Halen Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Tasarısı ile sağlanan ilkelerin hayata geçirilmesi ve beklenen sonucun alınabilmesi, kurumsal yapıdaki dağınıklığın giderilmesini ve yönetimde etkinliğin sağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Emeklilik, sağlık ve sosyal yardımlar alanında gerçekleştirilmeye çalışılan reformların başarısı, kuşkusuz iyi bir kurumsal örgütlenmeyi zorunlu kılmaktadır. Yeni sistem için belirlenen temel başarı ölçütlerini dikkate alan bir anlayışla sosyal güvenlik kurumsal yapısının; en kısa sürede ve kolay erişilebilir, standart ve kaliteli hizmet sunan bir yapı üzerinde kurgulanması gerekmektedir.
Sosyal güvenliğin hayata geçirilmesi için Ülkemizde halen T.C. Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur faaliyet yürütmektedir.
Bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birliklerde çalışan personel ise kurdukları kendi sandıkları ile sosyal güvenlik haklarını sağlamaktadırlar.
Sosyal güvenlik alanında faaliyet gösteren çok sayıda kurumun bulunması, bu kurumlar kapsamında bulunan kişilerin hak ve yükümlülüklerinin farklılaştığı bir sosyal güvenlik sistemi yaratmaktadır.
Bu dağınık yapı eşgüdüm sağlanmasını önlemekte, diğer taraftan, mevzuatın karmaşık olması, aşırı bürokratik işlemler, bilgi işlem alt yapısının yetersiz olması ve personele ilişkin sorunlar, sosyal güvenlik kurumlarının etkin çalışmasına engel olmaktadır.
Bunun sonucunda, emekli aylığı bağlanmasından, sağlık raporu alınmasına ve sağlık hizmetine erişime kadar bir çok işlemin süresi uzamaktadır.
Bilgi işlem altyapısı ve nitelikli personel eksikliği, ileriye yönelik yükümlülüklerin doğru bir şekilde tespit edilerek gerekli önlemlerin alınmasına da engel olmaktadır. Diğer taraftan, denetim mekanizmalarının etkin işlememesi, gerek sigortalı gerekse prim kaçaklarının önlenememesiyle sonuçlanmaktadır.
Dağınık kurumsal yapının olumsuz etkileri kendisini en fazla sağlık finansmanı alanında hissettirmektedir. Çünkü, toplumda yaşayan kişilerin belirli bir kısmı yaşamlarının sadece son evresinde emeklilik uygulaması ile karşılaşmakta, yine sadece belirli bir kısmı sosyal yardım ve hizmetlere ihtiyaç duymakta iken, toplumu oluşturan tüm bireyler bütün yaşamları boyunca koruyucu ya da tedavi edici sağlık hizmetine gereksinim duymaktadır. Sağlık bilgilerinin merkezi olarak saklanmaması ve harcamalarının tek bir elden yürütülmemesi, harcamalarda israfa, aşırı sayıda bürokratik işleme, sağlık politikalarının belirlenmesinde de yanlışlıklara neden olmaktadır.
Yeni kurumsal yapının başarı kriterleri şu şekilde sıralanabilir:
· Kolay erişilebilir, tam otomasyonlu bir yapı kurulması.
· Hizmete erişimin kolay olduğu, en uç hizmet biriminden tüm hizmetlerin gerçekleştirildiği bir sistem kurulması.
· Hizmet sunumunun kaliteli ve standart olması.
· İşlem sürelerinin kısaltılması ve kademeli olarak eşanlı hale getirilmesi. Bilgi talebinin, istenildiği anda ve içerikte hemen karşılanması.
· Hizmet yaklaşımının, e-devlet ve e-hizmet anlayışı üzerine kurulması.
· Hizmet kalitesindeki artışlar sonucu çalışanların iş tatmininin artması.
· Yolsuzluk ve sahteciliklerin, teknoloji destekli yazılımlar ve oto-kontrol mekanizmaları ile en aza indirilmesi.
Bu amaçları gerçekleştirmek için kurulacak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı;
Sosyal Güvenlik Yüksek Danışma Kurulu, Yönetim Kurulu ve Başkanlık organlarından oluşmuş ve kurumsal yapıya sosyal tarafların katılımı sağlanmıştır.
Başkanlık ise; Sosyal Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü, Primsiz Ödemeler Genel Müdürlüğü ile Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü olmak üzere dört ana genel müdürlükten, ayrıca; danışma ve yardımcı hizmet birimlerinden oluşmaktadır.
Genel müdürlükler, kendi görev alanlarına giren sosyal güvenlik hizmetlerinin en verimli ve en etkin şekilde yürütülmesinden ve toplam kalite ve iyi yönetişim ilkeleri çerçevesinde faaliyetlerini sürdürürken, her kademede hızlı ve eksiksiz görev yürütümünden sorumlu olacaklardır.
Bu yapılanmanın çekirdeğini, Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü oluşturmaktadır. Hizmet Sunumu Genel Müdürlüğü, diğer üç genel müdürlüğün ihtiyaç duyduğu operasyon görevini yürütmenin yanı sıra, kurulacak bilgi teknolojileri sayesinde vatandaş odaklı, teknoloji destekli, standart, hızlı ve etkin hizmet sunabilmek için farklı iletişim ve etkileşim kanalları kullanıma açacaktır.
Bilgi teknolojileri üzerine kurulan operasyon görevinin en temel fayda ve işlevi, her türlü hizmetin tam otomasyon evrelerini tamamlamış bir teknoloji platformunda yürütülmesidir. Doğumdan ölüme tüm nüfus sosyal güvenlik çemberine alınarak her aşamada sayısal veri toplanması, bu verilerin "en güvenli" ağlarda korunması hedeflenmektedir. Operasyonel testler ve istatistiki veri üretimi ile SGK'nın ihtiyaç duyduğu periyodik ve isteğe bağlı raporlama ve analizlerin, talep edildiği anda hazır hale getirilmesi, doğum ve aile hekimliği hizmetleri, aşılama, koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri, işe girme, iş değiştirme, işsizlik ödenekleri, tedavi ve bakım giderleri, prim ödemeleri ve takibi, emeklilik ödemeleri gibi bütün hizmetlere tam otomasyon servisi sunulması hedeflenmektedir.
Vatandaşların ayağına giden bir anlayışla il ve ilçe bazlı yaygın bir örgütlenme de öngörülmektedir. Sosyal Güvenlik Merkezleri (SGM) olarak adlandırılan bu birimlerin görevi, vatandaşların sorunlarını bürokratik başvurularla uğraşmaksızın en kısa sürede çözmektir. SGM hizmet merkezleri, il ve ilçe bazlı örgütlenecektir. Kurumca sunulan hizmetlerin nüfus içindeki dağılımı, nüfus yoğunluğu gibi kriterler göz önünde bulundurularak aynı ilçede birden fazla merkez açılması söz konusu olabilecektir. Hizmet merkezlerinde operasyondan ve kontrol ağırlıklı işlemlerden sorumlu iki ayrı ekip bulundurulacaktır. Personel sayısı, biri merkez yönetmeni olmak üzere hizmet sunumu kapasitesine göre tespit edilecektir.
Tasarı ile 50 yılı aşkın bir süredir, çalışma statüsüne dayalı olarak kurulan sosyal güvenlik sistemi, tek çatı altında birleşmiş ve bilgiye dayalı yönetim anlayışı ile yönetilir bir yapıya kavuşturulmuş olacaktır. Tek çatı altında toplanan Sosyal Güvenlik Kurumu, etkin, vatandaş memnuniyetini sağlayan kamu yönetiminin somut örnekleri arasında yer alacaktır.
