- Madde ile 5018 sayılı Kanunun bazı maddelerinde yer alan ibareler değiştirilmektedir.
Bu kapsamda (a) bendinde;
- (1) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle, belediyelere ve il özel idarelerine bağlı idareler ile bunların kurdukları veya üye oldukları birliklerin de kanun kapsamında oldukları açıkça belirtilmiştir. Mahalli idarelere bağlı bazı idarelerin (Büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idareleri v.s.) kanunla kurulmaları ve bunların ayrı tüzel kişiliği haiz olmaları nedeniyle tanımda yer alan eksikliğin giderilmesi sağlanmaktadır.
- Kanunun 41, 60 ve 64 üncü maddelerinde performans programı ibaresi kullanılmakta olup, (2) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle kavram birliğinin sağlanması için maddede gerekli düzeltme yapılmaktadır.
- Merkezi yönetim bütçesinin yanı sıra sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerin bütçelerinin de Kanun kapsamında yer alması nedeniyle (3) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle 13 üncü maddenin (e) bendinde ifade düzeltmesi yapılmaktadır.
- Sınıflandırma biçiminin zaman içinde değişebileceği hususu dikkate alınarak (4) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle kurumsal, fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırma ibareleri yerine, "Maliye Bakanlığınca uluslararası standartlara uygun olarak belirlenmiş sınıflandırma sistemi" ifadesinin kullanılması sağlanmaktadır.
- (5) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle 20 nci maddenin (a), (b) ve (c) bentleri yeniden düzenlenerek (II) sayılı cetvelde yer alan idarelerin sadece finansman programı hazırlamaları, ayrıntılı harcama programı ve finansman programlarının hazırlanması, vize edilmesi ve uygulanmasına ilişkin hususların ise Maliye Bakanlığınca belirlenmesi öngörülmektedir.
- (6) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçeleri arasındaki ödenek aktarmalarına ilişkin hususların merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilmesi sağlanmaktadır.
- (7) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle (II) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinden merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilecek olanlara da yedek ödenekten aktarma yapılabilmesine imkân tanınmaktadır.
- (8) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle maddenin (e) ve (f) bentleri yeniden düzenlenerek ertesi yıla geçen yüklenmeler kapsamına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışından yıllara sari olarak tedarik edilen silah, silah-teçhizat ve mühimmat teslimatları için yapılan nakliyat sigortası ile yol ve otoyol ile haberleşme sistemleri bakım ve onarım işleri alınmıştır.
- (9) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle, uluslararası uygulamalara paralel olarak genel yönetim kapsamındaki idarelerin kendi bütçeleri hakkında, Maliye Bakanlığının ise merkezi yönetim bütçe kanunu uygulama sonuçları ve gelecek altı aya ilişkin beklentiler ve hedefler hakkında, yıl ortasında kamuoyuna bilgi sunmaları sağlanmaktadır.
- Uygulamada bir tereddüt oluşmaması için, (10) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle ödeme emri belgesi ve eki harcama belgelerini bir araya getirerek giderin ödenecek safhaya getirilmesine ilişkin işlerin kimin tarafından ve nasıl yapılacağı hususuna açıklık getirilmektedir.
- (11) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle, ön ödemelerin belirlenmesinde kredi tutarlarına ilişkin herhangi bir sınırlandırma olmadığı, sınırlamanın yalnız avanslara ilişkin olduğu belirtilmektedir. Ayrıca avans ve kredinin yalnız ivedi hallerde değil, aynı zamanda zorunlu hallerde de verilebilmesine imkân tanınmaktadır.
Analitik bütçe sınıflandırmasında özel tertip kavramı kullanılmağından bütçe kod sistemi ile uyum sağlamak amacıyla maddede gerekli düzeltme yapılmaktadır.
- Maliye Bakanlığınca yapılacak düzenlemenin sadece merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerini kapsaması amacıyla (12) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle maddenin dördüncü paragrafının başına "Merkezi yönetim kapsamındaki" ibaresi eklenmektedir.
- Taşınır ve taşınmaz malların yönetimi farklı usullere tabi olduğundan, (13) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle taşınır ve taşınmaz mallarla ilgili ayrı yönetmelikler düzenlenebilmesi ile merkez ve taşrada mal yönetim sorumlularının belirlenmesi yetkisi alınmaktadır. Fıkrada belirtilen idarelerin savunma ve güvenlik amaçlı taşınırlarının gizlilik niteliği bulunması nedeniyle ayrı bir yönetmelikle düzenlenmesi amaçlanmaktadır.
- (14) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle iç kontrol, uluslararası genel kabul görmüş tanıma uygun olarak, malî yönetimle sınırlı olmayan ve kurum üst yöneticisinin sorumluluk alanlarında yapılması gereken her türlü kontrolü kapsayacak şekilde yeniden tanımlanmaktadır. İkinci fıkrada yapılan değişiklikle uluslararası standartlar iç kontrole ilişkin olarak belirlendiğinden maddede birinci fıkraya paralel düzeltme yapılmaktadır.
- (15) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle mevcut (e) bendinde yer alan ifadenin iç kontrolün tanım ve amaçlarına uygun olarak değiştirilmesi sağlanmaktadır.
- (16) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle malî yönetim ve kontrol sisteminin kapsamı daha açık bir şekilde ifade edilmektedir.
- Madde metninde muhasebe yetkililerinin sorumlulukları da düzenlendiği için (17) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle madde başlığı buna uygun olarak değiştirilmektedir. Görev yetki ve sorumlulukların açıkça belirlenmesi malî saydamlığın ve hesap verilebilirliğin gereklerindendir. Bu nedenle maddede, muhasebe hizmeti kapsamlı bir şekilde tanımlanmıştır. Ayrıca, muhasebe yetkilisi tanımlanmakta ve muhasebe yetkilisi sıfatının kadro unvanına etkisinin olmadığı belirtilmektedir. Maddede geçen muhasebe mutemedi ibareleri muhasebe yetkilisi mutemedi olarak değiştirilmektedir.
- Kanunun 63 üncü maddesinin mevcut halinde iç denetim, üst yönetime güvence sağlayan danışmanlık faaliyeti olarak nitelendirilmiştir. Uluslararası uygulamalarda iç denetim, yönetim adına yapılan denetim faaliyeti olup, güvence ve danışmanlık sağlamayı bir arada kapsar. Uluslararası geçerliği olan İç Denetim Enstitüsünün belirlediği uygulama standartları da güvence ve danışmanlık olarak ikili ayrıma tabi tutulmaktadır. Bu itibarla (18) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle uluslararası tanımına uygun olarak tanımda teknik düzeltme yapılmaktadır.
- İç denetçi, denetim yapmakla görevli olduğundan yürütme faaliyetinde bulunamaz ve bu kapsamda görev alamaz. İzlemek fiili, idarenin yerine getireceği idari bir faaliyeti ifade etmekte olup, (19) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle bu ibarenin "denetlemek" olarak değiştirilmesi sağlanmaktadır.
- İdari yapımız dikkate alınarak, bakanlıklarda ve bağlı idarelerde, sistemin önemli bir unsuru olan iç denetçinin, bakanın siyasi ve idari sorumluluğu kapsamında, (20) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle üst yöneticinin teklifi üzerine bakan tarafından atanması ve aynı usulle görevden alınmasının sağlanmasına yönelik düzenleme yapılmaktadır.
- (21) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle teşkilatı ve personel durumu da dikkate alınarak kamu idarelerine iç denetçi atanıp atanmamasına ilişkin olarak Kurula belirleme yapma yetkisi verilmektedir.
- (22) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle kanuni faiz kavramı yerine, ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak faiz ibaresi kullanılarak uygulamada çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanmıştır.
- (23) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle Kanunun esasına uygun olarak "teftiş" ibaresi "denetim" olarak değiştirilmektedir.
- (24) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle Kanunun esasına uygun olarak "teftiş" ibaresi "denetim" olarak değiştirilmektedir.
- (25) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle düzenleyici ve denetleyici kurumlar ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının gelir fazlalarının üçer aylık dönemler itibarıyla Hazineye aktarılmasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
- (26) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle 5018 sayılı Kanuna uyum sağlanması amacıyla diğer mevzuatta yapılması gereken değişikliklerin Kanunda öngörülen geçiş dönemi sonuna kadar uzatılması sağlanmaktadır.
- (27) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle, mevcut uygulamada kamuya önemli hizmetler sunan ve işletme niteliği ağır basan döner sermaye işletmelerinin geçiş dönemi sonuna kadar yeniden yapılandırılmaları, yeniden yapılandırılma gerçekleştirilinceye kadar malî işlemlerinin Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmektedir.
(b) bendinde;
- Düzenleyici ve denetleyici kurumların bütçeleri Kanunun 12, 15, 16, 17, 18 ve 19 uncu maddeleri uyarınca merkezi yönetim bütçe kanununda yer alacaktır. (1) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle düzenleyici ve denetleyici kurumların Kanunun 42 nci, 44 üncü ve 78 inci maddelerine de tabi kılınmaları öngörülmektedir.
Merkezi yönetim bütçe kanununun uygulama sonuçlarının onaylanması Türkiye Büyük Millet Meclisince kesin hesap kanunuyla gerçekleştirildiğinden bu kurumların bütçe uygulama sonuçlarının onanmasını ve bütçe kanunu ile kesin hesap kanunu arasında uyumun sağlanması amacıyla bu değişiklik yapılmaktadır. Kanunun 44 üncü maddesinde; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mallarının kaydı ile mal yönetim hesabının verilmesine ilişkin usul ve esasların çıkarılacak bir yönetmelikte belirleneceği belirtilerek, kapsama dahil kamu idarelerinin mal yönetiminde ortak standartların oluşturulması amaçlanmıştır. Ayrıca, bu kuruluşlar muhasebe standartları yönünden aynı muhasebe sistemine de dahil edilmişlerdir. Böylece kamu idarelerinin tamamında mal yönetimine ilişkin işlemlerde aynı standartların kullanılması sağlanmış olacaktır. Kanunun 78 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenleyici ve denetleyici kurumlara ilişkin özel bir hüküm yer aldığından herhangi bir tereddüde neden olmamak amacıyla kapsam maddesinde de buna yer verilmesi sağlanmaktadır.
- (2) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle hizmetlerde aksamaya neden olunmaması için koruma ve güvenlik hizmetleri için de ertesi yıla geçen yüklenmeye girişebilme imkanı getirilmektedir.
- Kamu hizmetlerinin daha az maliyetle temini ve devamlılığını sağlamak amacıyla (3) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle, yatırım projeleri dışında kalan ve zorunluluk niteliği bulunan bazı cari nitelikli harcamalar için de gelecek yıllara yaygın yüklenmelere girişilebilmesine imkân tanınmaktadır.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin Maliye Bakanlığı'na verdiği yetkiye dayanılarak, personel maaşlarının belli merkezlerde tahakkuk ettirilerek bu amaçla oluşturulacak saymanlıklarca ödenmesine ilişkin maaş otomasyonu pilot uygulama çalışmaları başarıyla sürdürülmektedir. Ortak veri tabanındaki bilgilerden yararlanılarak yapılacak bu uygulamanın yaygınlaştırılması ve yürütülebilmesi için veri tabanı bilgilerinin sağlıklı olması ve bu veri girişlerini yapmakla yetkili kılınan personelin veri girişlerinin doğruluğu konusunda gerçekleştirme görevlileri gibi sorumlu tutulmaları gerekmektedir.
Ayrıca, Kanunun 50 nci maddesinde, malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin aynı yönetmelikte belirleneceği ifade edilmiştir. Harcama sürecinin gerçekleştirme işlemlerini gösterir belgeler ile ödeme aşamasından sonraki muhasebeleştirme işlemlerini içeren belgelerin aynı yönetmelikte yer alması karışıklıklara neden olabileceğinden (4) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle bu konuların iki ayrı yönetmelikte düzenlenmesi öngörülmektedir. Harcama belgelerine ilişkin yönetmelik düzenlenmesi hususu ilgisi nedeniyle bu maddeye alınmıştır.
- Maddede belirlenen bir ve üç aylık süreler zorunlu bazı hallerde yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle (5) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle maddenin son fıkrasına "zorunlu hallerde yapılacak harcamalar için ön ödemenin tutarını ve mahsup süresi" ibaresi eklenmektedir.
- Genel bütçe gelirlerinin bir kısmının tarh ve tahakkuku Maliye Bakanlığı dışındaki idareler tarafından gerçekleştirilmektedir. Örneğin gümrük vergileri Gümrük Müsteşarlığına bağlı personel tarafından tarh ve tahakkuk ettirilmektedir. Bu çerçevede (6) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle maddede düzeltme yapılmaktadır.
- (7) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle maddenin üçüncü fıkrasına (g) bendinin eklenmesiyle kamu idarelerinin mal yönetim hesabı icmal cetvellerinin kesin hesap kanununda yer alması amaçlanmıştır.
- İş ve işlemleri yoğun olan kamu idarelerinde, muhasebe yetkililerinin, muhasebe hizmetlerini sağlıklı olarak yürütebilmeleri için, (8) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle görev ve yetkilerinden bir kısmını yardımcılarına devredebilmelerine ve bu konuda Maliye Bakanlığınca düzenleme yapılmasına imkân tanınmaktadır.
- (9) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle kamu idarelerinde ihtiyaç olması halinde iç denetim birimi başkanlıkları oluşturulmasına imkân sağlanmaktadır.
- (10) numaralı alt bentle yapılan değişiklikle uluslararası standartlarda ve Avrupa Birliği uygulamalarında yer alan kalite güvence ve geliştirme programı düzenleme ve değerlendirme görevi İç Denetim Koordinasyon Kuruluna verilmektedir.
- Genel hükümler çerçevesinde zaman aşımının kesilmesi ve durması söz konusu olacağından, uygulamada doğabilecek tereddütlerin önlenmesi amacıyla (11) numaralı alt bentle gerekli düzenleme yapılmaktadır.
(c) bendiyle, bu Kanunla yapılan düzenlemelere uyum sağlanması amacıyla 5018 sayılı Kanunda yer alan bazı ibare ve hükümler yürürlükten kaldırılmaktadır.
