Kaynak: Millet Meclisi S. Sayısı 831 · belgeyi aç · TBMM kaydı. Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Bu kanunda tasarı metni belgede okunamadığı için numaraların yürürlükteki metinle örtüştüğü doğrulanamadı; yanlış maddeye bağlamamak için gerekçeler tasarıdaki sırasıyla, bağlanmadan verilmiştir.
Cumhuriyetin kuruluşundan sonra 1924 yılında, 429 sayılı Kanunla Diyanet işleri Reisliği kurul muş, 1935 yılında da 2800 sayılı Kanunla görev ve yetkileri tâyin edilmiştir. Sonralan yeni ihti yaçlar karşısında bu kanuna tamamlayıcı ve değiştirici hükümler eklenmiş ise de kanun bu ek ve değişiklikleriyle birlikte bugün tatminkâr olmaktan uzaktır.
öte yandan, lâik ve demokratik cumhuriyetimizin vicdan ve. din hürriyetini 19 ncu maddesinde ifade eden yeni Anayasamız, 154 ncü maddesiyle, Diyanet işleri Başkanlığının görev ve yetkileri nin özel bir kanunla gösterileceğini emretmiş bulunmaktadır.
Bu sebeplere dayanılarak hazırlanan tasannın temel ilkelerini şöylece özetlemek niümkündür :
1. Anayasamızın lâiklik, din ve vicdan hürriyeti anlayışına uygun, olarak genel idare içinde yer aİan Diyanet işleri Başkanlığının görev ve yetkilerini belirtmek, * 2. Kuruluşundan bu yana çeşitli eklerle birçok değişiklikler görmüş olan Diyanet İşleri Baş kanlığı mevzuatını ihtiyaçlan karşılıyacak bir tek kanunda toplamak.
M- Meclisi ( S, Sayısı : 831)' 3. feevİet memurları seviyesinde kadro ve malî imkânlar sağlamak suretiyle din işleri görevli lerini bir taraftan bugünkü sıkıntılı durumlarından kurtarmak, diğer taraftan da her türlü bilgi lerle mücehhez olarak yetişen ve' Yetişmekte bulunan gençler için bu teşkilâtı cazip bir hale getir mek.
4. Dinî kotluların çeşitli dallarında bilimsel inceleme ve araştırma yeterliğine sahip din işleri görevlilerini artırarak bunların çalışmaları sonuçlarını halkın aydınlatılmasına ve hizmetine arz et mek vö böylece ditiitnizin asla tecviz etmediği taassup ve hurafeleri bertaraf etmek suretiyle inanç ve ahlâk ilkelerindeki birlik ve bütünlüğü sağlamlaştırmak.
Bu amaçlara ulaşılması için kanun tasarısına gerekli hükümler konulmuştur. ÎCanün tasarısı altı bölüm, 40 madde ve 7 geçici maddeden ibaret bulunmaktadır.
Kuruluş ve görevlere ait hükümler ihtiva eden birinci bölümde, Diyanet işleri Başkanlığının merkez ve iller kuruluşu ile bunların görev ve yetkileri belirtilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı, bir Başkanın yönetimi altında bir Başkan Yardımcısı ile aşağıdaki birimlerden kurulmaktadır.
Merkez kuruluşunda :
1. İnceleme, Araştırma ve Danışma Kurulu 2. Teftiş Kurulu 3. Hukuk Müşavirliği 4. özlük İşleri Müdürlüğü 5. Cami Hizmetleri ve Levazım İşleri Müdürlüğü 6. Derleme ve Yayın Müdürlüğü 7. İdari İşler Müdürlüğü tiler kuruluşunda:
1. İl Müftülükleri 2. İlçe Müftülükleri, Vardır.
Diyanet İşleri Başkanlığı iller kuruluşu bucak ve köylere kadar yayılmaktadır.
Kuruluş bünyesinde İnceleme, Araştırma ve Danışma Kurulu ilmî çalışmalar yapabilme bakımın dan üstün bir kurul olarak kabul edilmiştir. Kuml Başkan ve üyeliklerine yüksek öğrenim mües seselerinden mezun ve din konusunda ihtisas, bilgi ve tecrübe sahibi kimseler atanacaktır.
Tasarının ikinci bölümü özlük işlerini, üçüncü bölümü malî hususları, dördüncü bölümü çeşitli hükümleri, geçici hükümler başlığı altındaki besinci bölüm yeni kanuna intikali sağlayıöi hüküm leri İçine ftîmfikta, son bölüm olan altıncı bölüm İse yürürlük ve yürütme hükümlerini ihtiva dtm&kt§dir.
Bu taö&ri ile din işleri görevlilerinin malî durumlarına bir ferahlık getirilmektedir. Tasarının bu bftkımdan getireceği hususlar şöylece, özetlenebilir.
E) Üniversite Ve yüksek okul mezunu olanlardan müftü ve vaizliklere atanacaklara barem dcreeMfte" g6re girebilecekleri derecenin iki üstü ile vazifeye başlamak hakkı tanınmaktadır.
b) Diyanet İşleri Başkanı, Başkan Yardımcısı* İnceleme Araştırma ve Danışma Kurulu Başkan ve üyeleri, il ve ilçe müftüleri ödenek alacaklardır.
e) Ücretli Ve maaşli imam - hatipler arasındaki fârkli durum kaldırılacak ve gerekli şartlan haiz olanlar aylıklı kadrolara geçirileceklerdir. Ücretli kadrolarda kalan müezzin - kayyımların bütçe îmfcânl&ri çerçevesinde kendi ücret kadrolarında terfi ve terfihleri sağlanacaktır.
ç) Bugüne kadar Devlet Hazinesinden para almamış olan köy ve bucak imam - hatiplerine ta#öfi*At verilme esas! tasarıda yer almıştır. Bu suretle bucak ve köylerimizde kendi kaderlerine birfckilfaiŞ ve ekseriya köy yardımı; zekât ve fıtttı ile geçinen koy imam - hatiplerine Devlet eli uzatılmış öfeeâktır. Bu tatbikat bütçe imkânlarına göre genişletilecek ve bu kimseler muhtaç du rumda bırakılmıyacaklardır.
d) Btt kânun bir tasfiye kanunu olmıyaeaktır. Tasarida kazafcılmıg hakların mahfuz tutulmfclftft 4$ih &fel hükümler konttim^tur.
M. ®&m ( S. Sayısı : SS1)
e) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ilkokul mezunu olmıyan imam - hatiplerden beş yıl içeri sinde ilkokul diploması alanlar maaşlı kadrolara alınabileceklerdir. Ayrıca, aynı müddet içinde lise diploması alan müftü, vaiz ve imam - hatiplere beşyüz lira ikramiye verilecektir.
Bugün gerçek şudur ki; dinimizin yüksek mânevi kudreti ile orantılı; geniş ve esaslı bilgilere sahip yetkili bilim adamları azalmıştır. Bu ihtiyacı karşılamak bir zaruret haline gelmiştir. Tasarı da alınmış olan tedbirler bu gayeye matuf bulunmaktadır. Bu suretle din işleri görevlilerimiz bir taraftan memlekette lâyık oldukları mevki ve imkânlara kavuşacaklar, diğer taraftan da din hiz metlerini gerekli düzen altında tam bir şekilde ifa edeceklerdir.
Tasarının ana hatları ve bölümleri;
Diyanet îşleri Başkanlığı kuruluşu hakkındaki kanun tasarısı altı bölüm, 40 madde ve 7 geçjei maddeden ibarettir.
Birinci bölüm: Kuruluş ve görevleri, Merkez ve iller kuruluşu ile bunların görev ve yetkileri. \ ? ikinci bölüm: özlük işleri, Atanma usulleri, görevlilerde aranacak nitelikler ve disiplin kurulları; disiplin cezaları;
Üçüncü bölüm: Malî hükümler, İstisnai görevler, iki üst derece verilmesi, ödenek ve tazminat verilmesi, mazbut vakıflara ait cami giderleri ve döner sermaye;
Dördüncü bölüm: Çeşitli hükümler, Başka görevlerde çalıştırma; uzmanlardan faydalanma; cami ve mescit yapılması, vaaz edecek ler, vekil imam ve hatipler, teberrükât eşyası ve bağışların idaresi, aylıklı ve ücretli kadrolar ile kaldırılan hükümler;
Beşinci bölüm: Geçici hükümler, Mevcut durumu yeni hükümlere intikal ettiren hususlar; / Altıncı bölüm: Yürürlük ve yürütme, Yürürlük ve yürütmeye ait hükümleri ihtiva etmektedir. - ' "..-•*' / * .;" BEŞİNCİ BÖLÜM Kuruluş ve görevler Kanun tasarısının 1 nci maddesinde kuruluşun görevi, «İslâm Dininin itiKat ve ibadetleri ile il gili işleri Anayasa düzeni içinde yürütmek ve yönetmek» şeklinde ifade edilmiştir. Bilindiği üzere İslâm Dininin itikat, ibadet ve muamelât ile ilgili işleri vardır. Muamelât işleri mer'i kanunlarla düzenlendiğinden, Diyanet İşleri Başkanlığı sadece ibadet ve ittikat ile ilgili işleri yürütüp yönete cektir. Anayasa düzeninden maksat yeni Anayasamızın getirdiği Devlet ve idare sistemi ve bilhassa Türkiye Cumhuriyetinin lâiklik ilkesine dayanan bir Devlet olduğunu belirten 2 nci maddesi, vic dan ve din hürriyetini tetminat altına alan 19 ncu maddesi. Devletin lâiklik niteliğini koruyucu hu zur ihtiva eden 153 ncü maddesi ile Diyanet İşleri Başkanlığının kuruluşuna cevaz veren 154 ncü maddeleri hükümlerinin gerekleridir.
Diyanet İşleri Başkanlığı esas olarak genel idarenin başı olan Başbakanlığa bağlanmakla beraber, Başbakanın işlerinin çokluğu ve halihazır tatbikat göz önünde tutularak, Başbakanın, kuruluşun yö netimi ile ilgili yetki ve görevlerini bir Devlet Bakanına devredebileceği 1 nci maddenin 2 nci fıkraâı ile kabul edilmiştir.
Tasarının 2 nci maddesi Diyanet İşleri Başkanlığının merkez ve iller kuruluşunu göstermektedir.
Merkez kuruluşu, görevlerin çeşitli genişlik ve önemleri göz önünde tutularak kurul ve dairelere bö lünmüş ve buralarda çalışması icabeden personel kadro cetvellerinde gösterilmiştir. Böylece organik zasyon icaplarına uygun iş plânı yapılması kuruluşa bırakılmıştır.
Merkez dışı kuruluşu, merkezin yönetim ve denetimi altında il ve ilce müftülükleri ile bunlara bağlı vaiz, imam - hatip; müezzin ve diğer görevliler ile il, ilce, kasaba ve köylere kadar yayılmak tadır.
M. Meçlisi ( S. Sayısı ; 831) Bu itibarla tasarı, Diyanet İşleri Başkanlığı kuruluşuna, gelişen ihtiyaçları karşıİıyacak bir şekil vermektedir.
Tasarının 3 ncü maddesinde başkanın görev ve yetkileri belirtilmektedir.
Tasarının 4 ncü maddesinde başkan yardımcısının, başkan tarafından verilen görevleri düzenle yip yürüteceği ifade edilmiştir.
Tasarının 5 nci maddesinde (inceleme, Araştırma ve Danışma Kurulu) nun kuruluş ve görevle ri gösterilmektedir. Bu kurul bir başkan ile 9 üye ve 5 müşavir* üyeden meydana gelmektedir, (gö revleri maddede sayılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı çalışmalarının bilimsel tarafını üzerine ala cak olan bu kurul, başkanlık bünyesinde din konusunda inceleme, araştırma ve danışma bakımından üstün bir uzuv olarak kabul edilmiştir. Kurulun çalışmalarının usul ve esasları yönetmelikte belir tilecektir.
6 ncı madde, Teftiş Kurulunun kuruluş, görev ve yetkilerini belirtmektedir. Diyanet İşleri Baş kanlığı görevlilerinin çok geniş halk tabakalarını ilgilendiren çalışmalarını teftiş ve murakabe ede cek, icabında soruşturma yapacak olan bu kurulun üyeleri plan müfettişlerin nitelik, yetki ve çalış ma usulleri ayrı bir tüzükle düzenlenecektir. Kuruluşun mahiyeti icabı meslekî ve dinî bilgileri de sahibolması zaruri olan müfettişler için bu hususu temin edici hükümlerin de tüzükte yer alacağı ta biîdir.
Tasarının 7 nci maddesi hukuk müşavirliğine yer vermekte ve bu müşavirliğin görevlerini ifade etmektedir.
8 nci maddede yer alan özlük İşleri Müdürlüğü,, personel konusunda teknik bir müdürlük olup, kuruluş memur ve hizmetlilerinin özlük işlerini yönetecektir.
9 ncu madede Cami Hizmetleri ve Levazım İşleri Müdürlüğünün görevleri sayılmıştır. Bil Mü dürlük cami hizmetleri olarak, halkın ibadet hizmetlerini karşılamak amacı ile cami ve mescitlerin, buralardaki eşya ve demirbaşların bakımı ve korunması ile ilişkin her türlü işleri yapacak; levazım işleri olarak, mûtat levazım işlerini düzenleyip yürütecek, ayniyat hesaplarının tutulmasını sağlıyacaktır.
10 ncu maddede yer alan Derleme ve Yayın Müdürlüğü iki kol halinde derleme ve yayın hizmet lerini yönetecektir.
11 nci maddede İdare İşleri Müdürlüğünün görevleri açıklanmıştır. Bu müdürlük genel evrak işleri ile kuruluşa ait her türlü idari işleri ve daire hizmetlerini düzenleyip yürütecektir. Tasarının 12 nci maddesi Diyanet İşleri Başkanlığının iller kuruluşunu göstermektedir.
Tasarının 13 ncü maddesi il, 14 ncü maddesi ilce müftülerinin görevlerini, 15 nci madde vaiz lerin ve 16 ncı madde ise 4mam - hatiplerin görevlerini göstermektedir. 15 nci maddeye göre vaizler Başkanlık emrinde olup bunların görev alacakları mahal ve bölgeler Başkanlıkça tesbit edilecektir.
Böylece halkın aydınlatılmasında büyük önemi olan bu müessesenin ihtiyaçlara en uygun bir şekilde t kullanılmasına imkân verilmiştir.
Tasanda il, ilce, bucak ve köy imam - hatiplerin çalışmaları müftülüklerin kontrolüne tabi tutul muştur. Görevleri Yönetmelikte belirtilecektir. Maddede imam - hatip tâbiri kullanılmakta hem imam lık ve hem de hatiplik görevi bir şahısta toplanmıştır. Böylece haftanın muayyen gün ve saatlerinde görev yapan hatipler için ayn kadro ihdasından kaçınılarak malî yönden de tasarrufa riayet edil miştir. Esasen bu görevlere eleman olarak imam - hatip okulları imam - hatip yetiştirmektedir.
. ^ *" * ' . . •• İKlNCÎ BÖLÜM ;£ ömlluk işleri Tasarının 17 nci maddesinde Diyanet İşleri 'Başkanlığı görevlilerinin atanma usulleri göste rilmiştir.
Diyanet İşleri Başkanının, Başbakanın teklifi üfcerine Cumhurbaşkanının imza edeceği Ba kanlar Kurulu Kararnamesi ile atanması kabul edilmiştir. En yüksetk icrai organ olan Bakanlar M. Meclisi (S. Sayım : 831) _8 - Kurulu Başbakanın veya yetkili Devlet Bakanmm gösterdiği adayı kabul edip etmemekle, bu mevkiye lâyık'bir kimseyi bulacaktır.
Başkan yardımcısı, İnceleme, Araştırıma ve Danışma Kurulu başkan ve üyeleri ile il müftüleri nin ve diğer görevlilerin atanmasında eşit seviyedeki Devlet memurlarının atanmalarındaki mutad usul ve esaslar örnek alınmıştır. Bu arada il müftülerinin müşterek kararla, ilçe müftüleri ile vaizlerin başkanlığın inhası üzerine Başbakan veya yetkili Devlet Bakanınca atanma esası konul muştur. il, ilçe merkezleri ile belediye teşkilâtı olan yerlerin imam - hatiplerinin atanması il müftü lerinin inhası üzerine valilikçe yapılması kabul edilmiştir. Köy imam - hatiplerinin, köy derneğinin teklifi ve ilgili müftülüğün inhası üzerine vali ve kaymakamlarca atanması usulü konularak bu yolda mevcut usul göz önünde tutulmuştur.
Tasarının 18 nci maddesinde Diyanet İşleri görevlerine atanacaklarda aranılacak nitelikler etraflıca sayılmıştır. Dinî bir bilgiyi gerektiren görevliler için, dinî tedrisat yapan yüksek öğ renim müesseselerinden mezun olmak, imam- natip okulları 2 nci ve 1 nci devre mezunu veya yeterli din 'bilgisi olan lise ve ortaokul mezunu bulunmak gibi nitelikler şart koşulmuştur. Di- — yan et İşleri Başkanı ile İnceleme, Araştırma ve Danışma Kurulu başkan ve üyelerinin yüksek öğrenim müesseselerinden mezun ve din konusunda bilgi, tecrübe ve ihtisas sahibi olmaları aran mıştır.
İnceleme, Araştırma ve Danışma Kurulu (müşavir- üyelerinden üçünün üniversite ye yüksek okul öğretim üyesi olmaları, ikisinin ise tahsil şartı aranmaksızın İslâm Dininin özel dallarında bilgi, tecrübe ve ihtisas sahibi kimseler olmaları şartı konulmuştur. Böylece hem yüksek öğre tim üyelerinden, hem de kendi kendini yetiştirmiş kıymetlerden faydalanmak amacı güdülmüştür.
Dinî bir 'bilgiyi gerektirmiyen görevlere atanacaklarda eşit seviyedeki Devlet memurlarında olması gereken nitelikler aranmıştır. Köy imam - hatipleri için din bilgisine sahip en az ilkokul mezunu olmak şartı konulmuştur. Maddenin son' fıkrası ile seçme ve sınav usulleri ile ilgili husus ların Devlet Personel Heyetinin tetkikinden geçecek bir yönetmelikte belirtileceği hükme bağlan mıştır.
Görevlilerde bu nitelikleri aramakla Isllâm Dininin çeşitli dallarında. inceleme ve araştırma yeterliğine sahip Diyanet İşleri görevlilerini .?oğaltmaık, hurafelerden ve taassuptan kurtulmuş kuruluş mensupları vasıtası ile halkın dinî konularda aydınlatılmasına hizmet etmek, dinin asıl kaynağındaki temel fikirleri ve yol gösterici ilkeleri tanıtmak ve yaymak istenilmiştir.
Tasarının 19 ncu maddesi disiplin kurullarının kuruluşu gösterilmiştir. Disiplin kurulları merkez, Başbakanlık, il ve ilçe disiplin kurulları olarak derecelendirilmiş her kurulun görev ve yetkileri belirtilmiş ve il ve ilçe disiplin kurulları için Memurin Kanununa atıf yapılmıştır.
Tasarının 20 nci maddesinde Diyanet İşleri Başkanlığı meslekî görevlilerinin vazifeleri, icabı Memurin Kanununda gösterilenlerden başka di^er bâzı disiplin kurallarına da riayet etmeleri zaruri görülmüş ve bu haller maddede sayılmıştır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Malî hükümler Tasarınm 21 nci maddesinde Diyanet İşleri Başkanlığına, İnceleme Araştırma ve Danışma Kuru'lu Başkan ve üyeliklerine atanacaklar hakkında 3656 sayılı Kanunun 6 nci maddesi hükmü uygulanacağı ifade edilerek bu makamların istisnai mevki olduğu 'belirtilmiştir. Ancak 3656 sayılı Kanunun 6 nci maddesi 'bu görevlere kuruluş ile kuruluşa, bağlı daireler dışındakilerin atanıla cağım şart koştuğundan, bu madde mevzuutoabis manii kaldıracak şekilde yazılmış ve bu görevlere Başbakanlık ve buna bağlı kuruluşlardan da atanma yapılması sağlanmıştır. Çünkü Diyanet İşleri Başkanlığı ile bu kuruluşun bağlı olduğu Başbakanlık ve Başbakanlığa bağlı kuruluşlar içinde aranılan nitelikte birinin bulunması mümkün olabilir. Bu halde böyle birinin atanması faydalı mütalâa edilmiştir.
M Meçlisi., (Sw Sayısı t. 83J...) ? 22 nei madde ile yüksek öğrenim görmüş olanların müftülük ve vaizliklere 3656 sayılı Kanunun 3 ncü maddesi hükümleri'dâhilinde tahsil durumlarıua göre gdrefcileeefeleri barem" derecesinin iki üst derecesi ile atanması ve aradaki farkın tazminat olarak veriltoesi Başbakan veya yetkili Dev let Bakanının salâhiyeti ile, sağlanmış bulunmaktadır. Maddenin yazılış şekli ile halen görevli olan yüksek tahsilli müftü ve vaizlerden ilk defa girdikleri derece il© bunun bir üstünde bulunan ların da faydalanmaları imkânı sağlanmıştır.
23 ncü madde Diyanet İşleri Başkanlığı, başkan yardımcılığı, İnceleme,. Araştırma ve Danışma Kurulu başkan ve üyelerine ve müftülük makamlarını işgal edenlere öde»ek verilmesini kabul etmiştir. Bu ödeneğin verilmesinde 5027 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uygulanacaktır.
24 ncü madde üniversite ve yüksek öğrenim müesseseleri öğretim üyelerinden- Diyanet işleri Başkanlığı İnceleme, Araştırma ve Danışma Kumlu iyeliklerine aitaııacaklara. verilecek ödenek ve özlük haklarına ait hükümleri ihtiva etmektedir 25 nci madde ile tekâmül kurslarında başarısı tesbit edilen ve kadfcojte alınmamı:» bulunan bucak ve köy imam - hatiplerine Bakanlar Kurulunca tâyin oiunaeâk esaslar dairesinde tazminat verilmesi kabul edilmiştir. Bu hükümle köy imam-hatiplerini sadaka* toplamaktan kurtarmak ve bunları köye yararlı bir niteliğe sahip kılmak gayesi güdülmüşjök'. Ancak bunun uygulanması bütçe imkânlarına göre gerçekleştirilecektir.
26 nci madde mazbut vakıflara ait cami ve mescitlerin aydınlatma ısıtma ve bakım giderleri karşılığı Vakıflar Genel Müdürlüğü bütçesinden Diyanet İşleri Başkanlığı bütçesine Maliye Ba kanlığınca Ödenek kayıt ve naklini mümkün kılmaktadır.
27 nci madde dinî yayınlar döner sermayesi ile ilgili olup, bu hususta mevcut 5806 sayılı Ka nun ilga edilerek, bu kanunda yer alan hükümler bu maddede düzenli bir şekilde toplanmış ve dö ner sermaye miktarı üç milyon liraya çıkarılmıştır. Ancak bunun için bütçeye ayrıca ödenek konulmayıp, elde edilecek kârlar ilâve edilmek suretiyle bu miktara ulaşılacaktır. Döner sermaye müessesesi aynî ve nakdî 'bağış ve yardımları kabul edeeek ve, bu bağış ve yardımlar sermaye tahdidine bakılmaksızın döner sermayeye eklenecektir. Ayrıca döner sermaye ile ilgili diğer teknik hususlar maddede belirtilmiştir.
DÖRDÜNCÜ BÖDtîM Çeşitli kükûrnlef Tasarının 28 nci maddesinde başkanlığın merkez ve iller kuruluşunda çalışan ve bu kanunda aranılan nitelikleri olmıyan her hangi bir görevliyi,- almakta olduğu maaşına bir halel gelmeksi zin başka bir görevde Diyanet İşleri Başkanının çalıştırabileceği ifade edilmiştir. Maddenin tat biki, bu kanunun görevlilerde aranılan nitelikler maddesindeki şartları haiz olmıyanlar hakkında mümkündür. Bu hükmün konulmasından maksat aranılan nitelikte personelin bulunması halinde, bunların bu (görevlere getirilmesi, fakat bu görevlerde çalışanların maaşlarını müktesep hak ta nıyarak aylık veya ücretiyle başka bir görevde çalıştırılmasına imkân sağlamaktır. (Böylece teşkilât üstün nitelikli personelle donatılabilecektir» Tasarının 20 ncu maddesi, Diyanet İşleri kuruluşunun dışında dinî kültür, tecrübe ve ihtisaslariyle tanınmış kimselerden mütalâa almak, vaaz ve konferans verdirmek suretiyle faydalanmayı sağlıyan bir hüküm ihtiva etmektedir.
30 ncu madde kimlerin vaaz edeceklerini belirtmek suretiyle vaaz etmeyi bir esasa bağlamıştır.
Böylece din bilgisi yetersiz olanların veya başka malksat ^güdenlerdin vaaz etmelerine mâni olunmak istenilmiştir.
31 nci madde hükmüyle, halen başı boş bir hal almış bulunan cami ve mescit yapılması önlen mek istenilmiş ve cami ve mescitlerin yer ve şekilleri ile diğer hususların Diyanet İşleri Başkan lığınca yönetmelikte belirtilecek esaslara göre tesbit ve müsaadesi şart koşulmuştur.
32 nci madde, bu kanunla konulan nitelikte imam - hatip bulunmaması ihtimali karşısında, ha riçten vekil olarak imam - hatip atanmasına cevaz vermekte ve vekillere çalıştıkları müddetçe maaş M, Meclisi (S. Say»» :«31«> alma imkânını bahşetmektedir. Halihazır şartlar böyle bir hükmün konulmasını zaruri kılmış, fa kat bununla beraber bu görevlilerin vekâleten atanması yapılarak icabında aranılan nitelikte imam - hatiplerin asil olarak getirilmeleri temin edilmiştir.
33 ncü madde, mazbut ve mülhak vakıflardan bulunan cami ve mescitlerdeki teberrükat eşyası vo bağışların idaresini, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile Diyanet işleri Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliğe tabi tutmuştur.
34 neü madde, mülhak vakıflar cami görevlilerine atanacaklarda da bu kanunda belirtilen ni telik