29/6/2001 tarihli 4705 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile yurt dışına çıkış yapan (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hariç) Türk vatandaşlarından çıkış başına 50 ABD Doları harç alınması hükme bağlanmış ve Bakanlar Kuruluna bu harçtan muaf tutulacaklar ile harcın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi verilmiştir.

Söz konusu madde, 4736 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle değiştirilerek ödenecek harç tutarı 70 YTL olarak belirlenmiştir.

Halihazırda, yurt dışına çıkış harcı pasaport üzerine “Yurt Dışına Çıkış Harç Pulu” yapıştırılmak suretiyle veya makbuz mukabili tahsil edilmektedir. Yurt dışına çıkış kapılarında bulunan gümrük saymanlıklarınca “Yurt Dışına Çıkış Harç Pulu” satışları yapılmakta, saymanlık bulunmayan kapılarda ise harç Emniyet Genel Müdürlüğünce görevlendirilmiş sayman mutemetlerince makbuz mukabili tahsil edilmektedir. Ayrıca vergi daireleri, mal müdürlükleri ya da vergi tahsil yetkisi verilmiş bankalar tarafından da yurt dışına çıkış harcı, makbuz mukabili tahsil edilebilmektedir.

Kanunun verdiği yetkiye istinaden, Bakanlar Kurulunca harçtan muaf tutulacak kişiler belirlenmektedir.

Yurt dışına çıkış harcından muaf olanların belirlendiği ilk düzenlemede toplam 15 muafiyet öngörülmüş olmasına rağmen bu rakam giderek artmış ve sayı şu an itibarıyla 23’e ulaşmıştır. Muafiyet kapsamında yer alan kişilerin yine Bakanlar Kurulu kararında belirlenmiş belgeleri ilgili kurum ve kuruluşlardan almaları ve bu belgeleri yurt dışına çıkışta emniyet görevlisine ibraz etmeleri gerekmektedir. Son 3 yıl verilerinin incelenmesi sonucunda, pasaport ile yurt dışına çıkış yapanlardan yaklaşık olarak 2003 yılında % 15’inin, 2004 yılında % 13’ünün ve 2005 yılında da % 14’ünün harç ödediği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, harç tutarının nispeten yüksek olarak belirlenmiş olması, yurt dışına çıkış harcı ödeme prosedüründe yaşanan sorunlar ile geniş muafiyet uygulamasının yarattığı bürokrasi dolayısıyla yurt dışına çıkış harcı uygulamasının gözden geçirilerek söz konusu sorunları giderici yeni bir düzenleme yapılması ihtiyacı hasıl olmuştur.

Bu çerçevede; yurt dışına çıkış harcının bilet bedeli ile birlikte tahsili suretiyle uygulamada basitliği ve etkinliği sağlamak, sınır kapılarında işlemlerin daha süratli gerçekleştirilmesini temin etmek amacıyla harç tutarı düşürülmek ve sadece çıkış tarihi itibariyla son bir yılda altı aydan fazla yurt dışında ikamet edenler ve 7 yaşını doldurmamış olanlar ile yurt dışına ticari amaçla sefer yapan yük ve toplu yolcu taşıma araçlarının mürettebatını harç ödeme kapsamı dışında tutmak suretiyle yurt dışına çıkışlarda harç alınmasına ilişkin yeni bir düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.

Yapılan düzenleme ile; yurt dışına çıkış yapacak kişiler açısından yakınmalara yol açan yurt dışına çıkış harcı ödeme prosedürü olabildiğince basitleştirilmekte ve bu kişilere hiçbir ekstra yük yüklenmemektedir. Bunun dışında harç ödeyeceklere ilişkin muafiyetin daraltılması ve harç tutarının makul bir seviyeye indirilmesi suretiyle vergide adalet ve genellik prensibine de uyum sağlanmaktadır.