Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Besleme Kanunu

Madde ile, Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiştir.

Madde ile, Kanun metninde geçen bazı kavramlar tanımlanmıştır.

Madde ile, Kanun kapsamında besleneceklerin günlük yemek bedelinin çeşitleri açıklanmış ve yemek bedeli hesaplamasında tek bir ölçüt tablosu kullanımına gidilerek, halen yürütülen ve bilimsel olmayan farklı tabloların kullanılması ortadan kaldırılmıştır.

Bu maddenin ve ölçüt tablosunun oluşturulmasında, akademik kurum ve kuruluşların yayınlarından yararlanılmıştır.

Günlük yemek bedelini oluşturan gıda maddeleri; beş besin grubundan, günlük olarak alınması gereken kalori ve bu kaloriyi oluşturan besin öğelerinin miktarları göz önüne alınarak, seçilmiştir. Bu konudaki bilimsel veriler; değişik yaş, cinsiyet ve özel durumda olan bireylerin araştırmalarla saptanmış en düşük kalori ve besin öğelerinin FAO (Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü), WHO (Dünya Sağlık Örgütü) ve UNU (Birleşmiş Milletler Üniversitesi) önerileri ile, toplumumuzun besin tüketim durum ve alışkanlıkları doğrultusunda salık verilen Türkiye’ye özgü tüketim standartlarıdır.

Konu ile ilgili standartlar incelenmesi sonucunda, Türk Silahlı Kuvvetlerinde beslenecek hedef kitlelerin gereksinimleri arasında çok az farklılık olduğu görülmüştür.

Bu nedenlerle 14-18 yaşındaki genç (2860 kal.) ile 19-30 yaşındaki yetişkin erkek (2850 kal.) grupları birleştirilip, tek bir temel ölçüt tablosu oluşturulmuştur.

Ölçüt tablosundaki gıda maddelerinin miktarı, beslenecek hedef kitlenin günlük kalori gereksinimine göre uyarlanırken, kalorilerin hesaplanmasında da, yiyecek maddelerinin yenilebilir 100 gramlarının verdiği kalori değerlerine göre gereken düzeltmeler yapılmıştır.

Yeterli ve dengeli beslenmede tek başına kalorinin ele alınamayacağı gerçeğinden hareketle, ölçüt tablosundaki bu kalorinin % 57’si karbonhidrat, %15’i protein ve % 28’si yağlardan oluşturulmuştur.

Böylece, kalorinin besin öğelerine dağılımına da gereken özen gösterilmiş, dengeli bir beslenmede alınan kalorinin; % 55-60’ı karbonhidratlardan, %10-15’inin proteinden ve %25-30’unun yağlardan oluşması ana kuralına uyulmuştur.

Beslenecek hedef kitlenin günlük kalori gereksinimi yeniden hesaplanmıştır. Bazal metabolizma için gereken kalori ile bedensel hareketlerin derecesi ve süresine göre gereken kalori, aşağıda açıklandığı şekilde hesaplanmıştır:

Bazal metabolizma için; 19-30 yaş grubu yetişkin erkek: 15,3x70 kg+679=1750 kal.

Toplam enerji için örnekleme ile belirlenen hareket türlerinden; 8 saat uyku, 2 saat nöbet, 3 saat oturma, dinlenme, etüt gibi serbest zaman diliminin yanında 11 saatlik zamana; 1 saat spor faaliyetleri, 1,5 saat oturarak iş yapma, 1,5 saat ayakta iş yapma, 1 saat masa başı çalışma, 2 saat endüst-ri işleri, 1,5 saat inşaat işleri, 1,5 saat tarım işleri ve 1 saat madencilik kapsamındaki hareket türlerinin ortalaması 54,7 bulunmuş, bu değer 24 saate bölünerek hareket çarpanı 2,28 olarak belirlenmiştir. Hareket çarpanının, bazal metabolizma ile çarpımı sonucunda da (1750x2,28=3.990 kal.) günlük kalori gereksinimi hesaplanmıştır.

Madde ile, günlük yemek bedelinin üst sınırının yiyecek maddelerinin birliğe mal oluş fiyatlarına göre belirlenmesinden sonra, halen uygulanmakta olan eşel-mobil metodolojisine göre, her türlü gıda maddeleriyle yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayacak sabah, öğle, akşam ve gerektiğinde de ara öğünlerden oluşan yemek tabelasının hazırlanacağı açıklanarak hüküm altına alınmıştır.

Günlük yemek bedeli üst sınırının hangi koşullarda ve ne kadar aşılacağı ikinci fıkrada açıklanmıştır. Toplumumuzun gelenek ve değer yargıları göz önüne alınarak, özel günlerde yiyeceklerin besin değerlerine bakılmaksızın günün önemine değer katacak çerez, meyve, tatlı, yemek ve diğer ikramlıkların verilmesi sağlanmıştır.

Üçüncü fıkrada, yemek hizmeti sunumlarının yemekhanelerde sıcak olarak verilemediği durumlarda; arazide, denetlemelerde, tesislerde haşerelere karşı zehirli ilaçların kullanılmasında, silah atış eğitimleri ve görev yolculukları gibi nedenlerden dolayı, günlük yemek bedeli içerisinde kalınması koşuluyla, konserve hazır gıdalar veya birlik tarafından hazırlanmış tüketime uygun yiyeceklerin kumanya olarak verileceği belirtilmiştir.

Dördüncü fıkrada, 3566 sayılı Kazandan İaşe Edilemeyen Erbaş ve Erler ile Askeri Okul Öğrencilerine Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ile düzenlenmiş olan, çalışma koşulları gereği kazandan beslemesi olanaksız askerî öğrenci, erbaş ve erler ile askerlik şubelerince celp ve kıtalarına sevk edilenlere, kıta veya kurumlarından terhis edilenlere ve hava değişimine gönderilenlere askerlikten sayılan gün kadar tayın bedeli ödeneceği düzenlenmiştir.

Beşinci fıkrada, görev koşullarına bağlı olarak, bir kişinin beslenme gereksinimini karşılayacak şekilde TÜBİTAK veya üniversiteler gibi kuruluşlar tarafından geliştirilmiş ve öğünlere göre paketlenmiş hazır yemeklerin verildiği durumlarda, günlük yemek bedelinin dikkate alınmayacağı öngörülmektedir.

Altıncı fıkrada, deprem, sel ve yangın gibi doğal afetler, savaş ve seferberlik ile beslenme konusunda herhangi bir kesintinin olması durumunda, gerektiğinde yedirilmek üzere birliklerde yedek olarak bulundurulan yiyeceklerin tüketilmesinde uygulanacak yöntem belirlenmektedir.

Yedinci fıkrada, zorunlu nedenlerle içme suyu gereksinimi duyulduğunda, bir kişi için üç litreye kadar ambalajlanmış içme suyu verilebileceği hükme bağlanmıştır.

Günlük su gereksinimi;

soğuk ve sıcak hava, çalışma koşulları, öğünlerin içerikleri, beden yapısı ve diğer nedenlere göre değişiklik göstermekle birlikte, yaklaşık olarak bir insan soluma, terleme, idrar ve bağırsaklardan toplam 2,5 litre su kaybeder. Bu kayıp metabolizmadan, besinlerden ve içeceklerden tekrar karşılanır. Özellikle iç güvenlik harekâtı gibi yüksek derecede efor sarf edilen görevlerde, günlük besinlerin ve metabolizmanın sağladığı suya 3 litreye kadar içme suyu eklenmesinin uygun olacağını yapılan uygulamalar gösterdiğinden, bu fıkrayla hükme bağlanmıştır.

Madde ile, Kanun kapsamında besleme desteği verilecek personel için; yemek hazırlama, pişirme, dağıtma ve temizlik gibi yemek öncesi ve sonrasına yönelik mal ve hizmetlerden bir kısmının veya tamamının ihale ile özel sektörden alınabilmesine olanak sağlanmıştır. Özel sektörden alınacak bu hizmet bedelinin oluşturulmasında, günlük yemek bedeline; yemek dağıtımı öncesi ve sonrasında yapılan işletme ve genel giderlerin ekleneceği hüküm altına alınmıştır.

Madde ile, tayın bedeli alan askerî personelin kazandan beslemeye alınamayacağı temel ilkesinden hareketle, bu Kanun kapsamında görevi, durumu ve eğitimleri gereğince kazandan beslenmesi uygun görülenlere, tayın bedeli ve yemek yardımının beslendikleri gün ve öğün sayılarına karşılık gelen kısmının aylıklarından düşülerek ödeme yapılması koşulu getirilerek, yemek bedelinin mükerrer olarak ödenmesi engellenmiş ve adaletli bir durum sağlanarak bütçeye herhangi bir yük getirmesinin önüne geçilmiştir.

Madde ile, kimlerin hangi durumlarda kazandan besleneceği konusu tek tek açıklanarak düzenlenmiştir. Böylece, çeşitli kanunlarla düzenlenmiş olan bu konu, daha açık anlatımlarla maddede birleştirilmiş ve uygulamada var olan karışıklık giderilmiştir.

Madde ile, yoğun beden hareketlerine karşı alınması gereken kaloriye göre düzenlenmiş, güçlendirilmiş yemek bedelinin kimlere, hangi koşullarda uygulanacağı ilkesi hüküm altına alınmıştır. Bu konuda gereken önemi ve disiplini sağlamak amacıyla, Kuvvet Komutanlıkları için Genelkurmay Başkanlığının önerisine göre Millî Savunma Bakanının, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı için İçişleri Bakanının onayının alınacağı hüküm altına alınarak, uygulamaya yönelik olası karışıklıklar giderilmiştir.

Madde ile, yemek hizmetlerine yönelik işlerde çalışan personel kadrosunun veya gereken olanakların yetersiz olması durumunda, özellikle askerlik şubeleri ve jandarma karakolları gibi birliklerin nasıl ve hangi yöntemle besleneceği hüküm altına alınmıştır.

Madde ile, yıllık yiyecek bütçesinin belirlenmesinde kullanılan hesaplamalarda, ölçüt tablosunda gösterilen kuru baklagiller, meyve ve sebzelerin hangi gıda maddelerinden oluşacağı ve yiyecek maddelerinin tahmini fiyatlarının nasıl belirleneceği, günlük yemek çizelgesinde artan parasal değerin ne olacağı, yemek çizelgesinin tamamlanmasından sonra gelen ve gidenlerin olması durumunda uygulanacak yöntemlerin çerçevesi açıklanmıştır.

Madde ile, bu Kanun ile çerçevesi belirlenen konuların ayrıntıları için gerekli olan yönetmelik ve yönergeler belirlenmiştir. Bu Kanunun uzun süre yürürlükte kalmasının yanında uygulanabilirliğinin sağlanması, değişen koşullara uyum sağlamasıyla olanaklı olduğu gerçeğinden hareketle, yasama organını sıklıkla meşgul etmemek için sınırları belirlenmiş alanlarda uygulamaya yönelik düzenlemelerin yönetmelik ve yönergelerle düzenlenmesinin uygun olacağı değerlendirilerek, çıkarılması gereken yönetmelik ve yönergelerin neler olacağı hüküm altına alınmıştır.

Madde ile, yürürlükten kaldırılacak kanun ve kanun hükümleri sıralanmıştır.

Böylece, bu Kanun Tasarısının amaçlarından biri olan dağınık yasal dayanakların birleştirilmesi sağlanmıştır.

Madde ile, mevzuatta, 12/9/1330 tarihli Askeri Tayinat ve Yem Kanunu Muvakkati ve eklerine yapılan atıfların, bu Kanuna yapılmış sayılacağı hüküm altına alınarak, uygulamada karşılaşılacak tereddütlerin aşılması amaçlanmıştır.

Diğer taraftan, bu Kanunda öngörülen yönetmeliklerin ve yönergenin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ne kadarlık süre içinde yürürlüğe konulacağı belirtilmiş, bu süre içinde mevcut düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı belirtilmiştir.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.