Tasarı/teklif madde 1
yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı- Kanunun amacı tanımlanmakta;
özel güvenliğin kamu güvenliğinin tamamlayıcı bir unsuru olduğu belirtilmektedir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 467 (Esas No: 2/295) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Özel güvenlik hizmetlerini düzenleyen 22.7.1981 tarih ve 2945 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun yetersiz kalmıştır. Söz konusu Kanunun bireylerin özel korunması ile ilgili düzenlemeler içermemesi, Kanunda sayılanlar dışındaki kurum ve kuruluşların özel güvenlik teşkilatı kuramaması, Kanun kapsamına alınan kurum ve kuruluşların ise özel güvenlik teşkilatını kurmalarının zorunlu olması, bu zorunluluğa uymayanların yaptırımlara maruz kalması nedeniyle uygulamada sıkıntı yaratmıştır.
Kanun kapsamına girmediği halde, ortaya çıkan ihtiyaç nedeniyle birçok kurum ve kuruluş, özel güvenliğini bir şekilde sağlamaya başlamıştır. Piyasada ortaya çıkan talebi karşılamak üzere bir çok şirket izinsiz ve denetimsiz olarak özel güvenlik hizmeti vermeye başlamıştır.
Kamunun can ve mal güvenliğini sağlamak esasen devletin en önemli görevlerinden biridir. Öbür taraftan kişilerin canını ve malını koruma hakkı vardır. Devletçe sağlanan genel güvenliğe ek olarak, canını ve malını ayrıca korumak isteyenlere bu imkânın sağlanması gerekir.
Bu anlayış içinde hazırlanan teklifin ana esasları aşağıda özetlenmiştir.
Özel ve tüzel kişilerin sadece kendilerini, taşınır ve taşınmaz mallarını korumak üzere istihdam edecekleri silahsız kişiler için bu Kanuna göre izin alma mecburiyeti yoktur.
Özel güvenliğin sağlanması hukuk devleti anlayışına uygun olarak, kişi ve kuruluşların serbest iradelerine bırakılmaktadır.
Kendilerine özel güvenlik izni verilenlere, bu hizmeti sağlamak üzere, özel güvenlik personeli istihdam etme, özel güvenlik birimi kurma veya hizmeti özel güvenlik şirketlerine gördürme seçeneği tanınmaktadır.
Özel sektör kuruluşlarına devletin izni ve denetimi altında özel güvenlik hizmeti ile özel güvenlik eğitimi verme imkânı sağlanmaktadır.
Bu alanda istihdam edilecek personel özel güvenlik eğitimi alacaktır.
Toplantı, konser, tören gibi geçici süreli organizasyonlar ile para ve değerli eşya nakli gibi hususlarda özel güvenlik hizmetinden yararlanma imkânı sağlanmaktadır.
Özel koruma ve güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere karşı verecekleri zararların tazmini amacıyla özel güvenlik sorumluluk sigortası zorunlu hale getirilmektedir.
Özel koruma ve güvenlik hizmetlerini özel kuruluşların da yerine getirmesine imkan sağlanırken, izinsiz faaliyetler ile Kanunda belirlenen kurallara aykırı davranışlar için ağır cezalar öngörülmektedir.
Kısaca, Kanun Teklifi ile koruma ve özel güvenlik hizmetlerinin çağdaş ihtiyaçlara ve gelişmelere uygun olarak, devletin izni ve denetimi altında etkin ve demokratik bir şekilde yerine getirilmesi amaçlanmaktadır.
- Kanunun amacı tanımlanmakta;
özel güvenliğin kamu güvenliğinin tamamlayıcı bir unsuru olduğu belirtilmektedir.
- Kanunun kapsamı tanımlanmaktadır.
- Kişilerin silahlı olarak korunması, özel güvenlik birimi kurulması veya özel güvenlik şirketlerinden koruma ve güvenlik hizmeti alınması valiliğin iznine bağlıdır. Özel güvenlik komisyonu, kişi ve kuruluşların başvurusu üzerine, ihtiyacı dikkate alarak bu hususu karara bağlayacaktır. Özel koruma ve güvenlik uygulaması ve bunun şekli kişi ve kuruluşların tercihine bağlı olacak ve ihtiyaç ortadan kalktığında, yine kişi ve kuruluşların talebi üzerine uygulama sona erdirilecektir. Bu komisyon istihdam edilebilecek özel güvenlik personelinin azami sayısını, bulundurulabilecek veya taşınabilecek silah miktarını belirleyecektir.
- Özel güvenlikle ilgili kararları almak üzere her ilde bir vali yardımcısının başkanlığında özel güvenlik komisyonu kurulmaktadır.
- Şirketlere özel güvenlik alanında faaliyet izni verilebilmesi için, şirket hisselerinin nama yazılı olması ve faaliyet alanının münhasıran koruma ve güvenlik hizmeti olması şartı aranacaktır. Yabancıların özel güvenlik şirketi kurmasında veya yabancı şirketlerin Türkiye'de faaliyette bulunmasında mütekabiliyet esası geçerli olacaktır.
- Mülki idare amirleri, kamu güvenliği açısından özel önemi bulunan havalimanı, liman, gar, istasyon, gümrük gibi yerlerdeki özel güvenlik tedbirlerini her zaman denetleyip ek önlemler alınmasını isteyebileceklerdir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlilerine, koruma ve güvenlik hizmetlerinin gerektirdiği yetkiler tanınmış ve maddede bu yetkiler sayılmıştır.
- Hangi özel koruma ve güvenlik hizmetinin ne tür ateşli silahlarla yerine getirileceğine Komisyon karar verecektir. Ayrıca maddede hangi yerlerde koruma ve özel güvenlik görevlilerinin silahlı olarak görev yapamayacağı belirtilmiştir. Özel koruma ve güvenlik hizmetlerinin gerektirdiği silah ve teçhizat ilgili kurum veya kuruluş tarafından sağlanacaktır. Ancak geçici koruma ve güvenlik hizmetlerinin gerektirdiği hallerde özel güvenlik komisyonu özel güvenlik şirketlerinin silah bulundurmasına izin verebilecektir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlilerinin yetkileri görev alanı ile sınırlandırılmış; görev alanına giren yer ve olaylar belirtilmiş; zorunlu hallerde özel güvenlik komisyonuna görev alanını genişletme yetkisi verilmiştir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar sayılmıştır.
- Özel koruma ve güvenlik görevlisi olacak kişiler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması; silahsız olarak görev yapacaklar için arşiv araştırması yapılacaktır. Özel koruma ve güvenlik görevlisi olarak istihdamında güvenlik açısından sakınca bulunmayanlara özel güvenlik eğitimini de başarıyla tamamladıktan sonra özel güvenlik görevlisi olarak çalışma izni verilecektir. Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması olumsuz olduğu için özel güvenlik hizmetine alınmayanlar aradan 5 yıl geçtikten sonra yeniden başvuru yapabilecektir. Çalışma izni 5 yıl süre ile geçerli olacaktır. Genel kolluk görevinden emekli olanlar ile bu görevi fiilen 5 yıl süre ile yaptıktan sonra kendi isteği ile ayrılanların 5 yıl süre ile özel güvenlik temel eğitimi alması zorunlu değildir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlilerine valilikçe, görev sırasında yakalarına takmak zorunda oldukları bir kimlik verilecektir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlileri görevleri sırasında üniforma giyecektir. Ancak özel güvenlik komisyonu, görevin önemi ve özelliği sebebiyle sivil kıyafet giymesi gerekenlere izin verebilecektir.
- Maddede özel güvenlik temel eğitimi tanımlanmaktadır. Özel koruma ve güvenlik görevlileri en az 120 ders saati özel güvenlik temel eğitimi, 60 ders saati yenileme eğitimi alacaktır.
- Özel güvenlik görevlilerine ve mirasçılarına tazminat ödeme koşulları düzenlenmektedir.
- Özel koruma ve güvenlik personelini koruma ve güvenlik hizmetleri dışında çalıştırma yasağı getirilmektedir.
- Özel güvenlik görevlilerine grev yasağı getirilmektedir.
- Grev yasağına paralel olarak, lokavt nedeniyle özel güvenlik görevlilerinin işten uzaklaştırılması yasaklanmaktadır.
- Bu Kanundaki adli suçlar ve uygulanacak adli cezalar düzenlenmektedir.
- Bu Kanundaki idari suçlar ve uygulanacak idari cezalar düzenlenmektedir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlilerinin, görevleri sebebiyle üçüncü kişilerin canına ve malına verebilecekleri zararların tazminini sağlamak üzere özel güvenlik mali sorumluluk sigortası zorunlu hale getirilmektedir.
- İçişleri Bakanlığı ve valilikler özel güvenlik birimlerini, özel güvenlik şirketlerini, özel güvenlik eğitimi verecek kuruluşları ve bunların faaliyetlerini denetleyecektir.
- Özel koruma ve güvenlik görevlileri Ceza Kanunu açısından memur sayılarak görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda cezaların artırılması öngörülmekte, buna paralel olarak görevleri sebebiyle bunlara karşı işlenen suçların memurlar aleyhine işlenmiş gibi cezalandırılması öngörülmektedir.
- Ruhsat harç miktarları belirlenmektedir.
- Bu kanunda belirtilen ruhsat harçları ve cezalara ilişkin miktarlar her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu gereğince belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacaktır.
- Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin İçişleri Bakanlığınca 3 ay içinde çıkarılması öngörülmektedir.
- Bu Kanunun yürürlüğe girmesiyle hükmü ortadan kalkacak olan 22.7.1981 tarih ve 2495 sayılı Bazı Kurum, Kuruluş ve Kişilerin Korunması ve Özel Güvenlik Teşkilatları Kurulması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmaktadır.
Geçici madde 1. - Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihte özel güvenlik görevlisi olarak çalışmakta olanlar ile mevcut özel güvenlik teşkilatlarının yeni düzenlemeyle uyumu sağlanmaktadır.
- Yürürlük maddesidir.
- Yürütme maddesidir.
T.C.
Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü 27.1.2004 Sayı :
B.02.0.KKG.0.10/101-666/454 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA İçişleri Bakanlığınca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulunca 10.12.2003 tarihinde kararlaştırılan “Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.
Gereğini arz ederim.
Recep Tayyip Erdoğan Başbakan GENEL GEREKÇE Ülkemizin taşıdığı coğrafi ve stratejik konum nedeni ile dış tehditlerin hedefi olduğu ve bunun içerde terör örgütlerine sağlanan destek şeklinde yansıdığı görülmektedir.
1960'lı yılların sonlarından itibaren sistemli olarak başlayan ve günümüze kadar şekil ve anlam değiştirerek devam eden bu olaylarda hedef insan unsuru olmakla beraber çoğu kez ülkemizi iktisaden zayıf düşürmek amacı ile ekonomik kurum ve kuruluşlar ile tesislerdir.
1981 yılında yapılan çalışmalar neticesi devletçe alınan genel güvenlik önlemlerine ek olarak kamu ve özel kişilere ait her türlü kurum ve kuruluşun günün koşullarına uygun şekilde güvenliklerinin sağlanabilmesi için, bu yerlerden Bakanlar Kurulunca tespit edilenlerde özel güvenlik teşkilatı kurulması veya özel güvenlik önlemlerinin tesis ettirilmesi veya her ikisine birden yer verilmesi suretiyle güvenliklerinin sağlanması için, 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuştur.
Ancak 2495 sayılı Kanunun uygulamaya başladığı tarihten bugüne geçen süre içerisinde uygulamada ortaya çıkan bazı aksaklıkların giderilebilmesi için adı geçen Kanunun genişletilmesi ve yeni bir yasal çerçevenin çizilmesine ihtiyaç hasıl olmuştur. Diğer taraftan, ülkemizde ekonomik, sanayi ve ticarî alanlarda yaşanan gelişmeler sonrası büyük ticarî ve sanayi işletmeler kurulmuş, çoğunluğu özel teşebbüse ait olan ve 2495 sayılı Kanun kapsamına alınmayan bu kuruluşların sağlıklı bir şekilde yetişmiş ve eğitilmiş elemanlarca korunmalarında sorunlar yaşanmıştır.
2495 sayılı Kanun kapsamına alınmayan, ancak duyulan güvenlik ihtiyacı nedeniyle, bazı kamu ve özel kurum ve kuruluşları, sadece koruma ve gözetleme hizmeti yapmak üzere hukuk hükümlerinden yararlanmak suretiyle kurulan şirketlere güvenliklerini sağlatmaya çalışmaktadırlar. Ülkenin genel güvenliğinden sorumlu İçişleri Bakanlığının kontrolü dışında, ihtiyaç nedeniyle gelişen bu fiili duruma bir çözüm bulmak ve bu alanda çalışanların denetim ve eğitimlerinin daha sağlıklı bir şekilde yapılmasını sağlamak gerekmektedir.
Ayrıca, 22.7.1981 tarihli ve 2495 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde "Sivil trafiğe açık hava meydanı ve limanlardan hangilerinde koruma ve güvenlikle birlikte yurt dışına giriş-çıkış kontrol işlemleri yapma yetkisi verileceği ilgili kuruluş ve Bakanlığın görüşleri ve talepleri dikkate alınarak İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılır." hükmü bulunmaktadır.
Buralarda güvenliğin sağlanması ile giriş-çıkış kontrol işlemlerinde güvenlik güçlerinin yetkisinin sonuçta Bakanlar Kurulu kararına bağlanmış olması, zaman zaman gündeme getirildiği gibi, bu yetkinin kaldırılarak görevlerin tesisleri işleten kuruluşlara devredilmesi yönünde değerlendirmelere yol açmakta, bu da güvenlik güçlerinin buralarda yürütmekte olduğu görevlerdeki istikrar açısından belirsizliklere sebebiyet vermektedir. Bu doğrultuda hava meydanı ve limanları koruma ve güvenlik hizmetleri ile buralardaki giriş-çıkış kontrol işlemlerinde polisin yetkilerinin istikrarlı kılınması gerekmektedir.
Tasarı ile; toplumun ihtiyacı olan yetişmiş özel güvenlik elemanı ihtiyacının karşılanması, koruma ve gözetim hizmetlerinin kamunun denetiminde kısmen özelleştirilmesiyle birlikte, özellikle "kamu kurum ve kuruluşlarında kadro yığılmalarının önlenmesi, istihdamın artırılması, Devletin giderlerinin azaltılması, vergi gelirlerinin artırılması ve daha güvenli ve daha huzurlu bir toplum olma yolunda önemli yararlar sağlanması amaçlanmaktadır.
MADDE GEREKÇELERİ