Türk vatandaşları ile yabancılar Türkiye'ye girebilmek ve Türkiye'den çıkabilmek için yolcu giriş - çıkış kapılarındaki polis makamlarına usulüne uygun ve muteber pasaport veya pasaport yerine geçerli bir vesika ibraz etmeye mecburdurlar.

Gümrük ve diğer işlemlerin yapılabilmesi için polis makamlarınca giriş veya çıkış işlemlerinin bitirilmesi şarttır.

Kanunlar ve milletlerarası anlaşmalarla tespit edilenlerden başka, Türk vatandaşları ile yabancılar için, ne gibi belgelerin pasaport yerine geçerli kabul edilebileceği hususunda İçişleri ve Dışişleri bakanlıkları müştereken karar almaya yetkilidirler.

Madde 3

Pasaport veya vesikasız gelen Türk vatandaşları:

Pasaportsuz veya vesikasız, usulüne uygun veya muteber olmıyan pasaport veya vesikalarla Türkiye sınırlarına gelerek Türk vatandaşlığını iddia edenler:

A) Türkiye Cumhuriyeti nüfus hüviyet cüzdanlarını veya hüviyet varakalarını ibraz ettikleri ve bunların kendilerine ait bulunduğu tahakkuk eylediği takdirde;

B) Nüfus hüviyet varakasından başka vesika veya delil gösterenler ise, bu vesika veya delillerin kıymeti polisçe takdir edilerek Türk vatandaşı olduklarına kanaat getirilmesi halinde Türkiye'ye kabul olunurlar.

Yukardaki (B) fıkrasında bahis mevzuu kimseler vatandaşlıkları en seri vasıta ile usulü veçhile sabit oluncaya kadar icabederse en yakın idare merkezine gönderilerek mahalli mülkiye amirinin göstereceği yerde oturtulabilirler.

Madde 14

Hususi pasaportlar

20 değişiklik

(Değişik:RG-25/6/1958-7154/1 md.)

A) (Değişik:28/5/1988-3463/2 md.) Hususî damgalı pasaportlar;

(Değişik paragraf:22/8/1989-378 KHK/1 md.) (…)^[13] birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T . C . Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri , vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek cümle:19/10/2005-5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.^[14]^[15]

Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.

(Değişik paragraf:3/3/1993-3868/1 md.) (…)^[16] , il ve ilçe belediye başkanlarına, görevleri süresince hususi damgalı pasaport verilir.

(Ek paragraf:17/10/2019-7188/1 md.) Baro levhasına yazılı olan ve en az on beş yıl kıdemi bulunan avukatlara, haklarında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma bulunmaması kaydıyla hususi damgalı pasaport verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar, Dışişleri Bakanlığı ile Adalet Bakanlığının olumlu görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.

Hususî damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Hususî damgalı pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise aynı neviden pasaport verilmesi mümkündür.

(Değişik paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir.^[17]

(Ek paragraf:15/7/2016-6728/7 md.) Yıllık ortalama ihracat değerlerine göre yapılan sınıflandırmada; son üç yılda yıllık ortalama ihracat tutarı Cumhurbaşkanının belirleyeceği değerin üzerinde olan firma yetkililerine, Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile; Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamaları kaydıyla, Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslara göre dört yıl süreyle hususi damgalı pasaport verilebilir.^[18]^[19]

B) (Değişik:RG-25/2/1981-2418/2 md.) Hizmet Damgalı Pasaportlar:

Bu Kanun gereğince kendilerine diplomatik veya hususi damgalı pasaport verilmesi mümkün olmayan kimselere, Hükümetçe, hususi idarelerce veya belediyelerce resmi vazife İle dış memleketlerde vazifeye alındıklarında verilir.

Türkiye Cumhuriyetinin üyesi bulunduğu milletlerarası kuruluşlarda memur statüsünde çalışanlar ile Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Cemiyetince görevlendirilenlere de aynı nevi pasaport verilir.

(Değişik paragraf:23/7/2010-6009/58 md.) Hizmet damgalı pasaport alanların eşlerine, ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı süre geçerli hizmet damgalı pasaport verilir.17

C) (Değişik:RG-7/11/1984-3073/4 md.) Hususi ve Hizmet Damgalı Pasaportlar

Talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca verilir. Bu nev'i pasaportlar aynı şart dahilinde İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de verilebilir. Yukarıdaki «A» ve «B» bendlerinde yazılı eşlere ve çocuklara hususi veya hizmet damgalı pasaport verilmesi veya çocukların refakat hanesine kaydı için de aynı yazılı başvuruya lüzum vardır. Emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanların hususi damgalı pasaport alabilmeleri için durumlarını gösteren belgelerle, doğrudan İçişleri Bakanlığına müracaat etmeleri lazımdır.

(Değişik paragraf:28/5/1988-3463/2 md.) (Değişik birinci cümle:23/7/2010-6009/58 md.) Hususi damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri Bakanlığınca belirlenecek sürelerde; hizmet damgalı pasaportlar altı aydan az olmamak kaydıyla pasaport sahibinin görevinin müddetine göre İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek süre için geçerli olmak üzere tanzim edilir. Bu pasaportlardan süresi bitenlerin, bu bendin birinci fıkrasında yazılı başvuru, İçişleri Bakanlığının muvafakati ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince de aynı müddetler için beşer defa uzatılması mümkündür.

Bu pasaportların sahiplerinin ve varsa refakat hanesine kayıtlı bulunanların birer fotoğraflarının pasaportlarına yapıştırılması lazımdır.

Değiştiren Kanunun/ KHK’nin Numarası	5682 Sayılı Kanunun Değişen Veya İptal Edilen Maddeleri	Yürürlüğe Giriş Tarihi
5654	—	31/3/1950
5887	—	25/2/1952
6770	—	11/7/1956
7154	—	4/7/1958
216	—	12/1/1961
2009	—	26/5/1976
2418	—	27/2/1981
KHK/240	—	9/9/1984
3073	—	20/11/1984
KHK - 253	—	28/2/1986
3280	—	6/5/1986
3463	—	14/6/1988
KHK/378	—	8/11/1989
3868	—	9/3/1993
4358	—	4/4/1998
5411	14	1/11/2005
5766	22	6/6/2008
5978	13	6/4/2010
6009	13, 14, 15, 18 ve Ek Madde 6	1/8/2010
6216	13	3/4/2011
6217	23, 33, 34, 35, 38	14/4/2011
KHK/656	13	2/11/2011
6253	13	18/12/2011
6360	13, 14	6/12/2012
6462	13, 14	3/5/2013
6458	4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 24, 25, 26, 28, 29, 32, 33, 34, 35, 36, 38, Ek Madde 5	11/4/2013 tarihinden bir yıl sonra (11/4/2014)
6552	13, 14	11/9/2014
6728	14	9/8/2016
KHK/674	22	1/9/2016
KHK/676	17, 20	29/10/2016
6758	22	24/11/2016
7070	17, 20	8/3/2018
7103	13,14	27/3/2018
KHK/700	1, 13, 14, 22, 23	24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)
7188	14, Ek Madde 7	24/10/2019
7196	14, 17	24/12/2019
7243	14	17/4/2020
Anayasa Mahkemesi’nin 3/6/2021 tarihli ve E.: 2019/114, K.: 2021/36 sayılı Kararı ile.	Ek Madde 7	14/7/2022
Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/112, K: 2024/160 Sayılı Kararı	22	21/11/2024

Değiştiren Kanunun/ KHK’nin Numarası

5682 Sayılı Kanunun Değişen Veya İptal Edilen Maddeleri

Yürürlüğe Giriş Tarihi

5654

—

31/3/1950

5887

—

25/2/1952

6770

—

11/7/1956

7154

—

4/7/1958

216

—

12/1/1961

2009

—

26/5/1976

2418

—

27/2/1981

KHK/240

—

9/9/1984

3073

—

20/11/1984

KHK - 253

—

28/2/1986

3280

—

6/5/1986

3463

—

14/6/1988

KHK/378

—

8/11/1989

3868

—

9/3/1993

4358

—

4/4/1998

5411

1/11/2005

5766

6/6/2008

5978

6/4/2010

6009

13, 14, 15, 18 ve Ek Madde 6

1/8/2010

6216

3/4/2011

6217

23, 33, 34, 35, 38

14/4/2011

KHK/656

2/11/2011

6253

18/12/2011

6360

13, 14

6/12/2012

6462

13, 14

3/5/2013

6458

4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 24, 25, 26, 28, 29, 32, 33, 34, 35, 36, 38, Ek Madde 5

11/4/2013 tarihinden bir yıl sonra (11/4/2014)

6552

13, 14

11/9/2014

6728

9/8/2016

KHK/674

1/9/2016

KHK/676

17, 20

29/10/2016

6758

24/11/2016

7070

17, 20

8/3/2018

7103

13,14

27/3/2018

KHK/700

1, 13, 14, 22, 23

24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)

7188

14, Ek Madde 7

24/10/2019

7196

14, 17

24/12/2019

7243

17/4/2020

Anayasa Mahkemesi’nin 3/6/2021 tarihli ve E.: 2019/114, K.: 2021/36 sayılı Kararı ile.

Ek Madde 7

14/7/2022

Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/112, K: 2024/160 Sayılı Kararı

21/11/2024

Dipnotlar

[1](a) Bu Kanun hükümleri, 6/6/1985 tarih ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 12 nci maddesi gereğince anılan Kanunun uygulandığı yerlerde uygulanmaz. (b) Bu Kanunun harçlarla ilgili hükümleri, 25/2/1952 tarih ve 5887 sayılı Kanunun 126 ncı maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ve bu Kanun kapsamı içinde yer alan harçlar 17/7/1964 tarih ve 492 sayılı Kanunla düzenlenmiştir.

[2]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.

[3]23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle, bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “azami dört sene için muteber olmak üzere verilip icabında aynı müddetler için üç defa temdit olunur.” ibaresi “Dışişleri Bakanlığınca tespit edilecek sürede geçerli olmak üzere verilir.” şeklinde; aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “Büyükelçilik unvanı taşıyan Başbakan başmüşavirleri ile Başbakan dışişleri danışmanlarına,” ibaresi “Büyükelçi unvanını almış olanlar ile” şeklinde değiştirilmiştir.

[4]30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Kanunun 75 inci maddesiyle, bu maddede yer alan “Anayasa Mahkemesi,” ibaresi “Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile” olarak değiştirilmiştir.

[5]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyesi olmayan bakanlara” ibaresi “Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara” şeklinde değiştirilmiş, “eski başbakanlar” ibaresinden sonra gelmek üzere “, eski cumhurbaşkanı yardımcıları” ibaresi eklenmiş, “Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresi madde metninden çıkarılmış, “Başbakanlık ve bakanlık müsteşarları” ibaresi “Bakan yardımcıları” şeklinde değiştirilmiş ve “Genel Sekreterliği üst düzey görevlilerinden resmi bir görevle gönderilenlere” ibaresi “üst düzey görevlilerine” şeklinde değiştirilmiştir.

[6]24/3/2010 tarihli ve 5978 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle, bu fıkraya “Dışişleri Bakanlığı meslek mensuplarına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanına,” ibaresi eklenmiştir.

[7]24/10/2011 tarihli ve 656 sayılı KHK’nın 20 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanına ve bu Başkanlığın yurtdışındaki Program Koordinasyon Ofisi sorumlusuna,” ibaresi eklenmiştir.

[8]1/12/2011 tarihli ve 6253 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı Genel Sekreterine,” ibaresi eklenmiştir.

[9]12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Diyanet İşleri Başkanına,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Valilere, Büyükşehir Belediye başkanlarına,” ibaresi eklenmiştir.

[10]10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ataşelere ve muavinlerine,” ibaresinden sonra gelmek üzere “din hizmetleri koordinatörlerine,” ibaresi eklenmiştir.

[11]21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “dışişleri eski bakanlarına,” ibaresi “eski bakanlara, Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyelerine,” şeklinde değiştirilmiştir.

[12]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “özürlerinden” ibaresi “engellerinden” şeklinde değiştirilmiştir.

[13]21/3/2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu paragrafta yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi eski üyeleri, eski bakanlar ile” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

[14]10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 86 ncı maddesiyle bu paragrafta yer alan “kamu görevlilerine” ibaresi “kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına” şeklinde değiştirilmiştir.

[15]15/4/2020 tarihli ve 7243 sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle bu paragrafta yer alan “diğer kamu görevlileri” ibaresinden sonra gelmek üzere “, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri” ibaresi, “Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri” ibaresi eklenmiştir.

[16]12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Büyükşehir” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

[17]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu paragraflarda yer alan “özürlerinden” ibareleri “engellerinden” şeklinde değiştirilmiştir.

[18]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesiyle bu paragrafta yer alan “Bakanlar Kurulunun” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde, “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.

[19]6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle bu paragrafta yer alan “iki” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiştir.

[20]Anayasa Mahkemesinin 24/9/2024 Tarihli ve E: 2024/112, K: 2024/160 Sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere…” ibaresi iptal edilmiştir.

[21]4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle; bu fıkrada yer alan ", vergiden borçlu olduğu pasaport vermeye yetkili makamlara bildirilenlere" ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

[22]15/8/2016 tarihli ve 674 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasına “İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere” ibaresi eklenmiş olup, daha sonra bu hüküm 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle aynen kabul edilerek kanunlaşmıştır.

[23]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İçişleri Bakanının teklifi ve Başbakanın” ibaresi “Cumhurbaşkanının” şeklinde değiştirilmiştir.

[24]2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 23 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

[25]4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Kanunun 123 üncü maddesiyle, bu maddede yer alan “vatandaşlar ve yabancılara” ibaresi “vatandaşlara” şeklinde değiştirilmiştir.