla belirlenmekte ve ayrıca borsada hiçbir organa verilmeyen görevlerin yönetim kurulunca yerine getirileceği öngörülerek uygulamada çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi hedeflenmektedir.
- Madde ile yönetim kurulu yetkilerinin belli çerçevede başkan veya üyelere devri öngörülerek yönetim kurulunun faaliyetlerinin hızlandırılması ve etkinleştirilmesi sağlanmaktadır.
- Madde ile yeni bir organ olarak oluşturulan borsa disiplin kurullarına ilişkin kuruluş esasları öngörülmektedir.
- Madde ile disiplin kurullarının görevleri sayma yoluyla belirtilerek bu kurulların yönetim kurulu tarafından harekete geçirilmesi esası kabul edilmekte, üyelere ilişkin disiplin soruşturmalarının objektif ve tarafsız koşullarda bu kurullar tarafından yerine getirilmesi öngörülmekte ve disiplin cezası verme yetkisi meclise bırakılmakla birlikte ceza önerisinin soruşturma sonucunda bu kurullarca yapılması esası getirilerek, borsa üyeleri üzerindeki oda denetiminin daha objektif ve rasyonel kurallara bağlanması amaçlanmaktadır.
- Madde ile borsaya tâbi maddeler ve bunların alım satımlarına ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır.
- Madde ile borsa işlemlerinin tesciline ilişkin kurallar ayrıntılı olarak düzenlenerek bu tescil yükümlülüğünün kimler tarafından yerine getirileceği somut biçimde belirtilmekte ve borsaya tescil konusunda uygulamada ortaya çıkan uyuşmazlıklar daha doğmadan önlenmeye çalışılmaktadır.
- Madde ile borsada alım satım yapmaya yetkili olan komisyoncu, ajan ve simsarlara ilişkin hükümlere yer verilmektedir.
- Madde ile borsa işlemlerine ilişkin ayrıntılı hükümlerin yönetmeliklerle düzenlenmesi öngörülmektedir.
- Madde ile borsaların gelirleri sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile borsa gelirlerinin önemli bir bölümünü oluşturan kayıt ücreti ve yıllık aidata ilişkin esaslar herhangi bir karmaşaya yer vermeyecek şekilde belirlenmektedir.
- Madde ile borsaların üyelerine verdikleri hizmetlere ilişkin alınacak ücretlerin tahsiline ilişkin esaslar düzenlenerek söz konusu ücretlerin hangi hizmetler karşılığı alınacağı sayma yoluyla belirtilmektedir.
- Madde ile borsaların bütçelerinin hazırlanma, kabul edilme ve uygulama esasları düzenlenerek bütçeden yapılacak harcamanın kimler tarafından ve nasıl yapılacağı belirtilmektedir.
- Madde ile modern borsacılıkta dünyadaki gelişmelere uygun olarak ürün ihtisas borsaları ile ilgili hükümler düzenlenerek, borsalarda önemli bir aşamaya geçilmektedir. Böylece, sadece belli ürünlerde uzmanlaşmış spesifik borsalar kurularak bu tür ürünlerin ticaretinde ülke çapında olduğu kadar uluslararası boyutta da söz sahibi olacak borsaların var olması teşvik edilmektedir.
- Madde ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kuruluş amacı ve temel işlevi belirlenmektedir.
- Madde ile Birliğin yapabileceği hukuki işlemler sayma yoluyla belirtilmekte ve ayrıca Birlik adına karar almaya ve hukuki işlemleri imzalamaya yetkili olanlar açık bir şekilde belirlenmektedir.
- Madde ile Birliğin görevleri sayma yoluyla ayrıntılı olarak düzenlenmektedir.
- Madde ile Birlik bünyesinde, sektör meclisleri adı altında değişik faaliyet konularında, istişari nitelikte birimler oluşturularak, çeşitli sektörler ve iş kollarının sorunlarının Birlik karar organları düzeyinde daha etkin ve sağlıklı bir biçimde dile getirilmesi ve temsili olanağı sağlanmaktadır.
- Madde ile uluslararası ticaretin günümüzde çok hızlı bir biçimde gelişmesi olgusuna paralel olarak, Türkiye ile diğer ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla, dernek statüsünde iki taraflı ticaret odaları kurulmakta ve böylece ülkemiz tüccar ve sanayicilerinin diğer ülkelerdeki muhataplarıyla sürekli ticari ilişkiler kurmaları sağlanmaktadır. Diğer yandan Türk iş dünyasının dış ekonomik ilişkilerini yürütmek üzere Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu oluşturularak Birliğin gözetimi altında uluslararası ticari konularda daha profesyonel bir yapı oluşturulması hedeflenmektedir.
- Madde ile Birlikte en üst seviyedeki yöneticilerden, sektör meclis başkanlarından, şeref üyelerinden ve daha önceki Birlik başkanlarından müteşekkil Yüksek İstişare Kurulu oluşturularak oda ve borsaların alanına giren temel önemli konularda gerektiğinde bir istişare olanağının sağlanması amaçlanmaktadır
- Madde ile Birliğin organları belirtilmektedir. Yüksek Disiplin Kurulu adı altında yeni bir organa yer verilerek, oda ve borsalardaki disiplin kurullarının kararlarının üst denetiminin yapılması sağlanmıştır.
- Madde ile Birliğin genel ve asli karar organı olan Birlik Genel Kurulunun oluşumu düzenlenerek oda ve borsaların genel kurulda temsilinde üye sayısı kriteri ile Birliğe ödenen aidat kriteri objektif ölçütlere göre belirlenmiş ve böylece Birliği oluşturan farklı nitelikteki odalar ile gerçekte tam anlamıyla bir meslek kuruluşu niteliğinde olmayan ve bu itibarla üye sayısı kriterinin genel kurulda temsilde pek fazla öneminin olmadığı borsaların Birlik Genel Kurulunda temsilinde mümkün olan en adil ve objektif bir sistemin kurulmasına çalışılmıştır.
- Madde ile Birlik Genel Kurulunun görevleri, normal şartlarda yılda sadece bir defa toplanan geniş katılımlı bir karar organına uygun olarak sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile Birlik bünyesinde her bir oda türü ve borsaları temsil etmesi itibarıyla önemli bir işlevi bulunan oda ve borsa konseylerinin oluşumuna ilişkin esaslar belirlenmektedir.
- Madde ile oda ve borsa konseylerinin görevleri, işlevleri de göz önünde bulundurularak sayma yoluyla belirlenmektedir.
- Madde ile Birliğin yürütme organı olan ve aynı zamanda, asli karar organı Genel Kurulun yılda sadece bir defa toplanması da dikkate alındığında, pratikte aynı zamanda bir karar organı olma işlevini de yerine getiren Birlik Yönetim Kurulunun oluşumuna ilişkin esaslar belirlenmekte ve bu itibarla Birlik Yönetim Kurulu Başkanı ve Yönetim Kurulu üyelerinin nasıl seçileceğine ilişkin düzenlemeler getirilmektedir.
Birliği ve dolayısıyla ülkedeki tüm oda ve borsaları temsil eden Birlik Yönetim Kurulu Başkanının Birlik Genel Kurulu tarafından seçilmesi esası getirilmesi nedeniyle, Birlik Yönetim Kurulu Başkanına Birlik Başkanı sıfatı verilmekte ve ayrıca diğer Yönetim Kurulu üyelerinin konseyler tarafından Genel Kurul delegeleri arasından seçilmesi öngörülmektedir. Ayrıca önemli bir yenilik olarak Birlik Başkanlığına belli bir süre sınırlaması öngörülmekte ve böylece Birlik Başkanlığına seçilmede daha fazla fırsat eşitliği sağlanmaya çalışılmaktadır.
- Madde ile Birlik Yönetim Kurulunun görevleri sayma yoluyla belirlenmiş ve ayrıca Birlikte diğer organlara açıkça verilmeyen görevlerin Yönetim Kurulunca üstlenileceği öngörülerek uygulamada çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanmıştır.
- Madde ile Birlik Yönetim Kurulunun yetkilerinin belli çerçevede başkan veya üyelere devri öngörülerek yönetim kurulunun faaliyetlerinin hızlandırılması ve etkinleştirilmesi sağlanmaktadır.
- Madde ile oda ve borsalarda üyeler hakkında verilen idari cezaların bir üst denetiminin sağlanması amacıyla oluşturulan Yüksek Disiplin Kurulunun oluşumuna ilişkin esaslar öngörülmüştür.
- Madde ile Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri sayma yoluyla belirlenmiştir.
- Madde ile oda ve borsalarca Birliğe ödenecek aidata ilişkin esaslar somut biçimde düzenlenmektedir.
- Madde ile Birlik tarafından verilen çeşitli hizmetler karşılığı alınacak ücretlerin tespitine ve tahsiline ilişkin esaslar belirlenerek bu konularda söz konusu olabilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanmaktadır.
- Madde ile Birliğin gelirlerinin nelerden oluşacağı, Birlik adına yapılacak harcamaların ne şekilde yapılacağı ve bütçesinin nasıl uygulamaya konulacağına ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
- Madde ile odalar, borsalar ve Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilenlerin Kanunda yer alan hükümler dışında 4857 sayılı İş Kanununa tâbi olacağı hükme bağlanmaktadır.
- Madde ile odalar ve borsalarda çalıştırılacak genel sekreterin sahip olması gereken nitelikler belirtilerek, oda ve borsaların özellikle iç yönetimlerinde çok önemli bir işleve sahip olan genel sekreterin seçimi ile görev ve yetkilerine ilişkin temel esaslar belirtilmektedir.
- Madde ile Birliğin özellikle iç yönetiminde ve faaliyetlerinin organizasyonunda çok önemli bir işlevi olan Birlik Genel Sekreterinin sahip olması gereken özellikler ile görev ve yetkilerine ilişkin esaslar belirlenmektedir.
- Madde ile odalar, borsalar ve Birlikteki organlarda yönetim kadrolarında görev yapanlar ve personel hakkında hangi durumlarda Devlet memurları hakkındaki cezaların uygulanacağı belirlenmektedir.
- Madde ile Birlik gelirlerini oluşturan çeşitli pay ve ücretlerin nasıl tahsil edileceği ve bunların zamanaşımına ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
- Madde ile Birlik bütçesinin hazırlanması aşamasında bütçeden hangi konularda zorunlu pay ayrılacağına ilişkin hükümler öngörülmekte ve ayrılacak zorunlu payların oranları belirlenmektedir.
- Madde ile odalar, borsalar ve Birliğin ihalelerinde geçerli olacak usul ve esaslar belirlenmekte ve ayrıca istisna ve vekalet akdi ile hizmet alımı yapılmasına olanak sağlanarak bazı geçici veya uzmanlık gerektiren iş ve hizmetlerin daha verimli ve esnek koşullarda sağlanması hedeflenmektedir.
- Madde ile odalar, borsalar ve Birliğin kamulaştırma yapması ile şirket ve vakıf kurmasına ilişkin esaslar belirtilmektedir.
- Madde ile Anayasanın kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarına ilişkin hükümlerine uygun olarak oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerine ilişkin esaslar belirlenerek bunların temsilinde demokratik ilke ve kuralların en önemli unsuru olan sağlıklı bir seçim ortamının sağlanması hedeflenmektedir.
- Madde ile seçimlerde görev alacak seçim sandık kurulunun oluşumuna ilişkin esaslar, seçimlere ilişkin temel mevzuat hükümlerine de atıf yapılarak düzenlenmektedir.
- Madde ile oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerinde seçme ve seçilme yeterliliğine ilişkin koşullar ayrıntılı şekilde düzenlenerek bu seçimlere katılmada adil ve objektif kurallar getirilmektedir.
- Madde ile uygulamada çıkabilecek sorunların önlenmesi amacıyla, odalar ve borsaların organlarının seçiminde uygulanacak seçim usulü ayrıntılı biçimde düzenlenmektedir.
- Madde ile uygulamada çıkabilecek sorunların önlenmesi amacıyla, Birlik organlarının seçiminde uygulanacak seçim usulü ayrıntılı biçimde düzenlenmektedir.
- Madde ile oda ve borsa üyelerine uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin temel esaslar belirlenmektedir.
- Madde ile oda ve borsa üyeleri için geçerli olan disiplin suç ve cezaları ayrıntılı biçimde düzenlenmiş ve uygulanacak disiplin cezalarında keyfiliğe yer verilmemesi amaçlanmaktadır.
- Madde ile oda ve borsa üyeleri hakkında yapılacak disiplin soruşturmalarının tâbi olduğu usul düzenlenmektedir.
- Madde ile disiplin soruşturmasının açılmasına yönetim kurulu tarafından karar verilmesi öngörülerek oda ve borsa üyeleri hakkında soruşturma açılmasında belli bir standart getirilmekte ve soruşturmanın disiplin kurulları tarafından yapılması öngörülerek de tarafsız ve objektif bir soruşturma aşaması hedeflenmektedir.
Disiplin kurullarının ceza önerisinin meclisler tarafından kararlaştırılması esası getirilerek bu cezaların ilgili oda ve borsadaki en yüksek karar organınca verilmesi amaçlanmaktadır.
- Madde ile disiplin cezaları için hukuksal bir zorunluluk olan savunma hakkı düzenlenmektedir.
- Madde ile disiplin cezaları ile bu cezanın nedenini oluşturan fiilin aynı zamanda ceza kovuşturmasına konu teşkil etmesi halinde söz konusu olacak hukuksal etki ve sonuçlar düzenlenmektedir.
- Madde ile disiplin cezalarının ilgililere bildirilmesine ve bu cezalara yapılabilecek itirazlara ilişkin hukuk düzenimizde geçerli olan genel kurallara paralel düzenlemeler yapılmıştır.
- Madde ile oda ve borsa üyelerine verilecek para cezalarına ilişkin kurallar ayrıntılı olarak düzenlenerek, oda ve borsa üyelerine bu konularda keyfiliği önleyecek hukuksal güvenceler getirilmektedir.
- Madde ile oda, borsa ve Birlik organlarının hangi durumlarda görevlerine son verileceği ve faaliyetten men edilebilecekleri Anayasada bulunan seçimle işbaşına gelen organlar hakkındaki düzenlemeler de dikkate alınarak düzenlenmiştir. Böylece seçimle işbaşına gelen oda, borsa ve Birlik organlarının görevlerine son verilecek durumlar sınırlanmakta ve bu konularda gerekli hukuksal güvenceler sağlanmaktadır.
- Madde ile oda ve borsaların lağvı ve tasfiyesi düzenlenmektedir.
- Madde ile oda, borsa ve Birlik organlarının toplantı ve karar yeter sayıları ve toplantı usulleri belirlenerek bu organların kararlarının temel hukuk ilkelerine uygun şekilde ve sağlıklı olarak alınması amaçlanmaktadır.
- Madde ile oda, borsa ve Birlik organlarının yönetim kademelerinde bulunanların görevlerinde bulunmadıkları hallerde vekalete ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
- Madde ile oda ve borsa organlarındaki toplantılarda söz konusu olabilecek huzur hakkına ilişkin düzenlemeler getirilmekte ve kamuoyunun hassasiyeti de dikkate alınarak huzur hakkı ödenmesinin zorunlu olmadığı hükme bağlanmaktadır.
- Madde ile odalar ve borsalar arasındaki koordinasyonun sağlanabilmesi amacıyla çeşitli yenilikler getirilmekte ve odaların kendi içinde ve borsalar ile ilişkilerinde güvenin hâkim kılınması hedeflenmektedir.
- Madde ile odalar, borsalar ve Birliğin Bakanlığın denetimine tâbi tutulacağı belirtilmektedir.
- Madde ile Kanunda çıkarılması öngörülen yönetmeliklerin Bakanlığın onayıyla yürürlüğe gireceği ve böylece dolaylı bir denetim sağlanması öngörülmektedir.
- Madde ile 5590 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmaktadır. Ayrıca, diğer mevzuatla yürürlükten kaldırılan 5590 sayılı Kanuna yapılan atıfların bu Kanuna yapılmış sayılacağı hükme bağlanmaktadır.
Geçici Madde l. - Madde ile borsalarda görev yapan ve bu Kanunla kaldırılan borsa komiserlerinin Bakanlık teşkilatındaki uygun kadrolara atanmaları öngörülmekte, bunların özlük hakları ile ilgili düzenlemeler yapılmaktadır.
- Madde ile üye kayıtlarının elektronik ortamda güncelleştirilmesine ilişkin düzenlemeler öngörülmektedir.
- Madde ile mevcut yönetmelikler ile bu Kanun hükümleri arasındaki uyumun sağlanması amacıyla geçiş döneminde yeni yönetmelikler çıkarılıncaya kadar geçerli olacak hükümler öngörülmektedir.
- Madde ile bu Kanun uyarınca oda veya borsa şubesine dönüşebilecek oda ve borsa üyelerinin geçmiş yıllara ait borçlarının silinmesine ve bunlara aidata ilişkin birtakım avantajlar tanınmasına ilişkin hususlar öngörülmüştür.
- Madde ile bu Kanun yürürlüğe girmeden önce kurulmuş olan ve bu Kanunla kaldırılan ajanlıkların şube veya temsilciliğe dönüşmesine ilişkin geçiş hükmü getirilmiştir.
- Madde ile halen uygulanmakta olan aidat ve hizmet tarifelerinin 2004 yılında da uygulanmasına ilişkin geçiş hükmü getirilmiştir.
- Madde ile bu Kanundan önce atanmış olan genel sekreter ve yardımcılarının bu Kanundaki koşullara tâbi olmayacakları hükme bağlanmaktadır.
- Madde ile bu Kanunda öngörülen oda, borsa ve Birlik organ seçimlerine ilişkin usul ve esasların 2004 ve 2005 seçimlerinde uygulanacağına ve mevcut organların, bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla bu seçimlere kadar da görevlerine devam edeceklerine ilişkin düzenleme yapılmıştır.
- Madde ile Kanunda yer alan oda, borsa ve Birlik organlarında üst üste iki dönemden fazla görev yapılamayacağına ilişkin hükümlerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak seçimlerden itibaren iki dönem üst üste seçilenlere uygulanması öngörülmektedir.
- Madde ile bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ilçelerde kurulmuş olan oda ve borsaların aynı çalışma alanları içerisinde faaliyetlerine devam etmeleri sağlanmaktadır.
- Madde ile Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte oda, borsa, Birlik ve bunların kurduğu teşekküllerde istihdam edilmekte olanların, mevcut statülerine göre istihdam edilmelerine devam olunacağı hükme bağlanmaktadır.
- Yürürlük maddesidir.
- Yürütme maddesidir.
Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabiî