Tasarı/teklif madde 1
→ yürürlükteki madde 1Madde ile, Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiştir.
Kaynak: TBMM 24. Dönem S. Sayısı 257 (Esas No: 1/490) · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
4848 sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin (m) bendi gereğince; rehberlik kursları açmak, rehber adaylarının seçme sınavlarını yapmak, rehberlerin çalışma usul ve esaslarını düzenlemek, rehberlerin bilgilerinin güncellenmesine yönelik eğitim programları ve diğer çalışmaları gerçekleştirmek, rehberlikte uzmanlaşmayı sağlamak, denetimler yapmak, belgesiz rehberliği önlemek, rehberlik hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik gerekli tedbirleri almak veya bu görevlerin meslek kuruluşları, üniversiteler, ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliğiyle veya Bakanlığın denetim gözetimi altında bunlarca yapılması suretiyle yürütülmesini sağlamak Kültür ve Turizm Bakanlığının görev alanına bırakılmıştır.
Bu amaçla hazırlanan ve 25/11/2005 tarihli ve 26004 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Profesyonel Turist Rehberliği Yönetmeliği ile turist rehberlerinin çalışma usul ve esasları düzenlenmiştir.
Gerek turist rehberlerinin yaşadıkları sorunlar gerekse mesleğin ülkemiz tanıtımında taşıdığı önem mesleğin ve meslek mensuplarının hak ve yükümlülüklerinin kanuni bir zeminde ayrıntılı biçimde düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle Tasarı ile turist rehberliği mesleğinin icrasına, korunmasına ve turist rehberlerinin iş ve işlemlerinin yürütülmesine ilişkin temel düzenlemeler yapılmaktadır.
Gökhan Ülkemizde turist rehberleri 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş bulunan odalar şeklinde örgütlenmişlerdir. Gerek mesleki örgütlenmede yaşanan sıkıntılar gerekse Profesyonel Turist Rehberliği Yönetmeliğinin meslek ile ilgili düzenlemelerindeki eksiklikler turist rehberliği mesleğinin ve mesleki örgütlenmesinin yeniden düzenlenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Diğer taraftan, 5362 sayılı Kanunun ilgili düzenlemelerinin turist rehberliğinin ülkemizin turizmi ve tanıtımı konusunda önemli ve hassas bir mesleki faaliyet olmasının doğurduğu genel ve kapsayıcı meslek örgütlenmesi gereğiyle bağdaşmadığı görülmüştür. Bu nedenle Tasarı ile hem mesleğe ilişkin düzenlemeler yapılmakta hem de turist rehberleri odaları ile turist rehberleri odaları birlikleri kurularak yeni bir mesleki örgütlenmeye gidilmekte, böylece turist rehberlerine ilişkin iş ve işlemlerin daha etkin ve süratli bir şekilde yürütülmesi amaçlanmaktadır.
Tasarı ile ayrıca mesleğin kültür ve turizm alanındaki politikalara uygun biçimde icrasındaki kamu yararı ve turist rehberlerinin ülkemiz tanıtımında taşıdığı önem nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanlığına, turist rehberliği hizmeti ile ilgili birçok hususta ve kurulacak olan meslek kuruluşlarının her türlü işlem, eylem ve hesapları üzerinde gözetim ve denetim yetkisi tanınmıştır.
Yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde hazırlanan Tasarı ile, tüm turist rehberlerini kapsayacak meslek kuruluşlarının kurulmasının sağlanması ve yürürlüğe konulacak yönetmelik ile mesleğin hukuksal altyapısının mesleğin özelliklerine uygun şekilde oluşturulması amaçlanmıştır.
Gökhan
Madde ile, Kanunun amaç ve kapsamı belirlenmiştir.
Madde ile, Kanunda yer alan bazı terimler açıklanmıştır.
Madde ile, turist rehberliği mesleğine kabul için aranan koşullar, mesleğe kabul için başvuru usulü ve mesleğe haksız yere kabul edilmiş olanlar veya mesleğe kabulü engelleyen bir suçtan hüküm giyenler ile mesleğe engel hali ortaya çıkanların meslekten çıkarılması düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ile, üniversitelerin turist rehberliği bölümlerinin önlisans, lisans veya yüksek lisans mezunları ile üniversitelerin turist rehberliği bölümleri dışındaki diğer alanlarındaki lisans düzeyinde mezunlarının maddede belirtilen şartlarla mesleğe kabulü mümkün kılınmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığının gözetimi ve denetimi altında birlikler tarafından düzenlenecek turist rehberliği sertifika programına ilişkin usul ve esaslar yönetmelik ile düzenlenecek, hangi dillerde kurs açılacağı ise turizm sektörünün ihtiyaçları da dikkate alınarak birliklerin ve Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin ortak önerileri ve Bakanlığın onayı ile belirlenecektir.
Madde ile, mesleğin icrası, odaya üyelik ve meslek sicillerinin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Mesleğin niteliği ve mevcut uygulamalar dikkate alınarak mesleğin serbest meslek şeklinde veya 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi olarak yürütülmesi öngörülmüştür. Ancak 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun seyahat acentalığı faaliyeti için tanıdığı münhasır hak ve yetkiler dikkate alınarak, turist rehberlerinin seyahat acentalığı faaliyeti niteliğini taşıyacak şekilde faaliyette bulunmaları yasaklanmıştır. Bu nedenle turist rehberleri tur, paket tur, ulaşım veya konaklama gibi seyahat acentalığı faaliyeti niteliğinde olmamak koşuluyla yalnızca turist rehberliği hizmeti sunabileceklerdir.
Madde ile, rehberlerin odaya üye olma zorunluluğu getirilmiş ve rehberler mesleğin fiilen icra edilip edilmediğine bağlı olarak aktif ve pasif rehberler olarak ikiye ayrılmıştır. Mesleği fiilen icra etme hak ve yetkisine sahip olan aktif turist rehberlerine çalışma kartı alma zorunluluğu getirilmiştir.
Yönetmelikte düzenlenecek usul ve esaslar çerçevesinde mesleğin Türkçe olarak da icra edilebilmesine olanak tanınmıştır. Ayrıca turist rehberlerinin, mesleğe ilişkin özelliklerini göstermek üzere reklam ve tanıtım yapmalarına izin verilmiştir.
Maddede meslek sicillerinin tutulmasından sorumlu kuruluşlar olarak turist rehberleri odaları belirlenmiş, ancak sicil işlemlerinin ilgili birliğe bildirilmesi, birlik tarafından veri tabanı oluşturulması ve bu veri tabanının Kültür ve Turizm Bakanlığının kullanımına açık olması öngörülmüştür.
Madde ile, disiplin cezaları ve soruşturma usulü düzenlenmiştir. Disiplin cezaları uyarma, kınama, meslekten geçici men ve meslekten çıkarma cezası olarak belirlenmiştir. Maddede bu cezaları gerektiren fiiller ayrı ayrı sayılmıştır. Ayrıca disiplin soruşturmasının başlatılma usulü belirlenerek, fiilin ilgili birliğe bildirilmesinden itibaren bir yıl içinde disiplin soruşturmasının sonuçlandırılması gerekliliği düzenlenmiştir. Disiplin soruşturmasına ilişkin diğer usul ve esaslar ise yönetmelikte düzenlenecektir.
Madde ile, turist rehberliği taban ücretlerinin birlikler ile Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin görüşleri alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığınca yıllık olarak belirlenmesi yönünde düzenleme yapılmış ve turist rehberlerinin taban ücret tarifesinde belirlenen ücretin altında rehberlik hizmeti sunmaları yasaklanmıştır. Ayrıca madde ile, yazılı turist rehberliği sözleşmesi yapma zorunluluğu getirilmiştir. Her iki yükümlülüğe aykırı davranış ise ayrı ayrı ilgili birlik tarafından verilecek ve bu birlik bütçesine kaydedilecek olan idari para cezası yaptırımına bağlanmıştır.
Gökhan
Madde ile, mesleğin korunması amacına yönelik olarak düzenlemeler yapılmış ve bu doğrultuda mesleğin korunmasına aykırı nitelikte fiiller yasaklanarak idari para cezası yaptırımına bağlanmıştır. Kanuna göre verilen idari para cezaları 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri çerçevesinde verilecek ve tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil edilecektir. Ayrıca madde ile, Kanunun gerektirdiği turist rehberliği hizmetleri ile ilgili her türlü denetimin, yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı veya meslek kuruluşları tarafından yapılacağı ve bu denetimlerde işbirliği yapılması amacıyla ihtiyaç duyulması veya Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin talebi halinde Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinden temsilci alınabileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
Madde ile, turist rehberleri odaları ile odaların üst kuruluşu olan birlikler kurulması öngörülerek turist rehberliği alanında yeni meslek kuruluşlarının kurulması hedeflenmiştir. Turist rehberleri odalarının ve birliklerinin kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olduğu ve odaların birliğin üyesi olduğu yönünde düzenleme yapılmıştır. Kanunun amacı doğrultusunda Kanun hükümleri dışında meslek kuruluşu kurulması yasaklanmıştır. Madde ile, sınırları içinde en az yüzelli turist rehberinin yerleşim yerinin bulunduğu her ilde, elli rehberden az olmamak üzere, il bazında kayıtlı olan toplam turist rehberi sayısının en az yüzde yirmisinin valiliğe başvurusu üzerine odalar ve Türkiye genelinde kayıtlı toplam meslek mensubu sayısının yüzde otuzuna sahip odaların Kültür ve Turizm Bakanlığına yapacakları başvuru üzerine ise birlikler kurulabilecektir. Odaların yetki çevresi coğrafi olarak yakın iller ve çalışma bölgesi dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenecektir. Birliğin yönetim kurulunca oda bulunmayan illerde temsilcilik kurma hakkı ile talepleri halinde odalara temsilcilik kurma yetkisinin verilebileceği düzenlenmiştir. Madde ile ayrıca, bazı illerde en az yüzelli turist rehberinin yerleşim yerinin bulunmadığı düşünülerek, mesleki örgütlenmenin etkin olabilmesi için Bakanlık tarafından bölgesel odaların da kurulmasına imkan tanınmıştır.
Madde ile, Kültür ve Turizm Bakanlığının meslek kuruluşları üzerindeki denetim yetkisi düzenlenmiştir. Bakanlığın meslek kuruluşlarının her türlü iş, işlem, faaliyet ve hesaplarını denetleme yetkisini haiz olduğu ve meslek kuruluşlarının bu denetim esnasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeyi göstermekle yükümlü oldukları yönünde düzenleme yapılmıştır.
Madde ile, meslek kuruluşlarının organları sayılarak organların oluşturulma usulleri, seçimlerine ilişkin esaslar ile görev ve yetkileri belirlenmiştir. Meslek kuruluşlarının organlarının çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi yönetmelik ile düzenlenecektir.
Madde ile, meslek kuruluşlarının gelirleri ve giderleri belirlenmiş ve Kanunda öngörülen sınırlar dahilinde odaların gelirlerinin bir kısmının ilgili birliğe aktarılması öngörülmüştür. Meslek kuruluşlarının Kanun ve diğer mevzuat uyarınca öngörülen görevlerini yerine getirmek üzere gereken giderleri bütçelerinde belirlenen veya yönetim kurullarında belirtilen şekilde yapabilmeleri yönünde düzenleme öngörülmüştür. Ayrıca meslek kuruluşlarının amaçlarını gerçekleştirmek için yapabilecekleri hukuki işlemler düzenlenmiştir.
Madde ile, Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmeliğin meslek kuruluşlarının görüşü alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır.
Madde ile, Kanun ile yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler belirtilmiştir.
Gökhan
Madde ile, halihazırda mesleği icra etme hak ve yetkisine sahip olanlar ile bu hak ve yetkiyi kazanma imkanına hukuken sahip olanların hak ve yetkilerinin korunmasına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Rehberlik kimlik kartına sahip olanlar ile Bakanlık tarafından açılmış bulunan kursa kayıtlı kursiyerlerin hakları maddede belirtilen koşulları taşımak kaydıyla korunmuştur. Madde ile, rehberlik kimlik kartına sahip iken, vize yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya kamu kurum ve kuruluşlarında çalışması ya da tabi oldukları ilgili mevzuat gereği başka iş veya hizmet yasağına rağmen mesleği fiilen icra etmeleri nedeniyle meslekten men edilenlerin, meslekten çıkarılanların veya rehberlik kimlik kartı iptal edilenlerin maddede belirtilen koşulları taşımak ve belli bir süre içinde başvuruda bulunmak kaydıyla yeniden mesleğe kabul edilmesi yönünde düzenleme yapılmıştır.
Madde ile, odaların ilk genel kurullarının altı ay içinde yapılacağı ve her odanın genel kurulunun oluşumuna kadar oda üye sayısının en az yüzde yirmisinin noter onaylı imzaları ile Kültür ve Turizm Bakanlığına yapacakları başvuru üzerine Bakanlıkça geçici yürütme kurulu oluşturulması yönünde düzenleme yapılmıştır. Söz konusu kurul genel kurul iş ve işlemleri kapsamında yönetim kurulu yetkilerini haiz bulunmaktadır. Odaların genel kurullarının oluşumuna kadar yürütme kurullarının görevlerini yerine getirmesinin önemine binaen gerekli görülen hallerde Bakanlığa geçici yürütme kurulu üyelerini değiştirebilme yetkisi tanınmıştır.
Madde ile, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş olan rehberlik meslek kuruluşlarının tüzelkişiliklerinin sona ereceği yönünde düzenleme yapılmıştır. Söz konusu düzenlemeye göre; o ilde ilk kurulan odanın tüzelkişilik kazanması ile 5362 sayılı Kanuna göre kurulmuş olan mevcut rehber odalarının tüzelkişilikleri sona erecektir. Bu kuruluşların tüm alacak, borç ve malvarlıklarının o ilde Kanun hükümlerine göre kurulacak odalara kayıtlı turist rehberi sayısının, il bazında kayıtlı toplam turist rehberi sayısı oranına göre devredileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.
Madde ile, Kanun hükümlerine göre yeni taban ücret tarifesi belirlenene kadar mevcut taban ücret tarifesinin geçerli olduğu hükme bağlanmıştır.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
Gökhan