Kaynak: TBMM S. Sayısı 142 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebildiğinden her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Ankara, istanbul, İzmir ve daha buna benzer büyük şehirlerimizde îş Kanununun şümulüne girmiyen ve hususi teşebbüsler eliyle idare edilen müesseselerde çalışan memur ve müstahdemler günün erken saatlerinden başlamak üzere her gün geç vakitlere kadar fasılasız çalışmaktadırlar.
Arasız çalışma mecburiyeti altında bu vatandaşlar öğle vakitleri ne yemek yiyebilmekte, ne istirahat edebilmekte ve ne de evlerinin günlük ihtiyaçları ile alâkalı mübrem ve zaruri hizmetleri ni görebilmektedirler.
Haklı olarak zaman zaman şikâyetlerini dinlediğimiz bu kabîl iş sahibi vatandaşların da me murlar ve îş Kanununun tatbik edildiği müesseselerde çalışan emsali müstahdemler gibi öğle ye meği tatilinden istifade ettirilmesi düşünülerek kanun teklifimiz bu maksatla hazırlanmıştır.
Dahiliye Encümeni mazbatası T. B. M. M.
Dahiliye Encümeni 9 VI. 1953 Esas No. 2/537 Karar No. 81 Yüksek Reisliğe İstanbul mebusları Andre Vahram Bayar ve İzmir Mebusu Pertev Arat'in, bu mevzua dair Hadi Hüsman'in, hususi müessese ve tîcaretha- kanun teklifi komisyonumuzca reddedilmiştir.
nelerde çalışan memur müstahdemlerin öğle ye- Evvelce reddedilmiş olan kanun teklifi ile mek tatilleri hakkındaki kanun teklifi, teklif sa- aynı mahiyette görülen, müzakere mevzuu tekhibinin iştirakiyle komisyonumuzda görüşüldü. lifin de İçtüzüğün 77 nci maddesi gereğince red- Komisyonumuzun 31 . I 1953 tarihindeki 34 dine karar verildi.
numaralı Kararında, gösterilen mucip sebeplerle Havalesi gereğince Çalışma Komisyonuna tevdi buyurulmak üzere Yüksek Riyasete sunu- İstanbul Kırklareli Kütahya lur. C. Türkgeldi F. Üstün Y. Aysal İçişleri Encümeni Reisi Reisvekili Kütahya Niğde Ordu Edirne Bursa B. Besin F. Ecer F. Boztepe R. Nasuhioglu N. Yılmaz Sözcü Kâtip Samsun Sivas Trabzon İzmir Muğla. .¥. Özkefeli E. Damalı H. Orhan Muhalifim Y. Başer Van Yozgad P. Arat /. Akın Avni Doğan Afyon K. Amasya Balıkesir İmzada bulunamadı A. Vezir oğlu K. Eren 8. Başkan Bursa Çoruh Erzurum Zonguldak R. Aybar Z. Vral M. Zeren A Yurdabayrak Çalışma Encümeni mazbatası T. B. M. M.
Çalışma Encümeni 15 . U . 1954 Esas No. 2/537 Karar No. 9 Yüksek Reisliğe İstanbul ınebu'slarundan Anıdre Vahram Ba- bakımındaın 50 bin ve daha fazla nüfusu kıstas yar ve Hadi Hüsman'ın, hususi müessese ve olarak almıştır. Mer'i öğle Tatili Kanununda ticarethanelerde çalışan memur ve 'müstahdem 10 bin nüfus; kabul edilmiş olduğundan ve ga lerin öğle yem'ek tatili hakkındaki 2/537 esas yeye daha uygun bulunduğundan komisyonu sayılı kanun teklifi dosyası 9 . V I. 1953 tari muzca aynı 10 bin nüfus kıstası kabul edilmiştir.
hinde komisyonumuza havale edilmiş olup Ça iGrerek 1 nci ve gerekse 2 nci madde gayet lışma, İçişleri vekâletleri temsilcileriyle teklif umumi ve şümullü bir şeikilde yazılmış olduğun sahiplerimden Istaınbul 'Mebusu Hadi Hüsman '- dan tatbikatta birçok müşküllerin doğabileceği m da hazır bulundukları sırada müzakere edildi. ıgöz önünde tutulmuş, bundan dolayı kanun [Memurlar İle 'İş Kanununun şümulü dâhiline teklifinin maksadı ve ruhuna halel gelmeden bu giren iş yerlerinde çalışanlar öğle dinlenmesi re iki maddenin mütaaddit maddeler, bentler, fık jiminden istifade etmektedir'ler. Hususi mües ralar haline getirilmesi uygun görülmüştür.
sese ve ticarethanelerde çalışan/ memur ve ımüs'- Vuzuh ve ıkanun tekniği bakımından yapılan tahdemler 'bundan mahrumdurlar. değişikliğe ilâveten 7 nci madde (olarak bir de Arasız veya günün muayyen ol'mıyan saat müeyyide maddesi konmuştur.
lerinde hiçbir usul ve nizamıa uymıyan ara ver (Bu sureftle teklif 10 maddelik kanun teklifi meler gerek işçinin sağlığı ve gerekse psikolo 'haline getirilmiş ve bu suretle kabul edilmiştir.
jisi üzerinde kötü tesirler icra edebileceği ma Yüksek Meclisin tasvibine arz olunmak üze lûm 'bir keyfiyettir. re Yüksek Riyasete sunulur.
Bu kanun teklifinin (kabul edilmesiyle öğle Çalışma Encümeni Reisi ve bu yemek tatili ve istirahati rejiminde açık flkal Mazbata Sözcüsü Kâtip mış olan mühim bir boşluğum doldurulabilmesi Manisa ve muvazatın temini mümkün görülmüş, vekâ N. Körez letler (temsilcilerinin de aynı fikir ve mütalâ Kütahya İstanbul alara işrtirak etmişler, tümü kabul edilerek A. Kavuncu t. Alttnel maddelerin görüşülmesine başlanmıştır. Zonguldak tstanbul Teklifteki 1 nci madde, bu rejimin tatbiki C. Kıpçak A. Topçu ( S. Sayım : 142 ) İSTANBUL MEBUSLARI ANDRE VAHRAM ÇALIŞMA ENCÜMENİNİN DEĞİŞTİRİŞİ BAYAR VE EÂDÎ HÜSMAN'IN TEKLİFİ Hususi müessese ve tioarethaneUrde çalışan Öğle Dinlenmesi kanunu lâyilum memur ve müstahdemlerin öğle yemek tatüleri hakkında kanun teklif'i MADDE 1. — Nüfusu 50 bin ve daha fazla MADDE 1. — Nüfusu on bin ve daha faz olan bilûmum şehir ve kasabalarda alelûmum la olan şehir ve kasabalardaki fabrika, imalât 'hususi fabrika, imalâthane, tezgâh, dükkân, hane, mağaza, dükkân, yazıhane, büro ve bun mağaza, yazıhane ve ticarethanelerle sınai ve ti ların benzerleriyle bilûmum ticari ve sınai mü cari bilûmum hususi teşebbüsler elinde işliyen esseselerde çalıştırılan işçilere ve diğer müs müesseselerde çalışan tezgâhtar, kâtip, muha tahdemlere bir saatten aşağı olmamak üzere sip, işçi ve benzeri şair müstahdemler her gün öğle dinlenmesi verilmesi mecburidir.
öğle vakitlerinde bir buçuk saat yemek tatili Dinlenme devresinin başlama ve bitme sa yaparlar. atleri, mevsimlere göre, o mahallin Belediye Meclisi tarafından tesbit ve ilân olunur.
MADDE 2. — Bunlardan gıda jmaddeleri MADDE 2. — Dinlenme devresinin deva »atanlarla eczane, lokanta gibi halkin umumi mı müddetince iş yerlerinin kapalı kalması ihtiyaçları ile alâkalı ticarethane ve müessese şarttır.
lerde çahfanlana yemek tatillerinin zamanı ve Bu devre içinde müstahdem ve işçiler ser mevsime göre müddeti mahallin en büyük mül best olup, isterlerse, iş yerlerinden ayrılabi kiye âmirinin tasvibiyle belediye meclisleri ta lirler.
rafından tâyin ve tesbit olunur.
MADDE 3. — Birinci maddede yazılı yer lerden :
a) Halkın yeme ve içmesiyle alâkalı mad deleri satanların,
b) Eczanelerin, umumun yıkanıp temiz lenmesine, yatıp kalkmasına veya eğlenmesi ne mahsus bulunanlarla her nevi lokanta, ga zino, kahvehane ve benzerlerinin,
c) Garaj, akar yakıt satış istasyonları gibi seyrüseferle alâkalı olanların, öğle dinlen mesini hangi saatlerde ve ne şekilde tatbik edecekleri birinci maddede yazılı «nakam ta rafından tesbit ve ilân olunur.
Bu maddenin (b) ve (c) fıkralarında gös terilen yerlerin dinlenme devresinin devamı müddetince kapalı kalmaları mecburiyeti olmayıpı ancak, buralarda çalışan işçi ve müs tahdemlerin öğle dinlenmeleri, münavebe sure tiyle temin olunur.
MADDE 4. — İş Kanununa tâbi bulunan iş yerlerinde çalşan «işçiler» hakkındaki öğle din lenmelerinin tatbikına bahsi geçen kanunda ya zılı hükümler dairesinde devam olunur.
. . — , s HADDE 5. — Bu kanun hükümlerinin tat biki müstahdem ve işçi kazançlarının ve bu feklif Ça. E.
kimselere ait sair hakların daha aşağı hadlere indirilmesi için sebep tutulamaz.
MADDE 6. — Bu kanunda yazılı bulunan hükümler işçi ve müstahdemlere öğle dinlen mesi verilmesi hakkında daha elverişli hak ve menfaatler sağlıyan kanun, mukavele, âdet ve teamüllerden doğan haklara halel getirmez.
MADDE 7. — Bu kanun hükümlerine mu halif olarak müstahdem ve işçilerine öğle dinlen mesi yaptırmıyan veya (2) nci maddede yazılı hükme aykırı olarak dinlenme devresinde dük kân, mağaza ve müesseselerini kapatmıyan iş veren veya iş veren vekilleri hakkında yüz li radan aşağı olmamak üzere hafif para cezası hükmolunur.
Bu kanunun 5 nci maddesine muhalif hare ket eden iş veren veya iş veren vekiline müs tahdem veya işçi kazançlarının veya bu kimse lere ait sair hakların daha aşağı hadlere indi rilmesinden dolayı müstahdem veya işçilerin uğ radıkları zararın iki misli tutarında hafif para cezası hükmolunur.
MADDE 8. — Bu kanun hükümlerinin nü fusu on binden az şehir ve kasabalarda dahi tatbiki mahallî r.ıelediye meclislerinin karar ve ilânına bağlıdır.
MADDE 3. Bu kanun neşri tarihinde yü- MADDE 9. — Bu kanun neşri tarihinde me je girer. riyete girer.
MADDE 4. — Bu kanunu Dahiliye Vekili MADDE 10. — Bu kanunun hükümlerini ic yürütür. raya tcra Vekilleri Heyeti memurdur.
» < •« CS. Sayısı 142) :
